We kijken massaal naar programma’s als De Slimste Mens en doen IQ-testjes op sociale media. Maar wat is intelligentie eigenlijk? Kun je je IQ trainen? En hebben we intelligentie eigenlijk nog wel nodig, met een smartphone op zak?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Niki Korteweg & Hendrik Spiering

Redactie, opname en montage: Jeanne Geerken, Elze van Driel en Rosa van Toledo

Foto: Getty Images

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Toenemende droogte, sterke afkoeling in Europa, zeespiegelstijging in Noord-Amerika: dat zouden zomaar enkele gevolgen kunnen zijn als een van de belangrijkste oceaanstromen ter wereld, de AMOC, door klimaatverandering stil komt te liggen. En dat kan al binnen enkele tientallen jaren gebeuren, blijkt uit recente studies. Hoe waarschijnlijk is dat? Wetenschapsredacteur Laura Bergshoef voer een maand mee op een onderzoeksschip dat de AMOC onderzocht.

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Laura Bergshoef & Marcel aan de Brugh

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Door klimaatverandering en overbevissing komen er naar verwachting steeds meer kwallen in de zee. En deze dieren kunnen venijnig steken, sommigen soorten zijn zelfs dodelijk.

Er gaan veel adviezen rond over wat je bij een kwallensteek zou moeten doen – azijn erop, een ice pack, bakpoeder, over de wond heen plassen. Maar wat werkt nou echt? Niki Korteweg kwam van een strandvakantie terug met een litteken op haar been en zocht het uit.

Dit is de derde aflevering van een zomerserie over alledaagse vragen met een wetenschappelijk antwoord.

Presentatie: Laura Wismans

Gast: Niki Korteweg

Redactie en montage: Jeanne Geerken

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Luisteren. We zijn ervoor gemaakt, en we doen het de hele dag door. Maar wat gebeurt er in die eindeloze gesprekken die we voeren? Wat doet je brein als je luistert? Onbehaarde Apen duikt in de verschillen tussen luisteren en lezen.

Shownotes:

• Conversational repair and human understanding - Makoto Hayashi, Geoffrey Raymond en Jack Sidnell
• The domestication of the savage mind - Jack Goody
• Ted talk van Özlem Cekic

Presentatie: Gemma Venhuizen 

Gasten: Hendrik Spiering en Niki Korteweg 

Redactie en montage: Julia Vié

Illustratie: Seb Agresti

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wetenschapsredacteur Laura Wismans kreeg een tweeling: een fenomeen dat vaker voorkomt in haar familie. Haar dochters lijken sprekend op elkaar terwijl de gynaecologen tijdens haar zwangerschap verzekerden dat het om een twee-eiige tweeling zou gaan. Hoewel het fenomeen al zo oud is als de mensheid, is het nog steeds grotendeels een mysterie hoe tweelingen ontstaan. Laura Wismans onderzoekt waar het onderzoeksveld nu staat, waarom zij een tweeling kreeg en of ze inderdaad twee-eiig zijn.

In dit artikel lees je meer over baanbrekend onderzoek naar de genetica van meerlingen.

Gast: Laura Wismans

Presentator: Gemma Venhuizen

Redactie en montage : Liz Dautzenberg

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Salamanders in Europa worden met uitsterven bedreigd door een huid-etende-schimmelziekte. Wat is dit voor ziekte? Hoe verspreidt zij zich en wat kunnen we ertegen doen? 

Host: Laura Wismans

Gasten: Gemma Venhuizen en Sander Voormolen

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We hoeven niet ver in de geschiedenis te duiken om te zien dat in oorlogstijd de mens in staat is tot vergaand en gruwelijk geweld. Hoe kan het toch dat mensen tot zulke daden overgaan? Welke patronen liggen eraan ten grondslag?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Bart Funnekotter & Hendrik Spiering

Montage en edit: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Nobelprijs Scheikunde gaat dit jaar naar de ontdekking van de zogeheten klikchemie. De Amerikaan Barry Sharpless (1941), de Deen Morten Meldal (1954) en de Amerikaanse Carolyn Bertozzi (1966) delen de prijs.

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Niki Korteweg en Laura Wismans

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar de Fransman Alain Aspect (75), de Amerikaan John F. Clauser (79) en de Oostenrijker Anton Zeilinger (77) voor hun ontdekkingen rond het fenomeen van quantumverstrengeling van fotonen. 

