بیست‌ویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جست‌وجوی ایران (بخش سوم)
Episode 21.3
Friday, June 12, 2026 • Duration 01:08:26
شاهرخ مسکوب سال‌های آخر عمرش را دور از ایران گذراند، اما هیچوقت از ایران دور نشد.
در بخش پایانی زندگی مسکوب، از مهاجرت، دلتنگی، بیماری و سال‌های اقامت در پاریس می‌گوییم؛ سالهایی که حاصلش برخی از ماندگارترین نوشته‌های او شد. روایت مردی که در تبعید خودخواسته زیست، اما تمام عمرش را صرف اندیشیدن به ایران، زبان فارسی و میراث فردوسی کرد.
بیست‌ویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جست‌وجوی ایران (بخش دوم)
Episode 21.2
Saturday, May 30, 2026 • Duration 58:18
شاهرخ مسکوب بعد از زندان، مدتی خودش را گم کرد، اما ادبیات راه نجاتش شد.
در بخش دوم روایت زندگی مسکوب، از سال‌های پس از آزادی می‌گوییم. از سرخوردگی و خودویرانگری تا بازگشت به کتاب‌ها، ترجمه‌ی «ادیپ شهریار»، کشف عمیق‌تر شاهنامه و حافظ و شکل گرفتن نویسنده‌ای که آرام‌آرام سیاست را پشت سر گذاشت و راه خودش را در ادبیات و اندیشیدن به ایران پیدا کرد.
«شاهرخ مسکوب»، علی بزرگیان، از مجموعه‌ی «نامیرایان» نشر «مان کتاب»
«سرگذشت فکری شاهرخ مسکوب»، یوسف اسحاق‌پور، نشر «فرهنگ جاوید»
«حدیث نفس»، حسن کامشاد، نشر «نی»
«درباره‌ی سیاست و فرهنگ»، علی بنوعزیزی، نشر «فرهنگ جاوید»
«کارنامه‌ی ناتمام»، شاهرخ مسکوب، نشر «نیلوفر»
بیست‌ویکم: شاهرخ مسکوب؛ مردی در جست‌وجوی ایران (بخش اول)
Episode 21.1
Friday, May 22, 2026 • Duration 58:18
کمتر کسی به اندازه‌ی شاهرخ مسکوب، این‌همه زندگی متفاوت را در یک عمر تجربه کرده است. مردی که از راه سیاست وارد شد، اما مسیر زندگی و تأثیرگذاری‌اش را در ادبیات پیدا کرد.
در بخش اول زندگی شاهرخ مسکوب، از کودکی و سال‌های نوجوانی او در تهران و اصفهان می‌گوییم. از کتاب‌خوانی و فوتبال و رفاقت با حسن کامشاد تا روزهای پرالتهاب دانشگاه، توده‌ای شدن، کودتای ۲۸ مرداد و سال‌های زندگی مخفی و زندان. روایت مردی که پیش از آن‌که جستارنویس و پژوهشگر باشد، جوانی بود درگیر سیاست، امید و شکست.
«شاهرخ مسکوب»، علی بزرگیان، از مجموعه‌ی «نامیرایان» نشر «مان کتاب»
«سرگذشت فکری شاهرخ مسکوب»، یوسف اسحاق‌پور، نشر «فرهنگ جاوید»
«حدیث نفس»، حسن کامشاد، نشر «نی»
«درباره‌ی سیاست و فرهنگ»، علی بنوعزیزی، نشر «فرهنگ جاوید»
بیستم: میرزا حسن رشدیه؛ معلمی برای یک ملت (بخش دوم)
Saturday, December 20, 2025 • Duration 41:44
در بخش دوم این شماره، به ادامه‌ی کار میرزا حسن رشدیه می‌پردازیم. مردی که خستگی‌ناپذیر، آنقدر به پیگیری هدفش پرداخت تا روزی که شکل‌گیری مدارس به شکل جدید، در نقاط مختلف ایران به امری عادی تبدیل شود.
