Explore every episode of the podcast Podcast Demagoga

🤝 W świecie, w którym o psychoterapii mówi się otwarcie, a korzystanie z takich terminów jak „trauma” czy „trigger” stało się powszechne, wciąż można natknąć się na „terapie”, które mogą szkodzić osobom w kryzysie.

Jola Szymańska dotarła do podejrzanych psychoterapeutów i umówiła się na konsultacje. Wchodząc w rolę pacjentki, próbowała ich weryfikować – pytać o szkołę psychoterapii, superwizję, skuteczność i celowość ich działań.

Jej reportaż – który możesz przeczytać w najnowszym numerze magazynu Obiektyw – pokazuje perspektywę osób w kryzysach psychicznych i ich bezradność w sytuacji, w której w żaden sposób nie chroni ich prawo.

O tym, co przeżyła na „terapiach”, rozmawia z Aleksym Szymkiewiczem.

___

Zadanie finansowane ze środków Ministerstwa Cyfryzacji. Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Cyfryzacji.

🌍 O zmianie klimatu wiemy więcej niż kiedykolwiek. Dlaczego więc coraz trudniej o niej rozmawiać? Mimo twardych dowodów naukowych dezinformacja klimatyczna nie znika – zmienia jedynie swoje oblicze. Dziś rzadziej zaprzecza samemu istnieniu zmiany klimatu, a częściej podważa sens działań, które mają ograniczyć jej skutki.

Dowiedz się:

Dlaczego klimat ma „zły PR”?

Jak zmieniła się dezinformacja klimatyczna na przestrzeni ostatnich lat?

Skąd bierze się społeczne zniechęcenie i przekonanie, że „i tak nic się nie da zrobić”?

Jak rozmawiać o transformacji energetycznej, by nie opierać się wyłącznie na strachu i poczuciu winy?

🗣️ O dezinformacji klimatycznej, nowych narracjach i komunikacji wokół kryzysu klimatycznego – w Podcaście Demagoga – opowiada Patryk Strzałkowski, dziennikarz klimatyczny.

💡Cenzura czy ochrona przed dezinformacją? W Sejmie odbyło się pierwsze czytanie projektu ustawy wdrażającej unijny Akt o usługach cyfrowych (DSA), który ma uporządkować zasady funkcjonowania platform internetowych. Czy nowe przepisy pomogą w walce z nielegalnymi treściami, czy raczej dadzą władzom narzędzie do ograniczania wolności słowa?

🗣️O tym, czym naprawdę jest DSA, jakie niesie szanse i zagrożenia oraz jak może wpłynąć na przyszłość internetu w Polsce, opowiada dr Dorota Głowacka z Fundacji Panoptykon.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories

www.sounds-and-stories.com 

💡 Sztuczna inteligencja stała się nieodłączną częścią edukacji. Chatboty mogą wspierać proces nauki, ale także budzą obawy – przede wszystkim o zanik samodzielnego myślenia.

🗣️ O rozsądnym wykorzystaniu narzędzi AI w edukacji i o związanych z tym wyzwaniach rozmawiamy z prof. dr hab. Aleksandrą Przegalińską z Akademii Leona Koźmińskiego.

👀 Wysokie koszty, wątpliwa efektywność i negatywny wpływ na środowisko – to tylko kilka z wielu mitów dotyczących turbin wiatrowych. Jak często psują się wiatraki? Czy liczba wiatraków wpływa na ceny prądu?

🗣️ O najczęściej pojawiających się fałszywych narracjach dotyczących wiatraków opowiada Bartłomiej Derski z redakcji portalu Wysokie Napięcie.

❗ Teorie spiskowe, medyczna dezinformacja i obietnice szarlatanów coraz łatwiej wciągają nas w sieć kłamstw, a dezinformacja staje się niebezpiecznym wyzwaniem. 

🗣️ Mirosław Wlekły, autor śledztwa „Spiskowa Teoria Wszystkiego” realizowanego we współpracy z Demagogiem, opowiada o tym, jak wielką siłę mają niesprawdzone przekazy, jak szybko się rozprzestrzeniają i jak trudno je potem zdementować.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories:
www.sounds-and-stories.com

Na granicy Polski z Niemcami i Litwą od 7 lipca tego roku czasowo przywrócono kontrole. Kwestia migracji jest szeroko komentowana w mediach społecznościowych, gdzie można natknąć się na wiele nieprecyzyjnych czy fałszywych informacji. 

Dowiedz się:

• Czy uchodźcy z Ukrainy odebrali nam pracę? 

• Czy wraz z przybyciem imigrantów wzrosła przestępczość u naszych zachodnich sąsiadów? 

• Dlaczego na zasięgowych memach sprzed 10 lat, przedstawiających „uchodźców ze smartfonami”, byli w większości młodzi mężczyźni?

🗣️ O migracji w Podcaście Demagoga rozmawiamy z dr hab. prof. ucz. Pawłem Kaczmarczykiem.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories

www.sounds-and-stories.com 

1 lipca Sąd Najwyższy stwierdził ważność wyborów prezydenckich, a zaprzysiężenie prezydenta elekta Karola Nawrockiego odbędzie się 6 sierpnia. Jednak aż 40 proc. Polaków uważa, że wybory na prezydenta Polski zostały sfałszowane. Przyczyniły się do tego zarówno doniesienia o kilkukrotnym oddawaniu głosów, jak i późniejsze informacje o protestach wyborczych.

Dowiedz się:

• Czy stwierdzenie ważności wyborów przez Sąd Najwyższy zamyka dyskusję o wyborze prezydenta?

• Co może sprawić, że Karol Nawrocki nie złoży przysięgi? 

• Jak możemy naprawić proces wyborczy w Polsce?

🗣️ Gościem #PodcastDemagoga jest Maciej Czapluk, starszy analityk ds. prawnych w redakcji portalu Polityka Insight.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories:
www.sounds-and-stories.com

📱 Media społecznościowe to nie tylko źródło rozrywki, lecz także sposób na popularyzację nauki. Oprócz rzetelnych informacji można jednak znaleźć w nich wiele fałszywych treści, w tym szkodliwą dezinformację medyczną.

Dowiedz się:

•  Czy można skutecznie promować rzetelną naukę w internecie?

•  Czy jest szansa, by kanały popularnonaukowe zachęciły użytkowników TikToka do pogłębiania swojej wiedzy?

🗣️ O nauce w internecie rozmawiamy z dr. inż. Konradem Skotnickim, znanym szerzej jako Doktor z Tiktoka.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com

🗳️ Wyścig o fotel prezydencki dobiegł końca, a zwycięzcą został Karol Nawrocki. Zarówno miniona kampania, jak i „maraton wyborczy” trwający od 2023 roku pokazały, że politycy nie mają oporu przed wykorzystywaniem fałszywych informacji do potwierdzania swoich tez.

Dowiedz się:

• Czy problem dezinformacji w polityce będzie się zwiększał?

• Jakie sprawy wzbudziły kontrowersje w kampanii wyborczej?

• Jak w mediach społecznościowych podważano uczciwość wyborów? 

