در پادکست علمی نکسوس، کاوشی عمیق در دنیای شگفتانگیز علوم زیستی خواهیم داشت.
در این پادکست به پیچیدگیهای حیات و تازههای علمی میپردازیم. جدیترین مطالب علمی را از منابع معتبر بررسی میکنیم.
به زبان کاملا ساده
«نکسوس» در زیستشناسی، به معنی نقطه اتصال، پیوند یا مرکز ارتباط است. نکسوس نمادی از ارتباط عمیق و بنیادین بین شاخههای مختلف علوم زیستی (مثل فیزیولوژی، ژنتیک، بیوشیمی، پزشکی و...) است.
Site
RSS
Apple
Recent rankings
Latest chart positions across Apple Podcasts and Spotify rankings.
Shared links between episodes and podcasts
Links found in episode descriptions and other podcasts that share them.
۱۷— نبرد برای علم: پیروزی (موقت) فعالان کووید مزمن بر کاهش بودجه ترامپ
Episode 17
Monday, June 9, 2025 • Duration 08:07
به اپیزود جدید نکسوس خوش آمدید! در این قسمت، به قلب یکی از مهمترین نبردهای علمی-سیاسی اخیر در ایالات متحده میرویم. داستانی پر از تعلیق، امید و تلاش خستگیناپذیر جامعهای که برای حق خود در دسترسی به تحقیقات پزشکی مبارزه میکند.
ماجر از آنجا شروع شد که دولت جدید پرزیدنت دونالد ترامپ، در اقدامی غیرمنتظره، بودجه دهها پروژه تحقیقاتی حیاتی در مورد «کووید مزمن» را قطع کرد. این تصمیم، نه تنها پژوهشگران را در بهت فرو برد، بلکه میلیونها بیمار را که با عوارض درازمدت این بیماری دست و پنجه نرم میکنند، ناامید ساخت. دولت با این استدلال که «همهگیری تمام شده» و «کووید مزمن (طولانی) یک بحران غیرموجود است»، میلیاردها دلار بودجه را قطع و حتی دفتر تحقیقات کووید مزمن در وزارت بهداشت و خدمات انسانی (HHS) را تعطیل کرد.
اما فعالان، بیماران و دانشمندان بیکار ننشستند. در این اپیزود، روایت میکنیم که چگونه این جامعه مصمم، از جمله چهرههایی چون امیلی تیلور و مگان فیتزجرالد، کارزاری نفسگیر را برای بازگرداندن این بودجهها آغاز کردند. از لابیگری با اعضای کنگره گرفته تا جلب توجه رسانهها و بسیج پژوهشگرانی که نگران آینده شغلی خود بودند.
آیا این تلاشها به نتیجه رسید؟ آیا موفق شدند بودجههای حیاتی برای درک بهتر بیولوژی کووید مزمن، تأثیر آن بر کودکان، و یافتن درمانهای مؤثر را احیا کنند؟ در این اپیزود، جزئیات این مبارزه، پیروزی شکننده اما مهم آنها، و چشمانداز پر از چالش پیش رو را بررسی میکنیم. همچنین به این میپردازیم که چگونه این بحران، جامعه تحقیقاتی کووید مزمنرا بیش از پیش متحد کرده است.
با اپیزود ۱۷ نکسوس همراه باشید تا بشنوید چگونه صدای بیماران و قدرت علم، توانست سد سیاست را، دستکم فعلاً، بشکند و چرا این مبارزه هنوز به پایان نرسیده است.
کلمات تخصصی به کار رفته در این متن:
کووید مزمن (طولانی) (Long COVID): وضعیتی که در آن افراد پس از بهبودی اولیه از عفونت حاد کووید-۱۹، علائم مداوم یا جدیدی را برای هفتهها، ماهها یا حتی بیشتر تجربه میکنند. این علائم میتواند طیف وسیعی از مشکلات جسمی و روانی را شامل شود.
مؤسسه ملی بهداشت ایالات متحده (NIH): یکی از بزرگترین مراکز تحقیقات پزشکی در جهان و آژانس اصلی دولت ایالات متحده مسئول تحقیقات زیستپزشکی و بهداشت عمومی.
وزارت بهداشت و خدمات انسانی ایالات متحده (HHS): وزارتخانهای در دولت فدرال ایالات متحده که هدف آن حفاظت از سلامت همه آمریکاییها و ارائه خدمات ضروری انسانی است. NIH زیرمجموعه آن است.
کمکهزینه تحقیقاتی (Research Grant): بودجهای که توسط سازمانها (مانند NIH) به پژوهشگران برای انجام پروژههای تحقیقاتی خاص اعطا میشود.
RECOVER (ابتکار تحقیقاتی NIH برای کووید مزمن): یک برنامه تحقیقاتی بزرگ و چندوجهی که توسط NIH برای درک، پیشگیری و درمان بهتر کووید مزمنراهاندازی شده است.
Dysautonomia (دیساتونومی): اختلالی در عملکرد سیستم عصبی خودمختار (خودکار) بدن. این سیستم عملکردهای غیرارادی مانند ضربان قلب، فشار خون، تنفس و گوارش را کنترل میکند. در برخی بیماران کووید مزمن، دیساتونومی مشاهده میشود.
Autoantibodies (اتوآنتیبادیها): آنتیبادیهایی که به اشتباه توسط سیستم ایمنی بدن تولید شده و به سلولها و بافتهای خود بدن حمله میکنند (به جای عوامل خارجی مانند ویروسها). تصور میشود اتوآنتیبادیها در برخی موارد کووید مزمن نقش دارند.
SARS-CoV-2: نام ویروسی است که باعث بیماری کووید-۱۹ میشود.
تصویر روی کاور: حامیان کووید مزمن در جلسه استماع بودجه در سنای ایالات متحده شرکت میکنند.
منبع تصویر: Tom Williams/CQ-Roll Call, Inc/Getty
۱۶— جوایز Breakthrough سال ۲۰۲۵: از درمان چاقی تا رازهای کیهان!
