Explore every episode of the podcast لایه هفتم

از فضای پرشور اکوسیستم فناورانه پس از توافق برجام تا نگاه امنیتی به اینترنت در اواخر دور دوم ریاست جمهوری حسن روحانی و بعدتر اجرای فیلترینگ گسترده و تصویب طرح‌های محدودیت‌زا در دولت ابراهیم رییسی؛ در این اپیزود از پادکست «لایه‌ هفتم» به بهانه معارفه ستار هاشمی وزیر جدید ارتباطات، با اسما کروبی فعال استارتاپی ساکن پرتغال، دوره‌ای پنج ساله از سرکوب دیجیتال را مرور کردیم. در قسمت بعد، ما به وضعیت اینترنت پس از جنبش«‌زن،زندگی،آزادی» می‌پردازیم. اگر نظر و تجربه‌ای در این زمینه دارید، آن را با ما به آدرس Pooyesh@miaan.org به اشتراک بگذارید. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در قسمت نخست فصل دوم پادکست «لایه هفتم»، به بررسی عمیق داده‌های شخصی کاربران در دنیای دیجیتال می‌پردازیم. از جمع‌آوری این داده‌ها تا سوءاستفاده‌های احتمالی و تهدیدهای جدی که در کمین حریم خصوصی ما هستند، همه و همه را زیر ذره‌بین می‌بریم. در این اپیزود، به حملات سایبری گسترده‌ای که در دو سال اخیر داده‌های کاربران ایرانی را هدف قرار داده، خواهیم پرداخت. همچنین، نقش و مسئولیت شرکت‌های بزرگ و پلتفرم‌ها در حفاظت از اطلاعات کاربران را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهیم. تهیه و اجرا:‌ پویش عزیزالدین، شنوندگان گرامی لایه‌ی هفتم: با شرکت در نظرسنجی زیر، به ما کمک می‌کنید تا لایه هفتم را دقیقاً به همان پادکستی تبدیل کنیم که شما می‌خواهید: (در وبسایت رادیو فردا می‌توانید در قسمت «بیشتر بخوانید» با کلیک روی کلمه نظرسنجی لینک آن را باز کنید) https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfWJ2awu73uwoVR0eOP3H1lunWyMDfYMI6w98hzdbO_NI-VhA/viewform

فناوری تشخیص چهره، یکی از قابلیت‌های برجسته در حوزه هوش مصنوعی است که توانایی شناسایی یا تایید هویت افراد را از طریق ویژگی‌های چهره میسر می‌کند. این فناوری، در حال حاضر در بسیاری از زمینه‌ها از جمله در امنیت، نظارت، تبلیغات و حتی سرگرمی کاربرد دارد. جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ است تا با استفاده از این فناوری و نقض آشکار حریم خصوصی افراد، مخالفان و کسانی که از احکام حکومتی در حوزه حجاب اجباری در فضای عمومی و مجازی تبعیت نمی‌کنند را تهدید، شناسایی و بازداشت کند. قسمت دوم «لایه هفتم» نگاهی دارد به فناوری تشخیص چهره در خدمت حکومت ایران، تهیه واجرا: پویش عزیزالدین

قسمت اول پادکست «لایه هفتم» نگاهی به فعالیت و آینده اینترنت استارلینک در ایران می‌کند. با آزمایش جدید اینترنت ماهواره‌ای استارلینک بر روی گوشی‌های معمولی، بحث حضور استارلینک در ایران در میان کاربران مستاصل از فیلترینگ و سرعت پایین اینترنت، دوباره داغ شده است. سعی می‌کنیم در این پادکست به سئوالات شما درباره موانع فنی، مشکلات حقوقی و شرایط فعلی فعالیت اینترنت استارلینک در ایران پاسخ دهیم. کار مشترکی از فیلتربان و رادیو فردا. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این پادکست در مورد فیلترینگ در ایران، راه‌های دسترسی به اینترنت، نگرانی‌‌های امنیت دیجتال شهروندان، حمله‌های سایبری و امثال اینها صحبت خواهیم کرد. پادکست «لایه هفتم» کار مشترکی از گروه فیلتربان و رادیو فردا است.

هفته آخر تیرماه،‌ سالگرد قطع اینترنت در استان خوزستان درسال ۱۴۰۰، بر اثر اعتراضات مردمی به علت نبود آب آشامیدنی است. در این قسمت از پادکست «لایه هفتم»، به معرفی دو ابزار کاربردی می‌پردازیم که می‌توانند در روز مبادای قطع اینترنت، به شما کمک کنند. این ابزارها نه تنها برای مواقع ضروری، بلکه برای استفاده‌های روزمره نیز مفید هستند. ما همچنین ترفند جالبی برای استفاده از اینترنت بین‌المللی با نرخ ترافیک داخلی به شما معرفی می‌کنیم. تهیه واجرا: پویش عزیزالدین؛ لینک ابزارهای توصیه شده در این اپیزود: لینک نرم‌افزار توشه: https://www.toosheh.org/ لینک نرم‌افزار سنو: https://censorship.no/fa/index.html لینک نرم‌افزار ای‌کیو ‌ست: https://sat.equalit.ie/

