Explore every episode of the podcast Klub Trójki

Mimo stosunkowo chłodnego i mokrego maja Polska wciąż jest zagrożona pustynnieniem i suszą. To nie tylko problem naszego kraju, ale w ogóle Europy. Jak wygląda susza z perspektywy pojedynczej rzeki, z perspektywy Polski i świata? Jak zmieni się nasz świat wobec tak wielkich problemów z wodą? Czy realne jest poprawienie tej sytuacji? Na te pytania odpowiadają goście: Michał Marcinkowski z Zakładu Adaptacji do Zmian Klimatu Instytutu Ochrony Środowiska,  Kamil Wyszkowski - Dyrektor Generalny Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact w Polsce, Daniel Petryczkiewicz - aktywista i fotograf, ambasador rzeki Małej.  

Jak sobie poradzić wracając do "normalnego życia" po kryzysie psychicznym? Goście: Joanna Krzyżanowska-Zbucka - psychiatrka, jedna z założycielek Fundacji ef kropka, Katarzyna Szczerbowska - osoba z doświadczeniem kryzysu, asystentka zdrowienia oraz Norbert Bolek - edukator i pracownik Fundacji eFkropka. 

Reportaż Doroty Jaśkiewicz-Łebek - "Czasem pod wiatr" to opowieść o naukowczyniach, które wiele musiały poświecić by robić to co kochają - Aleksandrze Mirończuk i Justynie Rybak. Ich prace nad przetwarzaniem plastiku, m.in. przy pomocy larw drewnojadów mogą brzmieć jak szalony eksperyment, ale to nauka z przyszłości. A ta krystalizuje się teraz we Wrocławiu. Po reportażu Anna Dudzińska zaprasza na rozmowę z dr Anną Górską z Akademii Leona Koźmińskiego i Janiną Bąk, zajmująca się statystyką, znaną jako Janina Daily. 

Historia związana z obrazem Świętej Barbary, patronki górników i towarzyszki ich codziennego życia od połowy XIX wieku. Niezwykły wizerunek znajdował się w kopalni Andaluzja w Piekarach Śląskich. Kopalni już nie ma, ocalał jedynie obraz patronki.

Dokładnie 28 listopada 1918 roku Józef Piłsudski podpisał dekret o ordynacji wyborczej, który zrównywał Polki i Polaków w prawach, przynajmniej tych politycznych. Jak wyglądała droga Polek do emancypacji i czym się różniła, a w czym była podobna do drogi naszych europejskich sąsiadek porozmawiam dziś w Klubie Trójki z profesor Dobrochną Kałwą z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego – dobry wieczór – oraz dr Katarzyną Stańczak-Wiślicz z Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, która jest jedną z redaktorek wydanego właśnie monumentalnego, ponad 1000 stronicowego tomu "Tekstów i kontekstów z historii feminizmu oraz praw kobiet w Europie Centralnej z drugiej połowy dwudziestego wieku".

O stosunku państw Ameryki Łacińskiej do wojny na Bliskim Wschodzie, Kuba Benedyczak porozmawia z prof. Katarzyna Dembicz, geografką i latynoamerykanistką z UW, oraz ekonomistką na Wydziale Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW dr Joanną Gocłowską-Bolek.

Ostatnio Polskę obiegła szokująca informacja dotycząca molestowania seksualnego studentek przez znanego i cenionego filmowca i nauczyciela akademickiego. W relacji władzy, takiej jak pracodawca - pracownik, nauczyciel, mentor - uczeń, ryzyko nadużyć rośnie. O tym z Prof. Moniką Płatek i Prof. Julią Kubisą rozmawia Anna Kowalczyk. 

Lokalne biblioteki - małe przestrzenie, których rolą nie jest tylko wypożyczanie książek, ale budowanie społeczności lokalnych i relacji w tych społecznościach. Nierzadko to właśnie biblioteki są jedynymi miejscami w gminach, w których odbywają się spotkania, koncerty, wyświetlane są filmy. O takim właśnie miejscu opowiada reportaż Hanny Dołęgowskiej "Nasz drugi dom".