🗣️ Gościem #PodcastDemagoga podsumowującego wybory prezydenckie jest Marcin Kostecki, szef działu fact-checkingu politycznego w Demagogu.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories

www.sounds-and-stories.com 

🗳️ Pierwsza tura wyborów prezydenckich 2025 za nami, jednak niedługo ponownie udamy się do urn. Na wybory, również w Polsce, mogą wpływać różni twórcy dezinformacji, a część z fałszywych przekazów może pochodzić z zagranicy.

Dowiedz się:

• Kto bierze udział w grze dezinformacyjnej?  

• Które państwa w szczególności atakują naszą sferę dezinformacyjną?

• W jaki sposób nasze państwo stara się im przeciwdziałać? 

🗣️ O walce z zagranicznym wpływem – w Podcaście Demagoga – opowiada Tomasz Chłoń, pełnomocnik Ministra Spraw Zagranicznych RP ds. przeciwdziałania dezinformacji międzynarodowej.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

Trwa kampania wyborcza, a materiały, które w niej widzimy bardzo często toną w przekazie emocjonalnym. Emocje mogą mieć wpływ na naszą decyzję w nadchodzących wyborach. 

Dowiedz się:

• Jak nasze emocje mogą zostać wykorzystane w trakcie kampanii?

• Czy łatwiej jest wzbudzić sympatię, czy uprzedzenie? 

• Czy trudno jest uniknąć głosowania emocjami i zdyscyplinować się, żeby zagłosować rozumem?

🗣️ O emocjach podczas wyborów – w Podcaście Demagoga – opowiada dr Wiktor Soral z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

Okres wyborczy trwa nie tylko w Polsce. Nowego prezydenta wybierają także obywatele Rumunii, którzy po anulowaniu listopadowych wyborów, ponownie poszli do urn.  W opowieści o odwołanych wyborach przewijają się TikTok, rosyjskie wpływy i popularna cosplayerka rozsiewająca fałszywe informacje. 

Dowiedz się:

• Jak rumuńskie władze tłumaczyły anulowanie wyborów?

• Dlaczego Georgescu nie może ponownie startować w wyborach?

• Kto ma największe szanse na wygraną w powtórzonych wyborach? I czy jest to George Simion?

🗣️ O rumuńskich wyborach – w Podcaście Demagoga – opowiada Kamil Całus, analityk Ośrodka Studiów Wschodnich.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

📖 Dezinformacja może pojawić się wszędzie, nawet w nauce. Naukowcy wypowiadający się na tematy z innej dziedziny niż ich własna, niezrecenzowane artykuły czy wyszukiwanie wątpliwych źródeł potwierdzających tezy – to tylko kilka przykładów.

Dowiedz się:

• Czy wszystkie artykuły naukowe są rzetelne? 

• Czy eksperci mogą stać się źródłem dezinformacji?

• Jak odróżnić dobrą pracę naukową od takiej, która szerzy nieprawdę? 

🗣️ O tym, jak sprawdzać rzetelność badań naukowych, opowiada Aleksandra Stanisławska, współprowadząca podcast Crazy Nauka.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583
Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com

🇷🇺 ❌ Fałszywe przekazy zalewają sferę informacyjną, a fakty giną w gąszczu sprzecznych narracji. Tę sytuację wykorzystuje m.in. Rosja, która od lat podważa prawdziwe wersje zdarzeń w celu destabilizacji i osiągnięcia własnych korzyści.

🔎 Dowiedz się:

• Czy łatwiej jest ukryć jakąś informację, czy zatopić ją w masie różnych treści na temat tego samego zdarzenia? 

• Czy sceptycyzm wobec doniesień, które widzimy w internecie, może się obrócić przeciwko nam? 

• Jak walczyć z takim rodzajem dezinformacji i jak wykorzystują go Rosjanie? 

🗣️ O sprzecznych wiadomościach w przestrzeni informacyjnej rozmawiamy z dr. Michałem Markiem, założycielem Fundacji Centrum Badań nad Współczesnym Środowiskiem Bezpieczeństwa.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

Boom na sztuczną inteligencję trwa – 60 proc. młodych Polaków w ciągu ostatnich 12 miesięcy korzystało z aplikacji bazujących na AI. Wraz z upowszechnieniem sztucznej inteligencji rosną także potrzeby energetyczne. Konieczność zwiększenia produkcji prądu dotknie także Polskę. 

Dowiedz się:

• Czy jesteśmy w stanie podołać temu wyzwaniu? 

• Czy problem z wytwarzaniem energii może zahamować rozwój AI w Polsce i na świecie?

• Czy dezinformacja może stanąć na przeszkodzie rozwojowi energetyki odnawialnej i jądrowej? 

🗣️ O wyzwaniach, z którymi musi się zmierzyć polska energetyka, o narracjach dezinformacyjnych i o sztucznej inteligencji rozmawiamy z Jakubem Wiechem, redaktorem naczelnym portalu Energetyka24.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

🎬 Miniserial „Dojrzewanie” Netflixa wywołał spore poruszenie w mediach, również za sprawą kontrowersji związanych z przypuszczeniem, że 13-letniego chłopca oskarżonego o zabójstwo może być oparta na faktach. Internauci jako rzekomą inspirację wskazują m.in. morderstwo popełnione przez 17-letniego Hassana Sentamu w Londynie.

❗ Twórcy serialu zaprzeczają i podkreślają, że zainspirowali się zjawiskiem popełniania zabójstw przez nastolatków w ogóle, a nie jedną konkretną sprawą. Fałszywe informacje na temat serialu udostępnił m.in. Konrad Berkowicz. 

🎙️ Jakie są fakty w sprawie najnowszej produkcji Netflixa? Zapraszamy na najnowszy odcinek Podcastu Demagoga – Rozmowy o Fake Newsach.

🎧 Włącz Podcast Demagoga i bądź na bieżąco z faktami.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 000061558.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com

🗽 Agencje prasowe zalewają nagłówki dotyczące prezydenta Stanów Zjednoczonych. Niekiedy trudno za nimi nadążyć, a komunikaty, które do nas docierają, bywają niekonsekwentne i przeczące faktom. 

🔎 Co można powiedzieć o rządach Donalda Trumpa? Jak wygląda psychologia władzy na jego przykładzie? Powinniśmy mówić o polityce, biznesie czy zwykłym show?

🎙️ Wiola Myszkowska rozmawia o tych aspektach z dr Mileną Drzewiecką w nowym odcinku PodcastuDemagoga.

Z odcinka dowiesz się, czy:

🔹 nauki z zakresu psychologii mogą nam pomóc dobrze wybierać liderów? 

🔹 zasada „nieważne co, ważne, żeby o nas mówili” może być korzystną strategią w polityce (i dla kogo)? 

🔹 taki lider jest dla wyborców wiarygodny? 

🔹 w ogóle polityk powinien być wiarygodny? A może inne słowo pasowałoby lepiej?

🗣️ dr Milena Drzewiecka – doktor nauk społecznych w dyscyplinie psychologii, dziennikarka telewizyjna oraz wykładowczyni na Uniwersytecie SWPS. Ekspertka Instytutu Zamenhofa. W pracy naukowej zajmuje się m.in. percepcją przywództwa, komunikacją i kreowaniem wizerunku w polityce. Interesuje się praktycznym zastosowaniem psychologii społecznej, z naciskiem na kampanie wyborcze. Wykłada m.in. marketing polityczny, psychologię polityczną oraz psychologię perswazji i komunikacji. Autorka studiów podyplomowych „Professional image: Psychologia wizerunku w biznesie i życiu publicznym". Trenerka liderów i propagatorka profesjonalizacji debaty publicznej. 

