Explore every episode of the podcast Trzecia Strona Obrazu

Obraz "W miesiącu czerwcu” to cudowne w swoim spokoju zobrazowanie tej chwili, gdy wiosna przechodzi w lato. Jednak w tym pozornie prostym w wymowie obrazie jest “trzecia strona”, na której ukrywa się pewien zawoalowany przekaz... wyjaśniamy też zagadkę przyydomka malarza - "Apostoł ohydnych".

Czy Indiana Jones istnieje naprawdę? Owszem – nazywa się Artur Brand i właśnie pomógł odzyskać obraz skradziony pół wieku temu z Muzeum Narodowego w Gdańsku. Historia obrazu "Kobiety niosącej żar" Pietera Brueghela (młodszego) - dzieła zrabowanego w PRL-u. Kradzież odkryto przypadkiem 24 kwietnia 1974 roku, gdy pracownik muzeum niechcący strącił obraz ze ściany. Wtedy zauważono, że w ramie zamiast oryginału jest reprodukcja z gazety. Pół wieku później obraz został odnaleziony! Jak do tego doszło? 

Elisabeth Jerichau-Baumann to duńska malarka polskiego pochodzenia. Artystka, która jest dumą duńskiego malarstwa, w Polsce została niemal całkowicie zapomniana.  

"Maja naga" i "Maja ubrana" pędzla hiszpańskiego mistrza drugiej połowy XVIII i początku XIX wieku, Francisco Goi, to jedne z najbardziej znanych obrazów w historii sztuki. Te dwa dzieła zna, lub przynajmniej kojarzy, prawie każdy, ale zapewne sądzicie państwo, że Goja sportretował na tych płótnach dziewczynę o imieniu Maja? Czy aby na pewno?

W kolejnym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski zabiera nas do warszawskiego Muzeum Narodowego, by pokazać obraz mało popularny, ale genialny - arcydzieło nokturnu i polskiego symbolizmu, czyli "Nokturn. Łabędzie w Ogrodzie Saskim w Warszawie nocą" namalowany w 1894 roku przez Józefa Pankiewicza.

W dzisiejszym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski opowie o pewnym japońskim ekscentryku w okrągłych okularach, z grzywką w kształcie pół księżyca, którego ciało zdobyły liczne tatuaże, bransoletki i drewniane naszyjniki, jak na ekscentryka przystało.

Namalowana w 1642 roku "Straż nocna" Rembrandta jest nie tylko perłą amsterdamskiego Rijksmuseum, ale także jednym z najlepiej znanych obrazów na świecie. Do tego stopnia, że stała się elementem pop kultury. Świadczą o tym między innymi liczne "strażonocne" memy, ale nie tylko. Jarosław Jarry Jaworski, w tym odcinku Trzeciej Strony Obrazu, zajął się arcydziełem Rembrandta.

Tym razem w Trzeciej Stronie Obrazu Jarosław Jarry Jaworski zabiera nas do Lublina. To w tamtejszym Muzeum Narodowym możemy zobaczyć arcydzieło polskiego symbolizmu "Śmierć Paganiniego" pędzla Edwarda Okunia z 1898 roku.

Stworzone w 1962 roku „Puszki zupy Campbell” autorstwa Andy’ego Warhola to jedno z najsłynniejszych dzieł pop artu i w ogóle sztuki współczesnej. Znamy je chyba wszyscy, nawet jeżeli nie fascynuje nas sztuka. W końcu miliony (a może i miliardy?) ich reprodukcji otaczają nas zewsząd. W tym odcinku Trzeciej Strony Obrazu Jarosław Jarry Jaworski opowie o nich, bo tylko pozornie wiemy o nich wszystko. Dookoła puszek Campbella narosło tyle mitów, że dzisiaj najlepszy moment by je rozwiać.

W tym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław "Jarry" Jaworski zabrał nas w sam środek epoki Młodej Polski, do pełnego dekadentów i cyganerii artystycznej Krakowa z 1898 roku. No, może na chwilę przed totalną eksplozją tejże cyganerii, czyli przed przybyciem do miasta prawdziwego Demona, czyli Stanisława Przybyszewskiego, ale nie całkiem o nim jest ta opowieść, tylko o malarzu Wojciechu Weissie.

