Explore every episode of the podcast Wspólne różnice

W kolejnym odcinku programu prof. Barbara Czerska i Katarzyna Kasia – matka i córka – podejmują jeden z najgłębszych tematów ludzkiej egzystencji: wiarę. Czy wiara rodzi się z rozumu, z serca, a może właśnie z tego, co wykracza poza rozum? Tertulian prowokująco stwierdził: "Wierzę, bo to absurd". Dla Étienne Gilsona istnienie Boga było najczystszą oczywistością. Z kolei Izajasz w Biblii przestrzega: "Nie odwracajcie się od Niego ku nicości".

W ósmym odcinku programu prof. Barbara Czerska i dr hab. Katarzyna Kasia - matka i córka - rozmawiają o bólu nieodwzajemnionej miłości. Czy da się kochać kogoś z całego serca, gdy druga strona nie odwzajemnia uczuć? Jak radzić sobie z tęsknotą, odrzuceniem i iluzją, że nasza miłość wystarczy za dwoje? Przewodniczką po tym trudnym temacie jest Simone de Beauvoir, która celnie ujęła tę prawdę w słowach: 'Możesz kochać kogoś z całego serca, ale nie możesz kochać za was dwoje".

W siódmym odcinku programu prof. Barbara Czerska i dr Katarzyna Kasia – matka i córka – przyglądają się destrukcyjnej sile gniewu. Czy da się nad nim zapanować? Jak rozpoznać moment, w którym emocja przejmuje stery? I czy rozum rzeczywiście może okiełznać gniew? Seneka w swoim słynnym traktacie "O gniewie" – dedykowanym właśnie swojemu wychowankowi, cesarzowi Neronowi – analizuje naturę tej niszczycielskiej emocji i proponuje konkretne sposoby radzenia sobie z nią za pomocą rozumu. Historia pokazuje, że wielcy filozofowie niejednokrotnie stawali się wychowawcami władców: Seneka kształcił Nerona, a Arystoteles – Aleksandra Wielkiego. Czy ich nauki miały realny wpływ? Jak dziś radzić sobie z gniewem w codziennym życiu?

Prof. Barbara Czerska (matka) oraz dr hab. Katarzyna Kasia (córka) rozmawiają o wolności i szczęściu... Czy wolność to brak jakichkolwiek ograniczeń, czy wręcz przeciwnie - umiejętność nakładania ich na samego siebie? Czy szczęście można osiągnąć w świecie pełnym chaosu i cierpienia? Tym razem w próbie zrozumienia tych dylematów przewodniczką prowadzących będzie Simone Weil - wybitna francuska filozofka, myślicielka i mistyczka. Weil przekonuje nas, że prawdziwe wyzwolenie nie tkwi w pogoni za własnymi pragnieniami, ale w uważności, zakorzenieniu i gotowości do niesienia pomocy drugiemu człowiekowi.

Prof. Barbara Czerska (matka) oraz dr hab. Katarzyna Kasia (córka) tym razem rozmawiają o spokoju ducha. Słynny rzymski stoik i cesarz - Marek Aureliusz, w swoich "Rozmyślaniach" pisał: "Jakże łatwo odtrącić od siebie i odepchnąć wszelkie wyobrażenia niepokojące i niestosowne i natychmiast uzyskać pogodę ducha". To, co nas dręczy i męczy, tkwi najczęściej w naszym sposobie myślenia i tworzeniu czarnych scenariuszy we własnej głowie. Zupełnie niepotrzebnie. Spokój można uzyskać poprzez uporządkowanie myśli i przyjęcie fundamentalnej zasady stoicyzmu: na to, co niezależne od nas, nie mamy wpływu - należy to zaakceptować. Tam jednak, gdzie nasz wpływ sięga, powinniśmy działać z pełnym zaangażowaniem.

Prof. Barbara Czerska (matka) oraz dr hab. Katarzyna Kasia (córka) rozmawiają o języku jako narzędziu służącym do opisywania i poznawania świata. Szwajcarski lingwista i filozof Ferdinand de Saussure w swoim najsłynniejszym dziele, "Kurs językoznawstwa ogólnego", zaproponował badanie języka jako systemu w danym momencie (w ujęciu synchronicznym). Warto tę myśl przenieść do naszej codzienności. Nazwać coś oznacza bowiem to poznać. To od nas zależy, czy do opisu rzeczywistości wykorzystamy bogaty, wielosłowny aparat pojęciowy, czy też zadecydujemy o podejściu ascetycznym. Wybór należy do nas...

Tym razem sięgamy po klasykę i omawiamy słynne rozważania Arystotelesa zawarte w "Etyce nikomachejskiej" na temat cnót, umiaru i panowania nad emocjami. Czy rzeczywiście, jak pisał Arystoteles: "namiętności nie ustępują przed argumentami, a tylko przed siłą"? Dlaczego w dzisiejszych debatach publicznych, a często także w prywatnych rozmowach, dominują silne emocje, gniew i polaryzacja zamiast spokoju i racjonalnej wymiany zdań? Czy da się nad tym zapanować? I czy w ogóle możliwe jest prowadzenie dyskusji, w której staramy się naprawdę zrozumieć oponenta?

Najtrudniejsze zadanie, jakie stoi przed człowiekiem, czyli... poznanie samego siebie. Już Tales z Miletu, jeden z siedmiu mędrców starożytnej Grecji, pisał w liście do Diogenesa Laertiosa: "Największym trudem jest poznanie samego siebie, a najłatwiejszym - udzielanie rad innym." Dlaczego tak trudno spojrzeć na siebie uczciwie i głęboko? Dlaczego łatwiej nam analizować innych niż siebie?

W pierwszym odcinku naszego cyklu spotykają się matka i córka - prof. Barbara Czerska oraz Katarzyna Kasia - aby wspólnie zmierzyć się z najważniejszym pytaniem: Jak żyć? Co jest w życiu naprawdę najważniejsze? Jak odnaleźć sens, wewnętrzny spokój i odwagę, by nie bać się życia? Tego pytania nie udało się uniknąć największym umysłom w historii. Szukał na nie odpowiedzi Epikur w słynnych Listach do Memenoikeusa , dręczyło ono Arystotelesa, światło na nie rzuca również Pismo Święte. Gdzie odnaleźć spokój duszy, jak budować życie, które ma sens i jak żyć, by mniej się bać?