Kennis & Co – Details, episodes & analysis

Zijn de afvalmiddelen die overal in de media opdoken, zogeheten GLP-1 agonisten zoals Ozempic en Wegovy echt zo revolutionair? Vakblad Science heeft deze middelen in elk geval bestempeld tot doorbraak van het jaar. Obesitas-hoogleraar Liesbeth van Rossum van het Erasmus MC in Rotterdam plaatst de opkomst van deze middelen in perspectief. Verder bespreken Josta, Rob, Bouwe, Jop én Stijn hun belangrijkste wetenschapsnieuws van het jaar, met onder meer: grote stappen in de neurotechnologie, het kweken van embryo's, nieuwe inzichten (in de maak) over ons heelal en de alomtegenwoordigheid van AI.  Bronnen:    AI nieuwszender opgericht  https://eu.usatoday.com/story/tech/news/2023/12/14/channel-1-ai-news/71925360007/  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0) Discussie over ontwikkelingen rond embryo's https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0)    Nature: belangrijke ontwikkelingen in het bestuderen van embryo's   https://www.nature.com/articles/s41592-023-02134-0  (https://www.nature.com/articles/s41592-023-02134-0)   Implantaat in ruggemerg laat Parkinsonpatiënt weer lopen zonder te vallen:  https://www.nature.com/articles/d41586-023-03452-1  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03452-1) Verlamde man loopt weer dankzij implantaat:  https://www.theguardian.com/global/video/2023/may (https://www.theguardian.com/global/video/2023/may)/24/paralysed-man-able-to-stand-and-walk-using-implant-that-reads-brain-waves-video  (https://podcast.npo.nl/24/paralysed-man-able-to-stand-and-walk-using-implant-that-reads-brain-waves-video)    GLP-1 agonisten grootste doorbraak van 2023 volgens Science Magazine  https://www.science.org/content/article/breakthrough-of-the-year-2023  (https://www.science.org/content/article/breakthrough-of-the-year-2023)   EMA vraagt fabrikanten om gegevens over zelfbeschadiging gebruikers GLP-1 agonisten: https://www.bmj.com/content/383/bmj.p2906.full  (https://www.bmj.com/content/383/bmj.p2906.full)    Wetenschappelijke doorbraken worden steeds minder groot:  https://www.nature.com/articles/s41586-022-05543-x  (https://www.nature.com/articles/s41586-022-05543-x)   Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS    Host: Jop de Vrieze    Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze en Stijn Goossens   Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens   Eindredactie: Gerda Bosman      Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20) op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief    

Volgende week laat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie een ballon op boven de Zuidpool: GUSTO. En niet zomaar een: een uitzonderlijk grote ballon gevuld met helium die gaat opstijgen tot in de stratosfeer. Eronder hangt een telescoop met ook enkele Nederlandse onderdelen. Die telescoop gaat metingen verrichten aan het stof en gas tussen de sterren - het interstellaire medium. Wat is dat en wat valt daarover te leren? Jop de Vrieze en Rob Ramaker vragen het Floris van der Tak, hoogleraar sub-millimeter sterrenkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor ruimteonderzoek (SRON). Verder onder meer: verrassend bewijs voor het ineenstorten van de West-Antarctische ijskap 100.000 jaar geleden, babbelende ouders leiden tot brabbelende kinderen en een algoritme dat je kans op overlijden berekent. Bronnen: * Wetenschappelijke verklaring ster van Bethlehem: https://inews.co.uk/news/science/explained-science-behind-christmas-112819 (https://inews.co.uk/news/science/explained-science-behind-christmas-112819) * Babbelende ouders krijgen brabbelender kinderen: https://www.science.org/content/article/kids-chattier-parents-are-more-talkative-may-have-bigger-vocabulary (https://www.science.org/content/article/kids-chattier-parents-are-more-talkative-may-have-bigger-vocabulary) * Bewijs in het genoom van inktvissen voor ineenstorting West-Antarctische ijsplaat: https://www.science.org/content/article/lost-history-antarctica-revealed-octopus-dna (https://www.science.org/content/article/lost-history-antarctica-revealed-octopus-dna) * Saturnus' maan heeft basisingrediënten voor leven: https://www.nature.com/articles/s41550-023-02160-0 (https://www.nature.com/articles/s41550-023-02160-0) * SRON-website over GUSTO-project: https://www.sron.nl/gusto/ (https://www.sron.nl/gusto/) * Model voorspelt kans op overlijden: https://www.science.org/content/article/algorithm-could-predict-your-health-income-and-chance-premature-death (https://www.science.org/content/article/algorithm-could-predict-your-health-income-and-chance-premature-death) Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens Eindredactie: Gerda Bosman     Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)   Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Een team sterrenkundigen presenteerde deze week een immense computersimulatie van het heelal. Hiermee willen ze beter begrijpen hoe het heelal zijn huidige vorm kreeg. Astronoom Joop Schaye van de Universiteit Leiden vertelt Jop de Vrieze en Rob Ramaker hoe deze grootste simulatie ooit tot stand kwam. En komt onze eigen melkweg er eigenlijk een beetje goed in uit de verf?    Verder: Vogelgriep en hardnekkig smeltend ijs op Antarctica, een verborgen landschap onder de nog niet weggesmolten ijskap, astronomen zien zware elementen ontstaan na heldere gammaflits, de maan blijkt plots 40 miljoen jaar ouder en waarom vrouwelijke onderzoekers de academie veelal naar een jaar of vijftien verlaten.  Bronnen:    Publicaties Flamingo-project simulatie heelal  https://arxiv.org/pdf/2309.07959.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2309.07959.pdf) https://arxiv.org/pdf/2306.04024.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2306.04024.pdf) https://arxiv.org/pdf/2306.05492.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2306.05492.pdf) Groen landschap ontdekt onder ijskap Antarctica:  https://www.theguardian.com/world/2023/oct/24/scientist-discover-hidden-landscape-frozen-time-under-antarctic-ice  (https://www.theguardian.com/world/2023/oct/24/scientist-discover-hidden-landscape-frozen-time-under-antarctic-ice) Eerste gevallen van hoogpathogene vogelgriep in Antarctisch gebied:   https://www.bas.ac.uk/media-post/first-confirmed-cases-of-avian-influenza-in-the-antarctic-region/  (https://www.bas.ac.uk/media-post/first-confirmed-cases-of-avian-influenza-in-the-antarctic-region/) ‘Toename smelten van West-Antarctische ijskap onvermijdelijk geworden’: https://www.nature.com/articles/s41558-023-01818-x  (https://www.nature.com/articles/s41558-023-01818-x) Eerdere studie die instorten ijskap wel als vermijdelijk betitelde:  https://www.nature.com/articles/s41467-022-35471-3  (https://www.nature.com/articles/s41467-022-35471-3) Maan is veertig miljoen jaar ouder dan gedacht:  https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers  (https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers) Zware elementen ontdekt na een heldere gammaflits:  https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers  (https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers) Video simulatie heelal door NTR Focus: https://www.instagram.com/p/CyyEzSsoDqd/?hl=en (https://www.instagram.com/p/CyyEzSsoDqd/?hl=en)  NTR Focus over armoede:  https://ntr.nl/Focus/287/detail/Armoede-als-erfenis/VPWON_1344847  (https://ntr.nl/Focus/287/detail/Armoede-als-erfenis/VPWON_1344847) Leids Internationaal Filmfestival met avond over wetenschap:  https://www.liff.nl/Film/a-moment-of-science-liff-laboratory-edition/  (https://www.liff.nl/Film/a-moment-of-science-liff-laboratory-edition/) Vrouwen verlaten academie om werkklimaat:  https://www.nature.com/articles/d41586-023-03251-8  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03251-8) https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adi2205  (https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adi2205)   Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Gerda Bosman  Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)  