🎧 Włącz Podcast Demagoga i bądź na bieżąco z faktami.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 000061558.

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories: www.sounds-and-stories.com 

🇺🇦 🇺🇸 Spotkanie Zełenskiego i Trumpa w Białym Domu odbiło się szerokim echem, a fałszywe i antyukraińskie treści znów zalały polski internet. W samym 2024 roku osiągnęły zasięg ponad 75 mln potencjalnych kontaktów.

📲 W sieci nie brakuje fałszywych informacji dotyczących Ukrainy i jej prezydenta, co przyczynia się do spadku zaufania wobec obywateli tego kraju. Ostatnie wydarzenia pokazują, że rzetelnych informacji na temat wojny w Ukrainie należy poszukiwać w zaufanych źródłach.

Dowiedz się: 

• Czy Wołodymyr Zełenski sprzedaje broń Hamasowi? 

• Dlaczego założył dres na spotkanie z Donaldem Trumpem, a garnitur – na spotkanie z Klausem Schwabem? 

• Czy Zełenski jest zwolennikiem tajnego planu przeniesienia Izraela na ziemie Ukrainy? 

🎧 Włącz Podcast Demagoga i bądź na bieżąco z faktami.

➡️ Przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories: www.sounds-and-stories.com

Mówienie o Polsce wyłącznie z perspektywy dużych miast może prowadzić do tego, że odbiorca lokalny nie odnajdzie w tej opowieści siebie. 

W ostatnim (zamykającym ten cykl) odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie przyjrzymy się obrazowi Polski poza metropoliami.

🗣️ O tym, jak  funkcjonują media lokalne w porównaniu z mediami ogólnopolskimi, rozmawia Wiola Myszkowska z Andrzejem Andrysiakiem – wydawcą tygodnika „Gazeta Radomszczańska” i zdobywcą tytułu Dziennikarza Roku 2024 w konkursie Grand Press.

➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

🇺🇦 💻 Propaganda antyukraińska w mediach społecznościowych drastycznie wzrasta. W 2024 roku opublikowano niemal 327 tysięcy negatywnych polskojęzycznych wpisów i komentarzy. Wśród kont szerzących antyukraińską narrację znalazł się profil europosła Grzegorza Brauna.

Dowiedz się:

- Jakie konta najaktywniej promowały antyukraińską propagandę?

- Jaki był zasięg wpisów?

- Jakie nastroje Polaków wobec Ukraińców pokazują aktualne badania?

🗣️ O rosnącej liczbie fałszywych przekazów na temat Ukraińców rozmawiamy z Łukaszem Grzesiczakiem, starszym analitykiem w Stowarzyszeniu Demagog i autorem raportu opisującego antyukraińską dezinformację w 2024 roku w Polsce.

➡️  Przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

Podcast zrealizowany przy współpracy z Sounds and Stories www.sounds-and-stories.com 

💊 Mafia medyczna, brak kontroli nad handlem suplementami i dezinformacja to zagrożenia dla społeczeństwa. Ten alarmujący problem ukazało nam zatrzymanie Oskara D. m.in. za udzielanie świadczeń medycznych bez zezwoleń i narażenie życia pacjentki z nowotworem. 

W rozmowie z Michałem Janczurą pytamy o to, jak to możliwe, że państwo jest bezradne wobec tego typu działalności.

Dowiedz się:

- Jak to możliwe, że osoba bez wykształcenia może w krótkim czasie stać się „ekspertem”?

- Jak mafia medyczna wykorzystuje brak kontroli nad handlem suplementami?

- Kto jeszcze szerzy medyczną dezinformację?

🎧 Włącz Podcast Demagoga i bądź na bieżąco z faktami.

➡️ Przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz do PIT: KRS 0000615583

🗣️ Michał Janczura – dziennikarz śledczy Wirtualnej Polski. W swojej pracy koncentruje się na tematach społecznych, na systemie pomocy społecznej oraz na ochronie zdrowia. Laureat nagrody Grand Press.

🌊 Skutki powodzi, która dotknęła Polskę w 2024 roku, dalej dotykają mieszkańców zalanych terenów. O jej następstwach piszą już głównie lokalni dziennikarze. Krzysztof Strauchmann, dziennikarz „Nowej Trybuny Opolskiej”, opowiada nam o wyzwaniach, z jakimi mierzą się lokalne media w kontekście takiego wydarzenia.

Sprawdź:

- Z czym mierzą się mieszkańcy kilka miesięcy po powodzi? 

- Dlaczego niektóre fałszywe informacje na temat powodzi nie zyskały wielkiego zainteresowania wśród lokalnych społeczności, choć zdobywały zasięgi w internecie?

- I dlaczego – nawiązując do jednej z tych narracji – za powódź w Polsce nie można obwinić Czechów?

🎧 Włącz Podcast Demagoga Lokalnie i bądź na bieżąco z faktami.

➡️ Przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz w PIT: KRS 0000615583

🗣️ Krzysztof Strauchmann–dziennikarz od 1992 roku, najpierw związany z mediami lokalnymi na Podhalu, a od 2005 roku na Opolszczyźnie. Pracuje w „Nowej Trybunie Opolskiej” (www.nto.pl) i współpracuje z Innym Radiem Głuchołazy.

🇺🇦🇷🇺 Po wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie w sieci pojawiło się sporo szumu medialnego, a w nim zagościła się dezinformacja. Plotki, niepotwierdzone informacje mieszały się z rzetelnymi źródłami w debacie publicznej. O tym okresie z Kingą Dereniowską (Nowiny24.pl) rozmawia Wiola Myszkowska, starsza analityczka w Demagogu.

Dowiedz się:

• Jak w napływie fałszywych treści i generowanych przez nie emocji radzili sobie mieszkańcy przygranicznych miast? 

• Jak w tym czasie wyglądała praca lokalnych dziennikarzy? 

• Jakie fałszywe treści niosły się najbardziej?

🎧 Włącz Podcast Demagoga Lokalnie i bądź na bieżąco z faktami.

Spotify: ➡️ Przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz w PIT: KRS 0000615583

YT: ➡️ Pomóż nam działać – przekaż nam 1,5% podatku. Wpisz w PIT: KRS 0000615583

🗣️ Kinga Dereniowska – dziennikarka, od 2018 roku działa w rzeszowskich mediach. Obecnie dziennikarka portalu Nowiny24.pl i Gazety Codziennej „Nowiny”. Pisała też dla rzeszowskiej „Gazety Wyborczej” i dziennika „Super Nowości”. Zajmuje się tematami miejskimi, społecznymi i politycznymi. Najważniejsze w jej pracy są obrona praw człowieka i walka z dyskryminacją oraz z nierównością.

Last week Mark Zuckerberg announced that Meta will end its partnership with fact-checkers in the next few months - for now in the United States. He acknowledged that they proved to be “too politically biased and destroyed more trust than they built.” He also said that “too many mistakes were made during content moderation and there was too much censorship.” This is now set to change.