Jakie narracje międzynarodowe tworzą przeciwnicy Zachodu, Rosja i Chiny, dla konsumentów europejskich, amerykańskich, afrykańskich czy latynoamerykańskich?

Pobudzenie umysłu i rozumu tak w skrócie można opisać uczucia, które pojawiają się w kontakcie ze sztuką. Dzięki niej możemy odkrywać siebie, wyrażać emocje i mieć radość z piękna. Nie zawsze jednak takie uczucia się pojawiają w odbiorcy. W jaki sposób czerpać radość z obcowania ze sztuką, nawet jeżeli nic o niej nie wiemy?

19 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Zapobiegania Przemocy wobec Dzieci i zakończenie Kampanii Dzieciństwo bez Przemocy, organizowanej przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. W trzeciej odsłonie rozmowy Katarzyny Stoparczyk na temat przemocy wobec dzieci przyjrzeliśmy się temu, co dzieje się z człowiekiem, który doznał w dzieciństwie przemocy ze strony dorosłych. O traumie z perspektywy psychologa opowiedziały nam dr Teresa Jadczak-Szumiło z Polskiego Instytutu Traumy, a akcję Fundacji DDS podsumowała dr Anna Krawczak. Połączyliśmy się również z Tisą Żawrocką-kwiatkowską, prezeską Fundacji Gajusz, która od lat "przywraca uśmiech" chorym i skrzywdzonym dzieciom.

Wysłuchanie tego reportażu może zaboleć. Dosłownie. Fizycznie. Bo jak inaczej mógłby brzmieć krzyk kobiety PO. "Po" to tytuł reportażu Magdy Skawińskiej i Urszuli Żółtowskiej. Przejmujący dokument o wychodzeniu z traumy, której doświadcza każda zgwałcona kobieta. Tyle że większość po prostu nigdy o tym nie opowie. 

Prawie co 20 pracownik i prawie co 10 rolnik żyje w ubóstwie, podaje GUS. To dane za rok 2022. W Klubie Trójki rozmawialiśmy o problemie niedożywienia i ubóstwie Polaków w XXI wieku. Gościliśmy dr Martę Czapnik-Jurak, socjolożkę, kierowniczkę badania "Niedożywienie i głód w Polsce", Annę Wolską, dyrektorkę Banku Żywności SOS w Warszawie, oraz Katarzynę Lisiecką, dyrektorkę Praskiego Centrum Pomocy Bliźniemu MONAR-MARKOT.

Jak nowe media zmieniają demokrację - w kontekście nadchodzących wyborów i intensyfikacji kampanii informacyjnych i dezinformacyjnych. W programie rozmawiamy o wpływie mediów społecznościowych na zachowania wyborców, mechanizmach polaryzacji i rosnącej roli algorytmów w kształtowaniu opinii publicznej. Zastanawiamy się, czy - jak twierdzą niektórzy politolodzy - demokracja w obecnej formie przetrwa cyfrową erę. Goście: Sylwia Czubkowska - Techstorie, Marcel Kiełtyka - Demagog oraz Konrad Maj - psycholog społeczny, Uniwersytet SWPS.

13 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Niewidomych - to okazja żeby przyjrzeć się dostępności przestrzeni, kultury i w ogóle sfery publicznej – także tej wirtualnej -  dla osób niewidomych. Michał Matus gościł w studiu Szymona Chełstowskiego, psychologa z Fundacji Avalon, Emilię Śmiechowską, badaczkę UKSW, oraz Kamila Wiśniewskiego, osobę niewidomą, ale także pracownika "Avalonu", który opowiada o kwestii dostępności z własnej perspektywy. Łączymy się również z Malwiną Antoniszczak, zajmująca się projektowaniem uwzględniającym potrzeby osób niewidomych.