پيشگامان آزادی: انديشه‌ها و كوشش‌های فرهنگی و سياسی حاج ميرزا حسن رشديه تبريزی، محمود حکیمی، انتشارات قلم
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم ميرزا حسن رشديه، تهیه و تنظیم انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
مکتوبی از میرزا حسن رشدیه، علی قیصری، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا
تأملی بر آراء آموزشی میرزا حسن رشدیه، سهراب یزدانی، ابراهیم بوچانی، فصلنامه‌ی تاریخ
بیستم: میرزا حسن رشدیه؛ معلمی برای یک ملت (بخش اول)
Wednesday, December 3, 2025 • Duration 38:32
این روایت زندگی میرزا حسن رشدیه است. مردی که مدرسه را از تاریکی مکتب‌خانه‌ها بیرون کشید و الفبا را از حفظ‌کردن‌های کور به فهم و معنا رساند. در این اپیزود، از نخستین تلاش‌های او برای ساخت مدرسه نوین می‌گوییم. تلاشی که گاه با تحقیر، مخالفت و حتی آتش از آن استقبال شد.
داستان، فقط داستان یک معلم نیست، قصه‌ی شکل‌گیری دانشی‌ست که بعدها ستون‌های جامعه مدرن ایران را ساخت. از کلاس‌های کوچک تا تغییر بزرگ در سرنوشت آموزش.
این‌بار می‌پرسیم: چه می‌شود وقتی یک نفر با یک تخته و چند گچ، می‌خواهد آینده را بنویسد؟
پيشگامان آزادی: انديشه‌ها و كوشش‌های فرهنگی و سياسی حاج ميرزا حسن رشديه تبريزی، محمود حکیمی، انتشارات قلم
نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش چهارم)
Tuesday, September 23, 2025 • Duration 01:11:25
در بخش چهارم سراغ سفرنامه‌هایی می‌رویم که هم رنگ‌وبوی دربار دارند و هم بازتابی از اروپا در نگاه شاه و رجال قاجار.
مظفرالدین‌شاه قاجار با هیئتی پرزرق‌وبرق راهی فرنگ می‌شود؛ شیفته‌ی سالن‌های اپرا، سینما و جادوی فناوری تازه‌ای به نام سینماتوگراف.
در کنارش علی‌خان ظهیرالدوله که او هم به همراه مظفرالدین شاه به سفر رفته، از زاویه‌ی دیگری به اروپا نگاه می‌کند. از برج ایفل که آن را به دسته‌ای تشبیه می‌کند که می‌شود با آن شهر پاریس را بلند کرد، تا انزجارش از ارتباط آزاد و راحت زن و مرد.
سرانجام میرزا نصرالله‌خان ناصرالسلطنه، با نگاهی دقیق و سیاسی همه‌چیز را ثبت می‌کندشاید هیچکس به اندازه‌ی او به مقایسه‌ی اوضاع سیاسی و اجتماعی و پیشرفت‌های اروپا و ایران نمی‌پردازد و به اندازه‌ی او برای وضع ایران افسوس نمی‌خورد.
سه نگاه متفاوت که وقتی کنار هم قرار می‌گیرند، تصویری چندلایه از اروپا و مواجهه‌ی ایرانیان با جهان مدرن می‌سازند.
در کانال یوتیوب، ویدیوهایی متفاوت از پادکست اما مرتبط با موضوعات مورد علاقه‌ی چنین شد خواهید دید.
نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش سوم)
Monday, September 8, 2025 • Duration 01:18:20
در بخش سوم به سراغ دو سفرنامه‌ی کمترخوانده‌شده می‌رویم؛ سفرنامه‌ی عمادالسلطنه و میرزا ابراهیم‌خان صحافباشی.
در نوشته‌های میرلایق علی خان عمادالسلطنه با مشاهدات او در لندن همراه می‌شویم و با میرزا ابراهیم‌خان صحافباشی که تاجری زرنگ است، به شهرهای مختلف اروپا و حتی آمریکا، کانادا و ژاپن می‌رویم. سفرنامه‌ی او نه از نگاه شاه یا یک سیایتمدار، بلکه از نگاه فردی عادی نوشته شده که نثر بسیار جالبی دارد، به نکته‌های جالبی توجه می‌کند و آنچه را در سفرش دیده با ایران مقایسه می‌کند.