How is the job of an independent fact-checker different from the job of a Facebook content moderator? Is there a methodology to reduce the risk of a bias? What's next for the content verification program? Will it be terminated in Europe as well?

We talked about this with our guest: Carlos Hernández- Echevarría, associate director at Maldita.es, a Spanish foundation dedicated to fighting disinformation, and former president of the association of European fact-checking organizations EFCSN and head of its policy task force.

W ubiegłym tygodniu Mark Zuckerberg ogłosił, że Meta w ciągu następnych miesięcy zakończy współpracę z fact-checkeremi – na razie w Stanach Zjednoczonych. Uznał, że okazali się oni „zbyt stronniczy politycznie i zniszczyli więcej zaufania, niż go zbudowali”. Powiedział również, że podczas moderacji treści popełniono „zbyt wiele błędów i było za dużo cenzury”. Teraz ma się to zmienić.

Czym się różni praca niezależnego fact-checkera od pracy moderatora treści na Facebooku? Czy istnieje metodologia, której celem jest zmniejszanie ryzyka wystąpienia stronniczości? Co dalej z programem weryfikacji treści? Czy zostanie zakończony również w Europie?

Porozmawialiśmy o tym z naszym gościem: Carlosem Hernándezem- Echevarríą, wicedyrektorem hiszpańskiej fundacji Maldita.es, zajmującej się walką z dezinformacją, oraz byłym przewodniczącym stowarzyszenia europejskich organizacji fact-checkingowych EFCSN i szefem jego grupy zadaniowej ds. polityk.

Przydatne linki:

More Speech and Fewer Mistakes

Maldita.es

EFCSN rozczarowana decyzją Mety o zakończeniu współpracy z niezależnymi weryfikatorami faktów w USA

Fact-checking to cenzura? Wyjaśniamy zasady współpracy z Facebookiem

Apel do rządu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie działań platform internetowych przed wyborami prezydenckimi w Polsce

Ponad 400 sprawdzonych wypowiedzi polityków i prawie 700 zweryfikowanych fałszywych informacji. Rok 2024 obfitował w wiele wydarzeń, którym przyglądali się analitycy Demagoga. W pierwszym odcinku w 2025 roku przyglądamy się wydarzeniom z minionych 12 miesięcy. Okres ten podsumowują Małgorzata Kilian-Grzegorczyk, prezeska Stowarzyszenia Demagog, Marcin Kostecki, szef działu factcheckingu politycznego, oraz Adam Majchrzak, zastępca szefowej działu przeciwdziałania dezinformacji.

Przydatne linki:

• Podsumowanie roku 2024 w Demagogu
  

Rok 2024 dobiega powoli końca i jak się okazuje, był to wyjątkowo intensywny czas dla wielu platform społecznościowych. Niektóre musiały zmagać się z oskarżeniami o monopol, innym wytykano opieszałość w walce z oszustami. Razem z Sylwią Czubkowską, dziennikarką i współprowadzącą podcastu „Techstorie - rozmowy o technologiach” podsumowujemy minione 12 miesięcy dla niektórych technologicznych gigantów.

Ważne linki:

• Oszustw internetowych coraz więcej. Najpopularniejszy wciąż phishing

• Blokada portalu X w Brazylii. Co warto wiedzieć?

• Dezinformacja na promocji. Tańsza niż randka w wystawnej restauracji

• Siatka kont promuje Sikorskiego. Spełniają „prośby ze sztabu”
  

Jakie zmiany w prawie łowieckim proponuje resort klimatu i środowiska, z wiceministrem Mikołajem Dorożałą na czele? Czego dotyczą protesty myśliwych? Co o polowaniach sądzą eksperci oraz społeczeństwo? W kolejnym odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie wspólnie z naszymi ekspertami i mediami lokalnymi, takimi jak Zawsze Pomorze, sprawdzamy, jakie są fakty i przyglądamy się największym kontrowersjom. 

Ministerstwo klimatu i środowiska nie ma wątpliwości: trzeba zmienić prawo łowieckie. Wiceminister Mikołaj Drożdżała zapowiedział, że siedem gatunków ptaków zniknie z listy łowieckiej. Z tą wstępną propozycją nie zgadza się środowisko łowieckie. Prezes Naczelnej Rady Łowieckiej Marcin Możdżonek wskazał, że Polska jest w czołówce państw europejskich pod względem ograniczeń związanych z polowaniem na ptaki. 

🔎 Jak często dochodzi do tragicznych wypadków na polowaniach? W jaki sposób myśliwi mogą wejść w posiadanie broni? Dlaczego boją się o własne życie? 

🎙️ Podcast Demagoga Lokalnie to nowy cykl Demagoga, w ramach którego nasi fact-checkerzy we współpracy z mediami lokalnymi przyglądają się tematom, ważnym dla lokalnych społeczności. Sprawdzamy, jakie są fakty i gdzie ukryta jest prawda.

Zapraszamy do słuchania!  

Dziękujemy autorce artykułu, partnerom i ekspertom, którzy wystąpili w podcaście:

👤 Marta Glanc, portal Demagog, autorka artykułu  „Zmiany prawa łowieckiego budzą kontrowersje. Czemu sprzeciwiają się myśliwi?”

👤 Dorota Abramowicz, Zawsze Pomorze 

👤dr inż. nauk leśnych Sławomir Zieliński

👤Zenon Kruczyński, były myśliwy, autor książki „Farba znaczy krew”, aktywista ekologiczny

Link do analizy: https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/zmiany-prawa-lowieckiego-budza-kontrowersje-czemu-sprzeciwiaja-sie-mysliwi/  

#10LatDemagoga #10LatFactCheckingu #FactCheckLokalny

Telewizja wciąż stanowi jedno z najważniejszych źródeł informacji dla Polaków. W ostatnim czasie krajobraz medialny związany z tym medium bardzo się zmieniał, co obserwowaliśmy w naszych analizach. W naszym najnowszym tekście przyglądamy się dwóm prawicowym stacjom: Telewizji Republice i wPolsce24. W rozmowie z jednym ze współautorów raportu Łukaszem Grzesiczakiem sprawdzamy, jaką wizję Polski dostają widzowie obu kanałów i czy jest w naszym kraju miejsce dla obu tak zbliżonych do siebie mediów.

Przydatne linki:

• Prawdziwe polskie wiadomości, czyli jak Republika i wPolsce24 opowiadają o świecie. Raport Demagoga

• „Czysta woda” bez kobiet i z dominacją Koalicji Obywatelskiej. Kogo zapraszają programy publicystyczne?

• Pomijanie informacji, memy z Dudą i krytyka CPK. Sprawdzamy nowe TVP

• Zmiana władz TVP – co wiemy?
  

Prozachodnia prezydentka Mołdawii, Maja Sadu, zakazała picia naparu z dzikiej róży. Na taką informację można było się natknąć w sieci przed wyborami prezydenckimi w tym kraju, które odbyły się w październiku. To fałszywe doniesienia, jedne z wielu w Mołdawi.