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Laura Bergshoef en Sander Voormolen

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Zweedse geneticus Svante Pääbo (67) krijgt dit jaar de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor zijn onderzoek naar in kaart brengen van oud dna in menselijke skeletten.

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Hendrik Spiering & Niki Korteweg

Redactie & montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De herfst is begonnen en dat betekent hoosbuien, wind tegen en eindeloze grijze luchten. Deze najaarsstormen zijn niet prettig, maar niks vergeleken met hoe het er op andere planeten aan toegaat. Buien van gesmolten ijzer, giftige wolken of een horizontale glasregen: het zijn weerfenomenen die we op aarde gelukkig niet kennen. Hoe wordt dit buitenaardse weer onderzocht en waarom is het klimaat op een planeet hier 600 lichtjaar vandaan überhaupt relevant? 

Shownotes:

Lees meer over onderzoek naar buitenaardse weerfenomenen in dit artikel van Laura Bergshoef.

Eerder maakte Onbehaarde Apen ook al een aflevering over de James Webb-telescoop en exoplaneten.

Presentatie: Gemma Venhuizen

Gasten: Laura Bergshoef en Laura Wismans

Productie: Liz Dautzenberg en Rosa van Toledo

Montage: Liz Dautzenberg

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Geologen en klimaatwetenschappers zijn er al decennia mee bezig: het Antropoceen, het tijdperk waarin de mens de belangrijke kracht op aarde is. Maar hoe nuttig is die term? Lang niet iedereen in de wetenschap is er enthousiast over. Het zou zelfs hoogmoed zijn, een tijdperk naar de mens te noemen. En hoe activistisch kan de wetenschap eigenlijk zijn?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Marcel aan den Brugh & Hendrik Spiering

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Extreme vermoeidheid. Hartkloppingen. Hersenmist. Na een corona-infectie kampen mensen soms nog jaren met een waaier aan klachten. Langzaam weten onderzoekers het biologische mechanisme dat schuilgaat achter long covid te ontrafelen. Wat weten we nu van dit postcovidsyndroom?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Niki Korteweg & Hendrik Spiering

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Links:

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/08/18/bij-mensen-met-long-covid-vertoont-het-immuunsysteem-tal-van-afwijkingen-a4139249 

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/06/10/langdurig-gevangen-door-het-coronavirus-een-raadsel-zonder-snelle-oplossing-a4133083

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoe kan het dat dubbelvla lange tijd tweekleurig blijft, ook na een hobbelige reis van fabriek tot supermarkt? Toen Gemma Venhuizen daarachter probeerde te komen, kwam ze diep in de natuurkunde terecht. Kun je een pak dubbelvla op z’n kant leggen, zonder dat de twee smaken mengen? En wat doe je als je dreigt te verdrinken in een bak met custard? De antwoorden op die vragen vind je in de vloeistoffenleer.

Dit is de tweede aflevering van een zomerserie over alledaagse vragen met een wetenschappelijk antwoord.

Presentatie: Laura Wismans

Gast: Gemma Venhuizen

Redactie en montage: Jeanne Geerken

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de binnenzee Mar Menor in Spanje sterven dagelijks honderden vissen door vervuiling. ​Maar sinds kort is deze zee een rechtspersoon, waardoor zij rechtszaken kan aanspannen​​ tegen haar vervuilers. Wat betekent het wanneer een natuurgebied rechtspersoon wordt? En welke gevolgen heeft dat voor mens en natuur?

Presentatie: Gemma Venhuizen

Gasten: Sjoerd de Jong & Folkert Jensma

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Shownotes:

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/05/20/komt-een-berg-bij-de-rechter-dat-is-helemaal-niet-zo-gek-a4125052

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een migraineaanval als er onweer op komst is, of meer pijn van reuma bij koud en nat weer. Artsen horen het veel in hun spreekkamers, maar de wetenschap krijgt de vinger er maar moeilijk achter. Kan ons lichaam het weer echt voorspellen?

Gast: Niki Korteweg

Presentatie: Gemma Venhuizen

Redactie en montage: Julia Vié

Hier lees je Niki's artikel over het lichaam als weerman of -vrouw. En hier vind je de aflevering van Onbehaarde Apen over de Nobelprijs voor werk aan huidreceptoren voor aanraking, warmte en pijn.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als we aan de Noorse dondergod Thor denken, denken we aan zijn hamer, zijn spierballen en aan donder en bliksem. Maar als je de oude verhalen van Thor goed leest, valt op dat er helemaal geen onweer in voorkomt. Is Thor wel een echte dondergod? En waar komen die bliksemschichten dan wel vandaan? 

