Explore every episode of the podcast Folklor Kulübü / Yeditepe Üniversitesi

 İstanbul Boğazı’nın yanı başındaki Kuzguncuk, birçok farklı kültürü içinde barındıran bir balıkçı köyüymüş aslında. Tarihi geçmişi, mahalle kültürü ve kent dokusuyla kozmopolit kentin öne çıkan nostaljik semtlerinden birisi olan ve de eski ismi Kosinitza olan semtte Ermeniler, Rumlar, Museviler ve Müslümanlar hep beraber yaşarlarmış.

Tarih boyunca medeniyetlerin beşiği olan İstanbul, kuruluşundan bugüne birçok tehlike ile karşı karşıya kalmıştır. Yangın, deprem, salgın hastalıkları gibi afetlerin yanı sıra savaşlar ve kuşatmalar yüzünden şehir, kültürel ve mimari yapısından çok şey kaybetmiştir.  1877-1878 yılları arasındaki Osmanlı-Rus harbinde, Rusların Yeşilköy’e kadar gelmesi, daha sonra Balkan Savaşlarında Bulgarların Çatalca’ya kadar ilerlemesi İstanbul halkına ve Osmanlı Hükümeti’ne zor anlar yaşatmıştır.  Çanakkale Deniz Savaşları sırasında da boğazın geçilme tehlikesine karşın dönemin başkenti olan İstanbul’da alınan tedbirler ve savunma hazırlıkları Balkan Savaşları’nın İstanbul’da oluşturduğu tedirginlikleri tekrar yaşamamak ihtiyacını da gözler önüne sermiştir.

Farkında bile olmadan belki de her gün yanlarından gelip geçtiğimiz bütün o görkemli surları, sarayları, kiliseleri, camileri, çeşmeleri, türbeleri yaptıran ancak tarihin tozlu sayfalarında kaybolmuş, unutulmuş, unutturulmuş efsanevi kadınların hikayelerini mutlaka duymuşuzdur. İlk kez 2010'da Londra'da başlatılan WOW (Women of the World) Dünya Kadınlar Festivali’nin İstanbul ayağında (Mart 2021) konuşma yapan bir iş kadınımızın “Kadının güçlü olmadığı bir toplumda gelişimden söz edemeyiz” sözleri bizlere Kadınlar Günü Özel yayınımızda KADIN GÖZÜYLE İSTANBUL nasıl olmalı, şehir kimliği içerisinde neleri barındırmalı, kültür-sanat alanında kadınlara yönelik ne gibi etkinlikler düzenlenmeli sorularına ister istemez cevap aramamızı gerekli kılıyor…  

Bizans döneminde gümrük istasyonu, Yunan döneminde ise mezar olmuş Kız Kulesi, Osmanlı döneminde de karantina, sürgün ve savunma kalesi amaçlarıyla kullanılmış olmasının yanı sıra uzun yıllar boyunca da İstanbul Boğazı’na giriş yapan gemilere yol göstericilik vazifesiyle kılavuzluk hizmeti vermiştir. Bu bölümümüzde, Üsküdar'ın sembolü olmuş, nice filmlerde yer almış ve hatta nice şiirlere ilham olmuş İstanbul silüetinin ayrılmaz bir parçası olan Boğazın İncisi Kız Kulesi’ni tanımaya çalışıyoruz.

Yüzlerce kahvehanenin bulunduğu şehirde, Cumhuriyet dönemine kadar sadece Türk kahvesi olarak tüketilmiş kahve, günümüz İstanbul'unda, daha çok üçüncü nesil kahve dükkanları, geleneksel kahveciler ve kahve kavurucularının yayılmasıyla birlikte, modern bir sosyalleşme aracı olarak karşımıza çıkıyor. Kahvenin geçmişten günümüze olan yolculuğunu veİstanbul’a gelişini, günümüzde kahve kültürünü yaşatan mekanları inceliyoruz.

Geleneksel ve modern yaşamın iç içe geçtiği sosyal hayatı, mimari dokusu ve şehirdeki eşsiz manzaralardan birine sahip bir yerleşim bölgesi olmasıyla oldukça popüler CİHANGİR, aynı zamanda İngiliz The Guardian gazetesi tarafından dünyanın yaşanacak en iyi beş yeri sıralamasında dördüncü sırada yerini alıyor. Hazırlayan: Almina Türkü Acar

Sıra Dışı Şehirler.. Sıra Dışı Hikayeler.. İSTANBUL sezonuyla nesilden nesile aktarılan ve toplumsal ve kültürel değerlerimizden seçtiğimiz birbirinden etkileyici konuları inceleyerek YAŞAYAN ŞEHİR... YAŞAYAN İSTANBUL... sloganımızla sizlerle buluşturuyoruz. Hazırlayan: Sıla Nur Özcan

Doğu Akdeniz ve Anadolu’da bilinen en az 13 farklı medeniyetin izlerini taşıyan, İpek Yolu üzerindeönemli bir uygarlık merkezi olarak kabul görmesinin yanı sıraaynı zamanda da, Kudüs dışında Hıristiyanlığın yayılmaya başladığı ilk şehir olan Hatay her zaman üç semavi din için önemli bir nokta olmuş.. Bu nedenledir ki, Hatay medeniyetler şehri unvanını sonuna kadar hak ediyor.