Episode 16
Thursday, June 5, 2025 • Duration 09:41
در این اپیزود از پادکست نکسوس، به سراغ یکی از هیجانانگیزترین رویدادهای دنیای علم میرویم: جوایز «بریکترو»! این جوایز که به عنوان «اسکار علمی» هم شناخته میشوند، با ارزش ۳ میلیون دلار برای هر برنده، از پرسودترین جوایز علمی جهان هستند.
امسال، دانشمندان برجستهای در زمینههای علوم زیستی، فیزیک بنیادی و ریاضیات موفق به دریافت این جایزه شدهاند. با ما همراه باشید تا با داستان پیشگامانی آشنا شویم که با تحقیقات خود، مرزهای دانش را جابجا کردهاند:
انقلابی در درمان چاقی: پنج دانشمندی که در کشف و توسعه داروهای فوقالعاده موفق اوزمپیک و وگووی نقش داشتند، یکی از جوایز علوم زیستی را از آن خود کردند. این داروها که ابتدا برای دیابت ساخته شده بودند، با تقلید از هورمون GLP-1، نه تنها قند خون را کنترل میکنند بلکه به مهار اشتها و کاهش وزن چشمگیر نیز کمک میکنند. داستان کشف این هورمون و تبدیل آن به دارویی که زندگی میلیونها نفر را تغییر داده، شنیدنی است.
کاوش در دنیای ذرات بنیادی: به طور کاملاً استثنایی، یک جایزه فیزیک بنیادی به مجموع ۱۳٬۵۰۸ فیزیکدان از چهار گروه عظیم همکاری در سرن (CERN) اهدا شد! این ارتش کوچک از دانشمندان، با استفاده از برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC)، طی دهه گذشته اندازهگیریهای دقیقی برای تایید مدل استاندارد فیزیک ذرات انجام دادهاند، بوزون هیگز را بهتر شناختهاند و ۷۲ ذره جدید کشف کردهاند.
معماری مدل استاندارد و نظریه همهچیز ریاضی: جرارد ت'هوف، یکی از معماران مدل استاندارد فیزیک و دنیس گیتسگوری برای کار بر روی برنامه لنگلندز، «نظریه بزرگ وحدتبخش ریاضیات»، دیگر برندگان این جوایز بودند.
رمزگشایی از بیماری اماس و آینده ویرایش ژن: همچنین، با پژوهشگرانی آشنا میشویم که عوامل محرک بیماری اماس را شناسایی کردهاند (از نقش سلولهای B تا ارتباط با ویروس اپشتین-بار) و دانشمندی که با توسعه فناوریهای نوین مبتنی بر کریسپر، انقلابی در ویرایش ژن و درمان بیماریهایی مانند لوسمی و بیماری سلول داسیشکل ایجاد کرده است.
در اپیزود ۱۶ پادکست علمی نکسوس، داستان پشت این اکتشافات بزرگ، چالشهای پیش روی دانشمندان و تأثیر شگرف این پیشرفتها بر زندگی همه ما را بررسی خواهیم کرد. پس اگر به علم، نوآوری و داستانهای الهامبخش علاقهمندید، این اپیزود را از دست ندهید!
۷— تاثیر تزریق دوزهای واکسن کووید-۱۹ در یک بازو: پاسخ سریعتر سیستم ایمنی
Episode 7
Friday, May 16, 2025 • Duration 07:37
تا به حال به این فکر کردهاید که آیا محل تزریق واکسن کووید-۱۹ میتواند بر اثربخشی آن تأثیر بگذارد؟ آیا واقعاً فرقی میکند که دوز اول و دوم واکسن را در یک بازو دریافت کنید یا در بازوهای مخالف؟ این اپیزود به یافتههای شگفتانگیز یک پژوهش جدید میپردازد که نشان میدهد انتخاب بازو میتواند نقش مهمی در سرعت و قدرت پاسخ ایمنی بدن شما داشته باشد!
در این اپیزود از پادکست نکسوس، نتایج مطالعهای جذاب بر روی موشها و انسانها را بررسی میکنیم که نشان میدهد تزریق واکسن یادآور کووید-۱۹ در همان بازویی که دوز اولیه تزریق شده، میتواند به پاسخ ایمنی سریعتر و قویتری منجر شود. این یافته، به خصوص در شرایط همهگیریهای آینده که سرعت ایجاد ایمنی جمعی حیاتی است، اهمیت فوقالعادهای پیدا میکند.
با ما همراه باشید تا با دکتر می لینگ مونیه، از پژوهشگران این مطالعه، و دیدگاههای او آشنا شویم. همچنین به نقش سلولهای ایمنی تخصصی مانند «ماکروفاژهای سینوس سابکپسولار» و «سلولهای B خاطره» در این فرآیند خواهیم پرداخت. آیا این یافتهها با مطالعات قبلی تناقض دارد؟ دکتر مارسل کرلین، از نویسندگان یک مطالعه دیگر در این زمینه، به این سوال پاسخ میدهد و به اهمیت نقاط زمانی مختلف در ارزیابی پاسخ ایمنی اشاره میکند.
این اپیزود نه تنها برای علاقهمندان به علم و پزشکی، بلکه برای هر کسی که به سلامت خود و جامعه اهمیت میدهد، شنیدنی خواهد بود. آیا این یافتهها به معنای تغییر در پروتکلهای واکسیناسیون است؟ محدودیتهای این مطالعه چیست و آیا این نتایج برای واکسنهای تکدوز مانند واکسن آنفولانزا نیز کاربرد دارد؟
برای شنیدن جزئیات کامل این پژوهش جذاب و پیامدهای آن برای سلامت عمومی، این اپیزود را از دست ندهید!
