در پادکست علمی نکسوس، کاوشی عمیق در دنیای شگفت‌انگیز علوم زیستی خواهیم داشت.
در این پادکست به پیچیدگی‌های حیات و تازه‌های علمی می‌پردازیم. جدیترین مطالب علمی را از منابع معتبر بررسی می‌کنیم.
به زبان کاملا ساده
«نکسوس» در زیست‌شناسی، به معنی نقطه اتصال، پیوند یا مرکز ارتباط است. نکسوس نمادی از ارتباط عمیق و بنیادین بین شاخه‌های مختلف علوم زیستی (مثل فیزیولوژی، ژنتیک، بیوشیمی، پزشکی و...) است.
Site
RSS
Apple
Données mises à jour le 04/07/2026
Classements récents
Dernières positions dans les classements Apple Podcasts et Spotify.
Liens partagés entre épisodes et podcasts
Liens présents dans les descriptions d'épisodes et autres podcasts les utilisant également.
پادکست علمی نکسوس, podcast de پادکست نکسوس - Statistiques, épisodes et classements - My Podcast Data
۳۶— دانشمندهای مصنوعی: آیا هوش مصنوعی جایگزین تیم تحقیقاتی می‌شود؟
Épisode 36
jeudi 23 octobre 2025 • Durée 28:24
آیا آماده‌اید تا با هم به دنیای شگفت‌انگیز همکاری انسان و هوش مصنوعی در علم قدم بگذاریم؟ در اپیزود ۳۶ از پادکست نکسوس، به بررسی پدیده‌ای نوظهور می‌پردازیم: تیم‌های تحقیقاتی مجازی متشکل از دانشمندان هوش مصنوعی.
تصور کنید یک تیم از متخصصان هوش مصنوعی را در اختیار دارید که می‌توانند به طور شبانه‌روزی و بدون خستگی، ایده‌های جدید را بررسی کنند، فرضیه‌ها را آزمایش کنند و به شما در حل پیچیده‌ترین مسائل علمی کمک کنند. آیا این یک رویا است یا آینده‌ی علم؟
در این اپیزود از پادکست نکسوس، داستان آزمایش‌های هیجان‌انگیزی را می‌شنوید که در آنها، دانشمندان واقعی با استفاده از سیستم‌های هوش مصنوعی مانند Virtual Lab و AI co-scientist گوگل، به دنبال درمان‌هایی برای بیماری‌هایی مانند آلزایمر و فیبروز کبدی گشته‌اند. خواهیم دید که این همکاری چگونه می‌تواند به تسریع تحقیقات، کشف ایده‌های نوآورانه و حتی متحول کردن شیوه‌ی انجام آزمایش‌ها منجر شود.
اما آیا این بدان معناست که هوش مصنوعی به زودی جایگزین دانشمندان انسانی خواهد شد؟ آیا ایده‌های تولید شده توسط این سیستم‌ها واقعاً «نو» هستند؟ و آیا استفاده از این ابزارها می‌تواند به یادگیری و تفکر انتقادی محققان جوان آسیب بزند؟
با ما همراه باشید تا به این پرسش‌ها پاسخ دهیم و نگاهی عمیق‌تر به مزایا، چالش‌ها و آینده‌ی همکاری انسان و هوش مصنوعی در دنیای علم بیندازیم. این اپیزود برای تمام علاقه‌مندان به علم، فناوری و آینده‌پژوهی جذاب خواهد بود.
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
پاتولوژیست (Pathologist): متخصص آسیب‌شناسی، پزشکی که بیماری‌ها را از طریق بررسی بافت‌ها و مایعات بدن تشخیص می‌دهد.
نوروساینتیست (Neuroscientist): متخصص علوم اعصاب، دانشمندی که مغز و سیستم عصبی را مطالعه می‌کند.
نورو فارماکولوژیست (Neuropharmacologist): متخصص عصب‌داروشناسی، دانشمندی که اثر داروها بر سیستم عصبی را مطالعه می‌کند.
مدیسینال شیمیست (Medicinal chemist): متخصص شیمی دارویی، شیمی‌دانی که در طراحی و توسعه داروها تخصص دارد.
آلزایمر (Alzheimer's disease): یک بیماری پیشرونده عصبی که باعث زوال عقل و اختلال در حافظه، تفکر و رفتار می‌شود.
فرضیه (Hypothesis): یک توضیح پیشنهادی برای یک پدیده که می‌تواند آزمایش شود.
