Explore every episode of the podcast Achter de ophef

De afgelopen jaren was Scandinavië meermaals het toneel van demonstraties die internationaal tot zeer heftige reacties leidden, omdat er uit protest korans werden vernietigd.

Zo versnipperde de Iraanse kunstenares Firoozeh Bazrafkan in Denemarken een Koran met een kaasschaaf en werden door veelal extreemrechtse politici als Rasmus Paludan op diverse locaties in Denemarken en Zweden korans bespuugd, verscheurd en in brand gestoken.

Ook de Iraakse vluchteling Salwan Momika stak tot twee keer toe een koran in brand. In juni 2023 deed hij dat voor de grootste moskee van Zweden en in september van datzelfde jaar herhaalde hij dat in Malmö waarna er rellen uitbraken.

Al deze protesten leidden tot grote ophef, diplomatieke spanningen, rechtszaken en verhitte debatten over de grenzen van vrijheid van meningsuiting en het recht op demonstratie en blasfemie. In eigen land werd hij aangeklaagd voor hate crimes. In Iran riep ayatollah Khamenei middels een fatwa op tot ‘de meest zware straf’ voor  Salwan Momika. Hiermee was het lot van Momika bezegeld. Op 29 januari 2025 werd hij middenin een livestream op TikTok vermoord. 

Deze aflevering van Achter de Ophef gaat over Koranverbranding vs Islamisme. Sander Zuidema en Marieke Hoogwout bespreken de ophef met auteur, columnist en beleidsadviseur Keyvan Shahbazi.

De Amerkikaanse vicepresident Vance hield op de veiligheidstop in München een speech die veel ophef veroorzaakte. Zijn scherpe kritiek op Europa's omgang met vrijheid van meningsuiting en democratie heeft de gemoederen flink verhit. Was zijn waarschuwing terecht of ging hij te ver? En wat zegt dit over de huidige staat van trans-Atlantische relaties?

Samen met Boris van der Ham bespreken we Vance's uitspraken. We gaan dieper in op de voorbeelden die hij aanhaalt, zoals de Koranverbranding in Zweden en de arrestatie van een biddende man bij een abortuskliniek in het Verenigd Koninkrijk.

Was de speech van Vance een terechte wake-up call voor Europa, of Amerikaanse arrogantie? Is de 'tough love' retoriek van Vance noodzakelijke eerlijkheid, of ondermijnt hij op een gevaarlijke manier de fundamenten van de trans-Atlantische band en de democratie zelf? En Vance nou gelijk heeft of niet, welke concrete lessen kan Europa – en Nederland in het bijzonder – trekken uit al deze 'ophef'?

De speech van Dilan Yesilgöz over haar 'vrijheidsagenda' ontketende een nationale discussie over secularisme. Haar suggestie dat religie vooral in de privésfeer thuishoort, werd door sommigen gezien als niet meer dan logisch in een seculiere samenleving, terwijl anderen dit een rechtstreekse aanval op vrijheid van religie en een miskenning van de maatschappelijke rol van geloof vonden. Hoe seculier is Nederland eigenlijk, en waar trekken we de grens tussen persoonlijke religie en publieke ruimte?

In deze aflevering van de podcast Achter de Ophef duiken Lorenzo Girardi en Roel Sint in dit complexe thema met publieksfilosoof Stine Jensen. Jensen, recentelijk uitgeroepen tot Atheïst van het Jaar, benadrukt het belang van een open debat over secularisme, juist in een tijd waarin de rol van religie in de publieke sfeer opnieuw ter discussie staat. Ze wijst op het risico dat het publieke debat gekaapt wordt door extremen en pleit voor een genuanceerd gesprek over gedeelde waarden, in plaats van een gepolariseerde cultuurstrijd.

De discussie richt zich op de kernvraag: wat is secularisme nu precies in de Nederlandse context? Is het een neutrale 'kom' die verschillende levensbeschouwingen omvat, of slechts één ingrediënt in de multiculturelesalade? Jensen benadrukt dat Nederland, anders dan bijvoorbeeld Frankrijk met zijn laïcité, nooit eensterke seculiere zuil heeft gekend. Hierdoor ontbreekt het vaak aan een helder seculier kompas in het publieke debat, wat leidt tot 'seculier analfabetisme'. Men is onvoldoende bewust van de principes en het belang van secularisme als fundament voor een diverse en vrije samenleving.

Ook worden de verschillende kritieken uit de politiek en de media op Yesilgöz’s speech geanalyseerd. Deze zijn afkomstig uit religieuze hoek, maar ook vanuit politiek links. Deze laatste kritiek vindt Jensen teleurstellend enopportunistisch, omdat die het noodzakelijk gesprek over secularisme politiseert.

Een belangrijk deel van het gesprek gaat over artikel 23 van de Grondwet, dat de vrijheid van onderwijs garandeert en diep verweven is met de verzuilingsgeschiedenis van Nederland. De podcast stelt de vraag of dit artikel in onze meer seculiere en diverse samenleving nog wel houdbaar is in zijn huidige vorm. De discussie raakt aan concrete thema’s zoals gebedsruimtes op openbare scholen, religieuze symbolen bij overheidsfuncties, en de ruimte voor religiekritiek in het publieke domein.

Jensen pleit voor een herwaardering van secularisme als een positieve waarde, niet als een anti-religieuze ideologie. Het gaat om het creëren van een gelijk speelveld waarin iedereen, gelovig of niet, vrij kan leven en denken, zonder dat één levensbeschouwing dominant wordt in de publieke ruimte. De ophef rond de speechvan Yesilgöz kan, ondanks de polarisatie, gezien worden als een kans om een noodzakelijk en diepgaand gesprek over secularisme in Nederland aan te zwengelen. Een gesprek dat verder gaat dan de waan van de dag en zich richt op fundamentele waarden en de inrichting van een inclusieve samenleving.