بخش اول:
میرزا ابوالحسن خان ایلچی، میرزا صالح شیرازی، رضاقلی میرزا، فرخ خان امین‌الدوله، حاجی سیاح، حاجی پیرزاده
بخش دوم:
ناصرالدین شاه قاجار
بخش سوم:
عمادالسلطنه، میرزا ابراهیم خان صحافباشی تهرانی
بخش چهارم:
مظفرالدین شاه قاجار، علی خان ظهیرالدوله، میرزا نصرالله خان ناصرالسلطنه
نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش دوم)
Tuesday, August 5, 2025 • Duration 01:20:40
در این بخش به سراغ یکی از شگفت‌انگیزترین سفرنامه‌های دوره‌ی قاجار می‌رویم: روایت ناصرالدین‌شاه قاجار از اولین سفرش به اروپا.
از تونل قطار تا مغازه‌های بزرگ پاریس، تماشاخانه‌ها، رستوران‌های شیک، زنان اروپایی و نظم و پاکیزگی خیابان‌ها، ناصرالدین‌شاه، این شاه شرقی را در سفرش شگفت‌زده می‌کند.
این اپیزود، روایت سفر اولین پادشاه ایرانی است که به اروپا سفر کرد. روایتی از سفرنامه‌ای که شاه در آن بسیاری از مشاهداتش را با دقت و وسواس ثبت کرد. با همان لحن همیشگی و گاه طنزآمیزش.
بخش اول:
میرزا ابوالحسن خان ایلچی، میرزا صالح شیرازی، رضاقلی میرزا، فرخ خان امین‌الدوله، حاجی سیاح، حاجی پیرزاده
بخش دوم:
ناصرالدین شاه قاجار
بخش سوم:
عمادالسلطنه، میرزا ابراهیم خان صحافباشی تهرانی
بخش چهارم:
مظفرالدین شاه قاجار، علی خان ظهیرالدوله، میرزا نصرالله خان ناصرالسلطنه
نوزدهم: باید دید و رشک برد؛ اولین مواجهه‌ی ایرانیان با اروپا (بخش اول)
Friday, July 25, 2025 • Duration 01:33:04
ایرانِ قرن نوزدهم را تصور کنید؛ جایی که خبری از برق، قطار یا رستوران و هتل نیست. حالا تصور کنید گروهی از ایرانیان برای اولین بار پا به اروپا می‌گذارند و با چیزهای جدید مواجه می‌شوند: خیابان‌های روشن با چراغ گاز و برق، قطارهایی که از دل تونل‌ها، کوه‌ها را درمی‌نوردند، زنانی که آزادانه در تئاترها نشسته‌اند و پارلمانی که قید و بندی بر دست پادشاه بسته است.
در این شماره‌ی «چنین شد»، از اولین ایرانی‌هایی می‌شنوید که در دوره‌ی قاجاریه به اروپا رفتند و سفرنامه نوشتند. سفرنامه‌هایی که ما بفهمیم اولین مواجهه‌ی ایرانی‌ها با اروپا چطور بوده است. آنجا چه چیزهایی دیده‌اند، از چه حیرت کرده‌اند، چه چیزهایی را دوست داشته‌اند، چه چیزهایی باب میلشان نبوده و آیا اروپا را با ایران مقایسه می‌کرده‌اند یا نه.
در این اپیزود به دنیای سفرنامه‌نویسان قاجار می‌رویم؛ کسانی مثل میرزا صالح شیرازی (که اولین روزنامه‌ی ایران را بعد از دیدن مطبوعات لندن راه انداخت)، ناصرالدین‌شاه (که از دیدن تونل‌های راه‌آهن حیرت کرد) و میرزا ابراهیم خان صحافباشی (کاسب تهرانی که سینماتوگراف را به ایران آورد و اولین سالن سینما را در لاله‌زار راه انداخت).
بخش اول:
میرزا ابوالحسن خان ایلچی، میرزا صالح شیرازی، رضاقلی میرزا، فرخ خان امین‌الدوله، حاجی سیاح، حاجی پیرزاده
بخش دوم:
ناصرالدین شاه قاجار
بخش سوم:
عمادالسلطنه، میرزا ابراهیم خان صحافباشی تهرانی
بخش چهارم:
مظفرالدین شاه قاجار، علی خان ظهیرالدوله، میرزا نصرالله خان ناصرالسلطنه
در دورانی که صدای زنان شنیده نمی‌شد، صدیقه دولت‌آبادی از معدود زنانی بود که ایستاد، نوشت و فریاد زد.