Cumhuriyet ile taçlanacak zorlu yolda, inanç ve azim dolu bir mücadele... Anadolu'nun ve Türk milletinin geleceğini belirleyen o tarihi adım 105 yıl önce atılmıştı. Atatürk'ün Samsun’a çıkarak Kurtuluş Savaşı'nı başlattığı o günler, Türk milleti için oldukça sancılı bir dönemdi ancak atılan o "ilk adım" milletin kaderinideğiştirmeye yetmişti.

Milli Mücadele meşalesinin yakıldığı kahramanlar şehri BALIKESİR’in hiçbir yerden yardım almadan sadece kendi gayretleriyle düşmana karşı adeta etten bir duvar olup düşmanın Anadolu’ya geçişini engellemesi Kuvay-i Milliye ruhunun önemini burada daha da net bir şekilde bizlere göstermektedir. Balıkesir ve kahraman Pamukçu Efeleri, milli şuuru yüreğinde yaşayan ve yaşatanların kentidir.

Gazi şehir GAZİANTEP’ in kurtuluş mücadelesinin verildiği yıllardaki kahramanlıkları dile dile dolaşır. Vatanseverlik ve memleket aşkıyla birlikte bir şehrin yokluklar içindeyken bir devleti nasıl bir yenilgiye uğrattığını ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde onunla birlikte şehadete yürüyen kahramanlarını tanımaya hazır mısınız?

İstanbul, binlerce yıllık tarihinde, farklı kültürden farklı insanları ağırlamış, dünyanın en eski şehirlerinden biri. Şehrin dokusunu koruyan eski taş yapıları, tarih kokan sokakları, mimarisi, Boğaziçi yalıları ve daha sayamadığımız pek çok şey bize eski İstanbul havasını yaşatıyor. İstanbul’un Tarihi Yarımadası’ nda bir yolculuğa hazır mısın?

Mevlana Celaleddin Rumi, her dilden her dinden her renkten insanı kucaklarken, “Gel! Ne olursan ol, yine gel” sözüyle de sevginin, saygının, kardeşliğin ve hoşgörünün sembolü olmuştur. Yansıttığı felsefi görüşü ile de 800 yılı aşkın bir süredir bizlere ışık olmaya devam etmektedir.

Bursa ilimizin saklı kalmış cennetlerinden, Osmanlı İmparatorluğunun kuruluş yıllarına tanıklık etmiş bir köşesi Cumalıkızık Köyü... UNESCO Dünya Kültürel Miras Listesinde yer alan bu şirin köy, bizlere tarihin derinliklerinden günümüze kadar uzanan benzersiz bir yolculuk sunuyor.

UNESCO Somut Olmayan Kültür Mirası Listesinde yer alarak dünyanın en eski spor organizasyonlarından birisi olma özelliğini taşıyan ve Osmanlı'dan günümüze sürdürüle gelmekte olan Serhat şehri Edirne'nin Geleneksel Kırkpınar Yağlı Güreşlerini anlatıyoruz.

Yeşil ile mavinin cömertçe harmanlandığı İZMİR, sayısız antik şehri ve tarihiyle ilk kurulduğu günden bu yana Batı Anadolu'nun da en gözde yerleşim yeri olmuştur. Tanımaya doyamayacağınız bu şehri keşfetmek için hep birlikte geziyoruz.

 “Çanakkale Geçilmez” sözünün tarihe yazıldığı gün olan 18 Mart 1915, Türk tarihinde askeri bir zafer olmaktan öte milli birlik ve beraberliğimizin, inancımızın ve ulus olarak dayanışmamızın taçlandığı bir destanın yaradılış tarihidir. İşte destan yazdıran Çanakkale Zaferi’ne ait yaşananları ve tarihimize düşen notlarını anlatıyoruz.