Gewassen zoals de bananenplant zo aanpassen dat de hardnekkige fusariumschimmel ze niet meer ziek kan maken. Dat is wat Amsterdamse onderzoekers denken te kunnen gaan doen. Ze hebben namelijk ontdekt welk achterdeurtje in de cel de schimmel de plant binnendringt en weten nu hoe ze dat deurtje kunnen dichtdoen zodat dat niet meer kan - en ook nog zonder de plant te verzwakken. Dat zou een belangrijke stap betekenen in de strijd tegen de verwelkingsziekte die de wereldwijde bananenproductie bedreigt en de productie van tientallen andere gewassen zwaar belemmert. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten spreken met plantenpatholoog Frank Takken, die het onderzoek leidde.     Verder onder andere: radioflitsen, appelrassen uit de oude doos en kun je je eicellen verjongen door tarwekiemolie te consumeren?    Bronnen:  Vatbaarheidsgenen in planten ontdekt voor verwelkingsziekte  https://doi.org/10.1111/pbi.14183  (https://doi.org/10.1111/pbi.14183) Spermidine verjongt oude eicellen:  https://www.nature.com/articles/s43587-023-00495-x  (https://www.nature.com/articles/s43587-023-00495-x) Revival van oude appelrassen:  https://www.nature.com/articles/d41586-023-03229-6  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03229-6)   Microsecondenflitser gevonden in telescooparchief  https://www.astronomie.nl/nieuws/sterrenkundigen-kammen-telescooparchief-uit-en-vinden-microsecondeflitser-3921  (https://www.astronomie.nl/nieuws/sterrenkundigen-kammen-telescooparchief-uit-en-vinden-microsecondeflitser-3921) Meteorenzwerm Orioniden  https://hemel.waarnemen.com/meteoorzwermen/Orioniden_2023.html   (https://hemel.waarnemen.com/meteoorzwermen/Orioniden_2023.html%20) Wetenschappers gaan long covid-onderzoek particulier financieren  https://www.volkskrant.nl/wetenschap/artsen-en-wetenschappers-zijn-wachten-op-overheid-beu-en-gaan-zelf-onderzoek-doen-naar-postcovid~b5c4917b/  (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/artsen-en-wetenschappers-zijn-wachten-op-overheid-beu-en-gaan-zelf-onderzoek-doen-naar-postcovid~b5c4917b/) Dijkgraaf gaat wetsvoorstel kennisveiligheid aanpassen:   https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/17/minister-dijkgraaf-trekt-zich-de-kritiek-aan-op-zijn-wet-voor-kennisveiligheid-a4177551  (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/17/minister-dijkgraaf-trekt-zich-de-kritiek-aan-op-zijn-wet-voor-kennisveiligheid-a4177551)     Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Gerda Bosman  Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)   Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)  

In de jaren zeventig vergaarde de Pakistaanse wetenschapper Abdul Qadeer Khan in Nederland kennis die de ontwikkeling van de atoombom in zijn land mogelijk maakte.  Anno 2023 zijn we ons maar al te bewust dat landen als Iran en China kennis en technologie proberen te stelen uit landen als Nederland. Maar hoever moet de overheid erin gaan om dat te voorkomen? Wetenschapsminister Robbert Dijkgraaf komt binnenkort met een wet die het screenen van buitenlandse wetenschappers centraal stelt. De Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen is tegen en president Marileen Dogterom legt uit waarom.     Verder onder meer: het stroomverbruik van AI, op reis naar een kosmische ijzerklomp, bouwstenen voor het leven gevonden op asteroïde en ruimtetelescoop Euclid doet het weer, maar is wel wat trager geworden.     Bronnen:    Tijdspad wetstraject screening kennisveiligheid  https://www.loketkennisveiligheid.nl/actueel/nieuws/2023/04/14/tijdpad-voor-wetstraject-screening-kennisveiligheid-bekend  (https://www.loketkennisveiligheid.nl/actueel/nieuws/2023/04/14/tijdpad-voor-wetstraject-screening-kennisveiligheid-bekend)   Position paper KNAW kennisveiligheid  https://www.knaw.nl/publicaties/kennisveiligheid-knaw-position-paper  (https://www.knaw.nl/publicaties/kennisveiligheid-knaw-position-paper) Stukjes asteroide BENNU bevatten bouwstenen van het leven  https://www.nature.com/articles/d41586-023-03178-0 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03178-0)  AI slurpt straks net zoveel stroom als heel NL nu