Presentator: Gemma Venhuizen

Gast: Hendrik Spiering

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onweersbuien komen regelmatig voor in Europa, al worden heel weinig mensen daadwerkelijk geraakt door de bliksem. Maar wat gebeurt er in je lichaam als je toch wordt getroffen? En hoe blijf je veilig als je tijdens een bergwandeling wordt overvallen?

Gast: Sander Voormolen

Presentatie: Gemma Venhuizen

Redactie en montage: Elze van Driel

Muziek: Nozem audio

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De geschiedenis wordt gevormd door de mens, door heldendaden van Napoleon en Caesar en wetenschappelijke ontdekkingen van mensen als Newton en Oppenheimer. Dat denkt de mens graag, want zo staan wij in het middelpunt van de geschiedenis. Maar wat nou als die geschiedenis wordt bepaald door een storm of een regenbui?

Gast: Bart Funnekotter

Presentatie: Gemma Venhuizen

Redactie en montage: Liz Dautzenberg

Muziek: Nozem audio

Lees meer verhalen over stormen die de geschiedenis bepaalden in dit artikel van Bart Funnekotter.

Shownotes:

In deze aflevering wordt verwezen naar een andere aflevering van Onbehaarde Apen over Dzjengis Khan. Luister 'm hier terug.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze week aflevering 1 van onze zomerserie over het weer: In 2000 vond een bloedstollende eindsprint plaats in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, waarbij Bush nipt won van de Democratische kandidaat Al Gore. Als het die dag niet had geregend, had Al Gore dan gewonnen? Heeft het weer invloed op de uitslag van verkiezingen?

Gast: Sjoerd de Jong

Host: Gemma Venhuizen

Redactie en montage: Julia Vié

Muziek: Nozem Audio

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Meer dan 65 miljoen jaar geleden sloeg een planetoïde van 12 km in op aarde. Met één klap stierven alle dinosaurussen uit. Kleine zoogdieren, vissen en vogels leefden wel voort. Waarom? En wat gebeurde er precies op de dag van de inslag?  En niet onbelangrijk: hoe weten we dat eigenlijk allemaal? 

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering

Audioredactie en montage: Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Na twintig jaar Napoleontische oorlogen was Europa een rokende puinhoop. Tijdens het Congres van Wenen tussen september 1814 en juni 1815 trachtte men de schade te herstellen. De kaart van Europa werd hertekend en er kwam een nieuwe veiligheidsstructuur voor ons continent. Wat gebeurde er tijdens het Congres, en wat kunnen we daar anno 2022 van leren?

Host: Gemma Venhuizen

Gast: Beatrice de Graaf en Bart Funnekotter

Audioredacteur: Elze van Driel

Montage: Gal Tsadok-Hai en Elze van Driel

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Taaislijmziekte is een ernstige erfelijke ziekte die lange tijd moeilijk te behandelen was. Maar door nieuwe medicijnen en de darm-organoïde - een in het lab gekweekt mini-darmpje - zijn er ineens mogelijkheden om patiënten makkelijker te helpen. Wat zijn deze organoïden precies? En hoe helpen ze in de behandeling van de ziekte?

Host: Lucas Brouwers

Gast: Sander Voormolen

Audioredacteur & editor: Rosa van Toledo

Shownotes:

https://www.nrc.nl/nieuws/2013/10/12/mini-orgaantjes-kweken-voor-een-kankermedicijn-op-1305060-a857743

https://www.nrc.nl/nieuws/2017/01/19/mini-orgaan-is-het-nieuwe-proefdier-6289622-a1542092

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het lijken sierlijke tekeningetjes, maar in werkelijkheid vormt het Chinese karakterschrift een uitstekend schriftsysteem, waarvoor je wel veel tekens uit het hoofd moet leren. Al millennia lang wordt het gebruikt in Oost-Azië. Toch had weinig gescheeld of de tekens waren in de vorige eeuw bij het grofvuil gezet. Wat zegt dit over de Chinese cultuur? En hoe kwam het zo ver? En waarom leeft het schrift nu als nooit te voren?

Gast: Julie Blussé

Host: Lucas Brouwers 

Co-host: Hendrik Spiering  

Redactie: Céline Cornelis

Meer weten over het Chinese karakterschrift? Dit zijn de boekentips van Onbehaarde Apen.