Jako kraj kandydujący do Unii Europejskiej to miejsce, gdzie ścierają się nastroje prozachodnie i prorosyjskie. To również pole to do rozwoju dezinformacji. Jakie narracje są najpopularniejsze? Dlaczego w fałszywych treściach Unia Europejska przedstawiana jest jako sojusz, który zmilitaryzuje Mołdawię? 

Kwestie wyjaśnił Kamil Całus z Ośrodka Studiów Wschodnich.

Kamil Całus – z wykształcenia wschodoznawca i dziennikarz, z zawodu analityk. Absolwent Instytutu Wschodniego oraz Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studiował m.in. w Kiszyniowie. Do Mołdawii podróżuje regularnie od ponad dekady, co najmniej kilka razy do roku. Od 2012 roku pracuje w warszawskim Ośrodku Studiów Wschodnich, w którym – prócz problematyki mołdawskiej – zajmuje się także Rumunią. Publikował m.in. w „Nowej Europie Wschodniej”, „New Eastern Europe” i „Tygodniku Powszechnym”. Pochodzi ze Świnoujścia. Mieszka w Warszawie.

Przydatne linki

• Mołdawia w mackach dezinformacji. Dlaczego ten kraj jest tak ważny dla Rosji?

• Wybory prezydenckie i referendum w Mołdawii: żółta kartka dla obozu prozachodniego

• Mołdawia: reelekcja Mai Sandu dzięki głosom diaspory

• Rosyjskie eksperymenty z dezinformacją w Mołdawii

• Moldova fights to free itself from Russia’s AI-powered disinformation machine
  

Teorie spiskowe, sugerowanie fałszerstw wyborczych i obrazki tworzone przez sztuczną inteligencję. Po raz kolejny wybory prezydenckie w USA obfitowały w szereg wątków związanych z fałszywymi informacjami. Czy dezinformacja wokół wydarzeń tej kampanii miała wpływ na ostateczny wynik? A może do wygranej Trumpa przyczyniła się sztuczna inteligencja? O tym i innych kwestiach związanych z wyborami rozmawialiśmy z Janem Jęczem, analitykiem Polityki Insight

Jan Jęcz – Analityk ds. gospodarki cyfrowej w Polityce Insight. Absolwent socjologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, obecnie w trakcie studiów w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UAM. W przeszłości pracował jako specjalista ds. komunikacji i badacz UX, współtworzył także projekty edukacyjne dot. klimatu i mediów. Jako wolny publicysta publikował w Magazynie Kontakt, Kulturze Liberalnej, Krytyce Politycznej, Miesięczniku Znak, portalu oko.press. Laureat Stypendium im. Leopolda Ungera dla młodych dziennikarzy.

Przydatne linki

• Niszczenie głosów oddanych na Trumpa w Pensylwanii? Fałszywe nagranie

• Maszyna do głosowania wybierała Kamalę zamiast Trumpa? Sprawdzamy

• Deepfake z Jennifer Lopez – w tle dezinformacja wyborcza

• 5 teorii spiskowych po zamachu na Donalda Trumpa

• Wybory w USA. Wywiad ostrzega przed wpływem rosyjskiej dezinformacji

• Wybory USA 2024: Jakie fake newsy krążą wokół Harris, Trumpa i Bidena?
  

Wiosną grillujemy, jesienią idziemy na grzybobranie (a później opowiadamy o tym w internecie). Co ciekawe, oba te zajęcia mogą stać się tematem fałszywych treści.

Muchomory czerwone przedstawiane są w nich jako grzyby, które mogą przedłużyć nam życie, wspomóc w zmaganiach z alkoholizmem, czy odbudować neurony. Ile w tym prawdy? Niewiele. Nie mówiąc już o tym, że zatrucie nimi może mieć poważne, negatywne skutki dla naszego zdrowia. I właśnie o tym porozmawiamy w kolejnym odcinku Podcastu Demagoga.

Rozważymy też, czy jesteśmy jesieniarami.

Przydatne linki 

• „Muchomor czerwony – kto go zjada i po co to robi?”

• „Muchomor czerwony to jadalne „lekarstwo”? Fałszywe informacje”

• „Czipsy z muchomorów czerwonych? To nie jest dobry pomysł na posiłek”

• „Muchomory czerwone to metoda na alkoholizm? To nieprawda”
  

Edukacja seksualna zajmuje szczególne miejsce wśród tematów, które rozpalają dyskusje w Polsce. Za każdym razem, kiedy temat ten pojawia się w przestrzeni publicznej, rozbrzmiewają hasła o seksualizacji nieletnich, przymuszaniu do masturbacji czy zmianie orientacji seksualnej. Wspólnie z Martyną Wyrzykowską, dyrektorką zarządzającą fundacji SexEd, postanowiliśmy obalić te powracające mity i zobaczyć, czym tak naprawdę jest edukacja seksualna.

BIO: Dyrektorka zarządzającą Fundacji SEXEDPL, autorka podcastu „Mamy tak samo” oraz mamą dwóch dziewczynek. Wierzy w siostrzeństwo, walczy o wdrażanie idei diversity w organizacjach, z którymi współpracuje i dba o to, by marki i stojący za nimi ludzie dostrzegali, że wartości, o których mówi się w SEXEDPL to nie trend, ale niezbędny kierunek rozwoju dla całego społeczeństwa.

Linki

• Pokoje do masturbacji w szwedzkich przedszkolach? To fake news

• ONZ legalizuje pedofilię? Żaden dokument tego nie potwierdza

• Czy rodzice boją się „seksualizacji” dzieci? Sprawdziliśmy skargi
  

Po co budować kopalnie, kiedy Polska rzekomo od kopalni odchodzi? Takie pytanie zadaje sobie wielu mieszkańców Mysłowic i Śląska, kiedy słyszą o planach otwarcia nowej kopalni węgla kamiennego „Brzezinka 3”. W pierwszym odcinku Podcastu Demagoga Lokalnie wspólnie z naszymi ekspertami i mediami lokalnym – takimi jak Śląska Opinia – sprawdzimy, jakie są fakty dotyczące tej kontrowersyjnej inwestycji i czy rzeczywiście ma ona szansę na realizację. „Jak wszyscy sobie, myślę, wyobrażamy, że budowa kopalni to jest inwestycja o wiele większa niż otwarcie sklepu z pamiątkami czy plakatami zespołu Myslovitz, czy też otwarcie budki z kebabem. Potrzebnych jest do tego mnóstwo pieniędzy. Kiedy rozmawiamy z różnymi ekspertami, oni zwracają uwagę, że nie wierzą w otwarcie tej kopalni”. Łukasz Grzesiczak, starszy analityk Demagoga „Pytaniem, które powtarzaliśmy sobie przez cały czas było, o co w ogóle w tym wszystkim chodzi i dlaczego ktoś chce budować nową kopalnię w czasach, w których zmierzamy do tego, żeby kopalnie jednak zamykać”. Sebastian Pypłacz, redaktor naczelny Śląskiej Opinii Podcast Demagoga Lokalnie to nowy cykl Demagoga, w ramach którego nasi fact-checkerzy we współpracy z mediami lokalnymi przyglądają się tematom ważnym dla lokalnych społeczności. Sprawdzamy, jakie są fakty i gdzie ukryta jest prawda. Czy inwestycja rzeczywiście powstanie? Jakie stanowisko przedstawia Ministerstwo Klimatu i Środowiska, które wydało Brzezince koncesję na wydobycie węgla? Zapraszamy do słuchania! Dziękujemy partnerom i ekspertom, którzy wystąpili w podcaście: Łukasz Grzesiczak, portal Demagog Sebastian Pypłacz, Śląska Opinia Robert Tomaszewski, Polityka Insight Przydatne linki: https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/nowa-kopalnia-w-myslowicach-sa-protesty-brak-prawnych-przeszkod

