Explore every episode of the podcast Świat 24

Administracja Donalda Trumpa ogłosiła przejście do drugiej fazy rozejmu między Izraelem a Hamasem w Strefie Gazy. W Polskim Radiu 24 o dotychczas nierozwiązanych problemach mówiła Sara Nowacka, ekspertka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. - Zero rozmów o państwowości palestyńskiej, zero rozmów o polityce, o prawie do samostanowienia, co stanowi trzon konfliktu, trzon problemu, który będzie nawracał, dopóki te kwestie nie zostaną ustalone i wdrożone w życie - mówiła. 

Protesty w Iranie rozpoczęły się od dużego niezadowolenia społecznego ze stanu gospodarki, głównie z ogromnej drożyzny. - Dotyczy ona przede wszystkim cen żywności. Inflacja rok do roku, jeśli chodzi o żywność, wynosi ponad 70 procent. Ponadto zmniejszający się pod wpływem pauperyzacji społeczeństwa popyt na dobra konsumpcyjne sprawia, że spowalnia handel. A to z kolei powoduje spiralę bankructw i dalszej pauperyzacji - powiedział Marcin Krzyżanowski, orientalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdaniem prawnika doktora Mateusza Piątkowskiego operacja specjalna w Wenezueli, z punktu widzenia przepisów, "jest bardzo trudna do obrony, wręcz niemożliwa". - To naruszenie art. 2 ust. 4 Karty Narodów Zjednoczonych. Mamy zakaz użycia siły. To fundament stosunków międzynarodowych. Poza tym nie ma obowiązku bycia demokracją za wszelką cenę. Tak zwane reżimy również korzystają z ochrony, która wynika z Karty Narodów Zjednoczonych - powiedział ekspert z Uniwersytetu Łódzkiego.

Stosunki polsko-ukraińskie i strategiczne partnerstwo. - Rosja zmieniła obydwa państwa - powiedział w Polskim Radiu 24 Marek Pietraś, dyrektor Instytutu Stosunków Międzynarodowych na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Walenty Baluk z Centrum Europy Wschodniej na tej samej uczelni podkreślił, że deklaracje o strategicznym partnerstwie nie są nowe.

Białoruskie władze zwolniły 123 więźniów politycznych. O kryteriach wypuszczania mówił w Polskim Radiu 24 białoruski działacz społeczny Igor Jurczyk. - Staramy się znaleźć jakąś logikę. Zawsze jest kilka grup - mówił. Jak wymieniał, należą do nich m.in. działacze polityczni czy osoby wspierające Ukrainę. 

Donald Trump chwalił się w orędziu sukcesami, a winę za porażki zrzucił na Joe Bidena. Przekonywał, że jest najlepszym prezydentem w historii. - Na pewno Donald Trump jest najaktywniejszym prezydentem, jeżeli chodzi o liczbę wydanych rozporządzeń wykonawczych. Tych rozporządzeń było kilkaset i one dotyczą w zasadzie każdego obszaru życia państwa - powiedział amerykanista Rafał Michalski w Polskim Radiu 24.

Przedstawiciele Stanów Zjednoczonych, Egiptu, Kataru i Turcji przystąpili do przygotowań do wejścia w drugą fazę rozejmu w Strefie Gazy. - Teraz trwa dopiero właściwy proces negocjacyjny -  powiedział ekspert ds. bliskowschodnich Patryk Gorgol.

Prezydent Ukrainy spotkał się w piątek Warszawie z najważniejszymi polskimi politykami. Prof. Artur Roland Kozłowski z Uniwersytetu WSB Merito powiedział w Polskim Radiu 24, że po tej wizycie jest szansa, że prezydent Karol Nawrocki "będzie kładł większy nacisk na stronę nie tylko formalnego, ale i rzeczywistego wspierania Ukrainy".

Dyplomatyczna ofensywa rządu w Afganistanie. - Talibowie pożądają uznania i inwestycji - powiedział w Polskim Radiu 24 orientalista z Uniwersytetu Jagiellońskiego Marcin Krzyżanowski.