در قسمت نهم پادکست «لایه‌هفتم» با نگاهی به وعده و وعیدهای انتخاباتی درباره رفع فیلترینگ از سوی نامزدهای چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری می‌پردازیم. موضوعی که خارج از دست دولت‌ها در ایران برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود. در ادامه به نقش جامعه فناوری در داخل و خارج ایران برای تهیه ابزارهای دور زدن فیلترینگ پرداختیم. همچنین با معرفی کردن چند وی‌پی‌ان (‌VPN)، روش‌های اطمینان از امن بودن این ابزارها را به کاربران در ایران معرفی کردیم. پادکست «لایه هفتم» کار مشترک فیلتربان و رادیو فردا را می‌توانید درهمه پادگیرها از جمله کست‌باکس و کانال تلگرام «فردا پادکست» هم گوش کنید. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در قسمت هشتم پادکست «لایه هفتم» نگاهی داریم به بازگشت طرح صیانت به صحن علنی مجلس و جزئیات این طرح که نیروهای مسلح را در گرانیگاه گذرگا‌ه‌های ورودی اینترنت به کشور قرار می‌دهد. این طرح نه تنها گردش آزاد اطلاعات و دسترسی کاربران ساکن ایران به اینترنت را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند که به نظارت فراگیر بر تولید محتوای کاربران در فضای مجازی و کنترل و پیش‌بینی آن‌ها در این فضا‌ می‌انجامد. پادکست «لایه هفتم» کار مشترک فیلتربان و رادیو فردا را می‌توانید در همه پادگیرها از جمله کست‌باکس و کانال تلگرام «فردا پادکست» هم گوش کنید. تهیه واجرا:‌ پویش عزیزالدین

قسمت هفتم پادکست «لایه هفتم» به بررسی وضعیت دسترسی به اینترنت در سیستان و بلوچستان می‌پردازد. این استان نه تنها از نظر اقتصادی و خدمات اجتماعی در زمره توسعه‌نیافته‌ترین مناطق ایران است؛ بلکه از نظر سرکوب دیجیتال و سانسور نیز در صدر محرومیت‌ها قرار دارد. پادکست «لایه هفتم» کار مشترکی از فیلتربان و رادیو فرداست که پویش عزیزالدین آن را تهیه و اجرا می‌‌کند. این پادکست را می‌‌توانید در تمام پادگیرها از جمله کست‌باکس و یا کانال تلگرام «فردا پادکست» هم گوش کنید.

در این قسمت پادکست «لایه هفتم» با علی اکبر موسوی نماینده سابق مجلس، نایب رئیس کمیته مخابرات مجلس ششم و پژوهشگر فناوری اطلاعات، مقیم آمریکا درباره تاریخچه سانسور گردش آزاد اطلاعات در جمهوری اسلامی گفت‌وگو کردیم. این اپیزود سابقه تلاش گسترده حکومت برای مقابله با گردش آزاد اطلاعات با استفاده از ابزار سانسور را بیان می‌‌کند و نگاهی به مقاومت مدنی و سیاسی در برابر این عملکرد حکومت دارد. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این قسمت پادکست «لایه هفتم» به تلاش حکومت ایران برای نظارت بر کاربران اینترنت از طریق #پوسته‌سازی می‌پردازیم؛ تلاشی که در اشکال و روش‌های گوناگون اعمال شده تا دسترسی کاربران به دنیای آزاد اطلاعات با محدودیت‌هایی که حکومت در نظر دارد، کنترل شود. همچنین این اقدام‌ها، در تصویری بزرگتر، به دنبال ضبط اطلاعات و داده‌های شهروندان برای نظارت بر تمامی شئون زندگی آنها است. پادکست «لایه هفتم» کار مشترکی است از فیلتربان و رادیو فردا که پویش عزیزالدین آن را تهیه و اجرا می‌کند. «لایه هفتم» را می‌توانید در تمام پادگیرها و همچنین کانال تلگرام «فردا پادکست» گوش کنید.