کلمات تخصصی علوم زیستی:
ماکروفاژهای سینوس سابکپسولار (subcapsular sinus macrophages): نوعی از سلولهای ایمنی بزرگ (ماکروفاژها) هستند که در لایه بیرونی غدد لنفاوی (زیر کپسول) قرار دارند. وظیفه آنها به دام انداختن عوامل بیماریزا و ارائه آنها به سایر سلولهای ایمنی برای شروع پاسخ ایمنی است.
غدد لنفاوی (lymph nodes): اندامهای کوچک و لوبیایی شکلی در سراسر بدن که بخشی از سیستم ایمنی هستند. آنها فیلترهایی برای مواد خارجی و محل تجمع سلولهای ایمنی برای مبارزه با عفونتها میباشند.
سلولهای B خاطره (memory B cells): نوعی سلول ایمنی (لنفوسیت B) که پس از اولین برخورد با یک عامل بیماریزا (مانند ویروس یا واکسن) ایجاد میشود. این سلولها "حافظه" برخورد قبلی را نگه میدارند و در صورت مواجهه مجدد با همان عامل، به سرعت فعال شده و مقادیر زیادی آنتیبادی تولید میکنند.
۶— بحران هوش مصنوعی در انتشارات مقالات علمی: از شناسایی تا راهحل
Episode 6
Wednesday, May 14, 2025 • Duration 07:41
آیا میدانستید جملاتی مثل «تا آخرین بهروزرسانی دانش من» یا «پاسخ را دوباره تولید کن» ممکن است در مقالات علمی معتبر پنهان شده باشند؟ در این اپیزود تکاندهنده، به بررسی پدیدهای نگرانکننده در دنیای علم میپردازیم: استفاده اعلامنشده از هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT در نگارش مقالات پژوهشی.
همراه با ما، ردپای این ابزارهای هوشمند را در صدها مقاله علمی، حتی در مجلات بسیار معتبر، دنبال کنید. کارآگاهان علم چگونه این موارد را شناسایی میکنند؟ چرا نویسندگان استفاده از هوش مصنوعی را اعلام نمیکنند و این پنهانکاری چه پیامدهایی برای سلامت و اعتبار علم دارد؟
در این اپیزود، به موارد زیر خواهیم پرداخت:
نشانههای آشکار و پنهان استفاده از چتباتها در متون علمی.
ماجرای مقالاتی که بیسروصدا و بدون هیچ توضیحی تصحیح شدهاند تا ردپای هوش مصنوعی پاک شود (پدیده «اصلاحات پنهانی»).
سیاستهای متفاوت ناشران بزرگ در قبال استفاده از AI و چالشهای پیش رو.
آیا صرفاً اعلام استفاده از هوش مصنوعی کافی است یا به شفافیت بیشتری نیاز داریم؟
چگونه کشف یک عبارت ساده تولید شده توسط هوش مصنوعی میتواند به شناسایی مشکلات عمیقتر در یک مقاله منجر شود؟
این اپیزود برای تمام پژوهشگران، دانشجویان، ویراستاران، و هر کسی که به سلامت و آینده علم اهمیت میدهد، ضروری است. با ما همراه باشید تا دریابیم چگونه میتوان از این چالش جدید عبور کرد و اعتبار متون علمی را حفظ نمود.
۵— کشف سیگنال خاموشکننده ترس در مغز: امیدهایی برای درمان PTSD
Episode 5
Monday, May 12, 2025 • Duration 07:06
دراپیزود پنجم از پادکست نکسوس، به اعماق مغز سفر میکنیم تا با کشفی هیجانانگیز در علوم اعصاب آشنا شویم: شناسایی سیگنال «انقراض ترس» در موشها. دانشمندان دریافتهاند که چگونه پس از برطرف شدن یک تهدید، مغز فرآیند بازنویسی خاطرات ترسناک را آغاز میکند.
این پژوهش که در نشریه معتبر PNAS منتشر شده، بر نقش کلیدی دوپامین و دو گروه از نورونها در ناحیه آمیگدال مغز (یکی تحریککننده ترس و دیگری سرکوبکننده آن) تمرکز دارد. محققان با بررسی موشها نشان دادند که چگونه سیگنالهای دوپامین، نورونهای «ضد ترس» را فعال کرده و به آرام شدن حیوان پس از تجربه یک موقعیت استرسزا کمک میکنند.
آیا میتوانیم ترسهایمان را فراموش کنیم؟ علم چه میگوید؟
گرچه این تحقیقات در مراحل اولیه قرار دارد، اما میتواند راه را برای توسعه درمانهای نوین برای اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و سایر بیماریهای مرتبط با ترس هموار سازد.
با ما همراه باشید تا جزئیات این مطالعه پیشگامانه و امیدهای آن برای آینده را بررسی کنیم.
توضیح برخی عبارات و کلمات به کار رفته در این اپیزود:
نورونها (Neurons): سلولهای عصبی مغز و سیستم عصبی که وظیفه انتقال پیامها و اطلاعات را بر عهده دارند. شبیه سیمهای برق در یک مدار پیچیده عمل میکنند.
آمیگدال با پایههای جانبی (BLA - Basolateral Amygdala): بخشی از آمیگدال (یک ناحیه بادامی شکل در عمق مغز) است که نقش بسیار مهمی در پردازش احساسات، به ویژه ترس و یادگیری مرتبط با ترس دارد. در این مطالعه، نورونهای تحریککننده و سرکوبکننده ترس در این ناحیه بررسی شدهاند.
انتقالدهنده عصبی دوپامین (Neurotransmitter Dopamine): یک ماده شیمیایی در مغز (نوعی پیامرسان عصبی) است که نقشهای متعددی از جمله در احساس لذت، پاداش، انگیزه، و همانطور که این تحقیق نشان میدهد، در فرآیند خاموش شدن یا انقراض ترس دارد.
ناحیه تگمنتال شکمی (VTA - Ventral Tegmental Area): گروهی از نورونها در بخشی از مغز میانی که یکی از منابع اصلی تولیدکننده دوپامین در مغز است. این ناحیه سیگنالهای دوپامین را به بخشهای دیگر مغز، از جمله آمیگدال، ارسال میکند.
