Explore every episode of the podcast Szafa Melomana
| Title | Pub. Date | Duration | |
|---|---|---|---|
| #138 Muzyka czasu wojny. Aleksander Kulisiewicz i pieśni z dna piekła | 27 Sep 2024 | 02:47:17 | |
Największe na świecie jednostkowe archiwum pieśni obozowej stworzone zostało przez jednego człowieka, który 5 lat siedział w KL Sachsenhausen – Aleksandra Kulisiewicza. Straszliwe przeżycia obozowe odcisnęły piętno na jego życiu. Dzięki swojej znakomitej pamięci najpierw wyniósł z obozu kilkaset wierszy i pieśni, a następnie przez ponad trzy dekady ten zbiór uzupełniał. Zwany bardem kacetów i synem śmierci za swoją życiową misję obrał zachowanie pamięci o bestialsko pomordowanych więźniach obozów koncentracyjnych. Pieśni nie tylko zbierał, ale także je wykonywał, robiąc to w sposób tak poruszający, że do dziś ich słuchanie jet ogromnym wyzwaniem. W Polsce o Kulisiewiczu mówi się niewiele. Czas to zmienić. Oto jego historia.
Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #137 LIVE l0 - Tylko 3-4 proc. Polaków chodzi na koncerty i spektakle. Dlaczego? Co z tym zrobić? | 20 Sep 2024 | 01:10:22 | |
Badania Narodowego Centrum Kultury dotyczące uczestnictwa Polaków w kulturze nie pokazały niczego nowego - tylko 3-4% ludzi regularnie chodzi na koncerty festiwalowe, do filharmonii oraz opery i stan rzeczy nie zmienił się specjalnie od 2019 roku. Dlaczego tak jest? Co z tym zrobić? Jaką rolę odgrywa edukacja? O tym wszystkim w 10. odcinku LIVE nagranym u progu nowego sezonu koncertowego 2024/2025. Badania NCK: 1. Uczestnictwo Polaków w kulturze w 2023 roku. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #128 LIVE 9 - Fryderyki, prywatne folwarki i źle zredagowane biogramy | 29 Apr 2024 | 01:16:06 | |
Dziewiąty odcinek na żywo Szafy, czyli cringe na Fryderykach – po co te nagrody są, komu służą i jak robić galę, by nie było zgrzytania piachu w zębach. Oprócz tego pytanie o to, dlaczego instytucje muzyczne stają się prywatnymi folwarkami oraz co jest nie tak z biogramami artystów, które dostajemy przed koncertami. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #38 Tymoteusz Bies o tym, czy muzyk zawsze musi być najlepszy | 23 Jan 2022 | 00:48:44 | |
Spośród ambitnych muzyków, którzy chcą wspiąć się na szczyt, 99% zostanie skrzywdzonych – nie każdy może być najlepszy, ale wielu próbuje. Jak nie nasiąknąć toksyną bycia „the best”? Co zrobić, aby nie traktować muzykowania jako wyścigu, a kariery jako drapieżnej walki z konkurentami? O tym opowiada Tymoteusz Bies, znakomity pianista, uczestnik Konkursu Chopinowskiego, kameralista, a także twórca muzyki. Odcinek powstał we współpracy z Anią Karpowicz, kuratorką cyklu JEDNOKROTNI odbywającego się w Wolskim Centrum Kultury. Tymoteusz Bies będzie pierwszym gościem tego cyklu, a jego koncert odbędzie się 30 stycznia o godzinie 19:00 w WCK przy ul. Obozowej 85 w Warszawie. Szafa Melomana gorąco poleca to wydarzenie. | |||
| #37 Magda Miśka-Jackowska o podcastach | 16 Jan 2022 | 00:50:20 | |
Z okazji moich urodzin publikuję chyba najmniej muzyczny odcinek w dotychczasowej historii Szafy, ale ściśle z Szafą związany, bo opowiadający o podcastach i podcastowaniu. Moją gościnią jest Magda Miśka-Jackowska, dziennikarka radiowa z ponad 20-letnim doświadczeniem, długo związana z RMF Classic, a obecnie autorka SCORE AND THE CITY – jednego z nielicznych podcastów poświęconych muzyce filmowej. Rozmawiamy o tym, czym podcast różni się od audycji radiowej, z jakimi problemami mierzymy się, nagrywając nasze rozmowy, jakich podcastów słuchamy i wreszcie o tym, dlaczego jest tak mało podcastów poświęconych muzyce. W odcinku wzmiankujemy i polecamy: Sztuka słuchania. Uchem filozofa (NIFC), O zmierzchu (Marta Niedźwiedzka), SpoilerMaster (Michał Oleszczyk), 8:10 (Gazeta Wyborcza), Dobra podróż (Kasia i Kuba), Raport o stanie świata (Dariusz Rosiak), PRZEtłumacze, Dział Zagraniczny (Maciej Okraszewski), Brzmienie świata z lotu Drozda (Paweł Drozd), Książki. Magazyn do słuchania (Michał Nogaś), Podcastex (Mateusz Witkowski i Bartek Przybyszewski), Co ćpać po odwyku? (Jakub Żulczyk i Juliusz Strachota). | |||
| #36 Paweł Konik o Raoulu Koczalskim-kompozytorze | 09 Jan 2022 | 00:39:12 | |
O tym, że Raoul Koczalski był wybitnym pianistą i spadkobiercą chopinowskiej tradycji nikogo przekonywać nie trzeba. Ale o tym, że był dobrym kompozytorem już tak. Kilkaset utworów, w tym pieśni, opery, koncerty fortepianowe, symfonie, muzyka kameralna, a nawet filmowa, przez wiele dziesięcioleci okrywała zasłona milczenia i niepamięci. Dopiero w ostatnich latach wracają do łask, a dzieje się to za sprawą odkrywców i entuzjastów, którzy często na własną rękę, pełni determinacji odkrywają ten bogaty dorobek. Jednym z nich jest Paweł Konik, śpiewak, solista Opery w Stuttgarcie, który jest Waszym i moim gościem w tym odcinku. Podcastu można wysłuchać także na Anchor.fm, Breaker, Google Podcasts, Pocket Casts, RadioPublic oraz Apple Podcasts. PS. Zapraszamy na recital Pawła Konika, który odbędzie się w Operze w Stuttgarcie 15 marca 2022 roku. Program wypełni muzyka polska, w tym pieśni Raoula Koczalskiego. O tym, że warto się wybrać, przekonacie się, słuchając wykonań mojego gościa, które zamieściliśmy w tym odcinku. Partneruje mu przy fortepianie Michał Biel. | |||
| #35 Podsumowanie 2021 roku | 03 Jan 2022 | 00:56:31 | |
Co było wydarzeniem muzycznym 2021 roku? Jaki był najlepszy koncert, spektakl, festiwal? Którego artystę podziwialiśmy? Co nas zdziwiło, co rozczarowało, a co zwyczajnie wkurzyło? Czym się zachwycaliśmy? Jakich płyt słuchaliśmy i wreszcie – po prostu – jaki był ten rok w muzyce klasycznej? Podsumowują: Łucja Siedlik i Mateusz Borkowski. | |||
| #34 Jerzy Stankiewicz o „Kwartecie na koniec czasu” Oliviera Messiaena | 27 Dec 2021 | 01:27:10 | |