• The Chinese Typewriter, Thomas S. Mullaney.
• The Unfolding of Language, Guy Deutscher.
• Kingdom of Characters, Jing Tsu.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De zeester is een van de weinige vijfzijdig symmetrische wezens op aarde. Hoe komt het dier aan die vorm? En waar zit zijn hoofd eigenlijk? Die simpele vraag heeft een verrassend ingewikkeld antwoord, ontdekte wetenschapsjournalist Nienke Beintema.

Dit is de eerste aflevering van een zomerserie over alledaagse vragen met een wetenschappelijk antwoord.

Presentatie: Laura Wismans

Gast: Nienke Beintema

Redactie en montage: Jeanne Geerken

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Kernfusie zou de mens in één klap van alle energieproblemen afhelpen. Grote overheidsprojecten proberen al tientallen jaren energie op te wekken met kernfusie, maar het einddoel is nog niet in zicht. Gaat het kleinere, commerciële kernfusiebedrijven lukken?

Gast: Dorine Schenk

Host: Lucas Brouwers 

Co-host: Hendrik Spiering  

Redactie: Julia Vié

Vind hier de vorige aflevering, uit 2018, over kernfusie in het algemeen.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De koning onder de katachtigen - de tijger - is bezig met een comeback in de Nepalese jungle. Een feest voor natuurliefhebbers. Maar wat vindt de lokale bevolking ervan?

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Veertig jaar lang lijdt Bart de Beurs aan een allesoverheersende angst- en dwangstoornis. De kwelling wordt zo erg dat hij het leven niet meer ziet zitten. Totdat zijn psychiater met een laatste redmiddel komt: diepe hersenstimulatie. Kan een apparaatje in zijn brein hem verlossen?

Gast: Niki Korteweg

Presentatie: Lucas Brouwers

Redactie: Julia Vié

Montage: Julia Vié en Jeroen Jaspers

Lees hier het uitgebreide artikel over Bart de Beurs en de elektrodes in zijn hersenen.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ze zijn geel of grijs of radioactief groen. Je ziet ze op bruggen, oude bomen, op het terrastegels en vervallen muren, maar het liefst boent de mens ze met een borstel weg. Korstmossen, de lelijke eenden van de openbare ruimte. Maar dit onooglijke organisme is bezig met een comeback, want het korstmos blijkt van dichtbij bekeken een prachtige zwaan, waar wij alles van kunnen leren.

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Gemma Venhuizen & Marcel aan den Brugh

Producer: Rosa van Toledo

Editor: Gal Tsadok-Hai  

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Er komen nieuwe robots aan! En dan niet de harde, gemechaniseerde robots met schroefjes, boutjes en houterige bewegingen. De nieuwe robot is helemaal anders. Je vinger verdwijnt erin als in een pudding, hij manoeuvreert als de slurf van een olifant en kan voelen zoals je eigen handen. Althans: als de wetenschappers in dit jonge vakgebied erin slagen om antwoorden te vinden op fundamentele vragen. Hoe maak je een zachte robot? Waarom hebben we ze eigenlijk nodig? En waarom is falen zo belangrijk bij fundamenteel onderzoek?

Presentatie: Lucas Brouwers

Gasten: Laura Wismans en Hendrik Spiering

Productie en montage: Liz Dautzenberg

Veel dank aan Ali Sadeghi, Nick Willemstein en Arman Goshtasbi voor de gastvrijheid en de demonstraties in het soft robotics lab van de Universiteit Twente. 

In de aflevering verwijst Laura Wismans naar de volgende artikelen:

-Nieuwsbericht ‘Kleur verraadt waar de vinger buigt’, november 2020 https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/12/kleur-verraadt-waar-de-vinger-buigt-a4019877

-Interview met promovendus Rob Scharff van de TU Delft over zijn zachte robothand, mei 2021 https://www.nrc.nl/nieuws/2021/05/01/zijn-volgende-robot-heeft-een-pneumatische-slurf-a4042050 

En lees hier meer over Dutch Soft Robotics, het consortium van vier technische universiteiten in Nederland op het gebied van zachte robotica 

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoe groot is de kans dat iemand twee keer de loterij wint? Best groot. We leven in een kansenmaatschappij, maar eigenlijk zijn we slecht in kansen begrijpen. Tijd om kansberekening onder de loep te nemen. Wat is een kans? En hoe bereken je die?