Jessikka Aro to znana i poważana fińska dziennikarka, znana przede wszystkim jako autorka książki „Trolle Putina”. Jej najnowsza publikacja, która jeszcze nie ukazała się na polskim rynku, może jednak u części czytelników wywołać konsternację. Pojawia się w niej rozdział o katastrofie smoleńskiej, który powiela nieprawdziwe informacje na temat przyczyn wypadku i przebiegu śledztwa. Wśród osób, z którymi spotkała się Aro, pojawiają się m.in.: Michał Rachoń czy Sławomir Cenckiewicz.

O tym, w jaki sposób Jessikka Aro doszła do tak szokujących wniosków oraz jak jej nowa książka może wpłynąć na wizerunek Polski w świecie, mówią Piotr Litwin, starszy analityk w Stowarzyszeniu Demagog, oraz Joonas Pörsti, redaktor naczelny fińskiej organizacji factcheckingowej Faktabaari.

Ważne linki:

• Artykuł o nowej książce Jessikki Aro

• Several Research Sources Refute the Description of the Smolensk Air Disaster in Jessikka Aro's Book

Afryka to ogromny kontynent, wiele krajów zróżnicowanych m.in. pod względem językowym, kulturowym czy społecznym. Również tam pojawiają się fałszywe treści oraz kampanie dezinformujące.

Jak doszło do wybuchu wojny francuskich i rosyjskich botów? Czy jedna plotka może podburzyć społeczeństwo do agresji? I jak w takiej sytuacji działa fact-check przez SMS? O tym porozmawiamy z dr. Jędrzejem Czerepem z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Przydatne linki:

• Mapping a Surge of Disinformation in Africa, Africa Center od Strategic Studies

• Geopolityka. Jak po cichu Rosja zdobywa Afrykę. Jędrzej Czerep, PISM

Bio: 

dr Jędrzej Czerep – kierownik Programu Bliski Wschód i Afryka w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych (PISM), analityk ds. Afryki Subsaharyjskiej. Zajmuje się m.in. kulturą polityczną w państwach afrykańskich, wpływem mediów społecznościowych na rzeczywistość społeczno-polityczną w Afryce, powodami popularności dyskursów prorosyjskich. Cytowany m.in. przez BBC, The Economist, Washington Post. Wykładowca akademicki, m.in. od 2017 r. prowadzi autorskie konwersatorium z zakresu fake news, postprawdy i polityki informacji w Collegium Civitas.

Wody po tegorocznej powodzi zaczynają powoli opadać. Nie znika jednak fala dezinformacji, która przelała się przez media społecznościowe. W ciągu kilku dni mogliśmy zobaczyć, jak powstają teorie spiskowe, jak politycy obarczają się nawzajem winą za katastrofę, a także jak sytuację kryzysową wykorzystują oszuści.

W rozmowie z Marcinem Kosteckim, szefem działu fact-checkingu politycznego, sprawdzamy, jakie narracje zdobyły popularność w ostatnim czasie i jak wpłynęły one na debatę publiczną podczas walki z powodzią.

Przydatne linki

• Dziewczynka porwana przez wodę? Oszuści wykorzystali powódź do scamu

• Wsparcie dla przedsiębiorców. Na co mogą liczyć po powodzi?

• Czy zbiornika Racibórz Dolny użyto obecnie po raz pierwszy?

• Ile wałów wybudowano za PiS, a ile za PO?

• Czy Donald Tusk uratował psa z powodzi? Kontekst tego zdjęcia jest inny

• Saperzy nie wysadzają wałów przeciwpowodziowych. Uwaga na dezinformację

• HAARP i 5G spowodowały powódź w Polsce? Uwaga na teorie spiskowe

Wiele mówi się o tym, jak nowe technologie mogą pomagać, ale i przeszkadzać, w edukacji. Na przykład badacze sprawdzili, jak media społecznościowe mogą wpływać na naszą pamięć prospektywną, czyli tę, dzięki której pamiętamy o zaplanowanych zadaniach.

Czym różni się informacja od wiedzy i czy tę drugą da się znaleźć w mediach społecznościowych? Czy można odpocząć podczas scrollowania postów? Jak korzystać z nowych technologii, aby nie przeszkadzały nam w zdobywaniu wiedzy – nie tylko w szkole?

Te informacje (w wiedzę) połączyła dla nas trenerka higieny cyfrowej Magdalena Bigaj.

Magdalena Bigaj – założycielka i prezeska Fundacji „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa", autorka książki „Wychowanie przy ekranie". Medioznawczyni, badaczka i działaczka społeczna. Pomysłodawczyni i współautorka pionierskich „Ogólnopolskich badań higieny cyfrowej”. Twórczyni i kierowniczka pierwszych w Polsce studiów z higieny cyfrowej na Uczelni Korczaka. Laureatka Nagrody Korczaka 2024 za działania na rzecz praw dziecka w środowisku cyfrowym. Felietonistka miesięcznika  „Pismo. Magazyn opinii". Autorka licznych tekstów w mediach branżowych i ogólnopolskich poświęconych wpływowi nowych technologii na społeczeństwo. Umieszczona na liście 100 Kobiet Roku 2022 magazynu „Forbes Woman” oraz na liście 100 zasłużonych dla edukacji cyfrowej w 2023 roku.

Przydatne linki: 

• Fundacja „Instytut Cyfrowego Obywatelstwa”

• Short-Form Videos Degrade Our Capacity to Retain Intentions: Effect of Context Switching On Prospective Memory

• Smartfony w szkołach – jak technologia wpływa na edukację?
  

Zespół Demagoga ujawnia, jak minister Czarnek dał 1,5 mln zł na promocję teorii spiskowej o wielkim resecie. Mateusz Cholewa zaprosił do naszego podcastu Marcina Kosteckiego i Piotra Litwina, którzy zdradzają, co znalazło się w „badaniach” przygotowanych na Politechnice Warszawskiej.

1,5 mln zł – to wysokość dofinansowania przekazanego z publicznych pieniędzy na badania dotyczące wielkiego resetu. Badania – zamiast obalać tę teorię spiskową – powtarzały fałszywe informacje na temat zmiany klimatu, transhumanizmu i planów na wykorzystanie obcej cywilizacji do wprowadzenia totalitarnych metod kontroli nad państwem. 

O tym, jak to się stało, że taki projekt zdobył dofinansowanie, Mateusz Cholewa rozmawia z Marcinem Kosteckim (szefem działu fact-checkingu politycznego) i z Piotrem Litwinem (starszym analitykiem) ze Stowarzyszenia Demagog.

Dla naszych Patronów i Patronek dostępny jest specjalny fragment nagrania. Dołącz do naszej społeczności! Wesprzyj nas!