در قسمت چهارم پادکست «لایه هفتم» به بررسی مصوبه جدید شورای عالی فضای مجازی مبنی بر ممنوعیت استفاده از VPN و واکنش‌ها به آن می‌پردازیم. این قسمت علاوه بر بحث در مورد قانونی یا غیرقانونی بودن این مصوبه، عملکرد ارائه دهندگان وی پی ان و برخی چالش‌های پیش‌روی آن‌ها را هم بررسی می‌کنیم. همچنین در این قسمت به نکات امنیتی دیجیتال برای انتخاب وی پی ان‌های امن‌تر اشاره کردیم. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

حذف بعضی پست‌های مخالفان جمهوری اسلامی در اینستاگرام، مسدود یا محدود شدن برخی حساب‌های کاربری و هشتگ‌ها، موضوعی است که به‌‌ طور مشخص از اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ به این سو بارها گزارش شده‌است. این روند که برخی آن را «دخالت عناصر جمهوری اسلامی» در شبکه اجتماعی اینستاگرام می‌دانستند در سال‌های اخیر شکلی تازه به خود گرفته است. اتفاقی که افتاده حذف صفحه‌‌های اینستاگرامی است و در ضمن کاربر از فعالیت در حساب خود منع شده‌، پوسترهای منتشر شده در صفحه‌ها، این امور را بنابر دستور مقام قضایی عنوان کرده‌اند. «لایه هفتم» به بررسی این موضوع می‌پردازد. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

(درس‌های امنیت دیجیتال از جنبش زن، زندگی، آزادی) در دومین سالگرد خیزش زن، زندگی، آزادی، ما سعی کردیم در گفت‌وگو با برخی افراد که در این دوره بازداشت شدند و اقدامات آن‌ها در فضای مجازی یا محتوای گوشی و لپتابشان سبب شد که در دوره بازداشت تحت فشار نیروهای امنیتی قرار بگیرند، توصیه‌های امنیت دیجیتال در این زمینه را مرور کنیم. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این قسمت از پادکست «لایه هفتم» تلاش کردیم تا با نگاهی به بازداشت «پاول دوروف» بنیانگذار پلتفرم تلگرام، به موضوع آزادی بیان، خطوط قرمز و اهمیت تنظیم‌گیری در مدیریت و ارائه محتوا در پلتفرم‌ها بپردازیم . همچنین سعی کردیم با تاکید بر اهمیت حفظ حریم خصوصی کاربران و در کنار آن رشد و تولید محتواهای مخرب گسترده و سازمان‌یافته در پلتفرم‌های مختلف، به این نکته اشاره کنیم که باید تعادلی بین حفظ حریم خصوصی و آزادی بیان از یک سو، و ایجاد مکانیزم‌هایی برای جلوگیری از سوءاستفاده از سوی دیگر صورت بگیرد. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

آیا می‌توانیم کودکانمان را در دنیای دیجیتال آزاد بگذاریم و همزمان از آنها در برابر خطرات این فضا محافظت کنیم؟ امروزه با توجه به اینکه کودکان و نوجوانان بخش قابل توجهی از زمان خود را در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند، دغدغه‌های والدین برای حفظ امنیت و سلامت آن‌ها افزایش یافته است. از سویی دیگر، سیاست‌های دولتی در ایران با هدف حفاظت از کودکان، منجر به محدودیت‌های گسترده‌ای در دسترسی به اطلاعات شده است که خود نقض حقوق کودکان به شمار می‌رود. در این برنامه، با کارشناسی در این حوزه گفتگو می‌کنیم، تجربه‌های والدین و کودکان را می‌شنویم و به دنبال راهکارهایی برای ایجاد تعادل بین آزادی و امنیت در دنیای دیجیتال هستیم. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این اپیزود به بررسی رویکرد و سیاست‌های سه رئیس جمهور اخیر آمریکا در قبال حقوق دیجیتال در ایران از زمان ورود اینترنت می‌پردازدیم. با حضور یک کارشناس حقوق بین‌الملل، به موضوع تحریم‌های اعمال شده فناوری اطلاعات علیه ایران نگاهی می‌اندازیم و تأثیرات مثبت و منفی آنها را بر دسترسی آزاد ایرانیان به اینترنت بررسی می‌کنیم. همچنین درباره نقش حمایت‌های ایالات متحده در ارائه و توزیع ابزارهای ضد سانسور در این سه دوره گفت و گو میکنیم. تهیه واجرا: پویش عزیزالدین

به بهانه سالگرد قطعی اینترنت آبان ۹۸، در این اپیزود، روایت‌هایی از تجربه تلخ قطع اینترنت در ایران، از آبان ۹۸ تا مهاباد ۱۴۰۱ را می‌شنویم. همچنین، با یک متخصص امنیت دیجیتال هم‌صحبت شدیم تا راه‌های مقابله با سانسور و قطعی اینترنت را با هم مرور کنیم. در این گفت‌وگو، علاوه بر بررسی پروتکل‌های خاموشی، نکات مهمی برای حفظ دسترسی به اطلاعات و ارتباطات در زمان قطعی اینترنت یادآوری می‌شود. پروتکل خاموشی و ابزار های که در این اپیزود معرفی شد را به زبان‌های کردی، ترکی، بلوچی و فارسی از اینجا دانلود کنید: https://filter.watch/irandarkhamooshi/ تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این اپیزود پادکست لایه هفتم، به بررسی سانسور اینترنت در ایران و راه‌های عبور از آن می‌پردازیم. با ماریا زینو از OONI درباره مستندسازی سانسور و کیان از تیم پسکوچه درباره وی‌پی‌ان‌های امن گفت‌وگو می‌کنیم و ابزارهایی مثل OONI Probe و امنیزیا را معرفی می‌کنیم. همین حالا این اپیزود را بشنوید! تهیه و اجرا: پویش عزیز الدین