انقراض ترس (Fear Extinction): فرآیندی که در آن یک پاسخ ترس آموختهشده به تدریج کاهش مییابد یا از بین میرود، زمانی که محرک ترسناک دیگر با پیامد منفی (مانند شوک) همراه نباشد. در واقع، یادگیری جدیدی اتفاق میافتد که نشان میدهد دیگر دلیلی برای ترسیدن وجود ندارد.
۴— نوجوانانی که دچار اضطراب و افسردگی هستند، زمان بیشتری را در شبکههای اجتماعی صرف میکنند!
Episode 4
Saturday, May 10, 2025 • Duration 07:31
در این قسمت از پادکست نکسوس، به بررسی یک پژوهش جدید و نگرانکننده میپردازیم که نشان میدهد نوجوانان مبتلا به اضطراب و افسردگی، به طور متوسط ۵۰ دقیقه بیشتر از همسالان خود در رسانههای اجتماعی وقت میگذرانند. اما نکته قابل تأمل اینجاست که آنها رضایت کمتری از این تجربه آنلاین دارند و بیشتر مستعد آسیبهای ناشی از مقایسه خود با دیگران و نظرات منفی هستند.
این مطالعه که بر روی بیش از ۳۳۰۰ نوجوان بریتانیایی انجام شده و در ژورنال Nature Human Behaviour منتشر گردیده، به تفکیک نشان میدهد چگونه نوجوانان با اختلالات درونیساز (مانند افسردگی و اضطراب) نسبت به دیگران آسیبپذیرترند.
با ما همراه باشید تا به یافتههای این پژوهش، هشدار کارشناسان به خانوادهها مبنی بر نظارت دقیقتر بر استفاده فرزندان آسیبپذیرشان از رسانههای اجتماعی، و راهکارهای احتمالی برای کمک به این نوجوانان در مدیریت سالمتر این فضا بپردازیم. آیا رسانههای اجتماعی علت مشکلات سلامت روان هستند یا معلول آن؟ این پژوهش به این پرسش پاسخی قطعی نمیدهد، اما دریچهای مهم به سوی درک بهتر رفتار آنلاین نوجوانان و نیاز به مداخلات هدفمند باز میکند.
توضیح برخی کلمات به کار رفته در این اپیزود:
اضطراب (Anxiety): حالتی از نگرانی، ترس، یا دلشوره بیش از حد و مداوم است که میتواند به واسطه پیشبینی یک تهدید واقعی یا خیالی بروز کند و بر عملکرد روزمره فرد تأثیر منفی بگذارد. این حالت اغلب با علائم جسمانی مانند تپش قلب، تنش عضلانی و اختلال در خواب همراه است.
افسردگی (Depression): یک اختلال خلقی است که با احساس مداوم غم، از دست دادن علاقه یا لذت در فعالیتها (آنهدونیا)، و همچنین علائم دیگری نظیر تغییر در اشتها یا خواب، خستگی و احساس بیارزشی مشخص میشود و میتواند توانایی فرد را برای عملکرد در زندگی روزمره مختل کند.
اختلال کمتوجهی-بیشفعالی (ADHD - Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder): یک اختلال عصبی-رشدی است که با الگوهای مداوم بیتوجهی و/یا بیشفعالی-تکانشگری شناخته میشود. این الگوها در عملکرد یا رشد فرد اختلال ایجاد میکنند و شدت آنها فراتر از سطح رشدی معمول است.
اختلالات درونیساز (Internalizing disorders): دستهای از اختلالات روانپزشکی هستند که در آنها پریشانی هیجانی و مشکلات عمدتاً به سمت درون فرد معطوف میشوند. این اختلالات اغلب با هیجانات منفی مانند غم، اضطراب و ترس همراه هستند و شامل مواردی چون اختلالات اضطرابی و افسردگی میشوند.
۳— از امید به پایان ایدز تا کابوس یک تصمیم سیاسی
Episode 3
Thursday, May 8, 2025 • Duration 07:57
جهان در آستانه پایان دادن به اپیدمی ایدز قرار دارد، اما آیا ناگهان با یک تصمیم سیاسی، همه چیز در معرض خطر قرار میگیرد؟
در این اپیزود از پادکست نکسوس، به بررسی بحران پیش روی «پپفار» (PEPFAR)، برنامه اضطراری رئیسجمهور ایالات متحده برای امدادرسانی به ایدز، میپردازیم. این برنامه که جان میلیونها نفر را نجات داده و از تولد میلیونها نوزاد سالم از مادران مبتلا به HIV اطمینان حاصل کرده، اکنون با تصمیم دولت آمریکا برای توقف کمکهای خارجی و انحلال USAID، با آیندهای نامعلوم روبروست.
پیامدهای تصمیم توقف پپفار چیست؟
چه بر سر میلیونها انسانی میآید که به این کمکها وابستهاند؟ و چرا اکنون، بیش از هر زمان دیگری، نباید این برنامه حیاتی را رها کنیم؟
با ما همراه باشید تا عمیقتر به این موضوع بپردازیم که چگونه این اقدام میتواند مشابه «حکم اعدام» برای میلیونها نفر باشد.
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
پِپفار - PEPFAR (President’s Emergency Plan for AIDS Relief): برنامه اضطراری رئیسجمهور ایالات متحده برای امدادرسانی به ایدز. یک طرح بزرگ دولتی آمریکا برای کمک به کشورهای دیگر (به خصوص در آفریقا) برای مبارزه با بیماری ایدز، شامل پیشگیری، تشخیص و درمان.
آژانس توسعه جهانی ایالات متحده - USAID (US Agency for International Development): آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده. سازمان اصلی دولت آمریکا که مسئول کمکهای خارجی غیرنظامی به کشورهای دیگر است، از جمله در زمینه بهداشت، آموزش و توسعه اقتصادی. این سازمان مجری اصلی برنامههای پپفار بوده است.
