Explore every episode of the podcast Debata Dwójki

"Granice języka są granicami mojego świata" to cytat z "Traktatu logiczno-filozoficznego" Ludwiga Wittgensteina, zwracający uwagę, że język jest narzędziem, za pomocą którego poznajemy i rozumiemy świat. Język debaty politycznej z pewnością ma wypływ na potoczną polszczyznę, a więc i na nasz sposób interpretowania i oceniania rzeczywistości. Jaki?

Od połowy marca, kiedy autorka bestsellerowego reportażu historycznego "Chłopki" Joanna Kuciel-Frydryszak zdecydowała się zażądać od wydawcy renegocjacji umowy i wyższego udziału w zyskach, nie milkną dyskusje na temat konieczności zmian w systemie wynagradzania pisarek i pisarzy. Większość środowiska staje murem za autorką, jednak pojawiają się też głosy krytyczne. Ile wart jest bestseller? Zapraszamy do słuchania i oglądania "Debaty Dwójki".

Historia to nauka, w której nie da się przeprowadzić eksperymentów, żeby zbadać dany problem. Dlatego też historycy w swoich badaniach uzależnieni są od źródeł, jakie pozostały po danych okresach. Ich zadaniem jest ustalenie za ich pomocą najbardziej obiektywnej prawdy. Jest jednak także drugi sposób spojrzenia na historię jako element wspólnototwórczy. O podejściu do historii i jej znaczeniu dyskutowali w Programie 2 Polskiego Radia prof. Rafał Wnuk i dr hab. Dobrochna Kałwa.

"Zrób wydarzenie i umrzyj" - tak Jerzy Kornowicz ocenił jeden z modeli wspierania kultury, jaki obowiązuje w Polsce. W debacie na antenie Programu 2 Polskiego Radia rozmawialiśmy na temat wspierania projektów i organizacji kulturalnych. Padły konkretne postulaty i wskazano obszary, które wymagają zmian.

Literatura w Polsce bez polskiej literatury? Jak rysuje się sytuacja na rynku księgarskim, jeśli sprzedaż półtora tysiąca egzemplarzy powieści uznanego już autora uważana jest za sukces? Co jest przyczyną takich wyników? Do rozmowy o sytuacji literatury polskiej na polskim rynku księgarskim Wacław Holewiński zaprosił grupę ekspertów. Zachęcamy do zapoznania się z zapisem "Debaty Dwójki".

- Bardzo irytuje mnie wrzucanie wszystkiego do jednego worka czy krytyka współczesnej architektury, bo zazwyczaj nie towarzyszy temu głębsza refleksja - powiedział podczas "Debaty Dwójki" Michał Krasucki - stołeczny konserwator zabytków. Podczas dyskusji w Dwójce swoje spojrzenie na rozwój polskich miast przedstawili także Natalia Paszkowska i Piotr Mazik. Każdy z ekspertów zwrócił uwagę na inne elementy, które ich zdaniem są ważne w rozwoju architektury miast.

Dzień Wolności i Praw Obywatelskich upamiętnia pierwsze po II wojnie światowej wolne wybory parlamentarne w 1989 roku: częściowo wolne do Sejmu oraz całkowicie wolne do Senatu. 4 czerwca w Debacie Dwójki pochyliliśmy się nad jedną z podstawowych, odzyskanych 35 lat temu wolności - wolnością słowa. 

- Myślę, że zjawisko dezinformacji by się tak nie pleniło, gdyby ludzie mieli szczerą, głęboką motywację do poznawania prawdy. Do szukania informacji i ich weryfikowania. Może jest to też kwestia braku narzędzi, że ludzie często nie bardzo wiedzą, jak i gdzie poszukać źródeł informacji - mówił podczas "Debaty Dwójki" prof. Marek Kochan, językoznawca i medioznawca z Uniwersytetu SWPS.

- Zarówno w środowisku językoznawców, jak i Polaków w ogóle feminatywy są od stuleci, chociaż mają zmienną naturę. Czasami znikają z komunikacji, czasami ich przybywa. Dla niektórych są ważne, dla niektórych obojętne, czasami są kwestią mód językowych, jakichś trendów intelektualnych, czasami też polityki. Nasz stosunek do feminatywów bardzo się zmienia - mówiła w czasie "Debaty Dwójki" dr hab. Barbara Sobczak, sekretarz Rady Języka Polskiego.