پرینسیپال اینوستیگیتور (Principal Investigator): محقق اصلی، فردی که مسئول یک پروژه تحقیقاتی است.
گرنت اپلیکیشن (Grant application): درخواست بودجه برای یک پروژه تحقیقاتی.
مدل زبانی بزرگ (Large Language Model): یک مدل هوش مصنوعی که با استفاده از حجم عظیمی از داده‌های متنی آموزش داده شده و می‌تواند متن تولید کند، ترجمه کند و به سوالات پاسخ دهد.
بیومدیسین (Biomedicine): شاخه‌ای از پزشکی که اصول زیست‌شناسی را در عمل بالینی به کار می‌گیرد.
مایوفیبروبلاست (Myofibroblast): نوعی سلول که در ترمیم زخم و فیبروز نقش دارد.
فیبروز (Fibrosis): فرآیندی که طی آن بافت اسکار بیش از حد در یک اندام یا بافت تشکیل می‌شود، مانند فیبروز کبدی (Liver Fibrosis) که در متن به آن اشاره شده.
اپی ژنومیک (Epigenomic): تغییراتی در ژن‌ها که بر بیان آنها تأثیر می‌گذارد بدون اینکه توالی DNA تغییر کند.
ارگانوئید (Organoid): یک ساختار سه‌بعدی کوچک شبیه اندام که در آزمایشگاه از سلول‌های بنیادی رشد داده می‌شود.
نانوبادی (Nanobody): قطعه‌ای کوچک از آنتی‌بادی که می‌تواند به پروتئین‌های خاصی متصل شود.
سارس-کوو-۲ (SARS-CoV-2): ویروسی که باعث بیماری COVID-19 می‌شود.
اینترفرون نوع یک (Type 1 interferon): گروهی از پروتئین‌ها که نقش مهمی در سیستم ایمنی بدن دارند.
متا-ریویو (Meta-review): یک بررسی که نتایج چندین مطالعه را با هم ترکیب می‌کند.
هالوسیناسیون (Hallucination): در زمینه هوش مصنوعی، تولید اطلاعات نادرست یا بی‌ربط توسط یک مدل.
RNA-seq (scRNA-Seq analysis): یک تکنیک ژنومیک است که برای اندازه گیری میزان بیان ژن ها در یک نمونه استفاده می شود.
ژنوم (Genome): کل مجموعه مواد ژنتیکی در یک ارگانیسم.
باکتریوفاژ (Bacteriophages): ویروس‌هایی که باکتری‌ها را آلوده می‌کنند.
* آیا هوش مصنوعی می‌تواند ایده‌های جدید علمی خلق کند؟
* وقتی ربات‌ها به کمک دانشمندان می‌آیند: بررسی سیستم‌های هوش مصنوعی در آزمایشگاه‌ها
عنوان‌های کوتاه و جذاب برای روی کاور:
* دانشمندان هوش مصنوعی در خدمت علم!
* همکاری انسان و ماشین برای کشف درمان‌های جدید
* آینده‌ی علم اینجاست: تیم‌های تحقیقاتی هوش مصنوعی
* هوش مصنوعی: همکار یا رقیب دانشمندان؟
* وقتی ربات‌ها ایده‌های علمی تولید می‌کنند!
۳۵— درمان دیابت نوع یک در یک قدمی: ویرایش ژنی CRISPR ناجی بیماران
Épisode 35
lundi 20 octobre 2025 • Durée 08:51
آیا درمانی برای دیابت نوع یک در راه است؟ در اپیزود ۳۵ از پادکست نکسوس، به بررسی یک پیشرفت پزشکی هیجان‌انگیز می‌پردازیم: برای اولین بار، سلول‌های پانکراس ویرایش‌شده با CRISPR به فردی مبتلا به دیابت نوع یک پیوند زده شده‌اند. این سلول‌ها برای ماه‌ها انسولین تنظیم‌کننده قند خون را تولید کرده‌اند و مهم‌تر از آن، به لطف ویرایش‌های ژنی، از شناسایی توسط سیستم ایمنی بدن گیرنده در امان مانده‌اند!
این مطالعه که توسط شرکت Sana Biotechnology انجام شده است، امیدها را برای یک درمان پایدار برای این بیماری خودایمنی که میلیون‌ها نفر را به زندگی با نظارت دقیق و وابستگی به انسولین تزریقی محکوم کرده است، افزایش می‌دهد.