برنامه مشترک ملل متحد در زمینه ایدز - UNAIDS (The Joint United Nations Programme on HIV/AIDS): برنامه مشترک سازمان ملل متحد در زمینه HIV/AIDS. نهادی از سازمان ملل که تلاشهای جهانی برای مبارزه با اپیدمی HIV و ایدز را هماهنگ میکند.
اِچآیوی - HIV (Human Immunodeficiency Virus): ویروس نقص ایمنی انسانی. ویروسی که به سیستم ایمنی بدن حمله کرده و آن را ضعیف میکند. اگر درمان نشود، میتواند منجر به بیماری ایدز شود.
ایدز - AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome): سندرم نقص ایمنی اکتسابی. مرحله پیشرفته عفونت HIV است که در آن سیستم ایمنی بدن به شدت آسیب دیده و فرد مستعد ابتلا به عفونتها و سرطانهای مختلف میشود.
فرمان اجرایی (Executive Order): دستوری که توسط رئیسجمهور ایالات متحده صادر میشود و مانند قانون برای دستگاههای اجرایی دولت الزامآور است، بدون اینکه نیاز به تصویب کنگره داشته باشد.
۲— تولید پادزهر از خون فردی که بیش از ۲۰۰ مارگزیدگی دارد!
Episode 2
Tuesday, May 6, 2025 • Duration 09:50
مارگزیدگی سالانه جان صدها هزار نفر را میگیرد و بسیاری را دچار معلولیت دائمی میکند، اما پادزهرهای فعلی محدودیتهای زیادی دارند. در این اپیزود به سراغ یک کشف علمی شگفتانگیز و بحثبرانگیز میرویم که در مجلهٔ معتبر Cell منتشر شده است: ساخت یک پادزهر بسیار قوی و گستردهاثر با استفاده از خون مردی به نام "تیم فرید".
تیم فرید، کلکسیونر و علاقهمند به مارها، با تزریق کنترلشده سم مار به خودش و تحمل بیش از ۲۰۰ مارگزیدگی، سیستم ایمنی بدنش را به شکلی باورنکردنی مقاوم کرده است. حالا دانشمندان با ترکیب پادتنهای استثنایی خون او با یک داروی موجود (وارسپلادیب)، کوکتلی ساختهاند که در آزمایشها توانسته موشها را در برابر سم ۱۹ گونه مار مرگبار از خانواده Elapidae (مثل کبرا، مامبا و تایپان) محافظت کند.
در این قسمت میشنوید:
داستان تیم فرید و چگونگی مقاومسازی بدنش در برابر سم مار.
جزئیات علمی این پادزهر جدید: چگونه پادتنهای خنثیکننده گستردهاثر (Broadly Neutralizing Antibodies) و داروی وارسپلادیب با هم کار میکنند؟
اهمیت این کشف برای میلیونها نفر در سراسر جهان که در معرض خطر مارگزیدگی هستند.
ملاحظات اخلاقی پیرامون استفاده از نتایج خود-آزماییهای پرخطر تیم فرید.
چالشها و امیدهای آینده برای تولید یک پادزهر جهانی، ارزانتر و در دسترستر.
با ما همراه باشید تا درباره این پیشرفت مهم در درمان مارگزیدگی بیشتر بدانید.
توضیح و تعریف سادهٔ کلمات و اصطلاحات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:
پادزهر (Antivenom): دارویی که برای درمان مارگزیدگی استفاده میشود و اثر سم مار را در بدن خنثی میکند. مثل یک پادزهر اختصاصی برای سم مار.
آنتیبادی / پادتن (Antibody): مولکولهای دفاعی کوچکی هستند که سیستم ایمنی بدن ما برای مبارزه با میکروبها یا مواد خارجی (مثل سم مار) میسازد. مثل سربازهای ویژهای که فقط به یک دشمن خاص حمله میکنند.
سیستم ایمنی (Immune System): سیستم دفاعی بدن ماست که شامل سلولها و ارگانهای مختلفی میشود و وظیفهاش محافظت از بدن در برابر بیماریها و عوامل خارجی مثل میکروبها و سموم است.
۱— چگونه میکروبیوم روده آسیبدیده توسط آنتیبیوتیک را ترمیم کنیم؟
Episode 1
Sunday, May 4, 2025 • Duration 07:44
آنتیبیوتیکها میتوانند ناجی جان باشند، اما اغلب میکروبیوم حساس روده ما را دچار اختلال میکنند. اما چگونه میتوان این آسیب را جبران کرد؟
در این اپیزود از پادکست نکسوس، به سراغ یک پژوهش جدید و جالب میرویم که در مدلهای حیوانی (موش) انجام شده و نتایج شگفتانگیزی داشته است. این مطالعه نشان میدهد که برخلاف تصور رایج، یک رژیم غذایی غنی از فیبرهای متنوع (کربوهیدراتهای پیچیده موجود در میوهها و سبزیجات) در بازگرداندن تنوع میکروبی روده پس از مصرف آنتیبیوتیک، حتی مؤثرتر از پیوند مدفوع (faecal transplant) از یک فرد سالم عمل میکند.
نکته کلیدی اینجاست: اگر رژیم غذایی ناسالم (مانند رژیم غربی پرشکر و کمفیبر) اصلاح نشود، حتی پیوند مدفوع هم کمکی به بازیابی میکروبیوم نخواهد کرد. این یافته بر نقش حیاتی تغذیه به عنوان پایه و اساس سلامت روده تأکید میکند.