W ostatnim odcinku Szafy Melomana w tym roku rozmawiamy o jednym z najważniejszych muzycznych dzieł XX wieku, obrazującym w równym stopniu tragizm, jak i piękno tego stulecia – „Kwartecie na koniec czasu”, napisanym przez Oliviera Messiaena podczas niewoli w Stalagu VIIIa Görlitz na przełomie 1940 i 1941 roku. W środku zimy, w środku wojny, na zapleczu lichego, niedogrzanego baraku i przy ogromnym wsparciu polskich jeńców, powstała oraz miała premierę kompozycja ambitna, trudna, nieprzystająca do obozowej rzeczywistości. Jak do tego doszło? O tym opowiada muzykolog, historyk, znawca, miłośnik i propagator twórczości Oliviera Messiaena, prof. Jerzy Stankiewicz. Odcinek został nagrany w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Serdecznie dziękujemy za gościnę! | |||
| #33 Piotr Sałajczyk o partnerstwie w muzyce i akompaniowaniu | 19 Dec 2021 | 00:53:18 | |
„Po co męczyć gamę, gdy się gra akompaniament” – śpiewał swego czasu Zbigniew Łapiński w piosence „Akompaniator”. Tytułowy muzyk łupie akordy, których nikt nie słyszy i cieszy się, ilekroć ktokolwiek rozpozna go na skrawku sceny, który zajmuje schowany za solistą. Walką z takim rozumieniem roli pianisty towarzyszącego zajmował się przez całe swoje artystyczne życie Jerzy Marchwiński, pianista i pedagog. Pisał tak: „W przekonaniu ogółu pianista to prawie zawsze artysta występujący solo. Pianista, który nie gra sam, jakby pianistą być przestawał. Staje się dziwnym stworem, kimś zbliżonym do akompaniatora. Wszyscy inni wykonawcy – skrzypkowie, klarneciści, trębacze – pozostają sobą bez względu na to, czy grają sami, czy z innym wykonawcą, czy siedzą w orkiestrze, czy przed nią stoją. Jedynie pianista staje się kimś innym. Niestety również we własnej świadomości. Uważam to za sytuację wielce szkodliwą artystycznie i psychologicznie dla rzeszy adeptów fortepianu.” O roli akompaniatora, czy właściwie muzycznego partnera, rozmawiam z Piotrem Sałajczykiem, pianistą, który ma na swoim koncie zarówno występy solowe, jak i kameralne, a także opiekuje się adeptami sztuki pianistycznej jako wykładowca Akademii Muzycznej w Katowicach. W odcinku słuchamy nagrań, których mój rozmówca dokonał z Piotrem Pławnerem oraz z Kwartetem Śląskim. | |||
| #32 Anna Woźniakowska o pracy w radiu, muzycznym Krakowie i blogowaniu | 12 Dec 2021 | 00:51:17 | |
„Bez muzyki nie potrafię żyć” – powiedziała przed rokiem Anna Woźniakowska w rozmowie, którą nagrałem, zanim powstał mój podcast. Dzisiaj sięgam do archiwów i przypominam to ważne nagranie. Autorka tych słów, rówieśniczka Paula McCartneya, Harrisona Forda, Krzysztofa Klenczona i Tomasza Stańki (był jej kolegą z klasy), była wieloletnią dziennikarką Radia Kraków, krytyczką muzyczną, pisarką, a obecnie jest… blogerką. O pracy w radiu, środowisku muzycznym Krakowa oraz pisaniu na własny rachunek, rozmawiamy razem z Mateuszem Borkowskim, muzykologiem, krytykiem muzycznym, dziennikarzem, który tę audycję współprowadził. Powstała ona w ramach programu stypendialnego Miasta Krakowa. | |||
| #31 Krzysztof Firlus o violi da gamba | 05 Dec 2021 | 00:53:45 | |
Jedni mówią, że to instrument bólu, inni, że najbardziej poetycki spośród dawnych instrumentów – jedno drugiego zresztą nie wyklucza. Chodzi o violę da gamba, która przez 300 lat podbijała serca słuchaczy i wykonawców, ale przegrała batalię o siłę dźwięku z wiolonczelą i na blisko dwa wieki popadła w zapomnienie. Powróciła w połowie XX wieku, na fali ruchu wykonawstwa historycznego i na nowo rozkochała w sobie słuchaczy. O tym magicznym instrumencie, o jego dziejach, popularności, jaką przyniósł mu film „Wszystkie poranki świata” i wyrażaniu siebie w muzyce rozmawiam z Krzysztofem Firlusem, gambistą, ale także kontrabasistą, związanym z NOSPR, autorem pierwszej polskiej solowej płyty gambowej o tytule „Gamba Sonatas”, nagranej wspólnie z małżonką Anną Firlus. Już 10 grudnia będzie można posłuchać Krzysztofa podczas gdańskiego festiwalu Actus Humanus. | |||
| #30 Rodzina i przyjaciele o Jerzym Katlewiczu | 28 Nov 2021 | 01:16:31 | |
Stefan Kisielewski wywróżył mu wielką karierę, mówiąc z właściwą sobie swadą, że „z tej mąki będzie chleb” – i był! Jerzy Katlewicz należał do grona najwybitniejszych polskich dyrygentów XX wieku. Najsilniej związał się z Filharmonią Krakowską, której był najdłużej urzędującym dyrektorem i to jego nazwisko wyznaczało epokę świetności tego zespołu w minionym stuleciu. Lista krajów, sal koncertowych i teatrów operowych, w których występował, wydaje się nie mieć końca, podobnie jak lista nazwisk wybitnych muzyków, z którymi współpracował przez kilkadziesiąt lat kariery dyrygenckiej i pedagogicznej. Uchodził za specjalistę w wykonywaniu wielkich dzieł wokalno-instrumentalnych, szczególnie Krzysztofa Pendereckiego, którego był wieloletnim przyjacielem.
W Szafie wspominamy zmarłego przed sześcioma laty Jerzego Katlewicza. Gości jest aż czworo: córka dyrygenta Beata Katlewicz, wnuczka Zuzanna Dziadowiec oraz uczniowie i przyjaciele: Tomasz Chmiel i Rafał Delekta.
| |||
| #29 Ania Karpowicz o flecie w muzyce współczesnej | 21 Nov 2021 | 01:07:44 | |
Flet jest jednym z najstarszych instrumentów, jakie ludzkość wynalazła, ale jego złota era zaczęła się dopiero w XX stuleciu, kiedy pochód kompozytorów współczesnych podążył szlakiem wytyczonym przez Debussy’ego. O kształceniu flecisty, wolności twórczej i odtwórczej, „ walce z grawitacją” w muzyce konkretnej oraz poszukiwaniach rytualności, a także o inwestowaniu swojego czasu w projekty artystyczne, gdy ma się na głowie rodzinę i o granicy wieku flecisty – opowiada Ania Karpowicz, solistka, kameralistka, założycielka Hashtag Ensemble, inicjatorka (z Markiem Brachą) festiwalu WarszeMuzik, wiceprezeska Instytutu Wajnberga oraz laureatka Paszportu Polityki w kategorii muzyka poważna.