Milli Mücadele ve Kurtuluş Savaşı sırasında özgürlük ve bağımsızlıkları için, vatanını ve namusunu korumak erkeklerin yanında yer almış Türk kadını hiçbir çıkar gözetmeksizin canlarını feda etmekten çekinmemişlerdir. Efe kadınlarımız bunun en güzel örneği olmuşlardır.

Kültürel yönüyle Anadolu coğrafyasındaki Kaşık ve Kaşık Yapım Teknikleri üzerine bilgiler verirken, ayrıca ustalarından edindiğimiz anekdotları paylaşıyor ve BURSA'nın yöresel Tongurdaklı Kaşık kültürünü inceliyoruz.

Doğası, insanı ve de eşsiz lezzetleriyle farklı bir coğrafyaya sahip, aynı zamanda da Kafkasların kapısı olarak nam salmış KARS’a doğru KARS TRENİ ile masalsı bir yolculuğa hep birlikte çıkıyoruz.

Yeditepe Üniversitesi Folklor Kulübü Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler podcast programlarının ikinci sezon tanıtım bölümüdür.

Türkiye'nin ilk Sakin ve Yavaş Şehri ünvanına layık görülen, aynı zamanda hem tarihi hem de doğal güzellikleriyle yerleşim kültürümüzde örnek bir belde olan İzmir'in Seferihisar ilçesini tanıyor, geleneksel tatlarını öğreniyoruz.

Çanakkale hem tarihindeki yaşanmışlıklarıyla, hem de bugüne ait mevcudiyetiyle kimliği, jeopolitik konumu, coğrafyası ve diğer birçok özelliği ile çoğulcu ve çok kültürüne doğrudan etki yapmış, günümüze birçok evrensel değeri beraberinde taşımıştır. Üstlendiği misyonla da, savaşın geçmiş anıları bu coğrafyanın kimliğine ilişkin en önemli yaşamsal değerler olmuştur. 107.Yılında Çanakkale Deniz Zaferini saygıyla anarken hem bu tarihsel derinliği hatırlıyor, hem de günümüze yansıyan Gelibolu Tarihi Alanı’nı tanıyoruz. 

Mısır Piramitlerinden yaklaşık yedi bin yıl önce inşa edilen ve uygarlık tarihinin en eski yerleşim yerlerinden birisi kabul edilen Şanlıurfa’nın Örencik köyü yakınlarındaki Göbeklitepe’ye konuk oluyoruz. Dekoratif şekilde yontulmuş taşları ve “T” biçimli sütunlarıyla tarihin sıfır noktası denilen bu yerin eşsiz gizemini öğreniyoruz.

Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler podcast serimizin bu bölümündeki durağımız: Hatay (Antakya) Ortasından Asi nehrinin akıp gittiği Antakya, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir şehir... Her karışından tarih fışkıran bu eşsiz kente yolumuzu düşürerek binlerce yıllık tarihini, kültürel zenginliğini öğrenmeye çalışıyoruz.

Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler podcast serimizin bu bölümünde Bursa’dayız. Birkaç günlük ömrüne inat yüzlerce yıl yaşamayı başaran ipekböceği ve bu minicik böceğin minik kozasıyla başlayan ipekböcekçiliğinin hikayesine değiniyoruz.

Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler podcast serimizin bu bölümünde durağımız: Balıkesir/Edremit. Ege kıyıları denince akla ilk gelen yiyecek olan zeytin ve zeytinyağı ile yapılan yemeklerimize iştah açıcı bir yolculuk yapıyoruz.

Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler'in bu bölümünde Kütahya’dayız. Kendine özgü üretim ve süsleme teknikleriyle yüzyıllardır var olan ve kuşaktan kuşağa aktarılarak yaşatılan bilgiler ve uygulamalarda kendini gösteren çini sanatından bahsediyoruz.

Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler podcast serimizin bu bölümünde, Anadolu'nun Bilge Kenti Mardin'in tarihi sokaklarından başlayıp altın işlemeli hamamları, Dara Harabeleri, Mardin Ulu Camii, Şehidiye Medresesi ve daha birçok kültürel değerini anlatacağımız kısa bir yolculuğa çıkıyoruz.

"Sıra Dışı Hikayeler... Sıra Dışı Şehirler..." podcast serimizin bu bölümünde Bursa'dayız!  Hayal nedir? Peki ya kimdir hayal ustaları? 600 yıldan fazladır geçmişimize, bugünümüze ve geleceğimize ışık tutan nam-ı diğer hayal ustaları Karagöz ve Hacivat hakkında neler biliyoruz?

Bu bölümde, kendine has aroması ve kokusuyla bir kimlik oluşturan kahvenin İstanbula varışıyla, önemli bir sosyal yapı olan kahvehanelerin ortaya çıkışına ve bir fincan kahvenin günümüze kadar uzanan köklü bir kültüre yaptığı ev sahipliğine değiniyoruz.