W Klubie Trójki Krzysztof Łoniewski rozmawia na temat roli sportu w odradzającej się Drugiej Rzeczypospolitej. Jak sport przyczyniał się do kształtowania narodu i spajał rozbrojone i podzielone zaborami społeczeństwo. Przybliżamy sylwetki dawnych sportowców - liderów, mistrzów na międzynarodowym poziomie i zada pytanie o to, jaką rolę odgrywa sport we współczesnym świecie, wraz z dr. Martą Marek i prof. Robertem Gawkowskim z Muzeum Sportu i Turystyki, oraz dziennikarzem Rzeczpospolitej, autorem książek - Stefanem Szczeplekiem.

Trwa miesiąc świadomości męskiego zdrowia. Rak prostaty jest najczęstszym nowotworem u mężczyzn w Polsce, ale i w wielu krajach na świecie. O zagrożeniu przypomina "wąsopad", czyli trwająca przez cały listopad coroczna akcja zapuszczenia wąsów, znana również jako "movember".

W "Klubie Trójki" było o kampanii wyborczej w USA. Wybory i ich wyniki były pretekstem do rozmowy o podzielonym amerykańskim społeczeństwie - a czynników polaryzujących jest wiele: od ubożenia klasy średniej, po przemiany kulturowe i społeczne. Gośćmi Pauliny Wilk byli reportażystka Ewa Winnicka oraz amerykaniści Łukasz Pawłowski i Piotr Tarczyński.

Monodram "Ocalone" Agnieszki Przepiórskiej w reżyserii Mai Kleczewskiej to historia Ireny K., która po 80 latach odzyskuje głos i opowiada o zdarzeniach z "Zieleniaka" – obozu przejściowego zorganizowanego w sierpniu 1944 r. na warszawskiej Ochocie przez oddziały SS RONA dla ludności cywilnej.

"Klub Trojki" tym razem w listopadowym, refleksyjnym nastroju. Zaprosiliśmy do wysłuchania archiwalnego reportażu Hanny Bogoryja-Zakrzewskiej o walce z nieuleczalną chorobą. "Trzeba walczyć" to opowieść, której słucha się ze ściśniętym gardłem. To historia chorej na raka "Chustki", Joanny Sałygi. W czasie choroby, z myślą o swoim synku, prowadziła blog, opisując własne doświadczenia i przeżycia. 

Dane z 2019 roku sugerują, że w grach hazardowych uczestniczyło prawie 40 procent Polaków. Dzisiaj, po pięciu latach i epidemii COVID, która zmieniła nasze zachowania w sieci, może być o wiele gorzej. Po gry (głównie w Internecie) sięgają młodzi, obstawiając zakłady sportowe. Cyfrowy, wirtualny hazard pokroju koła fortuny, to także stały element popularnych gier na smartfony.

Niegdyś msza żałobna była obowiązkowym elementem pogrzebu, niezależnie od stosunku zmarłego do Kościoła i wiary. W czasach, gdy kwestie religijne nie podlegały dyskusji, naturalne było, że ksiądz celebruje mszę pogrzebową i odprowadza wraz z rodziną trumnę do grobu. Obecnie jednak coraz częściej zamiast mszy w kościele odbywa się ceremonia w świeckiej sali pożegnań, a liczba pogrzebów bez obrzędów religijnych systematycznie rośnie.

Skala nieszczęść dotykających ofiary przemocy domowej pozostaje alarmująco wysoka. Rokrocznie na skutek aktów przemocy w polskich domach traci życie od 20 do 40 dzieci - to liczba odpowiadająca całej klasie szkolnej. Pełnej skali nie poznamy, bo nie każda tego typu sytuacja jest zgłoszona. Przyczyny są różne, a z przemocą dziecko może niestety zetknąć się w każdym domu.