- W Europie toczy się wojna, także wojna o europejskie wartości, także wojna o tożsamość kulturową Europy. Stan wojenny w kulturze oznacza wykreślenie Szostakowicza. Tak pojmujemy to w Dwójce, ale to nie jest pogląd powszechny - mówił Andrzej Sułek, prowadzący Debatę Dwójki. Zapraszamy do obejrzenia zapisu wideo.

- Tak naprawdę pracujemy nad tworem, który nazywa się listą lektur szkolnych. Literatura w szkole służy przede wszystkim uczeniu czytania. W związku z tym myślę, że ważną zasadą, którą powinni kierować się wszyscy, którzy projektują jakiekolwiek zmiany dla uczniów i uczennic, jest myślenie, co pomoże uczniom czytać, rozumieć, uczyć się - mówiła w Dwójce dr Kinga Białek z zespołu ekspertów przygotowującego zmiany w podstawie programowej do języka polskiego.

- Kultura jest łatwym celem ataku, bo się nie obroni. Dyrygent się nie odwinie, nie spali tej opony, żeby narobić dymu. Obraz nie odszczeka, jeśli się go zaatakuje i potnie. Kultura jest naprawdę słaba i bezbronna - mówił nasz dziennikarz Andrzej Sułek. W pierwszej Debacie Dwójki rozmawialiśmy o protestach aktywistek kampanii Ostatnie Pokolenie, które zakłóciły koncert w Filharmonii Narodowej i oblały farbą pomnik warszawskiej Syrenki.

Czasopisma wzbudzają emocje nie tylko w zestawieniu ze spójnikiem rozłącznym "lub"... Ministerialne środki na czasopisma od dawna wywołują dyskusję. Na brak transparentności i uznaniowość konkursu przedstawiciele tej gałęzi rynku medialnego narzekają od lat.

Od dłuższego czasu w Polsce toczy się dyskusja nad znaczeniem i rolą konkursów na dyrektorów instytucji kulturalnych. W "Debacie Dwójki" uczestnicy zastanawiali się m.in. nad sensem ograniczania kadencji dyrektorów teatrów.

- To jak można było myśleć o piśmie w 2009 roku, gdy powstawał "Dwutygodnik", w jej chwili jest już niemożliwe. Teraz trzeba już bardzo profesjonalnie myśleć o promocji pisma, o tym, w jaki sposób docierać z tymi treściami do czytelników/czytelniczek - mówiła w "Debacie Dwójki" dr Zofia Król, redaktorka naczelna internetowego magazynu "Dwutygodnik".

Pracowity maruda, patriotyczny egoista – między innymi takie paradoksalne figury wyłaniają się z opisów własnych Polaków. Pełno w nich trudnych do pogodzenia cech: podległość obok umiłowania wolności, szczerość obok nieufności i uczciwość obok kombinatorstwa. Jaki jest więc portret własny Polaków?

- Jesteśmy na początku historii sztucznej inteligencji. Ona pozostaje jeszcze w całości do napisania, a my jesteśmy tego częścią. Jeszcze możemy napisać ją po swojemu. Staram się przekonywać, że nie jesteśmy skazani na ten model rozwoju AI, który w tej chwili dyktuje Dolina Krzemowa - mówił w Dwójce prof. Michał Krzykawski, filozof nauki i techniki.

W czasie kiedy melomani zapełniają sale koncertowe, większość Polaków wybiera zupełnie inne zajęcia, niż słuchanie muzyki klasycznej na żywo. Jakie są przyczyny tego zjawiska? O tym rozmawialiśmy w "Debacie Dwójki".

- Tu nie ma jednego schematu, jednego wzorca. Szkoła to rzecz o relacjach ludzi z ludźmi, nauczycieli i uczniów, czy inaczej - uczniów i mistrzów. Czynnikiem, który ostatecznie decyduje, jak dana sytuacja jest odbierana przez ucznia, jego rodziców, ale też nauczyciela, bo relacja działa w dwie strony, jest człowiek, a nie system - mówił w "Debacie Dwójki" Mariusz Tokarski, dyrektor Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. K. Szymanowskiego w Warszawie.

Na Zachodzie wydawane są kolejne książki poświęcone Czesławowi Miłoszowi i jego twórczości. Także w Polsce coraz więcej osób wraca do jego poezji. Prof. Andrzej Franaszek ocenił w trakcie Debaty Dwójki, że jednym z powodów takiego stanu rzeczy jest aktualność twórczości poety. Wraz z nim udział w dyskusji w Programie 2 Polskiego Radia wzięli: Jerzy Illg, prof. Ewa Kołodziejczyk i Natalia Malek.