W podkaście możecie posłuchać dwóch kompozycji, które powstały w ramach projektu TOVA: „4 rituals of women’s happiness” Marty Śniady oraz „Inner” Aleksandry Kacy. Więcej informacji o projekcie.
| |||
| #127 Czy naprawdę grali do końca? Muzycy Titanica (I) | 19 Apr 2024 | 00:57:51 | |
2 godziny i 40 minut – tyle, co typowa opera – trwała tragedia Titanica, największego i najwspanialszego statku pasażerskiego, który powstał w 1912 roku. Gdy na pokładzie, na który wdzierała się lodowata woda Atlantyku, trwały dantejskie sceny ewakuacji, ośmioro dzielnych muzyków postanowiło ukoić nerwy ludzi, którzy stanęli twarzą w twarz ze śmiercią. Za tę duchową pomoc, którą nieśli w czarnej godzinie, wszyscy zapłacili życiem. Byli pierwszymi bohaterami najgłośniejszej morskiej katastrofy w historii. Kim byli? Dlaczego zdecydowali się grać na Titanicu? Jakie nadzieje wiązali z tym zleceniem i wreszcie – czy istotnie cała ósemka wykazała się heroizmem, o którym pisano w gazetach? Zapraszam na pierwszą część opowieści o muzykach Titanica. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #28 Karina Skrzeszewska o belcanto i freelancingu w operze | 14 Nov 2021 | 00:55:51 | |
Jak radzi sobie śpiewaczka operowa, która jest freelancerką i specjalizuje się w dziełach belcantowych? Jakie są zalety, a jakie wady etatu? Czy dyrektorzy teatrów powinni dbać o współpracowników, czy o tylko artystów zatrudnionych na etatach? Gdzie w świecie opery podziała się empatia i wrażliwość? Czy kształci się dzisiaj odpowiednią ilość śpiewaków? Jakie choroby toczą świat teatrów repertuarowych? Między innymi o tym rozmawiamy długo i intensywnie z Kariną Skrzeszewską, znakomitą śpiewaczką, absolwentką wrocławskiej Akademii Muzycznej, autorką wielkich kreacji partii m.in. Normy, Anny Boleny i Marii Stuart.
| |||
| #27 Michał Lazar o gitarze w muzyce współczesnej | 08 Nov 2021 | 01:16:36 | |
Czy gitara to ziomek na domówce, który utknął w kuchni? Ilu jest gitarzystów grających muzykę współczesną w Polsce i czy więcej niż dwóch? Co stało się z gitarą, gdy podłączono ją do prądu? Dlaczego na akademiach muzycznych studenci gitary mają się lepiej od innych instrumentalistów? Na te i wiele innych spontanicznych pytań, wirtuozowsko odpowiada Michał Lazar – gitarzysta specjalizujący się w muzyce współczesnej związany ze Spółdzielnią muzyczną contemporary ensemble, kompozytor i improwizator.
| |||
| #26 Lidia Grychtołówna o potrzebie reformy Konkursu Chopinowskiego | 25 Oct 2021 | 00:44:23 | |
Było to jedno z najbardziej poruszających spotkań w historii mojego podcastu – Lidia Grychtołówna to legenda polskiej pianistyki, ale zarazem czynna pianistka, która dzięki swojemu wiekowi (w tym roku ukończyła 93 lata!) ma do powiedzenia przy instrumencie rzeczy młodszym często niedostępne. Wspólnie komentujemy niedawno zakończony XVIII Konkurs Chopinowski. Grychtołówna brała udział w piątej edycji w 1955 roku i zajęła wówczas VII miejsce, a następnie wielokrotnie zasiadała w jury. Z tej podwójnej perspektywy – uczestniczki i jurorki – głosi dzisiaj konieczność reformy Konkursu. Dlaczego? Posłuchajcie!
Jest dostępna także nieco skrócona wersja wideo, za której realizację dziękuję serdecznie Markowi Musiołowi z fundacji Art & Progress.
| |||
| #25 Marcin Gmys podsumowuje XVIII Konkurs Chopinowski | 24 Oct 2021 | 00:45:29 | |
Czego dowiedzieliśmy się o Chopinie po trzech tygodniach konkursowej ofensywy? Dlaczego należy wymienić jury? Skoro Bruce Liu był najlepszy, czemu nagrody specjalne zgarnęli inni? Za kim mój gość w finale tęsknił najmocniej? Dlaczego Eva Gevorgyan nie stanęła na podium? Na te i wiele innych trudnych pytań z werwą odpowiada uważny obserwator Konkursu Chopinowskiego, Marcin Gmys, muzykolog, krytyk, dyrektor Polskiego Radia Chopin i profesor w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
| |||
| #24 Małgorzata Woźna-Stankiewicz o muzykologii | 17 Oct 2021 | 01:03:57 | |
Czemu w Polsce teoria muzyki i muzykologia są rozdzielone? Po co w ogóle studiować muzykologię i kto powinien to robić, a kto nie? Do czego muzykologia potrzebna jest słuchaczom muzyki, a do czego muzykom? Co muzykolog ma zrobić z disco-polo? Te i wiele innych pytań zadaję profesor Małgorzacie Woźnej-Stankiewicz, specjalistce w zakresie estetyki i teorii muzyki, znawczyni muzyki francuskiej i polsko-francuskich relacji muzycznych, a także muzykolożce o ponad 40-letnim dorobku naukowym (Instytut Muzykologii UJ)
| |||
| #23 Maria Stępień i Łucja Siedlik o romansie muzyki ludowej i współczesnej | 10 Oct 2021 | 00:59:12 | |
Dwie znakomite skrzypaczki należące do Radical Polish Ansambl opowiadają o tym, jak zakochały się w muzyce ludowej, na czym polega jej siła i w jaki sposób walczą o artystyczne równouprawnienie twórczości ludowej i tzw. „poważnej”. Jest także o Chopinie – trochę w kontekście odbywającego się właśnie II etapu Konkursu, w którym królują walce, polonezy i mazurki.