https://nos.nl/artikel/2493605-ai-slurpt-energie-kan-over-vier-jaar-net-zoveel-stroom-als-nederland-gebruiken  (https://nos.nl/artikel/2493605-ai-slurpt-energie-kan-over-vier-jaar-net-zoveel-stroom-als-nederland-gebruiken) Sonde psyche op weg naar kosmische ijzerklomp https://www.volkskrant.nl/wetenschap/met-een-stuwraket-die-niet-zou-misstaan-in-star-trek-reist-de-sonde-psyche-naar-een-kosmische-ijzerklomp~b0139f52/  (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/met-een-stuwraket-die-niet-zou-misstaan-in-star-trek-reist-de-sonde-psyche-naar-een-kosmische-ijzerklomp~b0139f52/) Argos podcastserie Vriend of Vijand van onderzoeksjournalist Saar Slegers  https://www.nporadio1.nl/podcasts/vriend-of-vijand  (https://www.nporadio1.nl/podcasts/vriend-of-vijand) Spotify-link naar podcastserie: https://open.spotify.com/show/6EC4h026NqVKOkoH9RDsXC?si=01f830b0035842e5 (https://open.spotify.com/show/6EC4h026NqVKOkoH9RDsXC?si=01f830b0035842e5) Dossier Argos over atoomspion Khan  https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/2022/Argos-dossier-atoomspion-Khan.html  (https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/2022/Argos-dossier-atoomspion-Khan.html)   Ruimtetelescoop Euclid gefixt maar wel trager:  https://www.nature.com/articles/d41586-023-03174-4  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03174-4)     Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Robert van Tellingen    Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)   Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)  

De podcast staat deze week in het teken van de Nobelprijzen. De Nobelprijs voor geneeskunde gaat naar de twee onderzoekers die de technologie onder de mRNA-coronavaccins ontwikkelden. Wat kunnen we nog meer verwachten van deze technologie, en hebben we de risico’s ervan voldoende in beeld? Jop de Vrieze en Josta Bosma vragen het Roy van der Meel, die aan de TU Eindhoven nanomedicijnen ontwikkelt. Eerder werkte hij bij de onderzoeksgroep die de nanovetbolletjes bouwde waarin het mRNA verpakt zit.     Verder onder meer: de Nobelprijzen voor natuur- en scheikunde, het Weekend van de Wetenschap en ook de nieuwste Iphone wordt heet.    Bronnen:  Nobelprijs natuurkunde: https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/nobelprijs-voor-fysica-voor-toegang-tot-de-wereld-van-elektronen (https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/nobelprijs-voor-fysica-voor-toegang-tot-de-wereld-van-elektronen) Hoe er meer Nobelprijzen kwamen voor vrouwen: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/meer-vrouwen-genomineerd-voor-nobelprijs-door-vrouwen~be744279/  (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/meer-vrouwen-genomineerd-voor-nobelprijs-door-vrouwen~be744279/) Nobelprijs scheikunde: https://nos.nl/artikel/2492837-amerikanen-en-rus-winnen-nobelprijs-scheikunde-voor-ontdekking-kwantumstippen  (https://nos.nl/artikel/2492837-amerikanen-en-rus-winnen-nobelprijs-scheikunde-voor-ontdekking-kwantumstippen) Nobelprijs geneeskunde: https://www.science.org/content/article/mrna-discovery-paved-way-covid-19-vaccines-wins-nobel-prize-physiology-medicine (https://www.science.org/content/article/mrna-discovery-paved-way-covid-19-vaccines-wins-nobel-prize-physiology-medicine) Persoonlijke website Roy van der Meel: https://www.tue.nl/en/research/researchers/roy-van-der-meel  (https://www.tue.nl/en/research/researchers/roy-van-der-meel) Artikel vd Meel en Kariko over toekomst mRNA-technologie: https://research.tue.nl/nl/publications/what-does-the-success-of-mrna-vaccines-tell-us-about-the-future-o  (https://research.tue.nl/nl/publications/what-does-the-success-of-mrna-vaccines-tell-us-about-the-future-o) Weekend van de Wetenschap: https://www.weekendvandewetenschap.nl/  (https://www.weekendvandewetenschap.nl/) Ook de nieuwe iPhone te heet: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-iphone-15-wordt-te-heet-en-apple-geeft-de-schuld-aan-apps-als-instagram~b03df82f/  (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-iphone-15-wordt-te-heet-en-apple-geeft-de-schuld-aan-apps-als-instagram~b03df82f/)   Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Robert van Tellingen    Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972  