Osmanlıdan günümüze kadar süregelen tarihsel dönemlerin bütününde, Edirne'nin yaşayan kültür değerlerinden ve de önemli turistik gelir kaynağı ürünlerinden birisi olan Mis Kokulu Meyve Sabunları, birbirinden farklı kokularının yanı sıra canlı renkleri ve şekilleriyle de ilgi görmeye halen devam ediyor.

Yöresel bir köy seyirlik oyunun, milli mücadele yıllarında kahramanlığına evrildiği Balıkesir’de TÜLÜ TABAKLAR’ hikayesini duymuş muydunuz?

Yeditepe Üniversitesi Folklor Kulübü, "Sıra Dışı Hikayeler Sıra Dışı Şehirler" podcast programının tanıtım bölümüdür.

Bu bölümde kültürel yapımızı kuşaklara aktarırken hem eğlenceli, hem öğretici rol oynayan "Geleneksel Sohbet Toplantıları"mızdan bahsediyoruz. İyi eğlenceler!

Kültürlerin aktarılmasında en önemli köprülerden biri de festivallerdir. Ulusal ve uluslararası alanlarda özenle takip edilen ve öneme sahip olan Bozcaada Bağbozumu Festivali, Tekirdağ Kiraz Festivali, Yeşil Üzümlü Kuzugöbeği Mantar Festivali, Alaçatı Ot Festivali, Urla Enginar Festivali hakkında sohbet ettik. Bu kültür ziyafetine sizleri de bekliyoruz.

Bu topraklarda yüzyıllardır süregelen eğlence, ticaret ve kültürel etkileşimin merkezlerinden olan Pavli Panayırı, Kırkpınar Yağlı Güreşleri ve Çağlak Festivalinde neler yapılıyor, günümüze kadar nasıl ayakta kaldılar?

Hıdırellezin daha önce hiç duymadığınız yönlerini, ortaya çıkış hikayesini ve kültürümüzdeki farklı uygulamalarını biliyor muydunuz?

Önceki bölümlerimizde hıdırellez, nazar boncuğu, nazar inanışının kültürümüzdeki etkileri hakkında sohbet etmiştik. Peki ya ilham kaynağı hayat olan şarkılarımız? Mini bir dinletiye hazır ol!

50 kuruşun üzerinde resmedilmiş ilk kadını tanıyor muydunuz? Hepimizin bildiği Tarihi Pierre Loti Kahvesi’nin güçlü bir kadın tarafından açıldığını ve İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı’nın kurulmasına yardım edenlerden birinin önder bir kadın olduğunu biliyor muydunuz?

Kültürümüzde büyük yer tutan inançlardan Fatma Ana’nın eli, albasmasının hiç bilinmeyen yönlerini ve hikayelerinden oluşan yolculuğa ne dersiniz?

Kültürümüzde çoğu yerde denk geldiğimiz nazar boncuğunun asıl hikayesini biliyor muydunuz? Nazar inanışının geçmişten günümüze farklı kültürlerde ne anlama geldiğini, isimlerini ve kültürümüzdeki yerini konuşuyoruz.

Zamansız Kayıtlar nedir?

Ah Bir Ataş Ver Cigaramı Yakayım türküsünün hikayesini, Çanakkale Boğazı'nda geçit vermeyen askerlerimizin anılarını biliyor muydunuz? Mustafa Kemal Atatürk'ü koruyan aksesuarını duymuş muydunuz?

Yerebatan Sarnıcı'nın sayısız gibi görünen mermer sütunlarının arasında bir gezintiye var mısınız? Peki ya Medusa ve Şahmeran'ın hikayelerini duymuş muydunuz?

Bir çok şeye konu olmuş tarihimizin önemli kalıntılarından olan Göbeklitepe, Nemrut Dağı ve Peribacaları'nı nedir bu kadar önemli ve farklı kılan? "Tarihin sıfır noktası!" nedir bunun açıklaması? Ya dağın tepesindeki heykeller neden varlar? Nasıl oluştu bu Peribacaları? 

Bu bölümde yolculuk Kaz Dağları’na! Birbirlerini seven ama kavuşamayan iki gencin bir şelaleye ismini vererek ölümsüzleştirdiği hikayesini dinlemeye ne dersiniz?

Mevsimlerin insanların hayatlarında verdikleri kararları ne kadar çok etkilediğini biliyor muydunuz? 3000 yıldır süregelen bir gelenek olan baharın renkleri Nevruz Bayramı’nın hikayesini duymuş muydunuz?