چرا سلامت و ترمیم میکروبیوم اهمیت دارد؟
سلامت میکروبیوم روده با همه چیز، از گوارش و سیستم ایمنی گرفته تا ریسک ابتلا به بیماریهای مزمن مانند بیماری کرون و حتی برخی سرطانها، در ارتباط است. درک اینکه چگونه میتوانیم پس از آسیبهایی مانند مصرف آنتیبیوتیک، این اکوسیستم حیاتی را بازسازی کنیم، برای سلامت بلندمدت ما بسیار مهم است. این پژوهش نشان میدهد که راه حل ممکن است سادهتر و در دسترستر از چیزی باشد که فکر میکنیم: اصلاح رژیم غذایی.
با ما همراه باشید تا بیشتر در مورد این پژوهش، اهمیت تنوع میکروبی و نقش تغذیه در ترمیم آسیبهای ناشی از آنتیبیوتیکها بشنوید.
توضیح و تعریف سادهٔ کلمات و اصطلاحات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:
🔹 میکروبیوم (Microbiome): به مجموعه همه میکروبها (باکتریها، ویروسها، قارچها و غیره) که در یک محیط خاص زندگی میکنند، اشاره دارد. در این مطالعه، به میکروبهایی که در روده موشها زندگی میکنند، پرداخته شده است.
۱۵— هوش مصنوعی: امیدبخش یا نگرانکننده؟ نتایج نظرسنجی از ۴۰۰۰ متخصص این حوزه
Episode 15
Monday, June 2, 2025 • Duration 07:53
آیا هوش مصنوعی قرار است زندگی ما را دگرگون کند یا تهدیدی جدی برای آینده بشر است؟ در حالی که عموم مردم با دیده تردید به پیشرفتهای سریع هوش مصنوعی مینگرند، دانشمندانی که در خط مقدم این حوزه فعالیت میکنند، نگاه خوشبینانهتری دارند. اما این خوشبینی به معنای نادیده گرفتن خطرات نیست!
در اپیزود ۱۵ پادکست نکسوس، به سراغ نتایج یک نظرسنجی گسترده از بیش از ۴۰۰۰ پژوهشگر هوش مصنوعی در سراسر جهان، از جمله ایالات متحده، هند و چین میرویم و دیدگاههای آنها را با نظرات عموم مردم (مردم بریتانیا) مقایسه میکنیم. خواهیم دید که:
چرا ۵۴ درصد از پژوهشگران معتقدند مزایای هوش مصنوعی بر خطرات آن میچربد، در حالی که تنها ۱۳ درصد از مردم عادی چنین نظری دارند؟
چه نگرانیهای مشترکی بین دانشمندان و مردم در مورد اطلاعات نادرست، استفاده از دادههای شخصی و جرایم سایبری وجود دارد؟
پژوهشگران در مورد استفاده از دادههای شخصی برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی چه نظری دارند و چرا این موضوع با برخی سیاستهای دولتی در تضاد است؟
هوش مصنوعی چگونه میتواند دسترسی به آموزش و مراقبتهای بهداشتی را متحول کند؟
آیا دانشمندان به دستیابی به "هوش مصنوعی عمومی" (AGI) – هوشی در سطح یا فراتر از انسان – باور دارند و این مفهوم دقیقاً به چه معناست؟
این اپیزود به شما کمک میکند تا با دیدی عمیقتر و آگاهانهتر به آیندهای که هوش مصنوعی برایمان رقم خواهد زد، نگاه کنید. با ما همراه باشید تا دریابیم که آیا این فناوری پیشرفته، واقعاً زندگی ما را بهبود خواهد بخشید یا باید خود را برای چالشهای جدید آماده کنیم.
اوزمپیک (Ozempic) و وگووی (Wegovy): نامهای تجاری داروهایی هستند که حاوی ماده موثره سماگلوتاید بوده و برای درمان دیابت نوع ۲ و همچنین برای کاهش وزن استفاده میشوند.
پپتید شبه گلوکاگون ۱ (GLP-1): هورمونی است که به طور طبیعی در روده انسان تولید میشود و نقش مهمی در تنظیم قند خون (با افزایش ترشح انسولین) و کاهش اشتها (با ایجاد احساس سیری) دارد.
دیابت: یک بیماری مزمن متابولیک است که با سطوح بالای قند خون به دلیل نقص در تولید یا عملکرد انسولین مشخص میشود.
اسید چرب: نوعی مولکول لیپیدی (چربی) که یکی از اجزای سازنده چربیها در بدن موجودات زنده است و نقشهای متعددی در متابولیسم و ساختار سلولی دارد.
پروتئینهای خون: پروتئینهای متنوعی که در پلاسمای خون وجود دارند و وظایف گوناگونی از جمله انتقال مواد، ایمنی، و انعقاد خون را بر عهده دارند.
برخورددهنده بزرگ هادرونی (LHC): بزرگترین و قدرتمندترین شتابدهنده ذرات در جهان، واقع در آزمایشگاه سرن در مرز سوئیس و فرانسه، که برای مطالعه ذرات بنیادی و نیروهای بین آنها استفاده میشود.
مدل استاندارد فیزیک ذرات: نظریهای در فیزیک ذرات که ذرات بنیادی شناختهشده و سه نیروی از چهار نیروی بنیادی طبیعت (الکترومغناطیس، هستهای ضعیف، و هستهای قوی) را توصیف میکند.
بوزون هیگز (Higgs boson): یک ذره بنیادی که وجود میدان هیگز را تأیید میکند؛ میدانی که به سایر ذرات بنیادی جرم میبخشد.
پادماده (Antimatter): مادهای متشکل از پادذرات، که دارای جرم یکسان با ذرات متناظر خود هستند اما بار الکتریکی و سایر اعداد کوانتومی مخالف دارند.
پلاسمای کوارک-گلوئون (Quark-gluon plasma): حالتی از ماده که در دماها و چگالیهای بسیار بالا (مانند لحظات اولیه پس از مهبانگ) وجود دارد و در آن کوارکها و گلوئونها (اجزای سازنده پروتونها و نوترونها) به صورت آزاد حرکت میکنند.