در این اپیزود، بر پایهٔ گزارش تازهٔ «صندوق فناوری‌های باز (OTF)» بررسی می‌کنیم که چگونه پیام‌رسان‌های داخلی ایرانی—ایتا، روبیکا و بله—با نادیده‌گرفتن رمزنگاری و افشای داده‌های خصوصی، حریم کاربران را به خطر می‌اندازند و همچنین دربارهٔ راهکارهای حفظ امنیت دیجیتال گفتگو می‌کنیم. تهیه و اجرا:‌ پویش عزیزالدین

در این اپیزود به موضوع قطع قهری سیم‌کارت مشترکان در ایران در ماه‌های اخیر پرداختیم. قطع قهری سیمکارت در ایران به اقداماتی اشاره دارد که طی آن اپراتورهای تلفن همراه بدون رضایت یا اطلاع مشترک، سیم‌کا‌رت او را با مقاصد امنیتی غیرفعال می‌کنند. در این اپیزود با یک روزنامه‌نگار ساکن ایران درباره تجربه‌اش از قطع سیمکارت گفت‌وگو کردیم و همچنین نظر یک پژوهش‌گر حوزه دسترسی به اینترنت درباره دلایل و روش‌های حکومت برای اعمال این محدودیت‌ها را جویا شدیم. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین

در این اپیزود از لایه هفتم، با حضور نس-نت و مارک پشم‌فروش، بررسی می‌کنیم چطور استارلینک در ایران به یک گزینه‌ی واقعی برای دسترسی آزاد به اینترنت تبدیل شده، با وجودی که همچنان پرهزینه و محدود به قشر خاصی است. درباره نحوه تهیه، خطرات امنیتی و راهکارهای استفاده‌ی امن از استارلینک صحبت می‌کنیم و نگاهی داریم به تلاش‌های دولت برای کنترل این فناوری و آخرین وضعیت پرونده ایران و استارلینک در سازمان جهانی مخابرات. اما پرسش اصلی اینجاست: حکومت ایران تا کِی می‌تواند جلوی موج فناوری و اینترنت آزاد بایستد؟ بشنوید و تجربه‌هاتون رو با ما به اشتراک بگذارید!

آیا ایران در حال ساخت نسخه‌ای بومی از سامانه اعتبار اجتماعی است؟ از رتبه‌بندی شهروندان بر اساس «قابل اعتماد بودن» تا محدودیت‌های حکومتی بر زندگی روزمره، نشانه‌های نگران‌کننده‌ای از شباهت با مدل چینی دیده می‌شود. در این قسمت از فصل سوم پادکست «لایه هفتم»، همراه با وینسنت بروس، پژوهشگر مطالعات چین، بررسی می‌کنیم که سامانه اعتبار اجتماعی چین چگونه شهروندان را بر اساس معیارهای حکومتی امتیازدهی می‌کند، چرا برخلاف تصور عمومی، یک سامانه یکپارچه نیست، و مهم‌تر از همه، چگونه ایران از روش‌های مشابه برای کنترل شهروندان استفاده می‌کند. تهیه و اجرا: پویش عزیزالدین، این هم کتاب وینسنت که در پادکست معرفی کردیم. Social Credit: The Warring States of China’s Emerging Data Empire

در این قسمت از لایه هفتم، به بررسی سامانه نظارتی «سپتام» می‌پردازیم—سیستمی مجهز به هوش مصنوعی و احتمالاً تشخیص چهره که برای جمع آوری داده‌های دوربین‌های اصناف طراحی شده. از اجرای آزمایشی طرح حجاب و عفاف اصفهان تا ابهام‌های قانونی و فنی، این اپیزود نگاهی انتقادی دارد به تکنولوژی‌هایی که زیر نام امنیت، به ابزار کنترل اجتماعی تبدیل شده‌اند.

در این اپیزود از «لایه هفتم»، بررسی می‌کنیم که چطور حمایت‌های حکومتی از توسعه هوش مصنوعی در ایران می‌تواند نه به سوی برابری و پیشرفت، بلکه به سمت بازتولید تبعیض‌ها و نابرابری‌های ساختاری سوق پیدا کند. همچنین نگاهی می‌اندازیم به نقش این فناوری در تقویت سازوکارهای نظارت و کنترل، و اینکه چرا بدون آزادی بیان، دسترسی آزاد به اطلاعات و فضای گفت‌وگوی امن و اعتمادمحور، نمی‌توان از هوش مصنوعی استفاده‌ای انسانی و عادلانه انتظار داشت.