Rozmowa o… rzeczach, które nadal znajdują mieszkańcy zachodniej Polski, nierzadko zastanawiając się, do kogo należały. Bo właśnie w rzeczach może być zapisana historia ich poprzednich właścicieli i… historia świata, którego już nie ma.

Kończy się kampania wyborcza, w której każdy powinien mieć równy dostęp do informacji, debat, głosowania. Czy głusi mają na swojej drodze do pełnego uczestnictwa w wyborach przeszkody trudne do pokonania? Czy ważne społeczne wydarzenia są dostępne dla głuchych? Jakie tłumaczenia są najbardziej adekwatne, czy napisy do filmów z debat i wywiadów, czy tłumaczenia na polski język migowy są właściwe? Czy głusi czują, że są dostrzegani?  Goście: Monika Szczygielska - politolożka i ekspertka od dostępności oraz Tomasz Grabowski - głuchy grafik i aktywista. 

15 października rząd przedstawił dokument, który podzielił Polaków: "Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo - strategia migracyjna na lata 2025 - 2030." Dokument głośno krytykują eksperci i organizacje pozarządowe. Czym jest strategia migracyjna Polski, jak wpisuje się w szeroką strategię państw Zachodu i jakie wyzwania w zakresie migracji stoją dziś przed Polską. O tym wszystkim opowiadamy w Klubie Trójki, razem z gośćmi: ministrem Maciejem Duszczykiem, podsekretarzem stanu w MSWiA odpowiedzialnym za strategię migracyjną Polski, Marcinem Sośniakiem, prawnikiem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz członkinią Ośrodka Badań nad Migracjami Uniwersytetu Warszawskiego Martą Jaroszewicz.

Przed filmami pokazują się "tagi", które mówią o tym, jakie potencjalnie kontrowersyjne/zakazane czy poruszające tematy zawiera film - od seksu po papierosy - to papierek lakmusowy kulturowej poprawności. To tylko jeden z przykładów tego, jak kultura coraz bardziej dąży do tego, żeby przekazy, które mogą poruszyć - co dzieje się zarówno w dziełach klasy C jak i wysokiej sztuce - były jakoś oznaczane.

Wtorkowy "Klub Trójki" dotyczył projektowania zabudowy polskich miast i potrzeb różnych grup ludności. Punktem wyjścia była książka Moniki Pastuszko "Matka Polka sika w krzakach", w której można poczytać o tym, jak miasta w swoim designie pomijają potrzeby rodziców małych dzieci, zwłaszcza matek.

W "Klubie Trójki Audiodokumencie" bardzo ważna opowieść. Nieznana, nieopisana, nieprzepracowana historia pogromu oświęcimskiego z 1981 roku, kiedy z na pozór banalnego wydarzenia mogło dojść do podpalenia domu, w którym schronili się Romowie.

Jedna czwarta Polaków podejrzewa u siebie ADHD. Po diagnozę rzadko zwracają się jednak kobiety, jeszcze rzadziej dorosłe kobiety. Trudniej im również uzyskać diagnozę, która niejednokrotnie ratuje życie osoby w spektrum. O tym, jak w Polsce żyje się kobietom z diagnozą w "Klubie Trójki" opowiadają: Dominika Potocka, Katarzyna Kulesza oraz psycholożka Aleksandra Plewka.

Post sowiet dla większości Polaków brzmi złowrogo – bo Rosja, bo wojna, bo bieda, stepy i zacofanie. Ale obszar byłego ZSRR to 1/6 lądowej powierzchni ziemi, kilkanaście państw i przecięcie wpływów europejsko-rosyjsko-chińskich. A w październiku odbywają się tu trzy wybory i jedno referendum. Jedne mają większe, a inne tylko symboliczne znaczenie. Te drugie przypominają nam, jak bardzo sowiecka przeszłość i rosyjska teraźniejszość wciąż dają o sobie znać oraz jak złudne były nasze nadzieje na rychłą europeizację i uzachodnienie tego, co niektórzy nazywają Radziecją, Euroazją lub dzikim stepem.