Host: Gemma Venhuizen

Gasten: Alex van den Brandhof & Hendrik Spiering

Redactie: Rosa van Toledo & Céline Cornelis

Montage: Julia Vié

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als we de geschiedenisboeken mogen geloven hebben vooral mannen het grondwerk gelegd voor het moderne wetenschappelijke systeem. Toch hebben er ook altijd vrouwen aan bijgedragen. Hoe komt het dat wij hun namen en revolutionaire ontdekkingen niet kennen? En hoe inclusief is de wetenschap van vandaag?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Margriet van der Heijden & Hendrik Spiering

Redactie & montage: Rosa van Toledo & Céline Cornelis

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het is de grootste, krachtigste en zwaarste raket die ooit is gebouwd: Starship. En als de aanstaande testvlucht om de aarde slaagt, dan kan dit een ware revolutie ontketenen in de ruimtevaart. De ambities van miljardair Elon Musk zijn kristalhelder: hij wil met dit pronkstuk van zijn ruimtevaartbedrijf SpaceX de ruimtevaart onherkenbaar veranderen. Hoe wil hij dat gaan doen? Kan Starship de hooggespannen verwachtingen waarmaken en hoe realistisch is een tripje naar Mars met deze raket?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Bruno van Wayenburg & Hendrik Spiering

Redactie & montage: Liz Dautzenberg

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Op de bodem van de Wedellzee, diep onder het zee-ijs van Antarctica, ligt de Endurance, het zeilschip van de ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton. Onlangs werd het scheepswrak teruggevonden. Hoe is het schip daar terecht gekomen? En hoe is het met Shackleton en zijn bemanning afgelopen?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Karel Knip en Hendrik Spiering

Audioredactie en edit: Elze van Driel en Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Geld was altijd macht. Dat werd de afgelopen weken scherp zichtbaar met de bancaire sancties tegen Rusland. Maar tegelijkertijd verandert geld van gedaante. Verschuift daarmee ook de macht?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Maarten Schinkel en Hendrik Spiering

Redactie en montage: Céline Cornelis en Julia Vié

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als hartpatiënt kan het voelen alsof je leeft met een tikkende tijdbom in je lijf. Redacteur Gemma Venhuizen ervaarde dat zelf nadat ze erachter kwam dat haar aorta verwijd was. Ze stond voor de keuze welke operatie ze zou ondergaan: een al veel uitgevoerde of een nieuwere operatie? De nieuwste behandeling heet PEARS en werd uitgevonden door een Britse ingenieur én hartpatiënt. Hij redde er zijn eigen hart mee. Wat maakt die nieuwe behandeling zo veelbelovend? En, hoe zeg je als patiënt ‘ja’ tegen een methode waarover nog weinig bekend is?

Presentatie: Laura Wismans

Gast: Gemma Venhuizen & Sander Voormolen.

Redactie en montage: Elze van Driel

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Witte bloesemsneeuw dwarrelt naar beneden, en de bloemen van magnoliabomen komen langzaam uit. 's Ochtends en 's avonds klinkt een koor van vogelzang en de winterjassen kunnen de kast in. Deze week is de astronomische lente begonnen en dat weet de natuur ook. Maar vorige eeuw vroor het eind maart nog regelmatig. Welke invloed heeft het veranderende klimaat op de natuur en hoe kun je dat zien aan de boom in je achtertuin?

Host: Gemma Venhuizen

Gast: Marcel aan de Brugh

Producer: Elze van Driel en Mirjam van Zuidam

Editor: Elze van Driel, Misja van Waterschoot en Jan Pieter Geersing

Lees hier het artikel dat Marcel schreef over de zomereik voor zijn huis: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/12/23/hoe-zou-het-zijn-om-hier-dag-in-dag-uit-te-staan-a4071679

Hier vind je de Natuurkalender: https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-today-app/downloaden

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Aan een bergrots in Limburg bungelt de geelbloemige Berggamander, het zeldzaamste plantje van Nederland. De vraag is alleen: voor hoe lang nog? Één flinke regenbui en de soort gaat verloren. Twee biologen proberen daarom de plant te redden. Waarom zoveel moeite voor één soort?