W odcinku wspominamy o rozmowach z Maciejem Filipczukiem dla Polskiego Radia oraz dla Narodowego Centrum Kultury, a także polecamy posłuchanie utworu „Il Combattimento di Gaca e Meto”.
| |||
| #22 Jakub Gucik o tym, czy Konkurs Chopinowski szkodzi | 03 Oct 2021 | 00:43:22 | |
Rozpoczęło się chopinowskie szaleństwo – długo wyczekiwana olimpiada pianistyczna w Warszawie trwa, a my zastanawiamy się, czy Konkurs pomaga muzyce polskiej, czy jej szkodzi – czy impreza swoim ogromnym zasięgiem i prestiżem przyćmiewa czy oświetla inne zjawiska w świecie rodzimej muzyki? Promuje Chopina, czy zamyka go akademickich ramach? Moim gościem jest Jakub Gucik, wiolonczelista krakowskiego kolektywu Spółdzielnia muzyczna contemporary ensemble, improwizator i kompozytor.
| |||
| #21 Romuald Twardowski o muzyce cerkiewnej | 26 Sep 2021 | 00:48:02 | |
Skąd muzyka cerkiewna w twórczości Pendereckiego? W jakim trunku mistrz gustował? Dlaczego festiwal muzyki cerkiewnej został z cerkwi wyrzucony? Co Twardowski robił na ukraińskim Majdanie? Co by powiedział Palestrinie, gdyby go spotkał? O tym wszystkim mówi Romuald Twardowski (rocznik 1930), który napisał szereg kompozycji inspirowanych prawosławiem, a od blisko czterech dekad sprawuje funkcję Przewodniczącego jury Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka” w Białymstoku. Zapraszamy do słuchania!
| |||
| #20 SZAFOWY REPORTAŻ! Jerzy Trzanowski i Cithara Sanctorum Silesia | 19 Sep 2021 | 00:34:16 | |
Z okazji okrągłego dwudziestego odcinka podcastu nowość – reportaż, którego akcja rozgrywa się w Cieszynie. Tyle narzekałem, że muzyka klasyczna jest w moim rodzinnym mieście nieobecna lub słabo obecna, że wykrakałem i 12 września wystartował tam festiwal Cithara Sanctorum Silesia organizowany przez fundację Kulturalny Szlak i stojącego na jej czele Rafała Monitę. Inspiracją było fascynujące życie i dorobek „słowiańskiego Lutra”, czyli księdza Jerzego Trzanowskiego, autora zbioru pieśni nabożnych „Cithara Sanctorum” i rodowitego Cieszynianina. Nie czekając wiele, ruszyłem z mikrofonem w teren, aby zrelacjonować, co na tej inauguracji się działo.
W reportażu wzięli udział: Jolanta Sztuchlik (kierowniczka Działu Zbiorów Specjalnych w Książnicy Cieszyńskiej), ks. Marcin Brzóska (proboszcz parafii ewangelickiej w Cieszynie), Marek Pilch (organista i klawesynista), Magdalena Pilch (flecistka) oraz Rafał Monita (teoretyk muzyki, dyrektor festiwalu). Wykorzystane zostały fragmenty płyty „Cithara Sanctorum – Pieśni słowiańskiego Lutra” (2019) w wykonaniu zespołu Cithara Sanctorum. Płytę można nabyć tutaj.
| |||
| #19 Anna Proszowska-Sala o budowaniu marki artysty i promowaniu muzyki klasycznej | 12 Sep 2021 | 01:05:53 | |
„Są dwie skrajności w myśleniu o komunikacji w muzyce klasycznej: jedna jest taka, że jesteśmy posh, niedostępni i rzucamy odbiorcy kłody pod nogi. Druga polega na przekonaniu, że musimy zrobić coś taniego i popularnego, bo ludzie są za głupi, żeby docenić wartościowe rzeczy. Obie są fałszywe” – mówi w najnowszym odcinku Anna Proszowska-Sala, specjalistka w zakresie komunikacji marketingowej i public relations, szefowa firmy CITYBELL CONSULTING oraz absolwentka m.in. Universität Mozarteum w Salzburgu w klasie klawesynu prof. Elżbiety Chojnackiej. Prowadzi autorskie programy rozwoju kariery i przedsiębiorczości artystycznej na UMFC oraz Akademii Muzycznej w Gdańsku.
Spot reklamowy sieci McDonald’s, o którym wspominamy w odcinku: https://youtu.be/HEBQm7Q4ai4
| |||
| #126 Jak diwy operowe zawładnęły masową wyobraźnią? | 12 Apr 2024 | 01:03:49 | |
Gdy myślimy o wielkich gwiazdach opery XIX wieku, często nie uświadamiamy sobie, że były one bohaterkami nie masowej wyobraźni, a wyobraźni garstki ludzi – tych, którzy operę profesjonalnie opisywali, ludzi z branży oraz tych, których stać było na bilet. Opera wkroczyła w życie przeciętnego człowieka dzięki fonografii i kinematografii. To tej przemianie sposobu komunikacji swoje blisko 2 miliony odbiorców zawdzięcza dzisiaj Aida Garifullina albo gwiazdy operowego crossoveru. Jedną z artystek, które tę przemianę zapoczątkowały była Lily Pons, której rocznica urodzin przypada w dniu, kiedy publikuję ten odcinek. Kim była, jak zbudowała swoją popularność i z czym musiała się mierzyć, gdy gazety w latach 30 bardziej zwracały uwagę na jej wygląd niż głos? O tym wszystkim opowiadam w #126 odcinku. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Praca doktorska, o której wspomniałem pod koniec jest tu: G. Bombola, „Can’t Help Singing: The Modern Opera Diva in Hollywood Film” | |||
| #18 Anna Woźniakowska wspomina Teresę Żylis-Garę | 05 Sep 2021 | 00:36:39 | |
„Jeden wielki sen, jeden cudowny sen, to jest moje życie. Wiem, że wybrałam dobrą drogę. Zawsze w to wierzyłam. Kocham życie, kocham śpiew i kocham ludzi” – mówiła Teresa Żylis-Gara w wywiadzie udzielonym Maciejowi Kucharskiemu dla Ruchu Muzycznego. Niedawno okazało się, że był to jeden z jej ostatnich wywiadów. 28 sierpnia zmarła. Odeszła jedna z największych polskich śpiewaczek operowych XX wieku, gwiazda Metropolitan Opera w Nowym Jorku. O jej barwnym życiu i oszałamiającej karierze rozmawiam z redaktor Anną Woźniakowską, dziennikarką radiową i krytyczką muzyczną, która w marcu 1958 roku była na widowni Opery Krakowskiej, gdy Teresa Żylis-Gara debiutowała w partii Halki.
| |||
| #17 Maciej Zimka o akordeonie | 29 Aug 2021 | 00:58:26 | |
Akordeon to instrument przyszłości, bo choć przeszłość ma burzliwą, to przyszłość ma w nowej literaturze pisanej na ten instrument. To może wydawać się paradoksalne, gdy myślimy o akordeonie, który przecież kojarzy nam się z epoką wczesnego jazzu, bluesa, argentyńskim tangiem i jego niezliczonymi odmianami, zadymionymi knajpkami lub muzykami ulicznymi. Ale akordeon to o wiele, wiele więcej. O tym rozmawiam z Maciejem Zimką, akordeonistą, kompozytorem, wykładowcą Akademii Muzycznej w Krakowie. Po raz pierwszy prezentujemy także fragmenty płyt mojego gościa, które wkrótce będą miały premierę. Oprócz Macieja Zimki grają Wiesław Ochwat oraz Maria Sławek.
