Explore every episode of the podcast Felsefe Açıklarından

Bilimsel gelişmelerle ivme kazanan insanın kendi doğasını aşma ve ölümsüzlüğü yakalama çabaları üzerinde konuşacağız.

Konuğumuz Doç. Dr. Devrim Sezer ile soykırım kavramını, bu kavramın yaratıcısı Raphael Lemkin’in görüşleriyle birlikte büyüteç altına alıyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Çetin Balanuye ile “Naturans” kitapları üzerinden kaybolan gerçekliğin yeniden inşası üzerine iki hafta boyunca konuşacağımız programların ilki.

Bu hafta Pieter Brueghel’in “İkarus’un Düşüşü” adlı tablosuna bakarak, kayıtsızlık ve tutku kavramları üzerine konuşuyoruz.

Konuğumuz felsefeci ve P4C eğitmeni Dr. Onur Bakır ile Boğaziçi Üniversitesi'nde gerçekleşen Sophia Network toplantısı ve Çocuklar İçin Felsefe alanında yapılan çalışmalar hakkında konuşuyoruz.

Ortaçağ’da kurulan ilk üniversitelerden, modern dünyanın özgür ve özerk üniversitelerine giden yolculuğu, Boğaziçi Üniversitesi Direnişini merkeze alarak konuşuyoruz. Konuğumuz, Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Erol Köroğlu

Geniş çevrelerde İslam dünyasında "felsefeyi bitiren filozof" olarak anılan Gazali ve ona Aristotelesçi tezlerle bir karşı duruş sergileyen İbn Rüşd üzerine konuşuyoruz.

Bu programda, konuğumuz Prof. Dr. Bekir Zakir Çoban ile James Webb uzay teleskobunun gönderdiği uzay fotoğraflarından yola çıkarak, 11. yüzyılda gerçekleşen Biruni-İbn Sina mektuplaşmalarına uzanıyoruz.

Konuğumuz Rahmi Öğdül ile Plotinos'tan hareketle beden ve bir bedende olmak üzerine konuşuyoruz.

Antikçağ sofistleri ve Septikler’inin düşünce evreninden yola çıkarak postmodernizmin tarihsel ve kültürel altyapısı üzerine konuşuyoruz.

Doğa Filozoflarıyla başlayan süreçte Yunan felsefesi ve sonraki dönemlerde gelişen dinsel eğilimli öğretilerin temel varlık anlayışları üzerinde konuşuyoruz.

Konuğumuz, Hacettepe Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Nazile Kalaycı ile klasik tragedyaların güncel etik ve politik sorunlara uzanan yapısı hakkında konuşuyoruz.

Holokost sonrası felsefe dünyasında tartışılan "suçluluk ve sorumluluk" kavramlarını Doç. Dr. Devrim Sezer'le konuşuyoruz.

Herakleitos ve Protagoras’ın görüşleri eşliğinde, demokrasilerde yurttaşların siyasete katılma, siyaset yapma ve karar alma süreçlerindeki rolleri üzerine konuşuyoruz.

Bu hafta, dünyayla birlikte içine düştüğümüz hallerin bizi neden sıkça stoacı görüşlere taşıdığı üzerine konuşacağız. Stoacılık nedir? Kadere karşı bir teslimiyet mi yoksa iyi ve mutlu bir yaşam için kılavuz mu?

Bu hafta bir bahçenin önünde konuşuyoruz. Bu bahçe, Epikuros’un yüzyıllarca etkisini sürdüren okulu aynı zamanda. Burası bir dünyevi zevkler bahçesi mi? Bahçeden yükselen sesler bize de bir şeyler söylüyor mu?

Bu hafta, Thomas Vinterberg’in "Körkütük" filminden yola çıkarak, Aristoteles’in ahlak felsefesi üzerinde konuşuyoruz. Ölçülü olmak nedir, gerekli midir? İnsan neden ölçüyü kaçırma eğilimindedir?

Bu programda Platon’un “tanrıların da insanın da aklını başından alan azgın ve bu uğurda her şeyi göze alan bir Tiran” olarak tanımladığı aşk hakkında, Platon ve Plotinos’un görüşleri çerçevesinde konuşuyoruz.

"Sokrates bir kahraman mıydı?" sorusundan hareketle Sokrates’in yaşamı ve düşüncesi, “kahramanlık” kavramından hareketle ele alınıyor.

Konuğumuz Prof. Dr. Solmaz Zelyüt ile Boethius’un Felsefenin Tesellisi adlı eserinden hareketle felsefenin hayatın getirdikleri konusunda bir teselli sunup sunmayacağı üzerine konuşuyoruz.

Tayfun Pirselimoğlu’nun son filmi Kerr üzerine tekrarlayan günler, anlar, anlamlar, siyasi ve sosyal abluka, korku ve teslimiyet kavramlarıyla ve Gilles Deleuze referanslarıyla konuşuyoruz.

Sanatın geçmişten günümüze değişen anlamı, sanat dünyasında yeni teknolojiler, NFT, güncel sanat ve sanat piyasaları üzerine konuşuyoruz.

Giderek yaygınlık kazanan komplo teorileri üzerine konuşuyoruz. Komplo teorileri hep var mıydı, neden ihtiyaç duyulur ve nasıl sonuçlar doğuruyor?

Konuğumuz Talat Ulusoy'la geçen hafta üzerine konuştuğumuz Walter Benjamin’in tarih tezlerinden ilhamla “saklı” bırakılan İzmir tarihi üzerine konuştuk.