In deze aflevering staan we stil bij de moordaanslag op de redactie van Charlie Hebdo. Die was op 7 januari tien jaar geleden. Wat is er veranderd sinds de aanslag op Charlie Hebdo? Is er wel iets veranderd? Hoe staan satire en de vrije kunsten er nu voor?

Marieke Hoogwout en Mattijs Vijverberg bespreken het met literair vertaalster Marijke Emeis.

Achter de Ophef is een podcast waarin we terugblikken op recente ophef met de vraag: wat gebeurde hier nu eigenlijk? Wat waren de argumenten in het debat en wat heeft de ophef uiteindelijk opgeleverd? Achter de Ophef is een podcast van Vrij Links – voor een vrij en onbelemmerd debat.

 In november 2024 won Călin Georgescu tot verbijstering van velen de eerste ronde  van de Roemeense presidentsverkiezingen. Vanuit het niets kreeg deze partijloze kandidaat 23% van de stemmen, meer dan alle kandidaten van de gevestigde partijen. Echter, het constitutionele hof accepteerde deze uitslag niet.

Het Hof meende namelijk dat de campagne werd gekenmerkt door desinformatie en vermoedde inmenging van Rusland. Een tamelijk spectaculaire ingreep dus, met vergaande gevolgen voor Roemenië, maar dus ook voor heel Europa. Met andere woorden, deze ophef gaat over constitutie versus inmenging.

In deze aflevering kijken we terug op een uitspraak van de Raad van State. In december stelde die vrouwenrechtenactivisten keihard teleur. Femmes For Freedom eiste dat de burgemeester zou optreden tegen een moskee die genitale verminking aanbevolen in islam noemde. Maar de Raad van State wees die eis af. Wat speelde hier precies en hoe moet het nu verder?Marieke Hoogwout en Bart Drenth bespreken het met Shirin Musa van Femmes For FreedomSupport the showAchter de Ophef is een podcast van Vrij ...

Als er íets is dat goed mixt met ophef dan is het wel satire. Dus nodigden we Mira Ornstein van RoodGroen uit om te praten over de ophef rond het woord van het jaar. We spraken over transitiespijt, woningnood, Gaza, morele ambitie, positieve politiek en vooral veel over gewone mensen. Support the showAchter de Ophef is een podcast van Vrij Links. Voor een vrij en ombelemmerd debat.

Aan ophef geen gebrek in 2024. Met wat meer tijd en nog veel meer geld zouden we van onze podcast Achter de Ophef gerust een dagelijkse show kunnen maken. Vooralsnog houden we het bij een stuk of twee per maand. In aflevering 6, opgenomen voor een live publiek in het Badhuistheater te Amsterdam, blikken we terug op het afgelopen jaar. Marieke Hoogwout, Sander Zuidema en Lorenzo Girardi bespreken welke ophef voor hun persoonlijk de ophef van het jaar was. Daarnaast bespreken ze belangrijk...

Geen woord werd tijdens het debat over de regeringsverklaring vuriger uitgesproken dan het woord rechtsstaat. De oppositie beschuldigde het kabinet Schoof ervan deze in gevaar te brengen. Maar wat is die rechsstaat nou eigenlijk, en wat zit er achter deze ophef?Bart Drenth en Lorenzo Girardi bespreken het met emeritus hoogleraar bestuurskunde Paul Frissen.Support the showAchter de Ophef is een podcast van Vrij Links. Voor een vrij en ombelemmerd debat.

In juni verongelukte de 22-jarige Yara samen met haar vriend. Haar ouders wilden Yara volgens familietraditie cremeren. Maar een moskee stelde dat ze zich tot de islam had bekeerd en eiste een islamitische begrafenis. Een half uur voor de geplande crematie werd de plechtigheid stopgezet en moest de familie de uitspraak van de rechter afwachten. Hoe kon het zover komen en hoe liep deze kwestie af? En welke bredere dilemma's liggen hieraan ten grondslag? Bart Drenth en Eddy Terstall bespre...

De cartoons van Jip van den Toorn veroorzaakten deze zomer een golfje ophef. Aanleiding hiervoor is interessant genoeg juist dat podcast-maker Michiel Lieuwma ze bekritiseerde als nietszeggend. Je zou dus zeggen dat is ophef over niks. De reacties op deze podcast gingen vervolgens vooral over de vraag of de cartoons van Jip van den Toorn zijn overgetrokken van stockfoto's. En daar spraken velen schande van, tot in SBS Shownews. Wat zegt deze controverse over de kunst van het cartoon in o...

De opening van de Olympische Spelen veroorzaakte meer deining in de media dan de deelnemers aan de triathlon in de Seine. Steen des aanstoots was een tafereel dat zou refereren aan het laatste avondmaal. Dat zou ongepast en godslasterlijk zijn. Sommige critici zagen hier zelfs het einde in van de westerse beschaving. Anderen vonden de opwinding helemaal nergens voor nodig. Of zagen daar juist een opleving in van ultra-rechts christen-nationalisme. Kortom, deze aflevering gaat over spelen vers...

Met een paginagrote advertentie verzetten alle kranten zich tegen de plannen van het kabinet Schoof om culturele producten en diensten naar het hoge BTW tarief te brengen. In de Tweede Kamer was dit een van de meest heikele inhoudelijke strijdpunten. Er werd zelfs gewaarschuwd tegen de gevaren voor de rechtsstaat. Was deze ophef terecht? En wat hebben we van deze ophef kunnen leren? Bart Drenth en Roel Sint gaan hierover in gesprek met Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederland...