Explore every episode of the podcast ISVW filosofie podcast

Deze podcast is gewijd aan het denken van de Duitse filosoof Martin Heidegger. Te gast is Heideggerkenner en ISVW-docent Dirk de Schutter. 

Van 6 t/m 10 januari geeft Dirk de Schutter een cursusweek over Martin Heidegger aan de ISVW. 

Moeten we meer of juist minder gaan werken? Moeten we vasthouden aan het ideaal van werk als bron van zingeving, of moeten we werk juist minder belangrijk maken? Waarom werken we eigenlijk? Peter Huijzer praat met Bart Geeraedts over het waarom van werk.  

Van 28 oktober t/m 1 november geeft Peter Huijzer de filosofieweek Het waarom van werk.

Programmamanager bij de ISVW Marthe Kerkwijk vertelt in deze podcast aan Bart Geeraedts over onze nieuwe beroepsopleiding Macht en moed die in september van start gaat bij de ISVW. Hoe kun je binnen het ambtenarenapparaat een cultuur mogelijk maken waarin er ruimte is voor tegenspraak? Aan de hand van Jurgen Habermas en Chantal Mouffe legt Kerkwijk uit dat het goed is als ambtenaren meer van hun eigen leefwereld binnen laten in het bureaucratisch systeem van de overheid. Door filosofische gesprekstechnieken zoals het moreel beraad of het socratisch gesprek leren ze als vrije individuen van gedachten te wisselen. Dat maakt dat ze eerder verantwoordelijkheid voor hun handelen en zich minder snel verschuilen achter regeltjes.

In de zesde aflevering van de ISVW podcast is het woord aan Marjan Slob, filosoof en columnist van de Volkskrant. Ze studeerde filosofie in Utrecht en journalistiek in Rotterdam. In 2016 won ze de Socrates Wisselbeker met het boek Hersenbeest (Lemniscaat, 2016). Hoe kunnen we onszelf eigenlijk op een nuchtere, wetenschappelijke manier kennen zonder het bijzondere van de mens weg te redeneren? Sinds kort roert de krachtige stem van de hersenwetenschappen zich in dit filosofische debat. Marjan legt uit wat dit voor het debat betekent.

In de vijfde aflevering van de ISVW podcast vertellen Elke Müller en Bert van den Bergh over praktische wijsheid. Zij merken dat studenten op de werkvloer van vandaag baat hebben bij het begrijpen van meerdere jargons en een grotere nadruk op samenwerking. Hoe kunnen we ons groeiend existentieel isolement doorbreken? En wat betekenen de waarden van Aristoteles voor de werkvloer van vandaag?

Om deze vragen te beantwoorden schreven ze mee aan het boek Aristoteles in actie (ISVW, 2019). Aan de hand van verhalen en casussen uit de onderwijspraktijk laten een schat aan onderwijsprofessionals zien hoe praktische wijsheid het fundament vormt onder alle vaardigheden, en hoe je studenten in het middelbaar en hoger beroepsonderwijs praktische wijsheid bijbrengt.

Marthe Kerkwijk is filosoof en werkzaam als programmamanager bij het cursusinstituut van de ISVW. In de vierde aflevering van de ISVW-podcast deelt ze haar fascinatie voor filosofen die zich expliciet bezighouden met hoe een goede maatschappij eruit zou kunnen zien. Bijvoorbeeld Plato, Jürgen Habermas, Hannah Arendt en Eva Meijer.

In de derde aflevering van de ISVW-podcast spreekt Saskia Kalb over de schoonheid van angst. Saskia Kalb werkte als econoom en registeraccountant in Monaco en leidde een ogenschijnlijk benijdenswaardig bestaan. Tot de façade instortte en ze een burn-out kreeg. Sinds haar jeugd leed ze aan een angststoornis die ze uit alle macht had proberen te onderdrukken. In de jaren nadien overwon ze niet haar angst, maar wel haar worsteling ermee. Naar aanleiding hiervan schreef ze De schoonheid van angst (ISVW Uitgevers, 2019), dat onder de aandacht kwam in Trouw en Women's Health.

In de tweede aflevering van de ISVW-podcast spreekt Henriëtta Joosten, docent en onderzoeker aan de Haagse Hogeschool, over Hannah Arendt en de toepassing van Arendts gedachtegoed op de bedrijfsvloer. Henriëtta vindt dat professionals een publieke verantwoordelijkheid hebben voor de publieke sfeer. Hoe kunnen we hiervoor zorgen? Henriëtta legt uit. Zij schreef De publieke sfeer in de 21e eeuw. Hannah Arendt als gids voor professionals (ISVW Uitgevers, 2019).

Michel Dijkstra is filosoof en onderzoeker aan de Radboud Universiteit. Hij studeerde filosofie, journalistiek en Sanskriet aan de Rijksuniversiteit Groningen. Sindsdien specialiseert hij zich in de oosterse filosofie. In deze podcast spreekt hij over Zenmeester Dо̄gen, de invloedrijke Japanse denker die de zitmeditatie een solide plek gaf in de geschiedenis van de oosterse filosofie als ontwikkelaar van de Soto Zen. Wil je na de podcast meer weten over Dо̄gen? Michel Dijkstra schreef De essentie van Dо̄gen (ISVW, 2020).

Bart Geeraedts praat in deze podcast met Lisa Herzog over haar boek De toekomst van werk. Volgens Herzog is ons werk veel te belangrijk is om het door grote techbedrijven te laten dicteren. In plaats daarvan is het hoog tijd dat we de toekomst van werk zelf vorm gaan geven. Want juist in het digitale tijdperk is het mogelijk ons werk rechtvaardiger en democratischer in te richten dan ooit tevoren. De toekomst van werk is uit het Duits vertaald door Peter Huijzer en uitgegeven bij ISVW Uitgevers.

Hoogleraar wijsbegeerte aan de Universiteit Antwerpen Katrien Schaubroeck vertelt in deze aflevering over haar liefde voor film. Want is niet juist het witte doek een geschikt medium om filosofische bespiegelingen tot leven te wekken? Ze vertelt over de boekenserie Denken in het donker, die ze mederedigeerde en waarin diverse auteurs een filosofische blik op het oeuvre van een regisseur geven. Er verschenen al boeken over Richard Linklater, Andrej Tarkovski, de Coen brothers en Sofia Coppola. Het nieuwste boek in de serie gaat over Chantal Akerman (1950-2015), de Belgische regisseur die bekendstaat om haar minimalistische stijl en confronterende realisme.  Foto @Sarah van Looy

Glenn Albrecht was on tour in Nederland om zijn boek Aarde Emoties te promoten. Hij deed ook de ISVW aan om daar de ISVW de Frederik van Eedenlezing te verzorgen. Voorafgaand aan de lezing interviewde Bart Geeraedts hem. Het gesprek ging over nieuwe emoties die ontstaan, omdat de aarde zo snel verandert dat woorden tekort schieten. Albrecht geeft namen aan deze emoties, zoals bijvoorbeeld de emotie solastalgia, dat is het verdriet dat je voelt als het land waar je woonde onherstelbaar verwoest is. Ook bedacht Albrecht de term Symbioceen, dit is een nieuw tijdperk waarin de mens zich symbiotisch verbindt met de rest van al het leven.

De middag voordat Martha Claeys de Socratesbeker won voor haar boek Trots Interviewde Bart Geeraedts haar. En nee, dat gesprek ging niet over haar boek (nou, bijna niet: er is een kort telefoongesprek ingevoegd met de kersverse winnaar) maar het interview ging vooral over de Summerschool Morele emoties die Martha Claeys deze zomer zal geven aan de ISVW. Luister naar een fijn gesprek waarin Claeys helder uitlegt waarom het belangrijk is dat we onze emoties kritisch onder de loep nemen. Waar traditioneel emoties worden gezien als irrationeel en ondoordacht, als 'stupide schuivingen in buik en boezem'(Lucretius), weten we sinds Martha Nussbaum dat er in elke emotie een waarde-oordeel zit, dat maakt ze per definitie moreel. En het probleem is nu juist dat vooral immorele machthebbers emoties inzetten om mensen te overtuigen. Hoe kun je daar een antwoord opgeven?

Op het terras van de ISVW praat Bart Geeraedts met filosofen Lisa Doeland en Wouter Kusters over de klimaatcatastrofe waar we ons op dit moment in bevinden. Beiden filosofen schreven er een boek over en beiden geven een gastcollege tijdens de cursusweek Klimaatfilosofie op de ISVW. Doeland meent dat wij mensen Pac-Mannen zijn geworden die met onverzadigbare honger de wereld oppeuzelen. We leven volgens haar in het afvaloceen, een tijdperk waarin de planeet inclusief onze lichamen veranderend zijn in opslagplaatsen van afval. We moeten dan ook volgens haar onze eigen uitsterfelijkheid onder ogen zien. Wouter Kusters is wat minder apocalyptisch en gelooft dat we in de huidige situatie drie opties hebben, vechten, vluchten of freezen. Als je voor de laatste optie kiest dan maak je een pas op de plaats en kijk je wat de verschillende interpretaties van het probleem zijn. Daarbij kan de filosofie helpen. We kunnen in vrijheid met elkaar in dialoog gaan. 

De cursus Klimaatfilosofie is van 6 tot en met 10 mei.

Bart Geeraedts gaat in gesprek met intercultureel filosoof Renate Schepen en kunstenaar Seandy Achthoven. Eind april geven zij op de ISVW de filosofieweek Kunst, lichaam, context. Hierin zullen onder andere Latijns-Amerikaanse denkers als Sor Juana Inés de la Cruz en María Zambrano aan bod komen. Aan de hand van deze filosofen ervaar je tijdens de cursus je eigen gesitueerdheid in het westerse denken. Door filosofische teksten, maar ook door beeldende kunst, dichtkunst, of lichamelijke oefeningen leer je je sensibiliseren voor nieuwe ideeën. In dat kader brengt Geeraedts een bezoek aan het atelier van Achthoven waar ze uitlegt hoe kunst het voelend denken kan activeren.

De filosofieweek Kunst, lichaam, context is van 29 april t/m 3 mei.

Bart geeraedts heeft een gesprek met Suzanne Roes over De politiek van vruchtbaarheid. Steeds meer mensen willen geen kinderen: uit klimaatoverwegingen, door ongelijkheid of gewoon vanwege een ander levensplan. Maar als zij hun arts om sterilisatie vragen, wordt hun verzoek vaak afgewezen. Wie een persoonlijke beslissing wil nemen over ouderschap, krijgt te maken met de politiek van vruchtbaarheid. Wie mogen er kinderen krijgen? Wie moeten er kinderen krijgen? En wie vooral niet?

Karin Braamhorst schreef het prachtige boek Iconische iconen. In deze aflevering vertelt ze hoe diep verankerd deze kunstvorm is in de Russische cultuur, maar ook in die van Ethiopië. Contemplatie voor een icoon is een manier om in direct contact met God te komen. Een podcast vol kleurrijke verhalen, bijvoorbeeld over de relatie tussen diepgelovige kluizenaars en iconen, over Bob Marley en over de geur van heiligheid. 

Het boek Iconische iconen is uitgegeven bij ISVW Uitgevers.

We stapelen crisis op crisis, de mens lijkt een bedreigde diersoort te worden. Hoogste tijd daar wat aan te doen, en wel door anders te denken. Bransen stelt elf mentaliteitsveranderingen voor. De belangrijkste is de transformatie van heerser tot debutant. Het is tijd om onwetendheid als intellectuele deugd te omarmen.

Bart Geeraedts loopt samen met filosoof Sanne Rombouts langs het vernieuwde filosofenpad. Er zijn een aantal niet-westerse filosofen en vrouwelijke filosofen toegevoegd. Rombouts schreef de teksten die je kunt beluisteren tijdens de wandeling via QR-codes op de borden langs de route. Geeraedts sprak deze teksten in. Rombouts en Geeraedts praten aan de hand van de filosofen over het thema natuur, en de wolf komt ook nog voorbij.

Wat is dionysische chaos? Waarom is die verbonden met gevaar en verlies? Wat valt erbij te winnen? Maarten van Buuren is emeritus hoogleraar moderne Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht maar ook een begenadigd vertaler van Spinoza en Nietzsche. Van de laatste vertaalde hij Jenseits von Gut und Böse voor Boom Filosofie. Het gevaar jezelf te verliezen was overigens letterlijk aanwezig in het leven van Van Buuren. Over zijn bijna fatale afloop van een ketamine-experiment, vertelde hij in de podcast Echt Gebeurd.  

Jan Flameling vertelt over de Franse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995). Volgens Levinas is het Leven gericht op genieting, maar juist daarom moet je iets doen aan het lijden van de ander, want ons bestaan is altijd in verbinding met anderen. Het gelaat van de ander doet een appèl op ons, het wijst ons op onze verantwoordelijkheid ten opzichte van diegenen die kwetsbaar zijn. Levinas vertelt niet wat je moet doen, maar wel dat je iets moet doen. 

Florian Jacobs is uitgever van de ISVW uitgeverij. Aan het eind van 2023 maakte hij een reis naar Oekraïne op uitnodiging van PEN Ukraine. Dat deed hij samen met drie andere auteurs, Manon Uphoff, Lisa Weeda en Jaap Scholten. Zij bezochten er plaatsen die zware littekens dragen van de oorlog met Rusland. Maar ook plaatsen die de hoop op een vrijere toekomst levend houden. Een gesprek. 

Het leven als reis met Bas Nabers

Bart Geeraedts schuift aan bij Bas Nabers voor een gesprek over levensfilosofie. Nabers legt uit hoe filosofie aan de ene kant met begrippen inzicht kan geven in het leven, maar aan de andere kant moet je de filosofie ook altijd blijven toetsen aan datzelfde leven. In februari start Nabers' basiscursus Het leven als reis. Aristoteles vergeleek filosofie met navigatiekunst. Je moet je op je levensweg telkens afstemmen op de gegeven situatie, de filosofie kan daar handvatten bij bieden. De cursus Het leven als reis start op 20 januari. 

Bart Geeraedts heeft op de ISVW een gesprek met Michel Dijkstra en Lucas den Boer over de cursus Tienduizend Poorten. Oosterse levenskunst. De uitdrukking Tienduizend poorten komt uit het Chinese Boeddhisme en wil zeggen dat er oneindig veel wegen zijn om het pad van de levenskunst te volgen en verlichting te vinden.
Daarom gidsen Michel Dijkstra en Lucas den Boer je langs de hoogtepunten van de Chinese, Indiase en Japanse levenskunstfilosofie. In de podcast zoomen ze in op het eerste weekend van de cursus: De Boeddha: een weg van verstilling, waarin onder andere de tekst De vragen van Milinda aan de orde komt. Hierin voeren een Griekse koning en een boeddhistische monnik een debat over de vraag waar het zelf zich bevindt. Volgens de monnik is dat zelf nergens te vinden. Maar als dat zo is, wat voor consequenties heeft dat voor hoe je naar jezelf kijkt als mens? 

Bart Geeraedts in gesprek met Gerard Boter en Floris Leest. Zij schreven het boek Leven als stoïcijn. Of niet? 

De stoïcijnse filosofie is ongekend populair in Nederland. Ze is dankzij haar heldere wijsheden een welkom toevluchtsoord voor wie een levensfilosofie zoekt. Maar heeft deze antieke filosofie wel echt wat te bieden aan ons eenentwintigste-eeuwers?

In gesprek met elkaar onderzoeken classicus Gerard Boter en ervaringsstoïcijn Floris Leest de zin en onzin van de stoïcijnse filosofie. Kunnen we een filosofie die slavernij zag als een fact of life als leidraad hanteren? Hoe pak je mondiale vraagstukken aan vanuit een individualistische filosofie? Werkt een kalme houding altijd of mag je ook weleens flink boos worden?

Bart Geeraedts gaat in gesprek met Ed Weijers en Ieva Rocena. Zij vertellen over de opleiding Filosoferen met kinderen en jongeren. Hoe leer je kinderen in gesprek met elkaar kritisch naar hun eigen vooronderstellingen en die van anderen te kijken? 
Door veel in de praktijk te oefenen tijdens de opleiding help je kinderen een routine opbouwen van leren luisteren en kritisch en fantasievol nadenken. Dat heeft een positief effect op hun zelfvertrouwen. 
Ieder kind heeft zijn eigen manier van nadenken. Het ene kind is een precieze denker, het andere legt veel verbanden, weer een ander analyseert en onderscheidt, die denkkracht van de groep kun je gebruiken om een onderwerp beter te begrijpen. 

Ed Weijers en Ieva Rocena geven samen met Lies Pycke de beroepsopleiding Filosoferen met kinderen en jongeren aan de ISVW. De opleiding gaat van start op 3 februari 2024.
Kijk voor meer informatie op: isvw.nl/activiteit/fmkj-2024/

Filosoof en neerlandicus Carolien van Welij interviewde voor haar boek Wat denken doet meer dan honderd mensen over de betekenis van filosofie voor hun leven. Ze vroeg aan kunstenaars, dichters en wetenschappers over een moment waarop filosofie hun leven veranderde. Een rouwproces, scheiding, onvervulde kinderwens, identiteitscrisis, depressie: in momenten van grote of kleine nood kwamen zij op hun pad een filosoof tegen. Die ontmoeting bracht troost, verzoening of moed. De interviews zijn eerder verschenen in Filosofie Magazine. Foto @Lucy Lambriex

Op 16 november, Wereldfilosofiedag (Unesco), organiseert de ISVW samen met Filosofie Magazine in SPUI25 het programma Wat denken doet. Als filosofie je wereld verandert met Carolien van Welij en Coen Simon (schrijver, filosoof en hoofdredacteur van Filosofie Magazine). Op deze avond wordt Wat denken doet tot leven gebracht op het podium: Van Welij en Simon onderzoeken met gasten uit de literatuur, kunsten en wetenschap én het publiek hoe de filosofie gedachtepatronen op losse schroeven kan zetten en nieuwe denkbeelden weet te generen.

Bart Geeraedts ging tijdens de open dag op de ISVW in gesprek met Dries Boele over filosofie en levenskunst: het zelf en de ander. 
Levenskunst gaat over de zorg voor zichzelf. Maar wat verstaan we eigenlijk onder dat 'zelf'? En wat betekent 'trouw zijn aan jezelf'? Daarnaast heb je ook altijd te maken met de ander, gewild of ongewild. De ander is geliefd en gehaat, soms onbegrijpelijk, maar onontbeerlijk. Wat is de rol van die ander in je leven? 
Van 3 t/m 7 januari 2024 zal Dries Boele de cursusweek: Filosofie en levenskunst: het zelf en de ander verzorgen bij de ISVW. Foto @Valerie Granberg

Bart Geeraedts schuift aan bij Roel Meijvis, filosoof, schrijver, theatermaker en Camus-kenner. Zijn boek De glimlach van de aarde. Het voelende denken van Albert Camus, verscheen bij ISVW Uitgevers. Meijvis vertelt in deze podcast over de grote thema's in Camus' werk en legt uit wat het voelende denken precies betekent. Sommige zaken kun je niet beredeneren, maar wel lichamelijk ervaren. Dat geldt bijvoorbeeld voor de mens in opstand. Een mens in opstand zegt nee tegen iets. Achter die nee gaat een waarde schuil die we niet kunnen benoemen, maar wel kunnen voelen. Nee zeggen staat voor Camus niet alleen gelijk aan mens worden, maar door die opstand ontstaat ook de menselijke gemeenschap. Mijn eigen mens-zijn veronderstelt ook de menselijkheid van de ander.

Van 25 t/m 29 oktober geeft Roel Meijvis op de ISVW de cursus Camus' de mens in opstand. Waarin hij Camus' meesterwerk De mens in opstand zal bespreken.

Foto @Valerie Granberg

'Voor mij zijn menselijke betrekkingen veel belangrijker dan publieke stellingnames. Weet dat een mens meer waard is dan zijn opinies. Eenvoudigweg omdat mensen de facto veel meer zijn dan wat ze denken of doen.' – Hannah Arendt

Bart geeraedts gaat in deze podcast in gesprek met Lieve Goorden. Ze schreef het boek Het geluk van nabijheid over de waarde die Hannah Arendt hechtte aan haar vriendschappen. Praten met vrienden maakte haar gelukkig. Ze koesterde haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. 

Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken zonder hiërarchie. Wat vrienden gemeen hebben, is de wereld tussen hen in. Die wereld doet er voor hen toe. Dat noemt Arendt amor mundi, de liefde voor de wereld.