Ogromny rynek prania brudnych pieniędzy jest wykorzystywany przez chińskie organizacje przestępcze do finansowania handlu narkotykami i kradzieży kryptowalut. - Pranie pieniędzy ułatwia wielkość chińskiej gospodarki. Poza tym rozwiązania prawne w Chinach są bardzo ogólnikowe, podlegają urzędniczej interpretacji. W takich warunkach jest też łatwo o korupcję - podkreślił w Polskim Radiu 24 dr Michał Bogusz, ekspert Ośrodka Studiów Wschodnich. 

Władimir Putin odwiedził Delhi. Według komentatorów oba kraje chcą zacieśnić wzajemne relacje. - Indie po prostu obawiają się, że Rosja zbyt mocno zbliży się do Chin i będzie wręcz zależna od chińskiej gospodarki, a tym samym od strategii politycznej Pekinu. Indie nie mogą do tego dopuścić i starają się budować co najmniej poprawne relacje z Rosją - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Piotr Kłodkowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, były ambasador Polski w Indiach.

Do zniszczonej wojną Syrii przyjeżdżają dotychczasowi uchodźcy. Jednak nie zawsze mają do czego wracać. - Bo dom i wszystko co dookoła - drogi czy szkoły - jest kompletnie zniszczone. A pensje na wsi wynoszą kilkadziesiąt dolarów, w miastach - około 200. Wiele osób nie jest w stanie zjeść pełnowartościowego posiłku, bo ich po prostu na to nie stać - powiedziała w Polskim Radiu 24 Magdalena Foremska z Polskiej Akcji Humanitarnej.

Trwa rynkowy entuzjazm wokół sztucznej inteligencję. - Ceny akcji tych spółek są za wysokie - powiedział w Polskim Radiu 24 Piotr Kuczyński, analityk Xelion. 

Spotkanie Steve'a Witkoffa i Władimira Putina w Moskwie. - W początkowych relacjach nie był w stanie odczytać zamiarów rosyjskiego przywódcy - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Mateusz Piątkowski, amerykanista z Uniwersytetu Łódzkiego o wysłanniku Donalda Trumpa.

Gruzini demonstrują przeciwko zawieszeniu procesu akcesyjnego z UE. - Szacuje, że około 70 tysięcy ludzi wyszło na ulice Tbilisi - powiedział w Polskim Radiu 24 Wojciech Wojtasiewicz z Polskiego Instytut Spraw Międzynarodowych. 

Izrael zabił kolejnego lidera Hezbollahu. -  Musimy mieć świadomość tego, jak mocno Izrael upokorzył Hezbollah - powiedział w Polskim Radiu 24 ekspert ds. Bliskiego Wschodu Patryk Gorgol. 

W mało znanym regionie Argentyny, w Patagonii, choć zaludnienie ma gęstość podobną do Syberii, to o mieszkanie czy dom jest bardzo trudno. Sporo ludzi żyje w przyczepach. Powód? Ogromne obszary ziemi są skupione w rękach prywatnych właścicieli, a podział bardzo wielkich działek utrudnia prawo. Sytuację tę w filmie "Ziemia dla niewielu" przedstawia dziennikarz i reportażysta Wojciech Ganczarek.

USA mają nowy plan pokojowy dla Ukrainy, a Donald Trump stawia Kijowowi ultimatum w sprawie jego akceptacji. Robert Pszczel uważa, że "to plan pisany w Moskwie", który "odpowiada całkowicie interesom rosyjskim". - Pokazuje, że w większym stopniu administracja Trumpa pozycjonuje się jako przyjaciel Rosji. Stąd jest gotowa użyć szantażu - powiedział w Polskim Radiu 24 były dyrektor biura NATO w Moskwie.

Demokraci z Komisji Nadzoru Izby Reprezentantów opublikowali w środę serię e-maili Jeffreya Epsteina, w których skazany za przestępstwa seksualne finansista wielokrotnie wspomina Donalda Trumpa. - Wydaje mi się, że jest jasne, że Trump wiedział o procederze organizowanym przez tego człowieka. Natomiast trzeba zadać pytanie: czy jest zbrodniarzem, który z tego korzystał? - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Karol Szulc z Uniwersytetu Wrocławskiego. 