Program konuğumuz Prof. Dr. Hakan Çörekçioğlu ile Paul Klee’nin Angelus Novus adlı resminden yola çıkarak, Walter Benjamin’in tarih tezleri üzerinde konuşuyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Çetin Balanuye ile “Naturans” kitapları üzerinden kaybolan gerçekliğin yeniden inşası üzerine konuşmaya devam ediyoruz.

Konuğumuz gazeteci yazar Mine Söğüt ile fotoğraf sanatçısı Bennu Gerede’nin “müstehcenlik” soruşturması nedeniyle gözaltına alınması üzerine T24’te yayımlanan “Tahmin edin bu yazının vazgeçtiğimiz başlığı neydi?” başlıklı son yazısı üzerinden ahlak, beden, kadın, özgürlük ve iktidar ilişkileri üzerine konuşuyoruz. 

Konuğumuz film eleştirmeni ve yazar Murat Karakütük ile Christopher Nolan'ın The Odyssey filmini felsefi kavramlar üzerinden yorumlamaya çalışıyoruz.  

Jaspers’le birlikte, felsefeyi “yolda olmak” olarak tanımlarsak eğer, bu yol nasıl bir yol olacak, nasıl girilip nasıl yol alınacak ve bir yere çıkılabiliyorsa, nereye çıkılacak? 

Konuğumuz Sema Kaygusuz ile son romanı Saf Canavar üzerine konuşmaya kaldığımız yerden devam ediyoruz.

Roman, bugün bizim için de neredeyse artık görünür olmaya başlayan büyük bir yok oluş sonrasında, canlı türlerin, insan da dahil neredeyse tamamen yok olduğu, üretilen, yaratılan bedenlerin söz konusu olduğu, tekno-faşist yönetimin hikâye anlatmayı, geçmişi anmayı yasakladığı bir atmosfer yaratıyor.

Konuğumuz Sema Kaygusuz ile büyük bir yok oluşun ardından tekno-faşist bir düzenin hikâye anlatmayı ve geçmişi hatırlamayı yasakladığı distopik dünyayı merkezine alan son romanı Saf Canavar üzerinden günümüzün temel meselelerini konuşuyoruz. 

Konuğumuz sanat tarihçisi, küratör ve yazar Uras Kızıl ile 'Madde Uyandı mı?' başlığı altında Yeni Materyalizm üzerine konuşuyoruz.

Çok uzun vadede geleceği beklenen, Geleceğin krizi olarak görülen iklim krizi artık her gün, ölümcül sıcaklarla, fırtınalarla, sellerle kendini gösteriyor. Sanki artık bütün insan dışı olarak adlandırılan şeyler; yağmurlar, rüzgarlar, denizler, sular, seller, çöpler, petroller, plastikler, bakteriler, virüsler, mikroplar, algoritmalar bir düşman gücü gibi üstümüze üstümüze geliyorlar.

Öyle ki, diğer bütün sorunların savaşların, ekonominin, siyasetin hepsinin önüne geçecek bir durum bu. 
Belki bir zihniyet, bir paradigma değişikliğine ihtiyaç var…

 Tahmin edeceğiniz üzere Geçen hafta neşemizi kaçıran, Deniz Göktaş’ın “Ölü Deniz” gösterisinin YouTube'da yayınlanması sonrasında olup bitenlerin ardından felsefenin mizah, gülme ve neşe kavramlarına yaklaşımı üzerinde duruyoruz. 

Emenuella Cocia, Bitkilerin Yaşamı adlı kitabında, “Yüzyıllardan beri, nadir istisnalar hariç, felsefe doğa üzerine tefekkür etmiyor,” diyor. Biz de bu hafta “Felsefe doğayı unuttu mu?" sorusundan hareket ediyoruz. 

Felsefe doğa üzerine düşünen “Doğa Filozofları”yla başlamıştı, sonra ne oldu da felsefe doğa üzerine düşünmeyi bıraktı? Bu bir ilerleme mi? 

​​​​​​​İklim krizinin yaşamın bütün alanlarına nüfuz ettiği bir dönemde belki de felsefenin doğa üzerine yeni bir bakışla yeniden tefekkür etmesi gerekiyor. 

Konuğumuz İstanbul Arel Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bölüm Başkanı Doç. Dr. Mehmet Yakın ile 2026 Dünya Futbol Şampiyonası üzerine konuşuyor; 'futbol sadece futbol mudur?', 'futbol bir oyun kuşkusuz, ama sadece bir oyun mu ve daha önemlisi bir oyun olarak kalabilecek mi?' ve 'sahada, milyarlarca dolarlık futbol ekonomisi, küresel markalar, yayın şirketleri, sosyal medya orduları ve algoritmalar oldukça bu nasıl mümkün olabilir?' sorularını yanıtlamaya çalışıyoruz.  

Bu hafta bahçede felsefe yapmak üzerine konuşuyoruz. 

🔹Bahçe nedir? 

🔹Her tür dış uyarıcılardan, gürültüden uzak bir kaçış yeri mi?

🔹Sınırları insan tarafından belirlenmiş ikinci bir doğa mı?

🔹Bahçe bizim doğayla olan ilişkimize ayna tutabilir mi?

Sürekli bir performans baskısı altında, asla yerinde duramayan, aynı anda türlü türlü işler yapmaktan bir türlü dikkatini toplayamayan, her işi hesap kitap haline gelmiş, yürürken bile adımlarını sayma peşine düşmüş günümüz insanından tefekkür, derin düşünme beklenebilir mi? Ya felsefeciler, onlardan beklemeli miyiz?