Erik Pool was tot 2021 topambtenaar bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en werd na het toeslagenschandaal programmadirecteur Dialoog en Ethiek voor de hele Rijksoverheid. Hij schreef in 2021 het boek Macht en moed om het werk van de overheid moreel sterker te maken. In zijn nieuwste boek, het Macht en moed praktijkboek geeft hij adviezen en methoden om de inzichten uit zijn eerste boek toe te passen. In de vorm van dialoog, reflectie en tegenspraaktechnieken kunnen ambtenaren hiermee vrije ruimte creëren voor gewetensvragen en beroepsethiek. 

Joan de Ruijter is docent filosofie en schreef de young adult-roman Whatever it takes.
De Ruijter maakte deel uit van de syllabuscommissie voor het eindexamen-thema 2024: 'DE VRAAG NAAR DE MENS IN RELATIE TOT TECHNIEK EN WETENSCHAP'. Whatever it takes is een verhaal over topsporter Natália (18) die koste wat het kost de top wil bereiken in het vrouwenwielrennen. Haar verhaal raakt aan thema's als sport, techniek en de relatie die de sporter kan ervaren met diens menselijk lichaam.

Emeritus hoogleraar filosofie en Hannah Arendt-kenner Dirk de Schutter legt Arendts belangrijkste thema's uit. Aan bod komen onder andere de begrippen arbeiden, werken en handelen en de banaliteit van het kwaad. En wat maakt een politiek leider totalitair? Kortom, De Schutter laat nog maar weer eens zien hoe relevant Arendts werk vandaag de dag is. Deze podcast is een voorproefje van de Summerschool De grote thema's van Arendt die plaatsvindt van 28 augustus t/m 1 september bij de ISVW.

De zestiende-eeuwse filosofen Niccolò Machiavelli en Michel de Montaigne lijken nogal van elkaar te verschillen. Machiavelli is de strategische politiek denker en Montaigne de teruggetrokken kasteelheer die prachtige essays schrijft. Maar als je met Machiavellikenner Tinneke Beeckman en Montaigne-expert Alexander Roose de levenswijsheid van beide humanisten onderzoekt, ontdek je verrassende overeenkomsten. Van 16 t/m 20 augustus verzorgen Tinneke Beeckman en Alexander Roose de Summerschool Levenswijsheid volgens Machiavelli en Montaigne. 

Socrates ging de straat op en stelde voorbijgangers vragen die hun gedachtes ontregelden. Net zoals Socrates willen Ariane van Heijningen en Ingrid Geerts in organisaties met ontregelende vragen een filosofische blik aanwakkeren. Dat begint met het stellen van de vraag: wat is jouw blikveld binnen deze organisatie? Want het kan zijn dat bepaalde zaken daarbuiten vallen. Juist bij terugkerende problemen gaat het erom in gesprek te gaan, alleen zo kom je erachter wat vaak impliciete regels en aannames zijn binnen de organisatie en ontstaat er ruimte voor een nieuwe manier van denken. 

Bart Geeraedts reist af naar het strand van Egmond voor een gesprek met Renate Schepen. Ze promoveerde op een studie naar interculturele filosofie en begeleidt deze zomer de Summerschool Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse filosofie bij de ISVW. In haar denken staat de vraag centraal hoe we recht kunnen doen aan verschillende bronnen van kennis. En hoe komt het dat we zo weinig horen over niet-Westerse filosofie? Want door kennis te maken met filosofieën uit Afrika en Latijns-Amerika wordt ons denken uitgedaagd. Vragen als: 'Kunnen we tijd ook niet-lineair denken?' en 'Kunnen we onszelf als onderdeel van een grotere heelheid denken?' komen aan bod.

Zo sprak Zarathoestra is waarschijnlijk Nietzsches meest gelezen, maar minst begrepen boek. Het boek komt uit het midden van zijn meest productieve periode, is een mix van verhalend proza, redevoeringen en gedichten en is overvol van metaforen, meer of minder verborgen verwijzingen en experimenten met de taal. Bart Geeraedts in gesprek met Paul van Tongeren

Verouderingsdeskundigen en transhumanisten zouden het liefst onze sterfelijkheid opheffen. Eerst minstens honderd jaar in gezondheid leven en dan snel en pijnloos de wereld te verlaten. In werkelijkheid begint de aftakeling kort na ons pensioen en duurt zo'n vijftien jaar. Wat betekent dat voor hoe we ons verhouden tot die laatste levensfase? Hebben ziektes en aftakeling betekenis omdat ze ons voorbereiden op de dood? Is de zorglast van de laatste levensfase nog op te brengen als de hele samenleving ouder wordt? Zijn er grenzen aan de groei van de levensduur? Bestaat er zoiets als een juist moment van sterven? Bart Geeraedts in gesprek met Marli Huijer over haar laatste boek De toekomst van het sterven. 

