Drang naar Samenhang – Details, episodes & analysis

Wat zie je voor je als je denkt aan een appel? Een simpele vraag, met een simpel antwoord. Zou je denken. Maar hoewel de meeste mensen een standaard rode of groene appel voor zich zien, ziet een deel van de bevolking helemaal niets. Zij zien ook geen beelden voor zich wanneer zij een verhaal lezen, of wanneer zij herinneringen ophalen aan een gebeurtenis in het verleden. Dit onvermogen om mentale beelden op te roepen heet afantasie. In deze aflevering gaan we in op wat afantasie is, wat de voor- en nadelen zijn van afantasie (ja, er zijn voordelen!) en hoe je kunt onderzoeken of je zelf afantasie hebt. Veel mensen met afantasie weten namelijk helemaal niet dat ze dat hebben. Ook bespreken we lopend onderzoek naar afantasie waaraan elke luisteraar mee kan doen. Heb je daar interesse in, kopieer dan deze link: https://erasmusuniversity.eu.qualtrics.com/jfe/form/SV_6QMW6F2yiP5qYwS.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Aphantasia Network

Kay, L., Keogh, R., & Pearson, J. (2024). Slower but more accurate mental rotation performance in aphantasia linked to differences in cognitive strategies. Consciousness and Cognition, 21. https://doi.org/10.1016/j.concog.2024.103694.

Chang S; Zhang X; Cao Y; Pearson J; Meng M, 2025, 'Imageless imagery in aphantasia revealed by early visual cortex decoding', Current Biology, 35, pp. 591 - 599.e4, http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2024.12.012

Speed, L.J., Eekhof, L.S., &  Mak, M. (2024). The role of visual imagery in story reading: Evidence from aphantasia. Consciousness and Cognition, 118, 103645,https://doi.org/10.1016/j.concog.2024.103645.

Zeman, A. (2024). Aphantasia and hyperphantasia: Exploring imagery vividness extremes. Trends in Cognitive Sciences, 28(5), 467-480. 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In onze complexe wereld moeten we vaak vertrouwen op experts. Dat doen we lang niet altijd en dat kan tot problemen leiden. Maar blind vertrouwen op experts doet dat ook. Dat geldt vooral wanneer experts zich uitspreken over morele zaken. In deze aflevering bespreken we de gevaren van een (te) groot vertrouwen in experts. And for something completely different: ook John Cleese komt nog even voorbij.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek geschreven en gespeeld door Rolf Zwaan

Bronnen

Worsnip, A., Lane, D., Pratt, S., Napolitano, M. G., Gray, K., & Greene, J. A. (2025). Authority or autonomy? Philosophical and psychological perspectives on deference to experts. Philosophical Psychology, 1–36. https://doi.org/10.1080/09515089.2025.2475138

In deze aflevering refereren we aan de volgende eerdere aflevering: Zelf onderzoek doen? Waarom we toch niet zonder experts kunnen (129). Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier op Rolfs Nederlandse blog. De samenvatting van deze aflevering wordt binnenkort gepost. Volg Rolf op Craving Coherence voor Engelstalige posts - over meer dan de onderwerpen uit de podcast.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Als het je maar niet lukt om af te vallen, minder aankopen te doen of vaker vlees te laten staan, zou dat vooral aan jezelf liggen. Je bent niet succesvol in het veranderen van je gedrag, omdat je onvoldoende zelfcontrole hebt. Dat blijkt echter maar een deel van het verhaal. Onze omgeving is vaak ook zo ingericht dat deze ons niet helpt om ons gedrag te veranderen. Ongezonde snacks zijn vaak goedkoop en makkelijk verkrijgbaar, producten zijn goedkoop en snel gekocht en het aanbod en de prijs van vleesvervangers laat nog te wensen over. Het aanpassen van onze omgeving - door onszelf of door anderen - kan ons helpen meer zelfcontrole uit te oefenen. Wij doken de studio in om deze nieuwe inzichten op het gebied van zelfcontrole te bespreken.

Presentatie: Rolf Zwaan & Anita Eerland

Muziek: Rolf Zwaan

Bronnen

Hofmann, W. (2024). Going beyond the individual in self-control research. Nature Reviews Psychology, 3, 56-66. https://doi.org/10.1038/s44159-023-00256-y

Een compleet overzicht met alle thema’s uit de podcast en de bijbehorende afleveringen vind je hier.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In deze voorlopig(!) laatste aflevering van Drang naar Samenhang bespreken we onze plannen voor de zomer(vakantie), wat een detox van social media kan opleveren en hoe we na de zomer denken verder te gaan met de podcast. Ook beantwoorden we een aantal vragen van luisteraars én we vertellen je hoe je een gesigneerd exemplaar van het boek Drang naar Samenhang kunt winnen.

Bron

El-Khoury, J., Haidar, R., Kanj, R. R., Bou Ali, L., & Majari, G. (2021). Characteristics of social media 'detoxification' in university students. The Libyan journal of medicine, 16(1), 1846861. https://doi.org/10.1080/19932820.2020.1846861

l6rRegnILWdFAFxsBi14

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“The single biggest problem in communication, is the illusion that it has taken place” is een bekende uitspraak van George Bernard Shaw. Maar zijn we echt zo slecht in het inschatten van ons vermogen om succesvol te communiceren? Geldt dit voor zowel spreker als luisteraar? En kunnen we de kans op succesvolle communicatie beter inschatten als de kans daarop sowieso kleiner is, bijvoorbeeld als de spreker en luisteraar elkaars taal niet spreken? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vragen te beantwoorden.