W przedsylwestrowym odcinku Trzeciej Strony Obrazu, nie mogło zabraknąć sylwestrowych klimatów! Jarosław Jarry Jaworski wybrał dla państwa najbardziej imprezowy obraz czyli "Gorący rytm/Hot rhythm" amerykańskiego, Afroamerykańskiego malarza Archibalda Motley’a Juniora. Dzieło namalowane w 1961 roku, dzisiaj znajduje się w Nasher Museum of Art na Duke University w Stanach Zjednoczonych.

W "wigilijnym" odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski zabiera nas na Sycylię, by pokazać jedno z najpiękniejszych dzieł przedstawiających narodziny Jezusa. To "Narodzenie Pańskie ze św. Franciszkiem z Asyżu i świętym Wawrzyńcem", namalowane w 1609 roku i przez wieki zdobiące ołtarz w Oratorium Świętego Wawrzyńca w sycylijskim Palermo.

W tym odcinku "Trzeciej strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski odkrywa tajemnice jednego z najsłynniejszych arcydzieł w historii - fresku "Stworzenie Adama" będącego częścią dekoracji sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej na Watykanie. Jego autorem, jak i reszty fresków na sklepieniu i ścianie głównej, jest Michelangelo Buonarotti znany u nas lepiej jako Michał Anioł. Pewien amerykański lekarz zbadał ten fresk i doszedł do wniosku, że tak na prawdę ukrywa przedstawienie jednej z części ludzkiego ciała!

Smog 120 lat temu? Czy to możliwe? Jarosław Jarry Jaworski w tym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" udowodni, że nie tylko możliwe, ale że wpływał on na wybitne dzieła sztuki.

Według historyków sztuki istnieją tylko dwie fotografie przedstawiające Vincenta van Gogha. Jedna pokazuje go w wieku 19 lat, a druga... cóż... "pokazuje" go nieco później, w 1886 roku. Istnieje jednak trzecia, z tego samego roku, na której widzimy Vincenta, chociaż mężczyzna z fotografii nie ma prawa nim być!

W tym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" przenosimy się do autobusu prowadzonego przez... Niebieskiego Szofera. Ta opowieść dotyczy chyba nas wszystkich. Bo chyba każdy i każda jechali kiedyś autobusem.

Dzień dobry mówi państwu Jarosław Jarry Jaworski. Tradycyjnie co poniedziałek wyruszamy w świat sztuki. Dziś do Paryża do… szkoły. No dobrze, troszkę państwa postraszyłem, bo to będzie pracownia, w której praktykowali uczniowie malarstwa. Ale jacy uczniowie!

Gustava Klimta znają nawet ludzie mało zainteresowani sztuką. Wystarczy raz pojechać do Wiednia, by wpaść w szpony "klimtofilii", bo Klimt wyskakuje tam z zewsząd, jest na kubkach, serwetkach i długopisach. Na szczęście, jest też na swoich mistrzowskich obrazach. Jednym z nich jest "Portret Sonji Knips" z 1898 roku, zdobiący zbiory wiedeńskiego Österreichische Galerie Belvedere. Obraz piękny, ale nie poruszający widza tak jak na przykład kultowy "Pocałunek" wiszący na ścianie w tym samym muzeum. Tymczasem jeżeli kochamy sztukę Klimta, powinniśmy bardzo dokładnie przyjrzeć się portretowi pani Knips.

Tym razem Jarosław Jarry Jaworski zabiera nas w podróż do... swojego rodzinnego Torunia. Jeżeli jednak sądzicie, że będzie to wizyta w Domu Kopernika, czy w fabryce pierników, to jesteście w błędzie. Jarry zaprasza do monumentalnego ratusza, w którym mieści się toruńskie Muzeum Okręgowe.

Dama w kapeluszu i białej sukni wróciła właśnie ze spaceru po Zakopanem. O czym myśli? To pytanie zadaje także Jarosław Jaworski w tym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu". Tym razem spotykamy się z dziełem Józefa Mehoffera "Na letnim mieszkaniu. Portret żony" z 1904 roku.

W tym odcinku Jarosław Jarry Jaworski może doprowadzić do tego, że runą Państwa dotychczasowe przekonania na temat Vermeera van Delft. Jeżeli uwielbiacie obraz "Dziewczyna z perłą" (Haga, Maurithuis, ok. 1665) – nie czytajcie, nie słuchajcie!