Ważne linki:

• „Wielki Reset”. Minister Czarnek dał 1,5 mln zł na „badanie” i promocję teorii spiskowej
  

Każdy może stać się źródłem fake newsa. Reagując bądź udostępniając niesprawdzone wiadomości, możemy przypadkiem przyczynić się do rozprzestrzeniania fałszywych informacji. Zasada ta dotyczy także mediów, którym zdarza się poprzez nagłówki sprowokować pojawienie się błędnych przekazów. W odcinku sprawdzamy ostatnie przykłady podobnych sytuacji, a przy okazji dowiadujemy się, co sprawia, że Polacy angażują się w dyskusję (podpowiedź: to sernik). Przydatne linki • https://demagog.org.pl/fake_news/atlantyk-sie-ochladza-wiec-nie-ma-zmiany-klimatu-sprawdzamy/ • https://demagog.org.pl/fake_news/unia-chce-stworzyc-rejestr-majatkow-obywateli-sprawdzamy-te-doniesienia/ • https://demagog.org.pl/fake_news/unia-wprowadzi-podatek-od-sprzedazy-ciast-sprawdzamy-to/ • https://demagog.org.pl/fake_news/wiecej-co%e2%82%82-to-wiecej-roslin-wyjasniamy-zjawisko-zielenienia-pustyn/

Kto by pomyślał, że warzywa mogą nam szkodzić. A jednak, jakiś czas temu taki przekaz pojawił się filmie opublikowanym przez pewną sieć burgerowni. Jak się okazuje, mitów na temat żywienia jest znacznie więcej. Modne diety, wegańskie zamienniki i inne kwestie to temat, o którym rozmawiamy z dr. Damianem Parolem, dietetykiem i psychodietetykiem. Specjalnie dla naszych Patronów i Patronek dostępny jest także fragment, w którym omawiamy cudowny lek na otyłość. Chcesz zostać naszym patronem? Wesprzyj nas!

dr n. o zdr. Damian Parol - Z wykształcenia dietetyk i psychodietetyk. Studiował w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego oraz w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. Pod przewodnictwem prof. Artura Mamcarza obronił z wyróżnieniem pracę doktorską na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

Jest współautorem rozdziałów w podręcznikach akademickich oraz publikacji naukowych w zakresie stylu życia i dietetyki. Damian jest również autorem bloga damianparol.com oraz platformy ze szkoleniami on-line warsztatnauki.pl, a po godzinach trenuje trójbój siłowy.

Przydatne linki 

• Strona dr Damiana Parola - https://www.damianparol.com/

• Rzekomo szkodliwe warzywa - Czy warzywa lepiej zamienić na wołowinę? Sprawdzamy reklamę Bobby Burger

• Coś o skuteczności mięsożernej diety - Dieta lwa sposobem na migrenę? Nauka mówi co innego

• Zbiór różnych fałszywych informacji na temat diety - Jaka dieta jest zdrowa? Celowe upraszczanie to też dezinformacja
  

6 sierpnia na terytorium Rosji, do obwodu kurskiego, wkroczyła armia ukraińska i pozostaje tam do dzisiaj. Na ten moment nie mamy wielu informacji o tym, co się tam dzieje. Jak w takiej sytuacji pracują analitycy?

Zapytaliśmy o to analityczkę z Ośrodka Studiów Wschodnich, Katarzynę Chawryło. Opowiedziała nam, co Kreml powiedział swoim obywatelom na temat ofensywy Ukraińców oraz co na ten temat myślą Rosjanie.

Katarzyna Chawryło – Analityczka w Zespole Rosyjskim, w OSW od 2010 r. Absolwentka rusycystyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz Instytutu Kulturologii i Lingwistyki Antropocentrycznej na Wydziale Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończyła studia doktoranckie na Wydziale Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Pracuje nad rozprawą doktorską. Na kanale YT OSW prowadzi serię o rosyjskiej propagandzie.

Przydatne linki: 

• Propaganda w popłochu. Rosyjskie media o ataku Ukrainy, Ośrodek Studiów Wschodnich

• Rosjanie o ataku Ukrainy. Reakcje społeczeństwa, Ośrodek Studiów Wschodnich

• Dezinformacja po rosyjsku: osłabić Ukrainę i ośmieszyć Zachód

• Wojna w Ukrainie i dezinformacja. Śledź zestawienie!
  

Pod koniec maja 2024 roku w sieci pojawiła się fałszywa depesza Polskiej Agencji Prasowej, zapowiadająca częściową mobilizację przed dołączeniem do wojny w Ukrainie. To wydarzenie pokazało, że cyberzagrożenie naszej sfery informacyjnej jest realne, a wojna może być bliżej, niż nam się wydaje. Tylko nie walczą w niej czołgi, a „hakerzy” i specjaliści od cyberbezpieczeństwa. 

W podcaście rozmawiamy z Piotrem Koniecznym, założycielem portalu Niebezpiecznik.pl, który opowiada nam m.in. jakie jest miejsce Polski na froncie cyfrowego konfliktu. 

Piotr Konieczny, ekspert ds. bezpieczeństwa, od 16 lat pomaga największym polskim i zagranicznym firmom w zabezpieczaniu ich sieci przed atakami. Absolwent Glasgow Caledonian University. Wielokrotny zdobywca nagród za najlepsze prelekcje na największych polskich konferencjach poświęconych bezpieczeństwu IT, laureat prestiżowej nagrody Digital Shapers 2018 magazynów Forbes i Business Insider. Wykładowca studiów podyplomowych z cyberbezpieczeństwa na Akademii Marynarki Wojennej i AGH. W swojej karierze przeszkolił ponad 400 000 osób, a swoim ogólnopolskim cyklem wykładów „Jak nie dać się zhackować?” i darmowymi poradnikami na YouTube znacząco wpłynął na poziom bezpieczeństwa Polaków.

Przydatne linki:

• Fałszywa depesza PAP o mobilizacji – analizujemy rosyjski ślad

• Problemy współczesnego internetu. Co nam grozi?

• Zagrożenia na 2024 rok. Cyberbezpieczeństwo to dziś podstawa

• Co się dzieje, kiedy nie aktualizujesz oprogramowania?

• Cyberbezpieczeństwo dla najmłodszych. Co to znaczy?

Chiny i wojna informacyjna: Spojrzenie na dezinformację z dr. Adrianem Broną

Chiny lubią ład. Jak takie podejście ma się do dezinformacji, której celem zazwyczaj jest chaos?

Aby wyjaśnić, jak funkcjonuje dezinformacja w Chinach, należy najpierw spojrzeć na świat oczami mieszkańców tego kraju (przede wszystkim partii rządzącej). Pomoże nam w tym dr Adrian Brona z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Rozmawiamy o tym, co chińskie społeczeństwo wie o wojnie w Ukrainie, oraz które narracje dezinformujące są w Chinach „faktami”. Opowiadamy o amerykańskiej akcji dezinformującej wymierzonej w Chiny w czasie pandemii COVID-19. Zastanawiamy się też, w jaki sposób rządowi w tym kraju udaje się kontrolować coś tak niesfornego, jak internet.

dr Adrian Brona – asystent naukowo-dydaktyczny w Zakładzie Chin Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w badaniu polityki wewnętrznej i zagranicznej Chin, a także relacji polsko-chińskich. Realizował projekty badawcze poświęcone m.in. funkcjonowaniu młodzieżówki Komunistycznej Partii Chin, współczesnemu powielaniu tradycyjnych chińskich wzorów przywództwa politycznego oraz elitom partyjnym na poziomie prowincjonalnym. Współpracownik Ośrodka Spraw Azjatyckich Uniwersytetu Łódzkiego.