Bronnen

Chang, V. Y., Arora, V. M., Lev-Ari, S., D'Arcy, M., & Keysar, B. (2010). Interns overestimate the effectiveness of their hand-off communication. Pediatrics, 125, 491–496. https://doi.org/10.1542/peds.2009-0351

Lau, B.K.Y., Geipel, J., Wu, Y., & Keysar, B. (2022, April 4). The extreme illusion of understanding. Journal of Experimental Psychology: General. Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/xge0001213

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

We lachen als we vrolijk zijn, maar worden we ook vanzelf vrolijk als we doen alsof we lachen? In deze vraag zijn onderzoekers al jarenlang geïnteresseerd. Het idee dat onze gezichtsuitdrukking beïnvloedt hoe we ons voelen, wordt de facial feedback hypothese genoemd. Wat weten we na decennia onderzoek over het effect van gezichtsuitdrukkingen op ons gevoel? Dat is de vraag die we in deze aflevering proberen te beantwoorden. 

Bronnen

Coles, N.A., Gaertner, L., Frohlich, B., Larsen, J.T., & Basnight-Brown, D.M. (2022, May 26). Fact or artifact? Demand characteristics and participants’ beliefs can moderate, but do not fully account for, the effects of facial feedback on emotional experience. Journal of Personality and Social Psychology. Advance online publication. http://dx.doi.org/10.1037/pspa0000316

Strack, F., Martin, L.L., & Stepper, S. (1988). Inhibiting and facilitating conditions of the human smile: A non-obtrusive test of the facial feedback hypothesis. Journal of Personality and Social Psychology, 54, 768-777.

Wagenmakers, E.-J., Beek, T., Dijkhoff, L., Gronau, Q. F., Acosta, A., Adams, R. B., Jr., . . . Zwaan, R. A. (2016). Registered Replication Report: Strack, Martin, & Stepper (1988). Perspectives on Psychological Science, 11, 917–928.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Met een echokamer wordt het principe bedoeld dat onze eigen ideeën en overtuigingen steeds worden bevestigd als we ons omringen met mensen die net zo zijn als wij. Dat gebeurt in het dagelijks leven, maar ook online. Gedacht wordt dat deze online echokamers zorgen voor politieke polarisatie, maar is dat wel zo? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek proberen we deze vraag te beantwoorden.

Bronnen

Lewis-Kraus, G. (3 juni 2022). How harmful is social media? The New Yorker. https://www.newyorker.com/culture/annals-of-inquiry/we-know-less-about-social-media-than-we-think?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_campaign=onsite-share&utm_brand=the-new-yorker&utm_social-type=earned

Google doc behorende bij artikel in The New Yorker: https://docs.google.com/document/d/1vVAtMCQnz8WVxtSNQev_e1cGmY9rnY96ecYuAj6C548/edit#

Blogpost van Rolf Zwaan over grappige titels van wetenschappelijke publicaties: https://rolfzwaan.blogspot.com/2013/01/normal.html

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Misinformatie is een populair onderwerp op de sociale media. Vaak worden problemen met misinformatie genoemd, maar wat zijn die precies? En waar komt de angst voor misinformatie vandaan? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.

Bron

Altay, S. en Acerbi, A. (in prep.). Misinformation is a threat because (other) people are gullible. https://psyarxiv.com/n4qrj

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“Matthieu”, “Max” “Memphis”: iedereen heeft een naam. Wat zegt een naam over iemand? En hoe beïnvloedt je naam je gedrag en dat van anderen? Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.

Bronnen

Nederlandse voornamenbank: https://www.meertens.knaw.nl/nvb/

Banerjee, R., Reitz, J.G. en Oreopoulos, P. (2017). Do large employers treat racial minorities more fairly? A new analysis of Canadian field experiment data. 

Burton, M., Jenkins, R., en Robertson, D. J. (2018). I recognise your name but I can’t remember your face: an advantage for names in recognition memory. Quarterly Journal of Experimental Psychology, 174702181881308. doi:10.1177/1747021818813081 

Kaas, L. en Manger, C. (2012). Ethnic discrimination in Germany's labour market: A field experiment. German Economic Review, 13(1), 1-20. 

Pelham, B. W., Carvallo, A., en Jones, J. T. (2005). Implicit egotism. Current Directions in Psychological Science, 14, 106 –110. doi:10.1111/j.0963-7214.2005.00344.x

Simonsohn, U. (2011) “Spurious? Name Similarity Effects (Implicit Egotism) in Marriage, Job, and Moving Decisions”, Journal of Personality and Social Psychology, V101(1) 1-24. http://urisohn.com/sohn_files/wp/wordpress/wp-content/uploads/2019/01/Spurious-Published-JPSP.pdf

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

In de vorige aflevering speculeerden we al even over wat voor mensen we saai vinden, maar hier wordt ook onderzoek naar gedaan. Welke kenmerken maken iemand saai? Welke beroepen en hobby’s horen daar bij? En hoe gaan we om met mensen die we saai vinden? In deze aflevering bespreken we onderzoek Aan de hand van recent psychologisch onderzoek bespreken we antwoorden op deze vragen.

Bron

Tilburg, W.A.P. van, Igou, E.R., en Panjwani, M. (2022). Boring people: Stereotype characteristics, interpersonal attributions, and social reactions. Personality and Social Psychology Bulletin, 1-15. doi: 10.1177/01461672221079104

https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/01461672221079104

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.