Explore every episode of the podcast Do pomyślenia

Po głośnych raportach i świadectwach absolwentów polskich szkół artystycznych rozpoczęła się dyskusja o granicach pedagogiki w edukacji aktorskiej. Czy wymagające metody nauczania rzeczywiście rozwijają talent, czy mogą prowadzić do przemocy psychicznej i nadużyć? O relacji mistrz-uczeń, zmianach zachodzących w szkołach teatralnych oraz o tym, czy można tworzyć wymagającą edukację artystyczną bez przekraczania granic, porozmawiamy z Małgorzatą Piekutową, teatrolożką.

Dlaczego w dzieciństwie rok wydawał się niemal wiecznością, a wraz z wiekiem kolejne lata zdają się mijać coraz szybciej? Czy czas rzeczywiście subiektywnie przyspiesza, czy jest to jedynie złudzenie tworzone przez nasz mózg? O mechanizmach postrzegania czasu i o tym, czy możemy świadomie sprawić, by płynął dla nas wolniej, mówi dr Wojciech Glac, neurobiolog z Uniwersytetu Gdańskiego.

Dlaczego tak wiele rodzin organizuje zbiórki na leczenie za granicą? Czy eksperymentalne terapie rzeczywiście dają szansę na zdrowie, czy czasem stają się źródłem fałszywej nadziei? O granicach medycyny, sile internetowych zbiórek i odpowiedzialnym pomaganiu osobom z chorobami rzadkimi mówiła Ewa Pląsek, wiceprezeska Fundacji Urszuli Jaworskiej.

Nie potrafią odmówić, biorą na siebie cudze obowiązki i często stawiają potrzeby innych ponad własne. Syndrom people pleasing może prowadzić do przemęczenia, frustracji i utraty poczucia własnych granic. Skąd bierze się potrzeba nieustannego zadowalania innych i jak nauczyć się dbać również o siebie? Gościnią Eweliny Kamińskiej była Marlena Kazoń - psychoterapeutka.

Środowisko położnych alarmuje, że planowane zmiany w systemie kształcenia mogą wpłynąć na jakość opieki nad kobietami. Jaką rolę pełnią dziś położne, jakie mają kompetencje i dlaczego ich obecność jest tak ważna nie tylko podczas porodu, ale także w opiece nad kobietą na różnych etapach życia? O wyzwaniach zawodu opowie Claudia Nil Atmaca, położna.

Obecny na chrzcinach, komuniach, urodzinach, pogrzebach... Mimo kolejnych miast, które wprowadzają nocne prohibicje, alkohol w Polsce wciąż jest uznawany za coś, co powinno pojawić się na stole podczas świętowania. O tym skąd bierze się społeczny nacisk na picie alkoholu oraz jak rozpoznać uzależnienie i współuzależnienie Ewelina Kamińska rozmawiała z Katarzyna Kucewicz, psycholożką.

Potrafimy surowo oceniać innych, jednocześnie usprawiedliwiając własne decyzje bardzo podobnymi argumentami. Skąd bierze się hipokryzja, dlaczego tak trudno ją dostrzec u samych siebie i w jaki sposób nasz mózg chroni nas przed niewygodną prawdą o nas samych? O mechanizmach podwójnych standardów, moralnych usprawiedliwień i pracy nad większą spójnością między przekonaniami a działaniem mówiła psychoterapeutka Marzena Mawricz.

Młodzi ludzie opuszczający domy dziecka i pieczę zastępczą często wchodzą w dorosłość bez stabilnego zaplecza, wsparcia finansowego i relacji, które dla wielu rówieśników są czymś naturalnym. Problemy z mieszkaniem, edukacją czy odnalezieniem się na rynku pracy pokazują skalę systemowych luk. O tym, dlaczego start w samodzielne życie bywa dla nich tak trudny, jakie wsparcie działa naprawdę i jakie koszty społeczne niesie niewydolność systemu, mówił Bartłomiej Jojczyk, prezes Fundacji Dobrych Inicjatyw.

Dom tymczasowy dla osieroconych szczeniąt i kociąt to miejsce wymagające wiedzy, czasu i odpowiedzialnych decyzji. Opieka nad najmłodszymi zwierzętami oznacza całodobowe karmienie, dbanie o higienę i szybkie reagowanie na zagrożenia zdrowotne. Równolegle pojawiają się trudne pytania o skuteczne ograniczanie bezdomności - od sterylizacji i adopcji po kontrowersyjny temat postępowania ze ślepymi miotami. W audycji rozmowa z Magdaleną Jaźwińską z fundacji "Tymczasem u Magdy" o tym, jak pomagać mądrze, z myślą o dobru zwierząt i realnych możliwościach opieki.

W codziennym życiu często balansujemy między troską a zamartwianiem się, nie zawsze dostrzegając granicę między nimi. Niewidzialna praca emocjonalna w domu - opieka, uważność i odpowiedzialność za innych - niesie ze sobą realne koszty, które rzadko stają się przedmiotem refleksji. O tym, o daje nam życie z troską na ramieniu, Ewelina Kamińska rozmawiała z Olgą Gitkiewicz, dziennikarką.

Kultura samorozwoju i terapii coraz silniej wpływa na sposób myślenia o sobie i własnych emocjach. Choć zwiększa dostęp do pomocy psychologicznej, rodzi też pytania o presję nieustannej pracy nad sobą, nadmierne skupienie na "ja" oraz możliwe osłabienie więzi społecznych – i o to, czy terapia rzeczywiście jest potrzebna każdemu. Z psycholożką - Kamą Wojtkiewicz rozmawiała Ewelina Kamińska.