Na półkach wciąż możemy znaleźć energetyki wszystkich kolorów i smaków, od tradycyjnych słodzonych napojów po takie wypełnione brokatem spożywczym. Część z nich (te z mniejszą ilością kofeiny) można kupić przed ukończeniem 18. roku życia.

Adam "Łona" Zieliński słynie z trafnych obserwacji, które mistrzowsko ubiera w słowa. Tym razem artysta sięgnął po nietypowe źródło inspiracji - nagrania ze spotkań z taksówkarzami. Efektem jest koncepcyjny album "TAXI" stworzony z Andrzejem Koniecznym i Kacprem Krupą. Ten nieoczywisty sposób obserwacji świata i artystycznej reakcji na otaczającą nas rzeczywistość zgłębiliśmy w "Klubie Trójki. Audiodokumencie" wspólnie z autorem płyty.

Rami Elhanan jest Izraelczykiem, Bassam Aramin – Palestyńczykiem. Obaj mężczyźni stracili córki w trakcie konfliktu palestyńsko-izraelskiego. Odwiedzili Polskę, w tym Trójkowe studio, aby opowiedzieć o tym, że pokój na Bliskim Wschodzie wciąż jest możliwy.

W "Klubie Trójki" Kasia Stoparczyk rozmawiała z Magdą Mieśnik, autorką książki "Kwaśne jabłka. O przemocy wobec dzieci". Skutki tej przemocy w dramatyczny sposób widać w… liczbach, które niestety w ostatnich latach wcale nie maleją. Gościnią audycji była też Renata Szredzińska, prezeska Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, która opowiedziała m.in. o kampanii Dzieciństwo bez Przemocy. 

Ludzie, którzy ratują dziedzictwo Dolnego Śląska to często "zapaleńcy" poświęcający temu swoje życie. Poruszymy temat skali potrzeb Dolnego Śląska w zakresie ochrony dziedzictwa, o tym na ile inicjatywy oddolne wyręczają w tym państwo. Goście: Emila Baszak - właścicielka herbaciarni w Kowarach, która zainicjowała i prowadzi oddolną odbudowę tego XVIII-wiecznego, niszczejącego obiektu; Daniel Gibski - Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz Wilk Korwin-Szymanowski - kierownik strategiczny i rzecznik Fundacji Twoje Dziedzictwo.

Nadchodzi "Deus Sex Machina" – AI, algorytmy, generowane automatycznie obrazy i humanoidalne lalki. Na naszych oczach rozgrywa się rewolucja w relacjach na linii robot–człowiek. Jaki wpływ na ludzką seksualność i relacje ma współczesny postęp technologiczny?

Mieszkanie dla studenta, problem wciąż żywy i wciąż... nierozwiązany. Historia studentów borykających się z problemami mieszkaniowymi, zmuszonymi do pracy w trakcie studiów, aby mieć gdzie mieszkać. 

Rosjanie uważają Polskę za jedno z najbardziej wrogich państw na świecie. Przestali też lubić Polaków. Tak wskazują badania opinii społecznej i rozmowy z Rosjanami. Oprócz wojny wpływ na to ma propaganda telewizyjna oraz internetowa. A ta rysuje Polskę jako kraj udawanej demokracji i ujadającego pieska na krótkiej smyczy Amerykanów. Imperialistkę marzącą o aneksji połowy Ukrainy i prowodyrkę II wojny światowej. Nieuleczalną rusofobkę, która chce ustawić na swym terytorium głowice nuklearne skierowane na Rosję.

W audycji Klub Trójki rozmawialiśmy o polskiej nietolerancji w stosunku do dzieci i absurdalnych zakazach. W Trójkowym studiu gościem był Michał R. Wiśniewski, autor bestsellerowej książki polemicznej "Zakaz gry w piłkę. Jak Polacy nienawidzą dzieci".