در این اپیزود از «لایه هفتم»، به بحران گرانی اینترنت در ایران از زاویه دسترسی عمومی و عدالت دیجیتال می‌پردازیم. بررسی می‌کنیم که چگونه چرخه‌ای از افزایش تعرفه، بی‌کیفیتی خدمات، انحصار و نبود شفافیت، اینترنت را از یک زیرساخت ضروری به کالایی لوکس و طبقاتی تبدیل کرده است. با نرگس کشاورزنیا درباره ابعاد این بحران و جایگاه ایران در شاخص‌های جهانی گفت‌وگو می‌کنیم. اگر شما هم تجربه‌ای از این بحران دارید، برای ما بفرستید: pooyesh@miaan.org

در این قسمت از پادکست «لایه هفتم»، به سراغ حملات سایبری جدیدی می‌رویم که در آن مهاجمان با جعل هویت خبرنگاران، فعالان اجتماعی و حتی سازمان‌های معتبر بین‌المللی، فعالان زن و اعضای جامعه هنری را هدف قرار داده‌اند. در این اپیزود چند سناریوی واقعی از این حملات را با جزئیات و به زبان خود قربانیان مرور می‌کنیم تا نشان دهیم چگونه اعتماد و ارتباطات روزمره می‌توانند به ابزاری برای نفوذ و سوءاستفاده تبدیل شوند. در پایان هم راهکارهایی ساده ولی مؤثر برای حفاظت از امنیت دیجیتال ارائه می‌دهیم. اگر با مشکلی مواجه شدید یا نیاز به مشورت امنیتی داشتید، می‌توانید به صفحه پشتیبانی امنیت دیجیتال میان به نشانی https://miaan.org/dsh/ مراجعه کنید.

در این اپیزود، با تمرکز ویژه بر جامعه بهایی ایران، بررسی می‌کنیم که چگونه آگاهی امنیتی که به‌طور ذاتی در زندگی اقلیت‌ها در ایران وجود دارد، به دنیای دیجیتال راه پیدا کرده. می‌بینیم که برای بهایی‌ها، امنیت دیجیتال تنها یک موضوع فنی نیست، بلکه بخشی از زندگی روزمره است: از حفظ ساده‌ترین ارتباطات گرفته تا راه‌اندازی یک دانشگاه آنلاین که امکان تحصیل را برای جوانان بهایی داخل ایران فراهم می‌کند. این اپیزود نشان می‌دهد که برای بسیاری از اقلیت‌ها در ایران، حفاظت از حریم خصوصی و عبور از نظارت حکومتی نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی روزانه برای ادامه زندگی و مقاومت است.

در این اپیزود ویژه از پادکست «لایه هفتم»، چند ساعت پس از حمله نظامی اسرائیل به ایران، به بررسی دو موضوع حیاتی می‌پردازیم:نخست، پروتکل قطع اینترنت و اقداماتی که باید قبل، حین و بعد از قطعی انجام داد—از ابزارهای امن ارتباطی گرفته تا حفاظت از اطلاعات و شبکه‌های محلی. سپس، با الهه وفایی، روان‌شناس ساکن پاریس، درباره چگونگی مدیریت اخبار جنگ و بحران در خانه و محافظت از سلامت روان کودکان گفت‌وگو می‌کنیم.این اپیزود تلاشی است برای آمادگی، مراقبت از خود و دیگران، و ساختن فضاهای امن‌تر در دل ناپایداری‌ها. تهیه و اجرا:‌ پویش عزیزالدین

در این قسمت از پادکست «لایه هفتم»، نگاهی انتقادی می‌اندازیم به آیین‌نامه‌ جدید شورای عالی فضای مجازی و اجرای رسمی سیاست اینترنت طبقاتی در ایران. روند ۱۳ ساله‌ی این طرح تبعیض‌آمیز را مرور می‌کنیم، موضع‌گیری‌های متناقض مقامات را به چالش می‌کشیم، پیامدهای حقوقی و اقتصادی‌اش را بررسی می‌کنیم، و نسبت آن را با پروژه‌ی بزرگ‌تر «شبکه ملی اطلاعات» نشان می‌دهیم. در پایان هم از مقاومت‌های مدنی و راه‌های مقابله با این تبعیض دیجیتال خواهیم گفت.

فضای مجازی برای جامعه‌ی کوئیر ایران یک تیغ دولبه است؛ پناهگاهی برای یافتن «خود» و «دیگران» و در عین حال، میدانی پرخطر از شناسایی، نفرت‌پراکنی و خشونت. چگونه می‌توان در این فضا دوام آورد و آن را به مکانی امن‌تر تبدیل کرد؟ در این قسمت از «لایه هفتم» تلاش کردیم که به همراه رضوانه محمدی، پژوهشگر حقوق بشر و فعال ال‌جی‌بی‌تی‌کیو پلاس از بروکسل به این پرسش‌ها پاسخ دهیم. این گفتگو به موضوعات کلیدی مانند چالش‌های بیان هویت، خطرات «شبکه ملی اطلاعات» برای حریم خصوصی، تبعیض الگوریتمی و جنگ با دروغ‌پراکنی می‌پردازد و داستان‌های الهام‌بخش مقاومت و خلاقیت برای بقا را روایت می‌کند. این گفتگو با شما کامل‌تر می‌شود. منتظر شنیدن تجربیات و نظراتتان هستیم: pooyesh@miaan.org