Niechęć do kobiet nie zawsze przybiera formę otwartej dyskryminacji. Częściej działa subtelnie - poprzez język, oczekiwania społeczne, szkodliwe stereotypy i struktury rynku pracy, które sprawiają, że praca kobiet bywa mniej doceniana lub gorzej wynagradzana. Coraz więcej badań pokazuje, że te "niewidoczne" mechanizmy mają realny wpływ na kariery, zarobki i poczucie wartości kobiet. O cichej dyskryminacji kobiet Ewelina Kamińska rozmawiała z Sylwią Chutnik - pisarką i kulturoznawczynią.

Jeszcze kilkanaście lat temu ADHD kojarzyło się głównie z nadpobudliwymi chłopcami. Dziś coraz więcej kobiet dowiaduje się o swojej neuroróżnorodności dopiero po trzydziestce, a nawet czterdziestce. Dlaczego przez lata pozostawały niezdiagnozowane? Jakie są charakterystyczne objawy ADHD u kobiet i czym różnią się od stereotypowego obrazu tego zaburzenia? Tematem rozmowy były maskowanie objawów, przeciążenie codziennymi obowiązkami, perfekcjonizm, problemy z organizacją oraz wpływ hormonów na funkcjonowanie osób z ADHD. Nie zabrakło również pytań o granicę między "zwykłym roztargnieniem" a potrzebą profesjonalnej diagnozy oraz o to, jak wygląda życie po jej otrzymaniu. O tym opowiedziała Agata Todzia-Kornaś, psychiatra i badaczka ADHD u kobiet.

Skąd bierze się popularność mody na lata 90. i początek XXI wieku? Dlaczego kasety magnetofonowe, walkmany, gry na Pegasusie czy Tamagotchi znów cieszą się popularnością? Czy nostalgia jest jedynie sentymentalnym wspomnieniem dzieciństwa, czy także sposobem radzenia sobie z niepewnością współczesnego świata? Jak działa pamięć, dlaczego idealizujemy przeszłość oraz w jaki sposób marki, popkultura i media społecznościowe wykorzystują nostalgię do budowania emocjonalnej więzi z odbiorcami. O fenomenie kolekcjonowania kaset, powrocie analogowych nośników i sile nostalgii opowiedział Cezary Molski.

Żyjemy w świecie, w którym fałszywe informacje rozchodzą się szybciej niż sprostowania. Dezinformacja nie jest już wyłącznie domeną polityki - dotyczy zdrowia, bezpieczeństwa, zmian klimatu, nowych technologii czy codziennych wydarzeń. Dlaczego tak łatwo dajemy się zwieść emocjonalnym przekazom? Jak działają mechanizmy manipulacji i dlaczego algorytmy mediów społecznościowych premiują treści wywołujące strach, złość i oburzenie? O tym opowiedziała prof. Katarzyna Bąkowicz, medioznawczyni z Uniwersytetu SWPS, współtwórczyni Central European Digital Media Observatory.

Subskrypcje stały się częścią codzienności - płacimy już nie tylko za telefon, telewizję czy platformy streamingowe, ale także za funkcje w samochodach, sprzęt AGD czy oprogramowanie. Czy model abonamentowy rzeczywiście zapewnia większą wygodę, czy raczej sprawia, że tracimy kontrolę nad wydatkami? O rosnącej popularności subskrypcji, zagrożeniach i sposobach zarządzania cyfrowymi usługami opowiada Mikołaj Rogalewicz, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa z CyberDefence24.

Niektóre dzieci zbyt wcześnie przestają być dziećmi. Zamiast się bawić, martwią się o domowy budżet. Zamiast szukać wsparcia u rodziców, same stają się ich powiernikami, opiekunami czy "partnerami do rozmowy". To zjawisko nazywa się parentyfikacją - odwróceniem ról w rodzinie, gdy dziecko przejmuje obowiązki i odpowiedzialność dorosłych. O tym, czy parentyfikacja zawsze jest szkodliwa, gdzie przebiega granica między pomocą w domu a odwróceniem ról w rodzinie oraz jakie konsekwencje niesie to w dorosłym życiu, mówiła psycholog Kinga Rochala.

Dlaczego dla wielu osób cisza jest bardziej niekomfortowa niż hałas? Jak to możliwe, że przez tysiące lat ludzie szukali ciszy, a dziś wielu od niej ucieka? Jeszcze kilkadziesiąt lat temu cisza była stanem naturalnym. Dziś stanem naturalnym stał się szum: podcast, muzyka, radio, telewizor w tle, powiadomienia, media społecznościowe. W audycji rozmowa z Michałem Niewęgłowskim, trenerem świeckiej medytacji, o wpływie nieustannego natłoku bodźców na psychikę oraz jak odnaleźć się w ciszy.

Kolor włosów, fryzura czy łysina od wieków wpływają na sposób, w jaki postrzegamy innych. Dlaczego blondynki w kawałach były archetypem głupoty i czy już się to zmieniło? Skąd wzięło się powiedzenie rudy-fałszywy? Prof. Waldemar Kuligowski, antropolog, opowiada o źródłach stereotypów związanych z wyglądem, wyjaśni, skąd wzięły się popularne powiedzenia i zastanowi się, czy współczesne społeczeństwo uwolniło się od takich uprzedzeń.

Kim jest współczesny tata? Czy różni się od ojców sprzed kilkunastu czy kilkudziesięciu lat? Jeszcze niedawno ojciec był przede wszystkim żywicielem rodziny. Współcześnie ma być obecny, zaangażowany, czuły i gotowy do dzielenia rodzicielskich obowiązków. Dziś refleksja o ojcostwie bez stereotypów - o wyzwaniach, oczekiwaniach i codzienności współczesnych ojców. Z Michałem Kotem, socjologiem i dyrektorem Fundacji Instytutu Pokolenia, rozmawiała Ewelina Kamińska.