W tym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski, zabrał państwa do Paryża czasów belle époque, tego dziwnego okresu, gdy świat czekał na swój koniec zapowiadany wraz z przełomem XIX i XX wieku. A gdy ten nie nadszedł - ponownie zaczął bawić się do upadłego.

W kolejnym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu" Jarosław Jarry Jaworski zaprasza do XVII-wiecznej Holandii, w świat malarstwa Fransa Halsa, jednego z najważniejszych mistrzów Złotego Wieku sztuki holenderskiej.

Opowieść o arcydziele Rembrandta - "Lekcja anatomii doktora Tulpa” z 1632 roku (dziś w muzeum Mauritshuis w Hadze) splata wiele wątków  z dziejów medycyny, bakteriologii i sztuki. W rolach głównych występują: siedemnastowieczny medyk z Amsterdamu doktor Nicolaes Tulp, Rembrandt van Rijn, pewien martwy skazaniec, holenderski handlarz suknem oraz rodzące kobiety i... wielkopolski Wolsztyn. Straszna mieszanka, prawda?

Amedeo Modigliani słynie do dziś ze swojego zjawiskowego malarstwa, ale też jako "wzorzec" artysty przeklętego i ikoniczna postać paryskiej bohemy początku XX wieku.

6 sierpnia 1942 roku był w warszawskim getcie dniem mordu i nienawiści. Trwała Gross Aktion - likwidacja tzw. "małego getta" i kończąca się wywózką warszawskich Żydów na śmierć w komorach gazowych. Jedną z niewinnych ofiar tego dnia był znakomity, polski malarz Roman Kramsztyk. Zginął tego dnia na podwórku domu przy Elektoralnej 5, nieco ponad 4 kilometry od siedziby Trójki. Umierając błagał, by inni artyści malowali i rysowali tragedię getta.

W 1911 roku John Singer Sargent (1856-1925), amerykański artysta tworzący we Francji i jeden z najbardziej rozchwytywanych malarzy po obu stronach Atlantyku, namalował piękny obraz pt. “Nonszalancja”. Utrzymany jeszcze w klimacie Belle Epoque, przedstawiał jego muzę, młodą i uroczą Rose-Marie Ormond. Patrząc na to płotno widzimy znudzoną dziewczynę na kanapie, ale na świecie nie ma nic bardziej mylącego niż pozory!

Czy młoda malarka miała romans ze swoim nauczycielem, dojrzałym malarzem w średnim wieku? W Paryżu końca XIX wieku nie byłoby to żadną sensacją. No, chyba że chodziłoby o Édouarda Maneta i jego uczennicę Berthe Morisot. Twórca "Śniadania na trawie" i "Olimpii", które wywołały ogromny skandal, nie miał najlepszej opinii, ale czy tym razem skończyło się na błahej miłostce?

Namalowany w 1903 roku obraz "Portret poety", pędzla polskiej malarki Meli Muter, pozornie nie ma w sobie żadnej tajemnicy. Rzeczywiście pozornie...

Ten odcinek "Trzeciej Strony Obrazu" może zachwiać Waszą wiarą w niewzruszone fundamenty świata sztuki – słuchacie go więc na własne ryzyko! Jarosław Jarry Jaworski, szef Mocnej Kultury, zada bowiem pytanie, czy naprawdę istnieją trzy "Mony Lisy" wykonane ręką renesansowego geniusza, wynalazcy i naukowca Leonarda da Vinci? I, co gorsza, udzieli odpowiedzi na to pytanie!

Ukraińscy artyści Wiktor Zarecki i Ałła Horska byli bohaterami kolejnego odcinka cyklu Jarosława Jaworskiego - "Trzecia Strona Obrazu". 

W nocy z 13 na 14 grudnia 1973 roku w katedrze w Kaliszu wybuchł pożar. Strażacy błyskawicznie dotarli na miejsce, a chwilę po nich przyjechała milicja. Gdy ugaszono pożar, oczom ratowników ukazał się dziwny widok. Ogień w niezrozumiały i nienaturalny sposób dotknął tylko ołtarz, w którym na co dzień wisiało bezcenne dzieło Petera Paula Rubensa "Zdjęcie z krzyża". Tylko że obrazu Rubensa nie było!