در این ویژه‌برنامه از پادکست «لایه هفتم»، به یکی از سوال‌های پرتکرار این روزها پاسخ می‌دهیم: آیا استفاده از پیام‌رسان‌های داخلی در شرایط بحرانی و قطع اینترنت، خطرناک است؟ اگر بله، چه‌کارهایی می‌توانیم بکنیم که آسیب کمتری ببینیم؟ در کمتر از هشت دقیقه، با زبانی ساده، از واقعیت‌های امنیتی این اپلیکیشن‌ها می‌گوییم و راهکارهایی برای استفاده محتاطانه از آن‌ها ارائه می‌کنیم—از رمزنگاری پیام‌ها تا جدا کردن فضای شخصی و کاری در گوشی. اگر در این روزها ناچار به استفاده از این پلتفرم‌ها هستید، این اپیزود را از دست ندهید. تجربه‌هایتان را با ما در میان بگذارید: pooyesh@miaan.org

آیا گوشی هوشمند شما می‌تواند بدون حتی یک کلیک، به ابزار جاسوسی تبدیل شود؟ در این اپیزود، سراغ یک تهدید جدید و بی‌سابقه در حوزه سرکوب دیجیتال در ایران می‌رویم: «جاسوس‌افزارهای مزدور». هشدارهای اخیر شرکت اپل به کاربران ایرانی نشان می‌دهد که فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران و مخالفان سیاسی ایرانی، در سکوت و بی‌صدا، هدف حملات بسیار پیشرفته‌ی جاسوس‌افزاری با پشتوانه دولتی قرار گرفته‌اند. با امیر رشیدی، متخصص امنیت دیجیتال از گروه میان، گفت‌وگو می‌کنیم و به طور دقیق بررسی می‌کنیم که این جاسوس‌افزارهای پیشرفته چگونه عمل می‌کنند، چطور باید با اعلان‌های تهدید اپل برخورد کرد و برای مقابله با این تهدید چه راهکارهایی وجود دارد.

اپیزود ۳۵ پادکست «لایه هفتم» به این پرسش می‌پردازد که در زمان قطع یا اختلال اینترنت در ایران، چگونه می‌توان ارتباط را حفظ کرد. در این برنامه، از پیام‌رسان‌های امن و سرویس‌های مبتنی بر ایمیل گرفته تا روش‌های همتا‌به‌همتا و راه‌های جایگزین اتصال در زمان قطعی اینترنت معرفی می‌شوند. تمرکز اپیزود بر این است که با تقویت آمادگی جمعی، تهدید قطع ارتباط را به فرصتی برای تقویت تاب‌آوری دیجیتال تبدیل کند. این قسمت همچنین بخشی از کمپین #متصل_بمان است که با همکاری گروه‌هایی چون فیلتربان، نس‌نت و پس‌کوچه معرفی شده و هدف آن ارائه راهکارهای ساده، عملی و قابل استفاده در زمان قطع اینترنت برای همه کاربران است.

اپیزود ۳۴ پادکست «لایه هفتم»، یک راهنمای عملی برای آمادگی در برابر قطع اینترنت در ایران است. در این قسمت «جعبه ابزار دیجیتال» معرفی می‌شود که شامل VPNهای امن، شبکه تور، مرورگر Ceno و ابزارهای اتصال امن به استارلینک مانند نس نت کانکت است. همچنین راهکارهای مشخصی برای افرادی که در خارج از کشور هستند ارائه می‌شود تا بتوانند به‌طور مؤثر به نزدیکان خود در ایران برای حفظ ارتباط و دسترسی به اینترنت آزاد کمک کنند. این اپیزود با هدف تبدیل ترس از قطع ارتباط به توانمندی و آمادگی جمعی برای مواجهه با آن تولید شده است.

در این اپیزود از پادکست «لایه هفتم»، به سراغ ابعاد تازه‌ای از سانسور در ایران می‌رویم: گسترش فیلترینگ از اینترنت به پیامک. بر اساس اسناد افشاشده، شرکتی به نام «پیک‌آسا» به مدیریت رسول جلیلی – از چهره‌های پرنفوذ شورای عالی فضای مجازی – در طراحی زیرساخت سانسور پیامک‌ها نقش کلیدی داشته است. سیستمی که امکان خواندن، مسدود کردن و فیلتر پیام‌ها بر اساس کلمات، شماره‌ها و حتی موقعیت مکانی را فراهم می‌کند. در این قسمت، ضمن بررسی این شبکه پیچیده سانسور و نقش بازیگران پشت پرده، توصیه‌های امنیت دیجیتال برای حفاظت در برابر این سطح تازه از کنترل ارائه می‌کنیم.