Broeikasgassen, we blijven ze maar uitstoten. De natuurlijke koolstofkringloop kan de immense hoeveelheid CO2 niet meer opnemen en vastleggen: het proces van de fotosynthese dat hiervoor zorgt, is daar niet op toegerust. Landschapsarchitect Erik Kaptein stelt voor om de effectiviteit van de fotosynthese met genetische aanpassingen te vergroten. Dat brengt niet alleen de oplossing van het wereldvoedselprobleem binnen bereik, maar ook die van de klimaatcrisis.

Een gesprek over hoe de schrik over de naderende klimaatcatastrofe bij mensen wortel schiet. Een zoektocht naar verbanden tussen psychologie, psychiatrie, filosofie en actie! Wouter Kusters is filosoof, taalwetenschapper en schrijver, maar werd vooral bekend door zijn gelauwerde boeken over waanzin en filosofie. Aanleiding tot dit gesprek is Kusters' nieuwste boek 'Schokeffecten', zijn pleidooi voor ontspoord denken en 'duurzaam alarmisme' aangaande het klimaat.

Michiel Leezenberg vertelt over Nāgārjuna, de meester van de leegte. 'De Tweede Boeddha', zo wordt de mysterieuze Indiase wijsgeer Nāgārjuna (omstreeks de tweede eeuw n.Chr.) respectvol genoemd. In zijn even ongrijpbare als radicale werk laat hij niets heel van de menselijke neiging om de werkelijkheid als een verzameling vastomlijnde objecten te fixeren. In plaats daarvan kunnen we beter onder ogen zien dat alles 'leeg' is van een eigen wezen. Volgens deze verlichte visie staat niets op zichzelf maar zijn alle dingen met elkaar verbonden. 

Zaterdag 12 en zondag 13 oktober 2024 organiseert de ISVW een symposium rondom Nāgārjuna. Michel Dijkstra modereert de weeek, met bijdragen van dr. Bruno Nagel, Michiel Leezenberg en Paul van der Velde.

Een misdadiger verdient straf. Dat spreekt vanzelf. Ons strafrecht is volledig gebaseerd op deze aanname. En de wil om te straffen is diep in onze maatschappij verankerd. Rechtsfilosoof Clara Wichmann (1885-1922) zet een streep door dit argument. Als we werkelijk begaan zijn met het verminderen van misdaad, dan moeten we kijken naar de oorzaak van de misdaad. Dan zal blijken dat elke rechtsstaat haar eigen misdaad voortbrengt. Wichmann ontmaskert het vermeende recht tot straffen als diepgeworteld wraakinstinct. Maar is dat instinct te rechtvaardigen? Marthe Kerkwijk zorgde voor de inleiding en hertaling van Clara Wichmanns woorden in het boek 'Het recht tot straffen hebben we niet'. In deze podcast gaat Bart Geeraedts in gesprek met Marthe Kerkwijk.

Trots op je kind, trots op het vaderland, trots op je huidskleur, trots op je voetbalclub, trots op jezelf. Aanleidingen genoeg om jezelf op de borst te slaan. Filosofe Martha Claeys schreef over deze gevoelens een boek: Trots, De filosofie van een emotie. Zij onderzoekt de positieve en negatieve kanten van trots. Want dit gevoel van welbehagen kan er ook voor zorgen dat je jezelf overschat of dat je te lang vasthoudt aan je eigen gelijk.
Een gesprek over de veelkantigheid van deze emotie.