Voor het eerst legt het RIVM een duidelijke link tussen de uitstoot van staalfabriek TATA Steel en gezondheidsklachten bij omwonenden. Zij overlijden hierdoor volgens een nieuw rapport gemiddeld 2,5 maand eerder. Hoe kwamen de RIVM-onderzoekers tot deze conclusie en hoe is het om zulk complex onderzoek naar zo’n politiek gevoelig onderwerp te doen? Jop de Vrieze en Bouwe van Straten vragen het aan RIVM-onderzoeker Janneke Elberse.      Verder onder meer: felle wetenschappelijke discussies over long covid én een stap richting een biomarker die de ziekte aantoont, de helft van de Nederlanders krijgt kanker, de mens blijkt toch nog ergens beter in dan AI, een vooruitblik op de Nobelprijzen en een Chinees-Indiase fittie rond de maanlanding van Chandrayaan 3.    Bronnen:  Mens beter dan AI in beoordelen longröntgenfoto’s:  https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.231236  (https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.231236) ‘Vers perspectief op chronisch vermoeidheidssyndroom’  https://www.en.auh.dk/news/news-archive/2023/oslo-chronic-fatigue-consortium/  (https://www.en.auh.dk/news/news-archive/2023/oslo-chronic-fatigue-consortium/) ‘Aandacht voor long covid overdreven’   http://Dx.doi.org/10.1136/bmjebm-2023-112338  (http://Dx.doi.org/10.1136/bmjebm-2023-112338) Studie naar biomarkers long covid gepubliceerd in Nature: https://www.nature.com/articles/s41586-023-06651-y  (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06651-y) Helft mensen in Nederland krijgt kanker  https://www.ntvg.nl/artikelen/ontwikkeling-van-de-kans-op-kanker-1990-2019  (https://www.ntvg.nl/artikelen/ontwikkeling-van-de-kans-op-kanker-1990-2019) RIVM: nog steeds veel uitstoot kankerverwekkende stoffen bij Tata Steel (maart 2023)  https://nos.nl/artikel/2469233-rivm-nog-steeds-veel-uitstoot-kankerverwekkende-stoffen-bij-tata-steel   (https://nos.nl/artikel/2469233-rivm-nog-steeds-veel-uitstoot-kankerverwekkende-stoffen-bij-tata-steel%20) Rapport RIVM september 2023  https://www.rivm.nl/publicaties/bijdrage-van-tata-steel-nederland-aan-gezondheidsrisicos-van-omwonenden-en-kwaliteit  (https://www.rivm.nl/publicaties/bijdrage-van-tata-steel-nederland-aan-gezondheidsrisicos-van-omwonenden-en-kwaliteit) Reactie burgerorganisatie Frisse Wind op rapport RIVM:  https://www.frissewind.nu/articles/rivm-2023  (https://www.frissewind.nu/articles/rivm-2023) Wie gaan de Nobelprijzen winnen?  https://www.nobelprize.org/   (https://www.nobelprize.org/%20) https://clarivate.com/blog/researchers-of-nobel-class-citation-laureates-2023/   (https://clarivate.com/blog/researchers-of-nobel-class-citation-laureates-2023/%20) Chinese topwetenschapper: indiase maanmissie bereikte zuidpool niet.   https://time.com/6318208/chinese-scientist-questions-india-moon-landing-south-pole/  (https://time.com/6318208/chinese-scientist-questions-india-moon-landing-south-pole/)   Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Robert van Tellingen    Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)  

Plotseling was daar het woord 'fossiele subsidies'. Steeds meer mensen en ook politici zijn het erover eens dat ze moeten worden afgebouwd. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we spreken over fossiele subsidies, waar dienen ze toe en wat zijn de gevolgen als we ze afschaffen? Daarover spreken Jop de Vrieze en Josta Bosma met klimaatjurist en -politicoloog Sanne Akerboom van de Universiteit Utrecht, die ook lid is van de Wetenschappelijke Klimaatraad die het kabinet adviseert.     Verder onder meer: de minimale grondstofvoetafdruk om uit de armoede te stappen, geld weggesnoept uit het groeifonds om de accijns op benzine laag te houden, de oudste houtconstructie ooit gevonden, het juist wél onderdrukken van negatieve gevoelens en de terugkeer van NASA-missie Osiris rex met materiaal van planetoïde Bennu.      