Host: Lucas Brouwers

Gast: Anne van Kessel

Producer: Rosa van Toledo

Editor: Rosa Van Toledo & Bas van Win

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verwonding, dood, seksueel geweld, of een dreiging daarvan - officieel kun je alleen van zulke extreme ervaringen een psychologisch trauma oplopen. Maar tegenwoordig wordt het begrip 'trauma' steeds vaker gebruikt. Ook wijst onderzoek uit dat elke nieuwe generatie meer risico loopt om een posttraumatische stress-stoornis te krijgen dan die ervoor. Worden we steeds gevoeliger? Of is er iets anders gaande? 

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Ellen de Bruin en Hendrik Spiering

Producer en editors: Céline Cornelis en Rosa van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het terugbrengen van echte wildernis in de natuur: herwilderen is dé rage in het Nederlands natuurbehoud, want: herwilderen zorgt voor meer biodiversiteit en een terugkeer van oude soorten. Maar naast het gejuich, is ook tegengeluid te horen. Wat is herwilderen precies? En waar zit de weerstand?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Gemma Venhuizen en Marcel aan den Brugh

Producer: Rosa Van Toledo

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Oekraïne en Rusland zijn gedurende hun geschiedenis innig met elkaar verweven. Wat moet je daarvan weten om het conflict te begrijpen? Ruslandkenners Hubert Smeets en Bart Funnekotter duiken in de soms tragische geschiedenis van Oekraïne.

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Hubert Smeets en Bart Funnekotter

Producer: Rosa Van Toledo en Tessa Colen

Edit: Bas van Win

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Vijfhonderd jaar geleden komen in Midden-Amerika twee werelden bij elkaar. De Spaanse conquistador Hernán Cortés staat oog in oog met Montezuma, heerser van de Azteken. Een paar jaar later ligt het Azteekse rijk in as. Bloeddorstige mensenofferaars: dat is het beeld van de Azteken dat vooral is blijven hangen. Maar welke verhalen vertelden de Azteken over zichzelf? En hoe kan de botsing van beschavingen ook verteld worden?

Presentatie: Hendrik Spiering

Gast: Lucas Brouwers

Productie: Liz Dautzenberg

@lucasbrouwers // @hendrikspiering

Shownotes:

Wil je meer weten over (kinder)offers en de verhalen erachter? Luister dan ook naar deze aflevering van Onbehaarde Apen.

De tentoonstelling over de Azteken in het Museum Volkenkunde in Leiden loopt tot 27 maart 2022.

Boeken die in deze aflevering worden genoemd:

Camilla Townsend, Fifth Sun: A New History of the Aztecs (2019).

Matthew Restall, When Montezuma Met Cortés: The True Story of the Meeting (2018).

J.C. Sharman, Empires of the Weak: The Real Story of European Expansion and the Creation of the New World Order (2019).

Jared Diamond, Germs, Guns and Steel: The Fates of Human Societies (1997).

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ze zorgen ervoor dat je lippenstift blijft zitten, dat je biefstuk niet aanbakt en dat je droog blijft bij een hevige regenbui: PFAS. Maar voortschrijdend inzicht wijst uit: PFAS is gevaarlijker dan we dachten. Hoe groot is dit gevaar? En komen we ooit nog van PFAS af?

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Non-binair, tot slaaf gemaakt, mansplainer. De Nederlandse taal lijkt steeds ‘woker’ te worden. Er komen niet alleen nieuwe woorden bij, maar ze veranderen ook van betekenis. Waarom omarmen we woorden en spugen we ze daarna weer uit? En wat zegt dat over onze samenleving?

Host: Lucas Brouwers 

Gast: Julie Blussé en Hendrik Spiering 

Productie: Julia Vié

Shownotes:

Klik hier voor de vorige aflevering (#160) met Julie Blussé over het wakker kussen van een slapende taal.

Wil je meer horen over de 'woke'-cultuur op universiteiten. Luister naar deze aflevering van NRC Vandaag: https://www.nrc.nl/nieuws/2022/02/14/de-woke-beweging-op-de-universiteit-dekolonisatie-safe-spaces-en-zelfcensuur-a4089298

Boeken die in deze aflevering worden genoemd:

The unfolding of language - Guy Deutscher

Wordslut: a feminist guide to taking back the English language - Amanda Montell

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Europa kampt op dit moment met de grootste uitbraak van de vogelgriep ooit. Wat is vogelgriep precies, wat doet het voor vogels én wat is het risico voor mensen?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Nienke Beintema & Gemma Venhuizen

