Explore every episode of the podcast Było Sobie Zdjęcie

Fotograficzna opowieść o roślinach, które nie wyrosły, ale zostały stworzone. Trzy osoby pracowały nad tym, by zbudować łąkę. Jedna z nich ją potem sfotografowała i pokazuje na wystawie EX - to Iga Mroziak, fotografka i artystka wizualna. 

To historia jednej fotografii i historia Ameryki - na tym jednym obrazku. Tak wymowne fotografie zdarzają się rzadko, a nie ma tu nic pozowanego. Czysty dokument. Fotografia trafiła na wystawę w Państwowym Muzeum Etnograficznym w ramach współpracy z festiwalem Millenium Docs Against Gravity. O fotografii opowiada Julia Grudzień - kuratorka wystawy ze strony Muzeum.

Dopiero zaczął się marzec i choć wielu już zaczęło czuć wiosnę, tym razem w cyklu będziemy mówić o zimowej fotografii. Tym razem Michał Matus w ramach podróży do świata zdjęć zaprezentuje portret o bardzo mroźnym charakterze.

Dzisiejsza fotograficzna historia to będzie podróż w czasie do miejsca, które jest niedostępne dla zwykłych śmiertelników. Trafił tam autor fotografii, która dziś jest na pierwszym planie - do archiwum zdjęć wybitnego polskiego fotografa, zapomnianego przez wielu, zabiera nas Michał Matus.

Dziś w naszym fotograficznym cyklu cofamy się 120 lat w przeszłość, do roku, w którym rosyjskie imperium ogarnęła rewolucja. Na ziemiach polskich też się wówczas dużo działo. Maj roku 1905 w historii Warszawy zapisał się m.in. Z powodu zdarzeń, które nazwano pogromem alfonsów. Na historyczno-fotograficzną opowieść zaprasza Michał Matus.

Dziś w cyklu fotograficznym Iława - miasto, które przed drugą wojną światową nazywało się Deutsch Eylau, czyt. Dojcz Ejlał. Salkę Muzealną miasta oraz skansen stworzył i prowadzi pasjonat: Waldemar Wysocki. Napisał do nas i pochwalił się swoimi zbiorami. Porozmawiał z nim Michał Matus.

Czy zwierzęta mogą mieć własną narrację w kulturze? Czy zwierzęta stawiały nam, ludziom opór kiedy wykorzystywaliśmy je do pracy - choćby w polu czy transporcie? Jak wyglądałaby historia pisana przez inne niż człowiek gatunki? Te pytania zadaje sobie artystka Marta Bogdańska, która w swoich pracach często wykorzystuje fotograficzne archiwa. Na pierwszy wgląd w jej projekt o Oporze Zwierząt zabiera nas Michał Matus.

W tym odcinku zaglądamy do Bydgoszczy. Jak nazywano przed wojną kobiety, które trudniły się fotografią? Okazuje się, że feminatywy dobrze miały się w międzywojennej Polsce. W przypadku kobiet fotografujących i kolorujących czarnobiałe zdjęcia nie dotrwały w dawnej formie do dzisiejszego dnia. W użyciu mamy inne - nowe - a jak brzmiały te dawne? I jakie zdjęcie dobrze je ilustruje - o tym w dzisiejszym odcinku.

W tym odcinku cyklu odwiedzamy Fundację Archeologii Fotografii. Do warszawskiej instytucji zaglądamy w poszukiwaniu historii związanej z serią zdjęć poświęconą Fiatowi 126p - słynnemu Maluchowi produkowanemu w Polsce. Bogata kolekcja ma walory dokumentacyjne, reklamowe i artystyczne.

W tym odcinku cyklu odwiedzamy archiwum w Trzebini. Przed wojną sporo ponad połowę jej mieszkańców stanowiła ludność żydowska. Polacy dominowali na wsi w okolicach miasta. Właścicielami dużych zakładów byli raczej Niemcy. Archiwum w miejscowości z taką bogatą, zawiłą, często tragiczną historią opiekuje się Jolanta Piskorz. 

W tym odcinku cyklu, który poświęcamy lokalnym archiwom i prawdziwym fotograficznym skarbom zaglądamy do archiwum fundacji Wielki Człowiek. To miejsce poświęcone Jerzemu Kukuczce, które rozbudowuje się i coraz bardziej zaczyna opowiadać historię polskiego himalaizmu i alpinizmu w ogóle, a nie wyłącznie historię wybitnego wspinacza Jerzego Kukuczki.

W tym odcinku cyklu "Było Sobie Zdjęcie" szukamy historii, które kryją się w archiwum fundacji im. Zofii i Jana Włodków w Krakowie. Można tam znaleźć wyjątkowo stare zdjęcia, które mimo, że były robione sto lat temu, to zostały wykonane w kolorze.

W naszym fotograficznym cyklu tym razem wybieramy się do Północnej Afryki. Cofamy się też o jakieś 20 lat. Poznajemy historię wyprawy do Egiptu szlakiem polskich archeologów, która miała swój przystanek w Mieście Umarłych. Dlaczego jest to miejsce warte odwiedzenia, choć trudno tam znaleźć typowe zabytki?  Wyjaśnia to autor fotografii Krzysztof Jabłonowski, wykładowca na wydziale grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. 