Bronnen:  Onderdrukken negatieve gedachten helpt:   http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh5292  (http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh5292) Oudste houten constructie ooit gevonden: https://nos.nl/artikel/2491226-oudste-houtconstructie-ooit-gevonden-bijna-500-000-jaar-oud  (https://nos.nl/artikel/2491226-oudste-houtconstructie-ooit-gevonden-bijna-500-000-jaar-oud) Geld uit groeifonds om brandstofaccijnzen niet opnieuw in te voeren:  https://www.scienceguide.nl/2023/09/vvd-ruilt-kennisgeld-groeifonds-in-voor-fossiel-belastingvoordeel/  (https://www.scienceguide.nl/2023/09/vvd-ruilt-kennisgeld-groeifonds-in-voor-fossiel-belastingvoordeel/) Grondstoffenvoetafdruk om uit de armoede te geraken:  https://www.science.org/content/article/how-much-stuff-does-it-take-not-be-poor-about-6-tons-year  (https://www.science.org/content/article/how-much-stuff-does-it-take-not-be-poor-about-6-tons-year) Professionele website Sanne Akerboom: https://www.uu.nl/medewerkers/SAkerboom  (https://www.uu.nl/medewerkers/SAkerboom) Wetenschappelijke klimaatraad: https://www.wkr.nl/  (https://www.wkr.nl/) Advies Klimaatraad 30 augustus 2023 om klimaatbeleid te versnellen: https://nos.nl/artikel/2488618-klimaatraad-wil-versnelling-beleid-maar-niemand-op-de-kast-jagen  (https://nos.nl/artikel/2488618-klimaatraad-wil-versnelling-beleid-maar-niemand-op-de-kast-jagen) Kabinet: Fossiele sector krijgt tussen de 39,7 en 46,4 miljard euro subsidie  https://nos.nl/artikel/2490599-fossiele-sector-krijgt-tussen-39-7-en-46-4-miljard-euro-subsidie-nog-meer-dan-gedacht  (https://nos.nl/artikel/2490599-fossiele-sector-krijgt-tussen-39-7-en-46-4-miljard-euro-subsidie-nog-meer-dan-gedacht) Terugkeer Osiris REx: https://www.space.com/news/live/nasa-osiris-rex-asteroid-bennu-sample-return-updates   (https://www.space.com/news/live/nasa-osiris-rex-asteroid-bennu-sample-return-updates%20) Kamervragen over the Biohack Project:   https://www.openkamer.org/kamervraag/2023Z15559/  (https://www.openkamer.org/kamervraag/2023Z15559/)     Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze / Sander Nieuwenhuijsen Eindredactie: Robert van Tellingen Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    (mailto:wetenschap@ntr.nl%20) Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Deze week was er veel ophef rond het programma The Biohack Project, waarin bekende Nederlanders leren hoe ze hun lichaam en geest de baas kunnen leren zijn. Dat klinkt interessant, maar critici buitelden over elkaar heen en noemden het programma onder meer een kwakzalvershow en volstrekte onzin. Vooral het wetenschappelijke gehalte van de show moest het ontgelden. Onze gast, huisarts Bernard Leenstra, is een van die criticasters. Is biohacking inderdaad een kwalijke trend? En verder: de geestelijk vader van kloonschaap Dolly overleden, de straling van iPhones, de Ig Nobelprijzen en waarom je opa en oma een hobby moeten nemen.  Reactie omroep KRO/NCRV op de kritiek op het tv-programma: 'Wij kijken op een andere manier naar dit programma. The Biohack Project is een adventure-reality programma en geen wetenschapsprogramma. We laten zien hoe de deelnemers zouden kunnen omgaan met stress in extreme situaties. In het programma onderzoeken de deelnemers of onschuldige aanpassingen in hun dagelijkse levensstijl, zoals bewuster ademhalen of veranderingen in het voedingspatroon, een positief effect hebben. Er worden bovendien geen voedingssupplementen aangeprezen en er wordt duidelijk aangegeven dat de biohacks geen medische adviezen zijn en niet voor iedereen effectief hoeven te zijn. De komende afleveringen ligt de focus op het verleggen van mentale grenzen en uithoudingsvermogen.'   