Za każdym dziełem sztuki, które podziwiamy, stoi twórca. On również może mieć swoje grono fanów. Co jednak, kiedy artysta bądź artystka ma na koncie wyroki lub odpowiedzialność za brutalne, niemoralne, a nawet okrutne zachowania? Czy ze względu na karygodne czyny powinniśmy skazać jego/jej twórczość na zapomnienie?

W "Klubie Trójki" zaprosiliśmy na opowieść o tożsamości i Saamach - ludziach Północy mieszkających od stuleci na terenie dzisiejszej Norwegii, Szwecji, Finlandii i Półwyspu Kolskiego.

Poddają w wątpliwość przemiany społeczne, medycynę, naukę – a szczególnie ekologię. Osoby, które można opisać w ten sposób, reprezentują postawę znaną jako denializm, czyli zaprzeczenie faktom i poszukiwanie spisków w naukowo potwierdzonych kwestiach.

Gdzie się podziały relacje sąsiedzkie? Kiedyś mocno pielęgnowane na wsi, dziś prawie wymarłe. Nie znamy swoich sąsiadów, a jak uczy doświadczenie - na przykład powodzian - sąsiedzi potrafią być ogromnym wsparciem.

Zbiornik retencyjny Racibórz Dolny oddano do użytku cztery lata temu. W czasie tegorocznej powodzi zadziałał na tyle skutecznie, że tysiące ludzi z miast położonych nad Odrą nie podzieliło losu mieszkańców Lądka Zdroju czy Kłodzka. Ale żeby powstał, trzeba było… przenieść wieś.

W audycji "Klub Trójki. Audiodokument" usłyszeliśmy m.in. relacje reporterskie Pawła Pawlicy z zalanych wodą terenów oraz fragment archiwalnego reportażu Magdy Skawińskiej "Powódź - spojrzenie wstecz". Gośćmi audycji byli prof. Andrzej Woźnica, dyrektor Śląskiego Centrum Wody Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, oraz Beata Tomanek, inicjatorka wielu akcji, w tym programu "Rodzina rodzinie".

Wyjątkowo zimny maj, ciągle deszcze i od razu wracają przekonania: "a kto mówi o globalnym ociepleniu". To może najlepszy moment by spotkać się z profesorem Piotrem Skubałą, biologiem, ekologiem i etykiem. Pretekstem jak w każdy poniedziałek będzie reportaż. Tym razem Joanny Sikory i Źmiciera Kościna zatytułowany "Na wagę złota". Mało kto jest w stanie uwierzyć w tę historię. W podbiałostockiej gminie Zabłudów we wsi Miniewicze nie ma wody. Nie płynie w kranach, mieszkańcy mogą o tym tylko pomarzyć. Co gorsze, latem nie ma jej także w studniach i płynącej obok rzece Czarnej. Ten problem nasilił się wraz z suszą. Jeszcze kilka lat temu wszyscy jakoś sobie radzili. Teraz biją na alarm. Czy doprowadzenie wodociągu w XXI wieku to kwestia rzeczywistych problemów finansowych czy urzędniczego "nie da się"?

Ponad 90 procent pracowników w Polsce doświadczyło mobbingu. Czy można z nim skutecznie walczyć? Większość osób, które go doświadczyło, ma poważne wątpliwości... To niezwykle poważny problem, który dopiero teraz przestaje być tematem tabu. 

Jak przebiega "zielona zmiana", która dotyczy naszego życia, gospodarki, świata, w którym żyjemy? Czy jej koszty są sprawiedliwie podzielone pomiędzy poszczególnych ludzi, grupy społeczne, państwa, kontynenty?

W dawnych czasach płonęły na stosie, a i dziś nie mają łatwego życia – w specjalnym wydaniu "Klubu Trójki", nadawanym z Festiwalu Malta w Poznaniu, rozmawialiśmy o kobietach, które wystają poza ramy ról, jakie narzuca im społeczeństwo.