Fascynacja sztuką Jana Vermeera van Delft jest dziś powszechna i niekwestionowana. Choć jeszcze 170 lat temu artysta był praktycznie nieznany, najnowsza wystawa jego dzieł w Rijksmuseum przyciąga dziesiątki tysięcy zwiedzających.

Paryską belle époque - ostatnie lata XIX wieku - widzimy dziś oczami Henriego de Toulouse-Lautreca. To on stworzył legendarny Montmartre, dzielnicę artystów i bohemy, kabaretów i podejrzanych spelun. Dzielnicę wypełnioną hukiem kankana z Moulin Rouge i pełzającym mrokiem domów publicznych.

Caspar David Friedrich, niemiecki malarz żyjący w latach 1774-1840 i jego bardzo nietypowe obrazy. W latach 1805-06 narysował dwa, fascynujące swą prostotą, rysunki okien ze swojej drezdeńskiej pracowni. To "Widok z pracowni. Okno lewe" i "Okno prawe", oba obecnie w zbiorach wiedeńskiego muzeum Belvedere. Jest jeszcze najpiękniejsze dzieło mistrza romantyzmu z oknem w roli głównej czyli "Kobieta w oknie" z 1822 roku (Alte Nationalgalerie, Berlin). Tajemnice okien Fridricha zdradzamy w kolejnym odcinku "Trzeciej Strony Obrazu". 

Przez całe wakacje w audycji "Dobrego Dnia!" będą się pojawiały nowe cykle tematyczne. Jednym z nich jest "Trzecia Strona Obrazu", ujawniająca nieznane fakty związane z dziełami sztuki.

Historia portretu Paula Nauena, autorstwa jednej z najbardziej rozpoznawalnych polskich malarek i najważniejszych artystek przełomu XIX i XX w. - Olgi Boznańskiej. Jej obrazy od dawna wpisane są do kanonu polskiego malarstwa. 

Ten odcinek "Trzeciej Strony Obrazu" nie jest dla ludzi o słabych nerwach. Jarosław Jarry Jaworski, szef Mocnej Kultury, przedstawia w nim państwu szokujące dzieło amerykańskiego malarza Thomasa Eakinsa, gigantyczny obraz "Klinika doktora Grossa" z 1876 roku, który dumnie zdobi dziś ściany Philadelphia Museum of Art.

Paryskie Centre Pompidou otworzyło ten rok potężną wystawą monograficzną poświęconą Suzanne Valadon (1865-1938), wybitnej malarce oraz modelce słynnych malarzy Belle Epoque. Jedno z najbardziej prestiżowych muzeów sztuki nowoczesnej postanowiło w końcu wydobyć tę niezwykłą artystkę z mroku niepamięci. Mówiąc szczerze, najwyższy czas, bo jej nazwisko kojarzą głównie historycy_czki sztuki, a bez niej nie byłoby zapewne malarstwa jakie znamy.

Niewielu jest w historii sztuki twórców tak wyrazistych i oryginalnych w swojej wizji, jak Marc Chagall. Urodzony w pobliżu Witebska na dawnych Kresach Pierwszej Rzeczypospolitej, był artystą magicznym, którego sztuki nie da się zaszufladkować w żadnym stylu. Chyba najprościej byłoby powiedzieć, że Marc Chagall był poetą sztuki. Malując obraz "Paryż przez okno" z 1913 roku (Muzeum Solomona R. Guggenheima w Nowym Jorku), poetycko przekazał nam rozterki, z którymi wtedy walczył.

"Ogród klasztorny. Bretania" Williama Johna Leecha z 1913 roku to najbardziej lubiane dzieło irlandzkiego twórcy, jakie można zobaczyć w irlandzkich muzeach. Tak przynajmniej twierdzą media. Obraz pewnie bije też rekordy na liście najbardziej "instagramowych", no bo kto by nie chciał mieć "słit foci" z tak pięknym dziełem?! Jarosław Jarry Jaworski nie będzie jednak opowiadał w tym odcinku o socialmediowej przydatności obrazu irlandzkiego malarza, ale o jego ukrytej "trzeciej stronie".