Bronnen:  Oudere mensen met hobby’s minder depressief  https://www.eurekalert.org/news-releases/1001053   (https://www.eurekalert.org/news-releases/1001053%20) Ian Wilmut, geestelijk vader van kloonschaap Dolly, overleden  https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/wetenschapper-achter-schaap-dolly-eerste-gekloonde-zoogdier-ooit-overleden~b8270376/   (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/wetenschapper-achter-schaap-dolly-eerste-gekloonde-zoogdier-ooit-overleden~b8270376/%20) iPhone 12 uit de verkoop in Frankrijk door te hoge stralingswaarde  https://www.bbc.com/news/technology-66795168   (https://www.bbc.com/news/technology-66795168%20) De Ig Nobelprijzen  https://improbable.com/ig/2023-ceremony/ (https://improbable.com/ig/2023-ceremony/)  https://www.volkskrant.nl/wetenschap/vervelingsonderzoeker-en-team-dat-neusharen-telde-bij-lijken-winnen-melige-ig-nobelprijs~bc3c90f6/   (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/vervelingsonderzoeker-en-team-dat-neusharen-telde-bij-lijken-winnen-melige-ig-nobelprijs~bc3c90f6/%20) The Biohack Project  https://www.npostart.nl/the-biohack-project/KN_1731837   (https://www.npostart.nl/the-biohack-project/KN_1731837%20) Bernard Leenstra in NRC: The Biohack Project promoot je reinste flauwekul  https://www.nrc.nl/nieuws/2023/09/11/the-biohack-project-promoot-reinste-flauwekul-a4174094  (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/09/11/the-biohack-project-promoot-reinste-flauwekul-a4174094) Verenigde Naties – SDG Summit 18 en 19 september  https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2023/05/un-2023-sdg-summit/   (https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2023/05/un-2023-sdg-summit/%20) Mark Dickey gered uit diepe grot https://www.bbc.com/news/world-europe-66777887 (https://www.bbc.com/news/world-europe-66777887) Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Gerda Bosman     Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20 %20)

Een natuurparkenorganisatie heeft een neushoornfokkerij met 2000 neushoorns opgekocht die was bedoeld voor de legale productie van neushoorn-hoorns. Goed nieuws, zou je zeggen. Ontwikkelingssocioloog Bram Büscher legt aan Jop de Vrieze en Bouwe van Straten uit welke complexe wereld van fokkers, stropers, natuurbeschermers, handel en conflicterende belangen er achter deze overname schuilgaat en waarom er geen eenvoudige oplossingen zijn.   Verder onder meer: Fingerspitzengefühl, verschillende visies op natuurbehoud, afbrokkelende schoolgebouwen en moeten we Amerikaanse rivierkreeft op het menu zetten?  Bronnen:  Grote redingsactie voor speleoloog Mark Dickey https://nos.nl/artikel/2489622-grote-reddingsactie-in-turkije-aan-de-gang-voor-zieke-grotonderzoeker (https://nos.nl/artikel/2489622-grote-reddingsactie-in-turkije-aan-de-gang-voor-zieke-grotonderzoeker) Geheugen in onze vingertoppen:  https://elifesciences.org/reviewed-preprints/89616v1  (https://elifesciences.org/reviewed-preprints/89616v1) Waarom brokkelen betonnen schoolgebouwen af en wat is ertegen te doen?  https://www.nature.com/articles/d41586-023-02834-9 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-02834-9)   https://nos.nl/artikel/2489365-britse-problemen-met-cellenbeton-spelen-niet-in-nederland-wel-reden-tot-zorg   (https://nos.nl/artikel/2489365-britse-problemen-met-cellenbeton-spelen-niet-in-nederland-wel-reden-tot-zorg) Diverse values of Nature for sustainability – studie in Nature  https://www.nature.com/articles/s41586-023-06406-9   (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06406-9%20) African Parks neemt neushoornfokkerij over  https://www.trouw.nl/buitenland/2000-neushoorns-gered-door-natuurorganisatie-african-parks~b70d8c15/  (https://www.trouw.nl/buitenland/2000-neushoorns-gered-door-natuurorganisatie-african-parks~b70d8c15/) Govert naar de kern van de aarde  https://ntr.nl/Govert-naar-de-kern-van-de-aarde/558   (https://ntr.nl/Govert-naar-de-kern-van-de-aarde/558)Internationaal rapport over oprukkende invasieve exoten:  https://www.ipbes.net/IASmediarelease  (https://www.ipbes.net/IASmediarelease)   Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   Host: Jop de Vrieze  Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze  Techniek: Jop de Vrieze  Eindredactie: Gerda Bosman     Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl   mailto:wetenschap@ntr.nl    Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972 (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)