| |||
| #16 Marta Gawlas o flecie traverso (historycznym) | 22 Aug 2021 | 00:54:11 | |
Z Martą poznaliśmy się podczas Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy, gdzie podbiła serca publiczności pełną wdzięku, blasku i technicznej sprawności grą na flecie traverso. Choć dopiero co obroniła licencjat na Akademii Muzycznej w Katowicach, ma już pierwsze poważne sukcesy konkursowe oraz grono wiernych fanów. Po Świdnicy spotkaliśmy się w innym urokliwym mieście – Cieszynie, skąd Marta pochodzi, i tam nagraliśmy historyczny odcinek Szafy – pierwszy i na pewno nie ostatni wywiad w świetnie zapowiadającej się karierze młodej flecistki. W odcinku także zamieściliśmy niepublikowane dotąd nagrania kompozycji F. Couperina, G.P. Telemanna, i C.P.E. Bacha w wykonaniu Marty Gawlas, Cohaere Ensemble oraz Arte dei Suonatori.
| |||
| #15 Paweł Pietruszewski o muzyce do gier wideo | 15 Aug 2021 | 00:44:43 | |
Jak tworzy się muzykę do „Wiedźmina”, „Cyberpunka 2077” czy „Dead Island”? Ile to ma wspólnego z pisaniem muzyki „poważnej” i czy muzyka do gry może być arcydziełem? Czy ten biznes się opłaca i z jakimi wyzwaniami musi się mierzyć kompozytor wykształcony w świecie muzyki klasycznej, który zapragnie spróbować swoich sił w wirtualnej rzeczywistości? Między innymi o tym rozmawiam z Pawłem Pietruszewskim, kompozytorem, dyrygentem, sound designerem, producentem i aranżerem, wykładowcą w Dolnośląskiej Szkole Wyższej oraz Szkole Muzyki Nowoczesnej i właścicielem PP music studio. W podkaście wykorzystaliśmy fragmenty soundtracku do gry „Tools up!”, wyprodukowanej przez The Knights of Unity.
| |||
| #14 Marcin Świątkiewicz o klawesynie | 08 Aug 2021 | 01:12:29 | |
„Jest to właściwie szafka z orzechowego drzewa z czarnym obramowaniem. Można by pomyśleć, że przechowują tam spłowiałe listy, cygańskie dukaty i wstążki. A naprawdę test tam tylko kukułka zaplatana w gąszczu srebrnych liści.” – pisał Zbigniew Herbert w swoim wierszu o tytule „Klawesyn” z tomu „Hermes, pies i gwiazda”. Klawesyn ma podobny życiorys, jak mitologiczny Feniks – od wielkiej popularności, bycia na szczycie, przez całkowite zapomnienie po wskrzeszenie z popiołów i ewolucję w zupełnie nowym kierunku. O jego burzliwych losach rozmawiam ze znakomitym klawesynistą Marcinem Świątkiewiczem, wykładowcą Akademii Muzycznej w Katowicach. Nagrania dokonaliśmy w malowniczej Świdnicy, podczas tegorocznej edycji Festiwalu Bachowskiego.
| |||
| #13 Aleksandra Dąbek o eliminacjach do Konkursu Chopinowskiego | 01 Aug 2021 | 00:33:09 | |
Znamy uczestników Konkursu Chopinowskiego, który odbywa się po raz osiemnasty – nieco ponad tydzień temu zakończyły się eliminacje. Wśród 87 wybranych znalazła się Aleksandra Hortensja Dąbek, absolwentka krakowskiej Akademii Muzycznej, która do Konkursu stanęła po raz drugi. Rozmawiamy o tym, co poczuła, gdy dowiedziała się, że się udało, jakie emocje panowały w sali kameralnej Filharmonii Narodowej oraz w jej kulisach i czy Chopina należy grać po chopinowsku czy po swojemu?
Występ Aleksandry Dąbek w eliminacjach konkursowych znajdziecie tutaj: https://youtu.be/KkXbz3okNgk?t=682
| |||
| #12 Dorota Kozińska o życiu i twórczości Leosza Janaczka | 25 Jul 2021 | 01:06:26 | |
Był 27 lat starszy od Bartóka i 26 od Strawińskiego i Szymanowskiego, 38 od Honeggera. Choć urodził się w połowie XIX wieku, jego twórczość wyprzedziła epokę – z łatwością usłyszymy w niej oznaki nadchodzących przemian muzycznych XX stulecia. Charles Mackerras, australijski dyrygent, który miał duże zasługi w promowaniu na świecie oper Janaczka nazwał styl jego muzyki „zupełnie nowym, oryginalnym, wyjątkowym na tle innych oraz niemożliwym do zaszufladkowania”. Jakim był człowiekiem i jakim artystą? Jak na jego twórczość wpłynęła śmierć obojga dzieci oraz tragiczna, obsesyjna i niespełniona miłość? Pomiędzy lipcową rocznicą urodzin a sierpniową rocznicą śmierci rozmawiam o Leoszu Janaczku z Dorotą Kozińską, krytyk muzyczną, publicystką, redaktorką i tłumaczką, autorką strony „Upiór w operze”, współpracującą z Programem Drugim Polskiego Radia oraz Radiem Chopin. Uwaga! Na końcu odcinka Janaczkowa lista lektur obowiązkowych!
| |||
| #11 Witold Raszka o muzyce klasycznej w małym mieście | 18 Jul 2021 | 00:38:34 | |
Wakacyjnie, ze śpiewem ptaków w tle, rozmawiamy o obecności muzyki klasycznej w małych miastach na przykładzie Cieszyna. Lato to czas festiwali, więc pytam, co stało się z „Muzyką dawną w Cieszynie”. Czy na koncerty są pieniądze i czy jest publiczność zainteresowana ich słuchaniem? Czy w małych miastach trzeba grać ambitnie, czy popularyzować? Trzeba odpalać fajerwerki, czy pracować u podstaw? Odpowiedzi szukamy z Witoldem Raszką, nauczycielem, wiceprezesem Cieszyńskiego Towarzystwa Muzycznego, który przez ponad dwie dekady organizował życie muzyczne w mieście, z którym dzisiaj jest… no właśnie – sami posłuchajcie jak.
| |||
| #10 Martyna Zakrzewska o fortepianie w muzyce współczesnej | 11 Jul 2021 | 01:17:53 | |
Z okazji dziesiątego odcinka przybył ON – Jego Wysokość Fortepian, ale nie ten romantyczny, z pianistą, który odrzuca poły fraka i gra chopinowskiego poloneza, tylko współczesny, świeży, perkusyjny, otwarty na eksperymenty, wchodzący w związki z elektroniką. Moją gościnią jest znakomita pianistka Martyna Zakrzewska, specjalizująca się w muzyce współczesnej, związana ze Spółdzielnią Muzyczną contemporary ensemble. Rozmawiamy o tym, jak zmieniło się w XX i XXI stuleciu podejście kompozytorów do fortepianu, co ma do roboty pianista, który zakochał się w muzyce nowej, a nawet zastanawiamy się, czy prof. Halina Lorkowska, robiąc przed laty w Poznaniu awanturę o preparację fortepianu, faktycznie była w błędzie.