در اپیزود ۳۹ پادکست «لایه هفتم»، به یکی از بحث‌برانگیزترین رخدادهای فضای مجازی فارسی می‌پردازیم؛ پرونده پژمان جمشیدی و آنچه فراتر از یک ماجرای قضایی بود؛ نمادی از حکمرانی گزینشی در فضای دیجیتال ایران. در این برنامه، از سه زاویه به ماجرا نگاه می‌کنیم: سانسور زیرساختی رسانه‌ها، نقض حریم خصوصی و داکسینگ، و نقش پلتفرم‌ها در شکل‌دهی افکار عمومی. با حضور مریم پالیزبان، بازیگر و دکترای فلسفه و علوم انسانی، به تحلیل پدیده «بی‌عدالتی معرفتی» و بازتولید خشونت در فضای مجازی می‌پردازیم و می‌پرسیم چرا صدای قربانی در پلتفرم‌های فارسی کمتر شنیده می‌شود؟

اپیزود ۳۸ پادکست «لایه هفتم» به بررسی جهت‌گیری واقعی توسعه هوش مصنوعی در ایران می‌پردازد، جایی که نوآوری در سایه‌ امنیت و کنترل بازتعریف شده است. در این برنامه، با حضور سحر تحویلی، پژوهشگر و متخصص هوش مصنوعی، روندی تحلیل می‌شود که در آن داده‌های شهروندان بدون چارچوب قانونی مشخص، به سوخت الگوریتم‌های حکومتی تبدیل می‌شوند. از پروژه‌های ظاهراً خدماتی تا سامانه‌های قضایی هوشمند، نشان می‌دهیم چگونه فقدان شفافیت و قانون حفاظت از داده، راه را برای «اتوماسیون تبعیض» و «نظارت هوشمند» باز کرده است. این اپیزود نگاهی انتقادی دارد به آینده‌ای که در آن، الگوریتم‌ها نه برای توانمندسازی مردم، بلکه برای کنترل آن‌ها آموزش می‌بینند.

اپیزود ۳۷ پادکست «لایه هفتم» با عنوان خاموشی پنهان بر پایه‌ گزارشی چندوجهی از قطع اینترنت در ایران در ژوئن ۲۰۲۵ تهیه شده است. این گزارش حاصل همکاری میان گروه‌های فعال در حوزه حقوق دیجیتال، رصد اینترنت و توسعه ابزارهای عبور از فیلترینگ است. در این برنامه، با حضور آماندا منگ، پژوهشگر و دکتری امور بین‌االملل در حوزه‌ی علم و فناوری ، پدیده‌ «خاموشی پنهان» یا Stealth Blackout بررسی می‌شود؛ روشی تازه در سرکوب دیجیتال که طی «جنگ دوازده‌روزه» به کار گرفته شد—زمانی که ارتباط جهانی به‌طور هدفمند قطع شد اما شبکه‌ داخلی همچنان فعال ماند. این اپیزود با نگاهی تحلیلی به ابعاد فنی، سیاسی و اجتماعی این مدل جدید کنترل اینترنت، تأثیر آن را بر حق دسترسی و تاب‌آوری دیجیتال کاربران ایرانی بررسی می‌کند.. برای پرسش یا پیشنهاد: pooyesh@miaan.org

اپیزود ۳۶ پادکست «لایه هفتم» به نقش حیاتی VPN در شرایط بحران و تشدید فیلترینگ در ایران می‌پردازد. در این برنامه، ویژگی‌های فنی یک VPN مقاوم در برابر فیلترینگ و تفاوت میان سرویس‌های عمومی، شخصی و بهینه‌شده برای محیط‌های محدود مرور می‌شوند. همچنین با حضور یکی از کارشناسان تیم «پس‌کوچه»، به چالش‌های امنیتی VPNهای رایگان، راه‌های انتخاب امن‌تر، و نقش جامعه دیاسپورا در حمایت از اتصال کاربران داخل ایران پرداخته خواهد شد.

در قسمت چهلم «لایه هفتم» بررسی می‌کنیم اینترنت چگونه از یک حق عمومی به یک امتیاز گزینشی بدل شد؛ و چطور این سیاست، به‌جای نشانه رفتن سازوکارهای ساختاری و انضباطی، جامعه را روبه‌روی خودش قرار داد. این اپیزود بر پایه بررسی گزارش اخیر فیلتربان درباره سیم‌کارت‌های سفید و اینترنت طبقاتی در ایران تهیه شده است

در این اپیزود، ما به سراغ «بیت‌چت» (BitChat) می‌رویم؛ ابزاری که در خاموشی‌های مطلق، می‌تواند ارتباط مردم را زنده نگه دارد. یاد می‌گیریم چطور با تکنولوژی «شبکه توری» (Mesh) و بلوتوث، گوشی‌هایمان را به دکل‌های مخابراتی کوچک تبدیل کنیم و بدون نیاز به اینترنت یا سرور، در محله و خیابان متصل بمانیم. همچنین هشدارهای حیاتی درباره امنیت این ابزار را با هم مرور می‌کنیم.