او اولین مدرسه‌ی دخترانه‌ی اصفهان و سومین روزنامه‌ی زن‌نگار ایران را تأسیس کرد. این بخشی از فعالیت‌های او بود برای تغییر جایگاه زنان ایران. جایگاهی که حتی از جنس دوم هم فروتر بود.
اما مثل هر انسان دیگری، در زندگی خود او هم تناقض‌هایی بود که تصویر او را به عنوان یک قهرمان را از بین می‌برد. در این شماره، از زندگی پرفرازونشیب او می‌گوییم، از انتخاب‌هایش و از نبردهایش برای زنان ایران، در روزگاری که جای زن در پستوی خانه‌ها بود.
در کانال یوتیوب، ویدیوهایی متفاوت از پادکست اما مرتبط با موضوعات مورد علاقه‌ی چنین شد خواهید دید.
Related Shows Based on Content Similarities
Discover shows related to Chenin Shod | چنین شد, based on actual content similarities. Explore podcasts with similar topics, themes, and formats, backed by real data.
عنصر عقلانیت و خردباوری، متن سخنرانی در شب میرزا حسن رشدیه، مقصود فراستخواه، مجله‌ی بخارا
الگوگیری میرزا حسن رشدیه از عثمانی جهت بنیانگذاری نظام نوین آموزشی در ایران؛ با استناد به یک دستنوشته، رحیم روحبخش، سید رضا باقریان موحد، مجله‌ی بخارا، شماره ۱۴۴
مدارس جدید در دوره‌ی قاجاریه، بانیان و پیشروان، اقبال قاسمی پویا، مرکز نشر دانشگاهی
مجموعه آثار میرزا حسن رشدیهی تبریزی، سید رضا باقریان موحد، انتشارات کتاب طه
پس از نان: زندگی و روزگار میرزا حسن رشدیه، بنیانگذار مدارس نوین در ایران، بابک عارفی، انتشارات آپامهر
_____________________
Musics:
Theme from Poldark - Anne Dudley
The Longest Walk-Anne Dudley, The Chamber Orchestra Of London
زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی مرحوم ميرزا حسن رشديه، تهیه و تنظیم انجمن آثار و مفاخر فرهنگی
مکتوبی از میرزا حسن رشدیه، علی قیصری، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا
تأملی بر آراء آموزشی میرزا حسن رشدیه، سهراب یزدانی، ابراهیم بوچانی، فصلنامه‌ی تاریخ
عنصر عقلانیت و خردباوری، متن سخنرانی در شب میرزا حسن رشدیه، مقصود فراستخواه، مجله‌ی بخارا
الگوگیری میرزا حسن رشدیه از عثمانی جهت بنیانگذاری نظام نوین آموزشی در ایران؛ با استناد به یک دستنوشته، رحیم روحبخش، سید رضا باقریان موحد، مجله‌ی بخارا، شماره ۱۴۴
مدارس جدید در دوره‌ی قاجاریه، بانیان و پیشروان، اقبال قاسمی پویا، مرکز نشر دانشگاهی
مجموعه آثار میرزا حسن رشدیهی تبریزی، سید رضا باقریان موحد، انتشارات کتاب طه
پس از نان: زندگی و روزگار میرزا حسن رشدیه، بنیانگذار مدارس نوین در ایران، بابک عارفی، انتشارات آپامهر
روزنامه‌ی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار (از شوال ۱۲۸۸ تا ذیحجهی ۱۲۹۰ ق. به انضمام سفرنامه‌ی اول فرنگ)، به کوشش مجید عبدامین، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن
پاریس از دور نمایان شد؛ پاریس به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
آسمان لندن زیاده میبارد؛ لندن به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
سفرنامه‌ی ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران
سفرنامه‌ی ناصری، ناصرالسلطنه میرزا نصرالله طباطبائی دیبا، تحقیق و تصحیح رسول جعفریان، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
سفرنامه‌ی حاج سیاح، به کوشش علی دهباشی، انتشارات سخن
_____________________
Musics:
Moldovenyaska Moldavian Dance - Samovar Russian Folk Music Ensemble
The Blue Danube Op. 314 - André Rieu
Out of Africa - John Barry
The Flight Of The Bumble Bee - Nikolai Rimsky-Korsakov
Symphony No. 25 in G Minor K. 183 I. Allegro con brio - Wolfgang Amadeus Mozart