W tym odcinku cyklu odwiedzamy Miejską Bibliotekę Publiczną w Milanówku by poznać historię fotografii  dziwaczną drewnianą konstrukcją przypominającą nieco drabinę, płot albo dwuipółmetrowe sito. Dowiemy się, co można znaleźć w lokalnym archiwum i jak mieszkańcy wykorzystują zbiory. 

Historie zapisane na fotografiach ze zbiorów Centralnego Archiwum Pielęgniarstwa Polskiego. Opowieść o Barbarze Wardziance, która z dumą nosiła na sercu broszkę Szkoły Pielęgniarstwa.   

W kolejnym odcinku cyklu "Było Sobie Zdjęcie" odwiedziliśmy Psie Archiwum Społeczne. Wprawdzie stoi za nim człowiek, ale to psy mają w nim absolutne pierwszeństwo. Skąd bierze się archiwalne fotografie czworonogów? Jak szuka się historii, które stoją za zdjęciami? Czym różniło się szkolenie zwierząt w II RP od tego w nazistowskich Niemczech?

Zrobione w Sosnowcu zdjęcie z cyklu "Zapis socjologiczny" to jedna z wielu tysięcy fotografii, jakie pozostawiła po sobie Zofia Rydet.

W pierwszy odcinku nowego trójkowego cyklu "Było Sobie Zdjęcie" odwiedziliśmy Fundację Muzyka Odnaleziona. 

Do zrobienia fotogramu nie jest potrzebny aparat. Jak powstaje takie "zdjęcie" opowiada Agnieszka Sejud. Fotogram jej autorstwa robi wrażenie też swoim rozmiarem - ma sporo ponad metr wysokości. Można go zobaczyć na wystawie "Oczy moje zwodzą pszczoły" w Centrum Sztuki Współczesnej na Zamku Ujazdowskim w Warszawie do końca sierpnia tego roku.

Ciche i spokojne popołudnie... na fotografii. Przenosimy się na wybrzeże, by spojrzeć w płaski horyzont spokojnego oceanu. Zabiera nas tam zdjęcie "Chłopcy zawsze będą chłopcami" autorstwa Carlosa Iduna Tawiaha. Na to zdjęcie, wiszące na wystawie Afrotopie w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie zwrócił mi uwagę jeden ze współkuratorów ekspozycji - Witek Orski. Wystawa Afrotopie dostępna jest do 14 września 2025. 

W naszym fotograficznym cyklu panorama sprzed niemal stu lat. Sklejone krótszymi bokami, dwie fotografie pokazują, jak mieszkało się w Warszawie na początku XX wieku. O zdjęciu Michałowi Matusowi opowiedział Konrad Schiller - kierownik muzeum Woli, kurator wystawy "1905 - nowy początek".

W naszym cyklu fotograficznym dziś złoto - na zdjęciach. Całkiem dosłownie. O fotografiach, które niby są czarno białe, ale jest w nich też pierwiastek bardzo szlachetny. To zdjęcia, w których przypadku prawdziwe oblicze da się zobaczyć właściwie wyłącznie w galerii. Odbitkę trzeba mieć przed oczami i żaden ekran nie odda tego, co na żywo da nam wnikliwa obserwacja i ruch. Wszystko w audycji "Było Sobie Zdjęcie" wytłumaczył autor zdjęcia - Krzysztof Jabłonowski. Jego fotografie można zobaczyć w Galerii 2B+L czyli w galerii w barce na wodzie w Bydgoszczy.

W dzisiejszym odcinku fotograficznych historii lądujemy nieopodal ulicy Myśliwieckiej, w Zamku Ujazdowskim. Nie będziemy jednak mówić o wystawie, którą otwarto tam kilka dni temu, ale o, jednym raptem, zdjęciu. W cyklu "Było Sobie Zdjęcie" zawsze bowiem koncentrujemy się na jednej fotografii. Ta dzisiejsza zwraca swoją uwagę już tym, jak wisi na ścianie. Z jej autorem rozmawiał Michał Matus.

W dzisiejszym odcinku naszego fotograficznego cyklu - podróż nad znikające jezioro, nazwane morzem, i położone nieopodal żyzne pustkowie. Tam powstało zdjęcie, którego nie ma, wykonane trochę aparatem, a trochę karabinem. Wszystko obiecał wyjaśnić Michał Matus. Fotografia omawiana w odcinku pochodzi z cyklu Dead Sea fotografa Waldemara Zdrojewskiego.

W tym odcinku cyklu fotografia autorstwa Mbali Dhlamini. To zdjęcie, które przedstawia w teorii grupowy portret, ale nie ma na nim twarzy. Tak jakby ktoś pieczołowicie zamalowywał czarną farbą wszystkie elementy zdjęcia, by pozostawić widoczne tylko ubrania - zwiewne, jasne szaty pokryte skomplikowanym błękitnym wzorem. Co kryje się za tym zdjęciem? Dlaczego trafiło na wystawę Afrotopie, która gościła na krakowskim miesiącu fotografii i teraz pokazywana jest w Muzeum Etnograficznym w Warszawie? O tym zdjęciu opowie jedna z afrykańskich kuratorek ekspozycji.