در این اپیزود همراه با سورنا هاشمی مدیر پروژه رستم مدیا، ابتدا یاد می‌گیریم چطور با برنامه «رستم» می‌توان بدون نیاز به اینترنت، محتوای وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی را مستقیماً روی تلویزیون دریافت کرد. سپس با فناوری متفاوت «دکمه قرمز» این ابزار آشنا می‌شویم؛ قابلیتی که تلویزیون شما را به یک مرورگر آفلاین تبدیل می‌کند تا تنها با فشار دادن یک دکمه روی کنترل، بتوانید اخبار را بخوانید. همچنین روش دریافت فایل‌های حیاتی و فیلترشکن از طریق ضبط روی فلش (ماهواره یاه‌ست، فرکانس ۱۱۷۶۶) را آموزش می‌دهیم.

در این اپیزود همراه با علیرضا فیروزی، بازگشت سرویس «توشه» را بررسی می‌کنیم. راهکاری برای دریافت یک‌طرفه فیلترشکن، اخبار و فایل‌های حیاتی از طریق ماهواره یاه‌ست (فرکانس ۱۱۷۶۶)، آن هم در شرایطی که اینترنت کاملاً قطع است. یاد می‌گیریم چطور با یک فلش‌مموری و رسیور خانگی، دیوار دیجیتال را بشکنیم. امیدواریم این راهنما با دست‌به‌دست شدن فلش‌ها یا بلوتوث به گوش همه برسد؛ لطفاً فایل نرم‌افزار توشه و این پادکست را برای دیگران بفرستید

طبق آمارهای فنی، مرورگر «سِنو» (Ceno) یکی از معدود ابزارهایی است که در خاموشی مطلق اینترنت طی روزهای گذشته فعال بوده است. در این اپیزود همراه با مهدی یکی از اعضای تیم سِنو، بررسی می‌کنیم که چطور این ابزار با ترکیب شبکه همتا-به-همتا (P2P) و تکنولوژی ماهواره‌ای eQSat، به کاربران اجازه می‌دهد حتی در تاریک‌ترین روزها «وب» را دست‌به‌دست کنند.

در این اپیزود به بررسی خبر مهم رایگان شدن سرویس استارلینک برای ایران و تایید امکان اتصال بدون نیاز به اشتراک می‌پردازیم. همراه با احمد احمدیان، پژوهشگر اینترنت آزاد، ۳ اصل امنیتی حیاتی را مرور می‌کنیم و ضمن شفاف‌سازی درباره وضعیت پارازیت‌ها، نسبت به کلاهبرداری‌های «اتصال مستقیم موبایل به ماهواره» هشدار می‌دهیم.

هشدارهای امنیتی فوری برای حفظ امنیت دیجیتال و حساب‌های کاربری. بررسی ۳ تهدید فعال: «مهندسی اجتماعی علیه فعالان»، «خطر سایت‌های پخش زنده تلویزیون» و «کمپین فیشینگ با سوءاستفاده از باگ اینستاگرام».

راهکارهای فوری برای عبور از سد فیلترینگ در وضعیت قرمز. معرفی ۴ ابزار «دلتا چت»، «سِنو»، «رستم» و «استارلینک» برای اتصال و دریافت اطلاعات، زمانی که اینترنت ناپایدار یا قطع است.

در این اپیزود، همراه با مارک پشم‌فروش فعال حوزه دسترسی به اینترنت، به بررسی وضعیت آشفته و غیرقابل پیش‌بینی فیلترینگ در ایران می‌پردازیم. با خانواده ابزارهای «مهسا» (مهسا وی‌پی‌ان و مهسا ان‌جی) آشنا می‌شویم و یاد می‌گیریم که این ابزارها چطور با استفاده از تکنیک‌هایی مثل «فرگمنت» (قطعه‌قطعه کردن بسته‌های داده برای پنهان شدن از دید سیستم سانسور) سد فیلترینگ را دور می‌زنند. همچنین بررسی می‌کنیم که ایرانیان خارج از کشور چطور می‌توانند با اهدای سرور و تنظیمات اتصال، این شبکه را زنده نگه دارند.

در این اپیزود، همراه با علی رنجی‌پور، روزنامه‌نگار تحقیقی، به بررسی پدیده «کارزار دروغ‌پراکنی» (دیس‌اینفورمیشن) در روزهای جنگ و قطعی گسترده اینترنت می‌پردازیم. همچنین در شرایطی که ترافیک شبکه به شدت کاهش یافته و دسترسی به اطلاعات آزاد بسیار محدود شده است، راه‌های تشخیص اطلاعات غلط و تصاویر جعلی ساخته‌شده با هوش مصنوعی از اخبار واقعی را مرور می‌‌کنیم.