- To, że rzucamy się do gardeł o wiatraki czy transformację energetyczną w Polsce, w dużej mierze jest sprawką Kremla - mówi w Polskim Radiu 24 Marcel Andino Velez z Greenpeace Polska, dodając, że Rosja ma żywotny interes w blokowaniu transformacji energetycznej.

- Rosjanie konsekwentnie łamali wszystkie traktaty rozbrojeniowe, ograniczające proliferację broni jądrowej. Działania Donalda Trumpa wynikają z akceptacji stanu fatycznego - powiedział na antenie Polskiego Radia 24 Albert Świdziński, analityk think tanku Strategy&Future. Ekspert podkreślił, że obecnie Rosjanie dysponują bardziej wyrafinowanym i nowoczesnym potencjałem nuklearnym, a potencjał USA wymaga modernizacji.

Nowym burmistrzem Nowego Jorku został 34-letni Zohran Mamdani, polityk określający się jako demokratyczny socjalista. - Ten wybór podkreśla osobność Nowego Jorku od reszty Ameryki, jego różnorodność i zupełnie odmienny światopogląd - ocenił w Polskim Radiu 24 dr Jan Misiuna ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Na wybrzeżu Morza Kaspijskiego w ciągu ostatnich kilku dni znaleziono co najmniej 112 martwych fok. - Akwen jest bardzo mocno eksploatowany gospodarczo, co niekorzystnie wpływa na tamtejszą faunę i florę. I to życie obumiera w Morzu Kaspijskim - powiedział w Polskim Radiu 24 Kacper Ochman z portalu KierunekKaukaz.pl

Fundacja Kościuszkowska świętuje 100-lecie. - Wykształcona Polonia wraca do fundacji i pomaga - tłumaczył jej sukces w Polskim Radiu 24 Alex Storożyński. Marek Skulimowski wskazał, że powstała po to, by "promować Polskę w Stanach Zjednoczonych".

Donald Trump chce, by Stany Zjednoczone przeprowadziły pierwsze od 30 lat testy nuklearne. To reakcja na rosyjskie próby nowych dronów atomowych. - Jeśli chodzi o środki przenoszenia, gdy dany kraj, czy mocarstwo na to stać, można wiele technologii testować, rozwinąć i zbroić systematycznie na kolejne generacje, natomiast nie ma potrzeby testów nuklearnych - mówił w Polskim Radiu 24 Marcin Andrzej Piotrowski. 

Stany Zjednoczone krytykują głosowanie w izraelskim parlamencie w sprawie aneksji Zachodniego Brzegu, twierdzą, że to zagrożenie dla pokoju w Strefie Gazy. - Proces osadnictwa żydowskiego na Zachodnim Brzegu jest tak zaawansowany i długofalowy, że nawet jeżeli on teraz zostanie na moment przystopowany, nie oznacza, że za chwilę nie wróci - mówiła w Polskim Radiu 24 dr Agnieszka Bryc.

Chiny ustanowiły plan pięcioletni przyjęty na zakończonym w czwartek IV plenum Komitetu Centralnego. - Narasta tam przekonanie, że model, który obecnie działa, jest trudny do utrzymania w długim okresie i są teraz pewne nowe elementy w pomysłach gospodarczych - mówił w Polskim Radiu 24 Ignacy Morawski ("Puls Biznesu").

Prezydent USA Donald Trump poinformował, że jego kraj przeprowadził na Morzu Karaibskim - w pobliżu wybrzeży Wenezueli - kolejną, piątą od września "operację przeciwko narkoterrorystom". Były ambasador w Wenezueli Jacek Perlin uważa, że Amerykanie mogą blokować Wenezuelę latami. Przyznał, że sytuacja w tym kraju jest tragiczna. - Jest to państwo upadłe. W tej chwili emerytura wynosi 1-2 dolary - powiedział w Polskim Radiu 24.

W poniedziałek 15 października Japonia może mieć pierwszą w historii kobietę na stanowisku premiera. Najprawdopodobniej zostanie nią Sanae Takaichi - nowa liderka Partii Liberalno-Demokratycznej (LDP). Na ten temat w Polskim Radiu 24 mówiła Natalia Matiaszczyk z Instytutu Nowej Europy, ekspertka ds. Azji. 