Przydatne linki

• Wirtualny Wielki Mur: jak partia kształtuje chiński internet?

• TikTok i jego chiński odpowiednik Douyin. Czym się różnią?

• Prawo: jak wpływa na rozwój Douyin i TikToka?

• From beef noodles to bots: Taiwan’s factcheckers on fighting Chinese disinformation and ‘unstoppable’ AI, Guardian

• Pentagon ran secret anti-vax campaign to undermine China during pandemic, Reuters

Dezinformujące treści chcą wpłynąć na nasze emocje. Dlaczego? Jakie korzyści dla szerzenia fałszywych treści może przynieść to, że się oburzymy albo zdenerwujemy? Czy dezinformacja może wywoływać pozytywne emocje? 

Na te pytania – między innymi – staramy się odpowiedzieć w kolejnym wideocaście, w którym gośćmi są Izabela Meyza, dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą oraz Patryk Zakrzewski ze Stowarzyszenia Demagog. 

Opowiedzą oni także o projekcie Fake kNOw More, mającego na celu budowanie odporności na dezinformację.

Izabela Meyza – facylitatorka, mediatorka i trenerka komunikacji. Dyrektorka programowa Fundacji Szkoła z Klasą. Wspiera zespoły i osoby indywidualne w rozwoju kompetencji komunikacyjnych.

Patryk Zakrzewski – koordynator Akademii Fact-checkingu, wiceprezes Stowarzyszenia Demagog, ekspert w zakresie edukacji medialnej. Od blisko pięciu lat prowadzi zajęcia na temat fake newsów i weryfikowania informacji w internecie dla uczniów i studentów, nauczycieli i edukatorów oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych i biznesu.

Przydatne linki

• O projekcie Fake kNOw more 

• Materiały dla edukatorów Fake kNOw more z aktywnościami dla młodych osób i grą karcianą Oktogram.

• Filmiki dla dzieci i młodzieży na YouTube.

Gry wideo stają się powoli częścią naszej codzienności i coraz rzadziej na całe szczęście kojarzą się wyłącznie z rozrywką. Coraz częściej dyskutuje się o nich w kontekście edukacyjnym, ponieważ jako medium immersyjne dają niepowtarzalną okazję na przekazywanie i naukę nowych doświadczeń. W rozmowie z dr. Krzysztofem M. Majem sprawdzamy, czy mogą pomagać poszerzać wiedzę o dezinformacji, a także jak gry planszowe takie jak „Oktogram”, stworzony w ramach projektu Fake kNOw more potrafią uczyć nas o mediach społecznościowych. Przydatne linki Gra edukacyjna „Oktogram” Gry przeciwko dezinformacji. Zagraj i dowiedz się więcej #CyberMagazyn: Czy gry wideo mogą stać się sojusznikiem w walce z dezinformacją?

Ekstremalne zjawiska pogodowe i katastrofy naturalne też są tematem fałszywych treści: ktoś ma wywoływać je celowo przy pomocy technologii. W grę wchodzi broń DEW czy projekt HAARP, wspomina się również o zasiewaniu chmur. Wszystkie miały być wykorzystane na korzyść „elit” ze szkodą dla zwykłych ludzi.

O tym porozmawiamy w kolejnym odcinku Podcastu Demagoga. Zajrzymy też na Maui, żeby sprawdzić, jak radzą sobie ofiary pożaru, który wybuchł na wyspie w sierpniu 2023 roku.

• “Directed Energy Weapon podpaliła wyspę na Hawajach? Fałsz”, Demagog

• “Pożar na Hawajach wywołano, aby przejąć ziemie? Brak dowodów”, Demagog

• “Many Celebrities Own Property on Maui”, New York Times

• “Maui wildfire report: Officials declined extra help before a deadly inferno engulfed Lahaina, killing more than 100 people”, BBC

• MAUI WILDFIRE INVESTIGATION RESOURCE PAGE

• “Zorza nad Polską to efekt HAARP? Fałszywe informacje”, Demagog

• ”HAARP powoduje katastrofy? Nie, to zmiana klimatu im sprzyja”, Demagog

Teorie spiskowe mogą się kojarzyć z niecodziennymi wydarzeniami, takimi jak pandemię czy wojny. Mogą być one także blisko nas, w miejscach, których mieszkamy. Łukasz Drozda w swojej najnowszej książce „Miejskie Strachy. Miasto 15-minutowe, 5G i inne potwory” opisuje fałszywe narracje dotyczące mieszkania w miastach, a także opisuje zjawisko urbanistycznego populizmu. W naszej rozmowie sprawdzamy, skąd wzięły się „miejskie strachy” i jak mogą one zmienić nasze życie.

Linki:

• W Łodzi powstaje 15-minutowe osiedle? Wyjaśniamy

• Przymusowe przesiedlenia do 15-minutowego miasta? Wyjaśniamy

• Katastrofa zdrowotna w domu obok anteny 5G? Nikt tam nie mieszka

• Teorie spiskowe o 5G – jak straszą depopulacją?
  

Thousands of people in Georgia have been protesting for several weeks against the adoption of a bill called the "Foreign Agent Law". According to the document, if at least 20 percent of an organization's funding comes from abroad, it must register as an "agent of foreign influence".

Similar laws also exist in other countries, including Russia. How do they differ from the Georgian one? Why did President Salome Zurabishvili, who vetoed it, called it the "Russian law"? How might it target the fact-checkers? Why have they been receiving anonymous, threatening phone calls for several weeks?

We spoke about it with Sandro Gigauri from the Media Development Foundation and the fact-checking website Myth Detector.

Sandro Gigauri – has been working as a Disinformation/Propaganda Researcher at the Media Development Foundation (MDF) since 2021; he serves as the English Language Editor on the MDF "Myth Detector" fact-checking platform. Furthermore, Sandro is an Expert in Information Environment Monitoring at the European Service Network and an Invited Lecturer at the Ilia State University in Tbilisi.

In addition to his daily work on manifestations of disinformation and misinformation, Sandro is the author of many publications including: "Russian Information Warfare: Two Months After the Invasion in Ukraine", "Media Literacy Sector Mapping in Georgia" and "Anti-Gender and Anti-LGBTQI Mobilization in Georgia”.

Useful links:

• „VIDEO MANIPULATION CLAIMING DEMONSTRATORS ARE USING A NAZI GESTURE”

• „A FABRICATED PROTEST POSTER IS BEING CIRCULATED ON SOCIAL NETWORKS”

• „FABRICATED POSTER AMID THE PROTESTS AGAINST THE »RUSSIAN LAW«”

• „Georgia: Abandon ‘Foreign Agent’ Registration Law”

• „Georgia president vetoes ‘foreign agent’ law”