نیروی هستهای ضعیف: یکی از چهار نیروی بنیادی طبیعت که مسئول فرآیندهایی مانند واپاشی بتا در هستههای اتمی است.
نیروی هستهای قوی: یکی از چهار نیروی بنیادی طبیعت که کوارکها را در درون پروتونها و نوترونها و همچنین پروتونها و نوترونها را در هسته اتم کنار هم نگه میدارد.
نظریه اعداد (Number theory): شاخهای از ریاضیات محض که به مطالعه خواص اعداد، بهویژه اعداد صحیح میپردازد.
هندسه (Geometry): شاخهای از ریاضیات که با پرسشهایی در مورد شکل، اندازه، موقعیت نسبی اشکال و ویژگیهای فضا سروکار دارد.
میدانهای تابعی (Functional fields): در ریاضیات، به ویژه در هندسه جبری و نظریه اعداد، میدانهای تابعی آنالوگهایی از میدانهای عددی هستند که به جای اعداد، توابع در آنها نقش اصلی را دارند.
بیماری اماس (اسکلروز چندگانه - Multiple Sclerosis): یک بیماری خودایمنی مزمن است که سیستم عصبی مرکزی (مغز و نخاع) را تحت تأثیر قرار میدهد و باعث آسیب به غلاف میلین رشتههای عصبی میشود.
میلین (Myelin): یک ماده چرب و پروتئینی که غلافی را در اطراف رشتههای عصبی (آکسونها) تشکیل میدهد و به عنوان عایق الکتریکی عمل کرده و سرعت انتقال پیامهای عصبی را افزایش میدهد.
سلولهای B (B cells): نوعی از گلبولهای سفید خون (لنفوسیتها) هستند که نقش کلیدی در بخش هومورال سیستم ایمنی دارند و آنتیبادی تولید میکنند.
آنتیبادی (Antibody): پروتئینهایی Y-شکل که توسط سلولهای B تولید میشوند و به طور خاص به آنتیژنها (مولکولهای خارجی یا غیرخودی مانند ویروسها و باکتریها) متصل شده و به سیستم ایمنی در شناسایی و خنثیسازی آنها کمک میکنند.
سلولهای T (T cells): نوع دیگری از گلبولهای سفید خون (لنفوسیتها) که نقش مرکزی در ایمنی سلولی دارند و میتوانند مستقیماً سلولهای آلوده یا سرطانی را از بین ببرند یا به تنظیم پاسخ ایمنی کمک کنند.
ویروس اپشتین-بار (Epstein–Barr virus - EBV): یکی از شایعترین ویروسهای انسانی که عضو خانواده ویروسهای هرپس است و میتواند باعث بیماری مونونوکلئوز عفونی شود و با برخی سرطانها و بیماریهای خودایمنی (مانند اماس) مرتبط است.
ویرایش ژن کریسپر (CRISPR gene editing): یک فناوری قدرتمند و دقیق برای ویرایش ژنوم موجودات زنده است که از سیستمی باکتریایی برای شناسایی و برش توالیهای خاص DNA استفاده میکند.
آنتیبادیهای خنثیکننده (neutralizing antibodies): پروتئینهایی که توسط سلولهای B (به ویژه پلاسماسلها که از سلولهای B تمایز یافتهاند) تولید میشوند. این آنتیبادیها به طور خاص به بخشهایی از ویروس یا سایر عوامل بیماریزا متصل شده و از ورود آنها به سلولهای میزبان و ایجاد عفونت جلوگیری میکنند.
ویروس سارس-کوو-۲ (SARS-CoV-2 virus): ویروسی که عامل بیماری کووید-۱۹ (بیماری کروناویروس ۲۰۱۹) است.
سویههای دلتا و اُمیکرون (Delta and Omicron variants): نسخههای جهشیافته از ویروس سارس-کوو-۲ که ممکن است در ویژگیهایی مانند سرعت انتقال یا شدت بیماریزایی با سویه اصلی متفاوت باشند.
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD - Post-Traumatic Stress Disorder): یک اختلال اضطرابی که در پی تجربه یا مشاهده یک رویداد آسیبزا و وحشتناک ایجاد میشود. افراد مبتلا ممکن است با یادآوریهای مکرر، کابوسها، و اضطراب شدید دست و پنجه نرم کنند، حتی مدتها پس از پایان خطر واقعی.
ردیابهای فلورسنت (Fluorescent Trackers): مواد شیمیایی خاصی که وقتی تحت تابش نور معینی قرار میگیرند، از خود نور (فلورسانس) ساطع میکنند. دانشمندان از این مواد برای علامتگذاری و مشاهده سلولها یا مسیرهای عصبی خاص در مغز استفاده میکنند، مثل رنگ کردن یک مسیر برای دیدن آن.
اپتوژنتیک (Optogenetics): یک فناوری پیشرفته در علوم اعصاب که در آن از نور برای کنترل دقیق فعالیت نورونهایی که به طور ژنتیکی برای پاسخ به نور اصلاح شدهاند، استفاده میشود. این تکنیک به دانشمندان اجازه میدهد تا عملکرد مدارهای خاص مغزی را بررسی کنند.
فیبر نوری (Fiber Optics - در این متن): رشتههای بسیار نازک و شفاف (معمولاً از شیشه یا پلاستیک) که میتوانند نور را از یک نقطه به نقطه دیگر منتقل کنند. در این تحقیق، برای رساندن نور به نورونهای خاص در مغز موشها (در تکنیک اپتوژنتیک) و همچنین برای ثبت فعالیت نوری ناشی از فعالیت دوپامین استفاده شده است.
مقطعی از مغز موش؛ در این تصویر، سلولهای عصبی (نورونها) با پروتئینهای فلورسنت نشانهگذاری شدهاند.