Carnival of the Animals, Aquarium - Camille Saint-Saëns
روزنامه‌ی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار (از شوال ۱۲۸۸ تا ذیحجهی ۱۲۹۰ ق. به انضمام سفرنامه‌ی اول فرنگ)، به کوشش مجید عبدامین، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن
پاریس از دور نمایان شد؛ پاریس به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
آسمان لندن زیاده میبارد؛ لندن به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
سفرنامه‌ی ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران
سفرنامه‌ی ناصری، ناصرالسلطنه میرزا نصرالله طباطبائی دیبا، تحقیق و تصحیح رسول جعفریان، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
سفرنامه‌ی حاج سیاح، به کوشش علی دهباشی، انتشارات سخن
_____________________
Musics:
Krivo polska - Hazelius Hedin
Branle de Poictou - Adrian Le Roy
Lulu-Valse - Csókolom
Katyusha - Ivan Rebroff
Lara's Theme from the film _Dr. Zhivago_ - Andreyev Balalaika Ensemble
Tango Stefana - Vołosi
La traviata, Act I, Libiamo ne' lieti calici, Brindisi - Giuseppe Verdi
The Snowstorm II. Waltz - Georgy Sviridov
Koto Music - 12th Century to 18th Century (Yachiyo Jishi) - Izumi-kai Original Instrumental Group
روزنامه‌ی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار (از شوال ۱۲۸۸ تا ذیحجهی ۱۲۹۰ ق. به انضمام سفرنامه‌ی اول فرنگ)، به کوشش مجید عبدامین، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن
پاریس از دور نمایان شد؛ پاریس به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
آسمان لندن زیاده میبارد؛ لندن به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
سفرنامه‌ی ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران
سفرنامه‌ی ناصری، ناصرالسلطنه میرزا نصرالله طباطبائی دیبا، تحقیق و تصحیح رسول جعفریان، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
سفرنامه‌ی حاج سیاح، به کوشش علی دهباشی، انتشارات سخن
_____________________
Musics:
Samen Op de Tractor - Naragonia
Wals Van Kortenberg - Het Brabants Volksorkest
La petite valse - André Rieu
European Union_ Ode an die Freude (Ode to Joy), _Praise to Joy…_ [arr. P. Breiner] - Ludwig van Beethoven
Les Indes galantes, RCT 44 _ Entrée IV_ Danse des sauvages - Jean-Philippe Rameau
The Prince Of Denmarks March (Trumpet Voluntary) - Various Artists
Music For The Royal Fireworks Suite - Various Artists
روزنامه‌ی خاطرات ناصرالدین شاه قاجار (از شوال ۱۲۸۸ تا ذیحجهی ۱۲۹۰ ق. به انضمام سفرنامه‌ی اول فرنگ)، به کوشش مجید عبدامین، انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار با همکاری انتشارات سخن
پاریس از دور نمایان شد؛ پاریس به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
آسمان لندن زیاده میبارد؛ لندن به روایت مسافران دوره‌ی قاجار، به کوشش علیاکبر شیروانی، نشر اطراف
سفرنامه‌ی ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران
سفرنامه‌ی ناصری، ناصرالسلطنه میرزا نصرالله طباطبائی دیبا، تحقیق و تصحیح رسول جعفریان، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی
سفرنامه‌ی حاج سیاح، به کوشش علی دهباشی، انتشارات سخن
_____________________
Musics:
Ländler - Anonymous, Paul Dean, Kevin Power
Vu Bistu Geveyn Ven Di Gelt Iz Geveyn - Maxwell Street Klezmer Band
Psalm 27 The Lord is my light and my salvation - Henry Thomas Smart
Petite Suite de Concert, Op. 77, III. Un sonnet d'amour - Samuel Coleridge-Taylor