Naszą rozmowę wzbogaciliśmy o kilka niepublikowanych dotąd nagrań, dokonanych przez moją gościnię.
| |||
| #9 Paweł Wójtowicz o muzyce dla dzieci | 04 Jul 2021 | 01:00:56 | |
Jak muzycznie edukować dzieci, aby nie wiedziały, że są edukowane i uczyły się przez zabawę? Jak pisać muzykę dla najmłodszych wykonawców, aby czerpali radość z grania i mogli się trochę popisać? Kim jest Profesor Wiolinek i co robi w operze na strychu? Jak zrobić spektakl zrozumiały zarówno dla niesłyszących, jak i niewidzących młodych odbiorców? O tym w najnowszym odcinku mówi Paweł Wójtowicz, skrzypek, koncertmistrz Orkiestry Opery Krakowskiej, kompozytor, autor utworów oraz spektakli dla dzieci.
W podkaście wykorzystane zostały utwory ze zbioru Pawła Wójtowicza „Magiczne drzewo czyli szuruburki na troje skrzypiec” wydanego przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne, w wykonaniu Anny i Pawła Wójtowiczów, Beaty Pluty oraz dzieci: Emilki Wójtowicz, Gabrysi Dankiewicz i Mai Pluty. Piosenki ze spektaklu „Profesor Wiolinek” śpiewają Stanisław Knapik, Marcin Herman oraz Michał Kutnik, a autorem muzyki oraz tekstów jest Paweł Wójtowicz. Słuchamy ich dzięki uprzejmości Opery Krakowskiej.
| |||
| #125 Zaginiona Pasja Bacha | 29 Mar 2024 | 01:18:25 | |
W opublikowanym cztery lata po śmierci Bacha nekrologu Mizlerowskim czytamy, że lipski kantor pozostawił po sobie 5 opracowań Pasji. Dwie z nich – Mateuszową i Janową znamy bardzo dobrze. Co więcej, to Mateuszowa przyczyniła się do tego, że muzyka Bacha zagościła w salach koncertowych. Co jednak z trzema pozostałymi? Pasja według św. Łukasza jest prawdopodobnie dziełem innego kompozytora, a kojarzymy ją z Bachem, bo własnoręcznie przepisał jej fragmenty. Piąta Pasja to całkowita niewiadoma, aczkolwiek niektórzy badacze uważają, że jest jakimś wariantem Mateuszowej. To, co rozgrzewało i nadal rozgrzewa serca miłośników Bacha, to Pasja trzecia – według św. Marka. Zachowało się wyłącznie jej libretto – partytura zaginęła. Mimo to podjęto blisko 20 prób jej zrekonstruowania. Jak odtworzyć dzieło, którego ani jedna nuta się nie zachowała? Jak słuchać takiej rekonstrukcji? Czy ona w ogóle ma sens? O tym opowiadam w wielkanocnym 125. odcinku. Zapraszam bardzo serdecznie. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #8 Martyna Pastuszka o skrzypcach barokowych | 27 Jun 2021 | 01:07:36 | |
Czym różnią się skrzypce barokowe od współczesnych? Czy słuszność mają ci, którzy żartują z grania „na flakach”, czy ci, którzy śmieją się z „machania smyczkiem w prawo i w lewo”? Czy skrzypek barokowy to gadżeciarz? Ile zestawów strun nosi w futerale i czy do każdego utworu ma inny smyczek? Na te i inne pytania odpowiada Martyna Pastuszka, skrzypaczka, solistka, kameralistka, współzałożycielka i szefowa {oh!} Orkiestry Historycznej, dwukrotnie nominowana do Paszportu Polityki. Naszą rozmowę wzbogaciliśmy o fragmenty nagrań dokonanych przez moją gościnię.
Link do rozmowy z Janem Tomaszem Adamusem, o której wspominamy: https://spoti.fi/3jkaSck
| |||
| #7 Sławomir Machała o szkolnictwie muzycznym z perspektywy małego miasta | 20 Jun 2021 | 00:53:07 | |
Już od piątku uczniowie będą żyli latem i wakacjami. Zanim to jednak nastąpi, w Szafie rozmawiamy o szkolnictwie muzycznym, ale z perspektywy rubieży – nadgranicznego Cieszyna, w którym znajduje się Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Ignacego Paderewskiego. Rozmawiam z jej dyrektorem (oraz absolwentem), gitarzystą, Sławomirem Machałą – o sukcesach i porażkach polskiego szkolnictwa muzycznego, o tym, jak wygląda edukacja u czeskich sąsiadów, o przymusie kształcenia solistów i głośnej sprawie samobójstwa ucznia w warszawskiej „Czwórce”. Zastanawiamy się także, jaka przyszłość czeka edukację muzyczną w Polsce.
| |||
| #6 Oskar Łapeta o śmiertelnym wrogu Szymanowskiego | 13 Jun 2021 | 00:54:34 | |
Zdaniem niektórych był wybitniejszym symfonikiem niż Karol Szymanowski, którego ten uważał za jednego ze swoich największych przeciwników. Jego dorobek w znacznej części uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Zmarł w nędzy, w zasadzie zapomniany już za życia. O Eugeniuszu Morawskim, „kompozytorze wyklętym”, rozmawiam z Oskarem Łapetą, znawcą jego twórczości, muzykologiem i publicystą, autorem bloga Klasyczna Płytoteka.
Wszystkie odcinki podcastu dostępne są na stronie www.szafamelomana.pl
| |||
| #5 Jan Tomasz Adamus o tożsamości zespołu artystycznego i potrzebie sztuki w życiu | 06 Jun 2021 | 00:41:59 | |
„Opowiadamy się za sztuką wysoką, za sztuką niedosłowną, za abstrakcyjnym pięknem, które otwiera umysły. Odrzucamy antynowoczesną, oportunistyczną estetykę prymitywnego gustu mas” – pisał na łamach „Ruchu Muzycznego” gość najnowszego odcinka podcastu, Jan Tomasz Adamus, dyrektor capelli cracoviensis, Festiwalu Opera Rara i Festiwalu Bachowskiego w Świdnicy. Rozmawiamy o tożsamości zespołu artystycznego – czy zespół ma swój brand, markę, identyfikację? W oparciu o jakie idee można je budować i w jaki sposób: po dyktatorsku, czy może demokratycznie?