منبع تصویر:
Arthur Chien/Science Photo Library
اختلالات برونیساز (Externalizing disorders): گروهی از اختلالات روانپزشکی هستند که در آنها مشکلات رفتاری و هیجانی عمدتاً به سمت بیرون و در تعامل با دیگران یا محیط ابراز میشوند. این اختلالات با رفتارهای مخرب، تکانشی، یا ضد اجتماعی مشخص میشوند و شامل مواردی چون اختلال کمتوجهی-بیشفعالی و اختلال سلوک میگردند.
داروهای ضد ویروسی (Antiviral drugs): داروهایی که برای درمان عفونتهای ویروسی استفاده میشوند. در مورد HIV، این داروها میتوانند ویروس را کنترل کرده و از پیشرفت بیماری به سمت ایدز جلوگیری کنند.
تصویر کاور: گروهی در کامپالا که با بودجه آمریکا به بیماران ایدز خدمات حمایتی ارائه میکند، اکنون با آیندهای مبهم مواجه است.
وارسپلادیب (Varespladib): نام یک داروی خاص است که جلوی فعالیت یکی از مواد آسیبرسان رایج در سم بسیاری از مارها را میگیرد. این ماده میتواند به بافتهای بدن آسیب بزند و وارسپلادیب مانع کارش میشود.
کوکتل (Cocktail): در این مورد، به معنی ترکیبی از چند ماده مختلف (در اینجا، پادتنها و داروی وارسپلادیب) است که با هم مخلوط شدهاند تا اثر قویتر یا گستردهتری داشته باشند.
خانواده Elapidae: یک گروه یا خانواده بزرگ از مارهای سمی در طبقهبندی علمی است که ویژگیهای مشترکی دارند. مارهای معروفی مثل کبرا، مامبا، تایپان و مار مرجانی در این خانواده قرار میگیرند.
کبرا، مامبا، تایپان (Cobra, Mamba, Taipan): نام چند نوع مار بسیار سمی و خطرناک است که در این تحقیق، پادزهر جدید توانسته سم آنها را خنثی کند.
پادتنهای خنثیکننده گستردهاثر (Broadly Neutralizing Antibodies): نوع خاصی از پادتنها (سربازهای دفاعی بدن) هستند که میتوانند نه فقط سم یک نوع مار، بلکه سم چندین نوع مار مختلف را شناسایی و خنثی کنند. این ویژگی باعث میشود بتوان از آنها برای ساخت پادزهرهای وسیعالطیف استفاده کرد.
ملاحظات اخلاقی (Ethical Considerations): بررسی اینکه آیا یک کار یا تحقیق از نظر درستی و انصاف و رعایت حقوق (در اینجا، حقوق و سلامت فردی که خود را در معرض خطر قرار داده) قابل قبول است یا خیر.
خود-آزمایی (Self-experimentation): به معنی انجام آزمایش روی بدن خود است، کاری که تیم فرید با تزریق سم به خودش انجام داده است.
پادزهر جهانی (Universal Antivenom): هدف نهایی دانشمندان، یعنی ساخت یک نوع پادزهر که بتواند برای درمان مارگزیدگی ناشی از انواع بسیار مختلف مارها (در حالت ایدهآل، همه مارها) مؤثر باشد و دیگر نیازی به تشخیص دقیق نوع مار نباشد.
منبع تصویر: Joel Sartore/Photo Ark/Nature Picture Library
🔸 آنتیبیوتیک (Antibiotics) یا Abx: این یک اختصار برای آنتیبیوتیکها است. آنتیبیوتیکها داروهایی هستند که برای کشتن یا متوقف کردن رشد باکتریها استفاده میشوند. در این مطالعه، از آنتیبیوتیک برای از بین بردن میکروبهای روده موشها استفاده شده است.
🔹 رژیم غذایی WD (WD diet): اختصار Western Diet است که به معنای رژیم غذایی غربی (پرچرب و پرقند) است.
🔸 رژیم غذایی RC (RC diet): اختصار Research Chow به معنای رژیم غذایی استاندارد و کنترل شده برای حیوانات آزمایشگاهی است که سالمتر از رژیم غربی است.
🔹 میکروبهای WD (WD microbes): به میکروبهایی اشاره دارد که از حیوانات (موشهایی) که با رژیم غذایی WD تغذیه شدهاند، گرفته شدهاند. از این میکروبها برای پیوند میکروبی استفاده شده است.
🔸 میکروبهای RC (RC microbes): به میکروبهایی اشاره دارد که از حیوانات (موشهایی) که با رژیم غذایی RC تغذیه شدهاند، گرفته شدهاند. از این میکروبها نیز برای پیوند میکروبی استفاده شده است.
🔹 پیوندی میکروبی (Microbial transplant): به معنای انتقال میکروبها (در این مورد، میکروبهای روده) از یک موجود (دهنده) به موجود دیگر (گیرنده) است. این روشی برای تغییر میکروبیوم روده گیرنده است.
🔸 متابولیتها (Metabolites): مولکولهای کوچکی هستند که در فرآیندهای شیمیایی (متابولیسم) داخل سلولها یا بدن تولید یا استفاده میشوند. در این مطالعه، متابولیتهایی که توسط میکروبهای روده تولید میشوند یا میکروبها از آنها استفاده میکنند (مانند قندها مثل گلوکز (glu)، رافینوز (raff)، چربیها مثل پالمیتات (palm)، میریستات (myrst) یا اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه مثل بوتیرات (butr)، پروپیونات (prpa)).
باکتریها (سبز رنگ؛ رنگآمیزی مصنوعی) پوشش داخلی روده یک موش را پوشاندهاند. یک رژیم غذایی سالم میتواند میکروبهای روده آسیبدیده از آنتیبیوتیکها را بازیابی کند.
منبع تصویر: Ikelos Gmbh/Dr. Christopher B. Jackson/Science Photo Library
منبع تصویر کاور: Andrey Rudakov/Bloomberg via Getty
Related Shows Based on Content Similarities
Discover shows related to پادکست علمی نکسوس, based on actual content similarities. Explore podcasts with similar topics, themes, and formats, backed by real data.