Producer & editor: Liz Dautzenberg

Shownotes:

Beluister hier de aflevering van Onbehaarde Apen over zoönose.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als het niet lukt de opwarming van de aarde te stoppen, zou een zwerm satellieten zonnestraling kunnen tegenhouden: een parasol tegen de hitte. Hoe zou dat werken? En is het niet slechts symptoombestrijding?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Laura Wismans en Marcel aan de Brugh

Producer: Julia Vié en Rosa van Toledo

Editor: Julia Vié

Overweeg een abonnement op NRC! Met een abonnement krijg je onbeperkt toegang tot al onze artikelen en podcasts. Ga naar: http://www.nrc.nl/apen

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het absolute 0-punt is de laagste temperatuur denkbaar. Dat punt, 273 graden onder nul, werd berekend door de Britse natuurkundige Lord Kelvin. Toen duidelijk was dat er in theorie een laagste temperatuur bestaat, begon de race om dat punt ook in de praktijk te bereiken. Wetenschappers gingen aan de slag met het afkoelen van gassen. Ruim een eeuw geleden werd met vloeibaar helium het nulpunt op een paar graden na bereikt. De wetenschap heeft het nu voor elkaar om tot zelfs een miljoenste graad boven het absolute nulpunt te koelen. Hoe doen ze dat? En, zal de wetenschap die allerlaagste temperatuur ooit bereiken?

Presentatie: Laura Wismans

Gast: Dorine Schenk & Hendrik Spiering

Redactie en montage: Elze van Driel

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via ombudsman@nrc.nl

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De één is levensgevaarlijk, de ander verspreidt zich razendsnel: de coronavarianten. Hoe krijgt de wetenschap grip op deze varianten? En komen hun inzichten snel genoeg om nog op te kunnen reageren? 

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Nienke Beitema & Sander Voormolen

Producer & editor: Rosa Van Toledo

Overweeg een abonnement op NRC! Met een abonnement krijg je onbeperkt toegang tot al onze artikelen en podcasts. Ga naar: http://www.nrc.nl/apen

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We drinken thee, gebruiken oordopjes en kopen een duur matras. We doen alles voor een goede nachtrust. Maar wat gebeurt er precies in onze slaap? En is die 8 uur eigenlijk wel nodig?

Host: Lucas Brouwers

Gasten: Hendrik Spiering en Gemma Venhuizen

Producers: Celiné Cornelis en Rosa van Toledo

Shownotes:

Brahm's Lullaby gespeeld door Michelle Masumune op piccolo en Matt Keating op cello:

https://www.youtube.com/watch?v=U_He8rI5GDQ&ab_channel=MichelleMatsumune

Boeken die in de aflevering worden genoemd:

Dalena van Heugten. Nachrust.

Merijn van der Laar. Slapen als een oermens.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onbehaarde Apen is deze week nog met winterslaap. Gemma Venhuizen zocht haar favoriete Onbehaarde Apen aflevering uit.

Onbehaarde Apen LIVE. Bier: oerdrank en genetisch experiment

Van Mesopotamische bierwetten tot gistcellen die zich als diva gedragen: in deze tweede liveshow van Onbehaarde Apen duiken we in de geschiedenis en de toekomst van bier. Hoe werd het eerste bier gebrouwen? Dronken Middeleeuwers echt alleen maar bier in plaats van water? En zullen we in de toekomst crispr-cas op gistcellen toepassen?

Presentatie: Lucas Brouwers

Gasten: Hendrik Spiering, Gemma Venhuizen, Bastiaan Nagtegaal en Bart Funnekotter

Productie: Misha Melita

@lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJV // @BartFunnekotter // @JBNagtegaal

Benieuwd naar de toekomst van bier? Lees hier het stuk dat Bastiaan Nagtegaal erover schreef:

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/04/wie-gist-beheerst-beheerst-de-toekomst-van-bier-a3975667

Wat was er nou eerder, bier of brood? Lees hier het artikel van Bart Funnekotter over de vondst van het eerste bier:

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/04/de-wonderbaarlijke-geboorte-van-bier-en-brood-a3975664

Meer lezen over de herkomst van bier? Lees:

'Ancient Brews: Rediscovered and Re-created', (2017) van Patrick McGovern.

Benieuwd naar bier in de Middeleeuwen en alle mythes eromheen?

Lees: 'Beer in the Middle Ages and the Renaissance' (2007) van Richard W. Unger

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.