Wszystkie odcinki podcastu dostępne są na stronie www.szafamelomana.pl
| |||
| #4 Janusz Siadlak o demokracji w chórze | 30 May 2021 | 00:37:51 | |
W najnowszym odcinku rozmawiamy o chórach, chóralistyce i tym, czy chórmistrz to gorszy dyrygent. Zwracamy uwagę, że chór jest instytucją demokratyczną – w końcu każdy dysponuje instrumentem, który jest w nim potrzebny, choć wcale nie oznacza to, że dobry chór łatwo zbudować. Moim gościem jest Janusz Siadlak, dyrygent, chórmistrz, założyciel i wieloletni szef Collegium Cantorum związany z Filharmonią Częstochowską.
Wszystkie odcinki podcastu dostępne na stronie www.szafamelomana.pl
| |||
| #3 Mateusz Borkowski o tym, czy potrzebujemy krytyki muzycznej | 23 May 2021 | 00:53:43 | |
W najnowszym odcinku rozmawiamy o krytyce muzycznej i o tym, czy środowisko muzyczne potrzebuje recenzji, relacji lub wywiadów. Zwracamy uwagę, że choć krytyka muzyczna to stosunkowo młoda dyscyplina, już ma na swoim koncie co najmniej kilka grzechów. Moim gościem jest Mateusz Borkowski, dziennikarz, radiowiec, krytyk muzyczny, muzykolog i pedagog, autor bloga Orfeum Borkowskiego oraz gospodarz audycji „Mistrzowie i uczniowie” w Radiu Kraków.
Wszystkie odcinki podcastu dostępne na stronie www.szafamelomana.pl
| |||
| #2 Paweł Riess o tym, czy altówka to gorsze skrzypce | 17 May 2021 | 01:25:51 | |
W najnowszym odcinku rozmawiamy o altówce, zwanej „Kopciuszkiem instrumentów”, stojącym w cieniu skrzypiec – o powodach tego stanu rzeczy, historii altówki, repertuarze, który na dobre zaczął rodzić się dopiero w minionym stuleciu oraz o boskiej violi d’amore. Jakby na przekór niesławie altówki właśnie nią postanowiłem zainaugurować cykl moich rozmów o instrumentach. Oprócz rozmów o altówce w podkaście także muzyka i to w wykonaniu mojego znakomitego gościa, Pawła Riessa, altowiolisty, skrzypka, dyrygenta, doktoranta Akademii Muzycznej w Krakowie i muzyka Orkiestry Opery Śląskiej.
Wszystkie odcinki podcastu dostępne na: https://szafamelomana.pl/index.php/category/podcast/
| |||
| #1 Iwona Socha o byciu śpiewaczką operową w Polsce | 02 May 2021 | 01:07:18 | |
Gościnią pierwszego odcinka podcastu Szafa Melomana jest Iwona Socha, solistka Opery Krakowskiej, śpiewaczka operowa, stale obecna na polskich scenach i estradach koncertowych od 15 lat. Rozmawiamy o tym, jak to jest być śpiewaczką pracującą na etacie w polskim teatrze operowym, o zarobkach, o menadżerach (a w zasadzie ich braku), godzeniu pracy z życiem prywatnym oraz o tym, czy w operze może zapanować demokracja.
Muzyka w intro: L. Delibes, „Marche - Cortège de Bacchus” z suity baletowej „Sylvia” (1876), źródło: liberliber.it / Creative Commons
Wszystkie odcinki podcastu dostępne na: https://szafamelomana.pl/index.php/category/podcast/
| |||
| #124 Wieczna miłość Beethovena | 22 Mar 2024 | 01:19:18 | |
Wieczorem 3 lipca 1812 roku Ludwig van Beethoven opuścił hotel „Pod czarnym koniem” w Pradze. Wyszedł szybkim krokiem, bardzo wzburzony. Był tak przejęty tym, co się wydarzyło, że zapomniał o umówionym spotkaniu z Karlem Augustem Varnhagenem, weteranem wojennym, który obracał się w kręgach austriackiej arystokracji i był łącznikiem między kompozytorem, a księciem Ferdinandem Kinskim, jednym z kilku mecenasów Beethovena. O tym, że do tajemniczego spotkania w hotelu doszło, wiemy z listu, który odnaleziony został w prywatnych zbiorach Beethovena, gdy ten zmarł w 1827 roku. Widnieje na nim data 6-7 lipca. Nie znamy jednak adresata tekstu zapisanego ołówkiem na kilku niewielkich kartkach papieru. Z treści wnioskować można, że chodziło o kobietę – Wieczną miłość (Unsterbliche Geliebte) – z którą Beethoven nie po raz pierwszy próbował ułożyć sobie życie. Anton Schindler, osobisty sekretarz Beethovena i autor wydanej 23 lata po śmierci biografii kompozytora napisał, że była nią Giulietta Guicciardi, uczennica Beethovena i adresatka dedykacji Sonaty „Księżycowej”. Ale to nieprawda. Co więcej, Schindler wiedział, że to nieprawda. Dlaczego skłamał? Kim była tajemnicza kobieta, z którą Beethoven spotkał się w Pradze? Jakie znaczenie miało to dla jego życia i twórczości? Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Muzyka w odcinku: 1. L. van Beethoven, „14 Sonata cis-moll”, op. 27 nr 2, wyk. Artur Schnabel (1934), cz I i III. 2. L. van Beethoven, „Wariacje na temat ‘Ich denke dein’ na cztery ręce” WoO 74, wyk. Magdalena Galka, Claudia Großekathöfer. 3. L. van Beethoven, „Sonata fortepianowa nr 23 f-moll op. 57” (cz. I), wyk. Jonathan Biss. 4. L. van Beethoven, „An die ferne Geliebte” (cz. I „Auf dem Hügel sitz ich spähend”), wyk. Ellio Bataglia (baryton), Erik Werba (fort.). 5. L. van Beethoven, „ Sonata fortepianowa nr 31 As-dur op. 110” (cz. III), wyk. Julia Froschhammer. | |||
| #123 Bogusław Kaczyński | 16 Mar 2024 | 00:59:35 | |
Był barwnym ptakiem PRL-u i ludowym impresariem przybliżającym operę masom pracującym miast i wsi, jak powiedział o nim złośliwie Jerzy Waldorff. Był bez wątpienia nietuzinkowym popularyzatorem i wyrazistą osobowością medialną, celebrytą minionego ustroju. Choć Bogusław Kaczyński zmarł w 2016 roku, pamięć o nim nie gaśnie i w ciągu raptem dwóch ostatnich lat ukazały się aż dwie jego biografie – jedna Anny Lisieckiej, wydana została w 2022 roku, druga Bartosza Żurawieckiego premierę miała 13 marca tego roku. Pierwsza pomnikowa, druga obrazoburcza. Kim był Bogusław Kaczyński? Na czym polegał jego fenomen i dlaczego wciąż budzi zainteresowanie? Czy dla muzyki zrobił więcej dobrego, czy złego? Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #122 Muzyka czasu wojny. Cztery tygodnie w okopach | 29 Feb 2024 | 00:52:10 | |