W piątek wszedł w życie rozejm w Strefie Gazy. Prof. Tomasz Gajownik, ekspert ds. międzynarodowych z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie podkreślił, że obawia się o jego trwałość, a obawy te są oparte o wcześniejsze doświadczenia.

Mołdawianie w wyborach postawili na zbliżenie z Europą, nie z Rosją. - Z prorosyjskich sił uszło powietrze - powiedział w Polskim Radiu 24 Bogumił Luft, były ambasador RP w Mołdawii i Rumunii. 

Hamas deklaruje gotowość przyjęcia kluczowych założeń planu Trumpa dla Gazy. - Netanjahu niestety będzie robił w tej chwili wszystko, żeby przekonać Trumpa, że Hamas to porozumienie odrzucił, albo żeby za plecami Trumpa storpedować to porozumienie - powiedział w Polskim Radiu 24 Witold Repetowicz, ekspert ds. Bliskiego Wschodu.

NASA planuje pierwszą od ponad 50 lat załogową misję na Księżyc w lutym 2026 roku. Krzysztof Karwowski z SGH i Instytutu Nowej Europy uważa, że to element rosnącej rywalizacji amerykańsko-chińskiej w kosmosie. - NASA zdecydowanie czuje ten oddech Chińczyków na plecach - powiedział w Polskim Radiu 24.

Donald Trump chce, by Turcja przestała kupować ropę i gaz od Rosji. Z kolei UE szykuje dziewiętnasty pakiet sankcji. - Gdybyśmy tak naprawdę chcieli uderzyć w Rosję, to trzeba uderzyć w jej sektor paliwowy i surowcowy, bo to główne sektory, z których ona czerpie swoje dochody - powiedziała dr Beata Górka-Winter z Uniwersytetu Warszawskiego w Polskim Radiu 24.

Jej dorosłe już dzieci po raz pierwszy usłyszały jej głos. Sara Ezekiel straciła go 25 lat temu w wyniku choroby neurologicznej. Kobieta może mówić dzięki wsparciu sztucznej inteligencji, a głos udało się zreprodukować z krótkiego, kilkusekundowego nagrania.

- Wojna nie zostanie przerwana, jeśli ktoś nie wywrze nacisku na Izrael i Netanjahu. Jeśli tego nacisku nie będzie, będziemy mieli ogromną hekatombę ludzi umierających na sepsę, z głodu i braku picia - niebywałą klęskę humanitarną. Duża część z dwóch i pół miliona Palestyńczyków ze Strefy Gazy po prostu umrze - powiedział w Polskim Radiu 24 Mariusz Borkowski, były korespondent w krajach arabskich.

Izrael dokonał ataku na przywódców palestyńskiego Hamasu w stolicy Kataru, Dausze. - Ten atak, który był wycelowany podobno w samo przywództwo Hamasu, trzeba nazwać porażką Izraela, bo nie osiągnął Izrael swoich celów - powiedział w Polskim Radiu 24 analityk Marcin Burzański.

Rosjanie i Białorusini rozpoczęli manewry Zapad-2025. - Łukaszenka i Putin, ich wojska, przygotowują się do scenariusza tzw. obrony Kaliningradu. A na czym polega obrona Kaliningradu? Żeby obronić Kaliningrad, trzeba się przebić przez korytarz suwalski. Więc tu już nie chodzi tylko o obronę, a atak na teren państwa NATO - powiedział Sierhiej Pelesa z telewizji Biełsat w Polskim Radiu 24.

Komisja Europejska przyjęła umowę handlową z Mercosurem. Wejdzie ona w życie po zgodzie Parlamentu Europejskiego oraz minimum 15 państw członkowskich UE. Jak zadeklarował premier Donald Tusk, rząd będzie dążył do zablokowania umowy. O konsekwencjach ekonomicznych umowy dla UE mówił w Polskim Radiu 24 profesor Piotr Krajewski (Uniwersytet Łódzki).

Francja znalazła się na skraju kolejnego kryzysu politycznego. Prawdopodobnie dojdzie do upadku centrowego rządu premiera François Bayrou. Od grudnia stał on na czele mniejszościowego gabinetu - trzeciego we Francji w ciągu półtora roku. Gościem Polskiego Radia 24 była profesor Joanna Nowicka (CY Cergy Paris Université).