Er leeft een neuroot in ons allemaal: iedereen past afweermechanismen toe om met kleine en grote problemen om te gaan. Ze bepalen hoe we reageren op situaties en de taal die we gebruiken. Wanneer beginnen we die mechanismen te gebruiken? Welke maskers zetten we in ons dagelijks leven op? Zijn die mechanismen altijd goed? Saskia Kalb, auteur van De gelukkige neuroot (ISVW Uitgevers, 2022), geeft de neuroot zijn welverdiende opwaardering in de ISVW podcast.

Is capitalist freedom true freedom? In her book Free (Allen Lane, 2021) Lea Ypi shows that freedom is not a term that we can take for granted. Ypi treated us to a lecture at the ISVW Estate on the 16 January 2023. Couldn't come? Or do you want to relive the night of the lecture? Listen to the ISVW podcast! | Is kapitalistische vrijheid echte vrijheid? In Vrij (De Bezige Bij, 2021) laat Lea Ypi zien dat het begrip vrijheid niet vanzelfsprekend is. Ypi was op 16 januari 2023 te gast op Landgoed ISVW voor de 10e Van Eedenlezing. Heb je de lezing gemist? Of wil je de lezing nog eens herbeleven? Luister naar de ISVW podcast! De integrale lezing (inclusief vragenronde) is verkrijgbaar op txtradio.nl.

Wanneer is een mens gek? Heeft wetenschap wezenlijke betekenis? Ziet God alles? Het zijn vragen die lezers van Gerard Reves meesterwerk 'De Avonden' nog altijd bezighouden. Mathieu Berteloot, auteur van 'We zijn vanmiddag ongewoon diepzinnig' (ISVW Uitgevers, 2022), spreekt ter gelegenheid van 100 jaar Gerard Reve over 'De Avonden' in de ISVW podcast. Een onmisbare aflevering als je van Reve houdt.

Wat is het zelf? Bestaat het zelf eigenlijk? Zo ja, hoe kunnen we er dan over nadenken? Zo nee, waar hebben we het dan eigenlijk over? Zowel westerse als niet-westerse denkers trachten deze vragen te beantwoorden. Peter Huijzer, docent van de filosofieweek 'Het zelf tussen oost en west', bespreekt het zelf binnen verschillende filosofische tradities in de ISVW podcast. Wil je meepraten over het zelf? Kom naar de filosofieweek 'Het zelf tussen oost en west' van 20 t/m 24 februari 2023.

What can philosophy and literature contribute during wartime? Volodymyr Yermolenko says wartime is a time of rethinking. How do we shape our relationship with the past? How do we assess our identities? Moreover, how do we deal with reality? In the ISVW podcast Yermolenko speaks about the current situation in Ukraine, the history that precedes it, and their fight against Russia. | Wat kunnen filosofie en literatuur betekenen in tijden van oorlog? Volgens Volodymyr Yermolenko is oorlog een tijd waarin je ideeën gaat heroverwegen. Hoe om te gaan met de geschiedenis? Hoe om te gaan met de eigen identiteit? Sterker nog, hoe om te gaan met de werkelijkheid? In de ISVW podcast spreekt Yermolenko over het huidige Oekraïne, de geschiedenis van Oekraïne en hun strijd tegen Rusland. Meer weten? Lees Oekraïne. Geschiedenissen en verhalen (ISVW, 2022). Alle opbrengsten van het boek gaan bovendien naar goede doelen die Oekraïners steunen.

Wat is een filosofisch practicus? Hoe verschilt een filosofisch practicus van een psychotherapeut? Wie komen er eigenlijk over de vloer bij een filosofisch practicus? Harm van der Gaag, docent van de opleiding Filosofisch practicus en ontwikkelaar van de Gilde-methode, presenteert het filosofische 1-op-1-gesprek in de ISVW podcast.

In de late jaren 60 kwamen Nate Shaw en Theodore Rosengarten elkaar voor het eerst tegen. Nate Shaw, een zwarte pachtboer, kon niet lezen en schrijven, maar was een uitzonderlijke verhalenverteller. Theodore zette Nates woorden op papier, met als resultaat De kleur van katoen (ISVW, 2022). Hoe kwam het boek oorspronkelijk tot stand? Wat zijn de levenslessen van Nate Shaw? En hoe kunnen we het boek inzetten in de strijd tegen ongelijkheid? Frans Kooymans, vertaler van de Nederlandse versie, vertelt over Shaw en het gevecht tegen racisme in de ISVW podcast.