Co sprawiło, że uznany na świecie skrzypek, grający 260 koncertów rocznie porzucił instrument i z własnej woli ubrał mundur oraz poszedł na front? Na to pytanie pomaga odpowiedzieć wojenna historia Fritza Kreislera, jednego z największych wirtuozów minionego stulecia. „Cztery tygodnie w okopach” to tytuł wspomnień, które podyktował jednemu z dziennikarzy podczas swojej rekonwalescencji, gdy ranny wrócił z walk o Galicję w 1914 roku. Wydane zostały w Stanach Zjednoczonych rok później. Są cennym świadectwem koszmaru Wielkiej Wojny, ale pozwalają także zrozumieć, dlaczego Europa stanęła w płomieniach, które pochłonęły miliony istnień ludzkich. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Muzyka w odcinku: 1. M. de Falla, „Taniec hiszpański nr 1” z „La Vida breve” (w aranżacji F. Kreislera), wyk. Franc Rupp (fp.), Fritz Kreisler (skrzypce), Naxos 2005 (reedycja). 2. F. Kreisler, „Liebesleid” (wyk. F. Kreisler, 1910 i S. Rachmaninow 1921 we własnym opracowaniu). 3. F. Kreisler, „Marche miniature viennoise”, wyk. Victor Syymphony Orchestra, Charles O’Connell, 4. C.M. von Weber, „Sonata na skrzypce i fortepian nr 1”, cz. 2, wyk. Michael Raucheisen (fp.), Fritz Kreisler (skrzypce), 1930, źródło: Wikimedia commons, domena publiczna. Zrealizowano w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. | |||
| #121 Bedřich Smetana w politycznej klatce | 26 Feb 2024 | 01:17:27 | |
Historia Bedřicha Smetany, „ojca muzyki czeskiej”, który język czeski dobrze opanował dopiero po czterdziestce, a swój najważniejszy cykl symfoniczny „Moja ojczyzna” napisał, całkowicie utraciwszy zmysł słuchu, była wielokrotnie wykorzystywana politycznie. Smetana, chyba bardziej niż Dvořák czy inni współcześni mu kompozytorzy padł ofiarą politycznych manipulacji – częściowo za życia, przez swoje politycznie zaangażowanie, a szczególnie po śmierci. Interes w tym, aby wziąć Smetanę na propagandowy sztandar, mieli zarówno ci, którzy o niepodległość Czechosłowacji, jak i ci, którzy usiłowali ją zniewolić – naziści czy sowieci. W dniu dwusetnych urodzin kompozytora przyglądamy się, na czym te polityczne manipulacje polegały i kto próbował Smetanę zawłaszczyć. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. | |||
| #120 Powrót króla, czyli jak wskrzeszono Bacha | 23 Feb 2024 | 01:27:28 | |
Jednym z wielu mitów historii muzyki jest to, że po śmierci Bacha jego muzyka została całkowicie zapomniana na blisko 80 lat, a następnie cudownie wskrzeszona dzięki wykonaniu „Pasji Mateuszowej” w Berlinie w 1829 roku pod kierunkiem Felixa Mendelssohna. Mit ten, choć zawiera ziarno prawdy, nie opisuje rzeczywistości. Powstał zaś dlatego, że świadomość przeszłych pokoleń często oceniamy własną miarą – dla nas jest oczywiste, że Bach był wielkim twórcą i należy grać jego muzykę. Jemu współcześni nie zawsze byli tego zdania. To, co znali, oceniali krytycznie przez pryzmat nowego stylu klasycznego. Co więcej, nie było wówczas w zwyczaju wykonywanie muzyki przeszłości. I jeszcze jedno – dla wielu Bachowskich dzieł nie było odpowiedniego formatu publicznych koncertów. Jak więc doszło do tego, że bogata żydowska rodzina z Berlina przechowała arcydzieło luterańskiej muzyki, i jak doszło do jego powtórnego wykonania ponad 100 lat po premierze w Lipsku? Jak to się sstało, że Bach dzisiaj należy do kanonu? O tym wszystkim opowiadam w nowym odcinku. Zapraszam bardzo serdecznie! Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Muzyka w odcinku: 1. J.S. Bach, „Canzona d-moll” BWV 588, wyk. James Kibbie (nagranie własne JK). 2. J.S. Bach, preludium chorałowe „Von deiner Thron” BWV 668, wyk. James Kibbie (nagranie własne JK). 3. Carl Heinrich Graun, „Sinfonia C-dur”, wyk. Concerto Brandenburg. 4. J.S. Bach, „Singet dem Herrn ein neues Lied” BWV 225, wyk. Sing-Akademie Tsukuba (2000). 5. J.S. Bach, „Kommt ihr Tochter, helft mir klagen” z „Pasji Mateuszowej” BWV 244, wyk. Orkiestra i Chór Gewandhausu w Lipsku, chór kościoła św. Tomasza, Günther Ramin (dyr.), 1941. 6. J.S. Bach, „Wir setzen uns mit Tränen nieder” z „Pasji Mateuszowej” BWV 244, transkr. na fortepian Salmer Bagge, wyk. Rushi Sun. Zrealizowano w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.(odcinki w styczniu i lutym stanowią jeszcze realizację stypendium, w ramach którego byłem zobowiązany do nagrania 50 audycji) | |||
| #119 Kindertotenlieder | 14 Feb 2024 | 01:06:27 | |
To jeden z najbardziej wstrząsających utworów w historii muzyki. Gustav Mahler, który od najmłodszych lat czuł lodowaty oddech śmierci na karku, sięgnął po kronikę przepracowywania żałoby – monumentalny zbiór ponad 500 pieśni na śmierć dzieci Friedricha Rückerta. Te wiersze nigdy nie miały zostać opublikowane. Rückert pisał dwa, trzy dziennie po tym, jak w straszliwych cierpieniach na szkarlatynę zmarła dwójka jego dzieci. Mahler stracił ukochanego brata – Ernesta. Zmarły syn Rückerta również nosił to imię. Ta zbieżność zafascynowała kompozytora, który wybrał pięć pieśni i na przestrzeni kilku lat skomponował cykl „Kindertotenlieder” – „Treny na śmierć dzieci”. Jak muzyką wyrazić ból? Jak opowiedzieć o bezpowrotnej stracie? Wydaje się, że Mahler wiedział to doskonale, jednak dopiero, gdy sam stracił dziecko, zrozumiał, że tego cierpienia opowiedzieć się nie da. Podcast powstał dzięki Mecenasom Szafy Melomana. Jeśli chcesz stać się jednym z nich i wspierać pierwszy polski podcast o muzyce klasycznej, odwiedź mój profil w serwisie Patronite.pl. Muzyka w odcinku: „Kindertotenlieder” (całość), wyk. Norman Foster (baryton), Orkiestra Symfoniczna z Bambergu, Jascha Horenstein (dyr.), VOX 1955 (nagranie na licencji Creative Commons 4.0) Zrealizowano w ramach stypendium Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.(odcinki w styczniu i lutym stanowią jeszcze realizację stypendium, w ramach którego byłem zobowiązany do nagrania 50 audycji) | |||