Obywatele Mołdawii już 28 września pójdą do urn. Decyzja o wyznaczeniu daty wyborów parlamentarnych zapadła 17 kwietnia. - Wynik jest bardzo trudny do przewidzenia - stwierdził Jakub Pieńkowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.  

W sobotę we Lwowie zastrzelono byłego przewodniczącego Rady Najwyższej Ukrainy Andrija Parubija. Dziennikarz ukraińskiego Radia NV - Ołeh Biłecki - mówił w Polskim Radiu 24 o "rosyjskim śladzie" zabójstwa. W audycji "Świat 24" rozmowa także z Bianką Zalewską o incydencie w Strefie Gazy, gdzie pięcioro dziennikarzy zostało zabitych na skutek izraelskiego ostrzału.

W tym kraju nawet milion dzieci nie ma szans pójść do normalnej szkoły. Trwa wojna, zarówno na domy, szpitale, jak i szkoły spadają rakiety. Na wschodzie Ukrainy od 2022 roku toczą się działania zbrojne, a wiele szkół pozostaje zamkniętych. Dzieciom pomagają międzynarodowe organizacje. Gościem Wojciecha Cegielskiego w Polskim Radiu 24 był Marcin Majewski (Caritas Polska).

- Izrael blokuje dostawy żywności do Strefy Gazy, bombarduje wszystkie studnie. "Getto Gaza" możemy traktować jak Warszawę podczas II wojny światowej, ponad 80 proc. Strefy Gazy jest bombardowana, pozbawiona elektryczności i wody -  mówił w Polskim Radiu 24 Ambasador Palestyny w Polsce, Mahmud Khalifa.

- Tylko w Rosji wydarzyła się sytuacja, żeby prezydent publicznie głosił, że jakieś miasta stały się zamknięte.  Do roku 1992 ZATO były traktowane jako tajne obiekty militarne, nie miały nazw, tylko kryptonimy, nie było ich też na mapach i w rejestrach ludności - powiedziała w Polskim Radiu 24 Alice Lugen, reporterka i autorka książki "ZATO. Miasta zamknięte w Związku Radzieckim i Rosji".

- Rosja odwleka rozmowy pokojowe, bo twierdzi, że nie może negocjować z prezydentem Zełenskim, do czasu przeprowadzenia na Ukrainie nowych wyborów, bo rzekomo nie są pewni, czy może podpisać ważne dokumenty - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Andrzej Szabaciuk, ekspert  Instytutu Europy Środkowej, wykładowca z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL).

- Jeżeli kontrakt na dostawę fregat dla Australii dojdzie do skutku, to będzie historyczne wydarzenie, dla japońskiego sektora zbrojeniowego. Dopiero w 2014 roku poluzowano obostrzenia na eksport broni, ale i tak ma on roczną wartość zaledwie 40 mln dolarów - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Marcin Socha, orientalista z Uniwersytetu Łódzkiego.

- Jak propozycje rosyjskie wyglądają, możemy się tylko dowiedzieć z relacji prasowych, które też mogą być zafałszowane. Niewątpliwie Steve Witkoff oddelegowany do rozmów pokojowych, nie wiele rozumie z tego co Rosjanie do niego mówią. Przed spotkaniem na Alasce, kompletnie pomylił lub nie zrozumiał, tego co usłyszał na Kremlu. W efekcie zorganizowano spotkanie, które miało dotyczyć  warunków rozejmu. Tymczasem Władimir Putin, zaraz po wylądowaniu na Alasce oznajmił, że nie ma mowy o zawieszeniu broni - powiedział w Polskim Radiu 24 prof. Sławomir Dębski, były dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM).

Arleta Bojke autorka podcastu Koniec Świata i Filip Rudnik z Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), komentowali w Polskim Radiu 24, spotkanie na Alasce prezydentów USA i Rosji. 

- W Kijowie nie było jakiegoś specjalnego oczekiwania wobec szczytu Putina z Trumpem, bo dobrze znamy zachowania Rosji, dlatego w społeczeństwie ukraińskim dominował chłodny realizm w ocenie tego spotkania - powiedział w Polskim Radiu 24 Oleh Biłecki, ukraiński dziennikarz Radia NV.