در این اپیزود، با جزئیات بیشتری به این موارد می‌پردازیم:
چگونگی عملکرد ویرایش ژنی CRISPR برای پنهان کردن سلول‌ها از سیستم ایمنی
نتایج اولیه این آزمایش بالینی و چالش‌های پیش رو
مقایسه این روش با سایر روش‌های درمانی موجود و در حال توسعه برای دیابت نوع یک
چشم‌انداز آینده درمان دیابت نوع یک و احتمال دستیابی به یک درمان قطعی
اگر شما هم به علم، فناوری‌های نوین و یافتن راه‌حل‌هایی برای چالش‌های پزشکی علاقه‌مند هستید، این اپیزود را از دست ندهید. با ما همراه باشید تا در این سفر علمی هیجان‌انگیز، به کشف آخرین دستاوردها در زمینه درمان دیابت نوع یک بپردازیم.
کلمات تخصصی بکار رفته در این اپیزود:
CRISPR: یک تکنولوژی ویرایش ژن است که به دانشمندان اجازه می‌دهد تا DNA را در سلول‌ها به دقت ویرایش کنند.
پانکراس (لوزالمعده): عضوی در بدن که هورمون‌هایی مانند انسولین را تولید می‌کند.
سلول‌های جزایر لانگرهانس (Islet cells): دسته‌ای از سلول‌ها در پانکراس که انسولین تولید می‌کنند.
دیابت نوع یک: یک بیماری خودایمنی که در آن سیستم ایمنی بدن به سلول‌های تولیدکننده انسولین در پانکراس حمله می‌کند.
خودایمنی (Autoimmune): نوعی بیماری که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌ها و سلول‌های خودی حمله می‌کند.
۳۴— فستینگ متناوب: یه رژیم مُد روز یا کلید سلامتی پایدار؟
Épisode 34
jeudi 16 octobre 2025 • Durée 16:57
آیا فستینگ (روزه‌داری) متناوب (Intermittent Fasting) فقط یک ترند رژیمی است یا کلیدی برای سلامتی و طول عمر؟ در این قسمت، به بررسی علمی این موضوع می‌پردازیم که چرا فستینگ متناوب در سال‌های اخیر اینقدر محبوب شده است. از تأثیر آن بر کاهش وزن و بهبود سلامت قلب و عروق گرفته تا اثرات بالقوه‌اش بر بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر و حتی افزایش طول عمر، همه را زیر ذره‌بین قرار می‌دهیم.
با ما همراه باشید تا:
با انواع مختلف روزه‌داری متناوب، از جمله TRE، ADF و رژیم 5:2 آشنا شوید.
از دیدگاه‌های مختلف محققان برجسته در این زمینه، از جمله مارک متسون و کورتنی پیترسون، آگاه شوید.
در مورد فواید و خطرات احتمالی روزه‌داری متناوب برای سلامتی بیشتر بدانید.
پاسخ این سوالات را پیدا کنید: آیا روزه‌داری متناوب واقعاً فراتر از کاهش وزن، فوایدی دارد؟ و آیا این روش برای همه مناسب است؟
اپیزود ۳۴ پادکست نکسوس، برای هر کسی که به دنبال بهبود سلامتی خود از طریق تغذیه است، یا صرفاً می‌خواهد بداند داستان پشت این رژیم غذایی محبوب چیست، شنیدنی است!
کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
روزه‌داری متناوب (Intermittent Fasting): یک الگوی غذا خوردن که بین دوره‌های غذا خوردن و دوره‌های روزه‌داری (عدم مصرف غذا یا مصرف بسیار کم کالری) در نوسان است.
TRE (Time-Restricted Eating): نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد فقط در یک بازه زمانی مشخص در طول روز غذا می‌خورد (مثلاً 8 ساعت) و بقیه ساعات روز را روزه می‌گیرد.
ADF (Alternate-Day Fasting): نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد یک روز غذا می‌خورد و روز بعد را روزه می‌گیرد (یا بسیار کم کالری مصرف می‌کند).
رژیم 5:2: نوعی روزه‌داری متناوب که در آن فرد 5 روز در هفته به طور معمول غذا می‌خورد و 2 روز دیگر را روزه می‌گیرد (یا بسیار کم کالری مصرف می‌کند).
کتون بادی‌ها (Ketone Bodies): مولکول‌هایی که در بدن تولید می‌شوند زمانی که گلوکز کافی برای تامین انرژی وجود ندارد. بدن از چربی‌ها برای تولید انرژی استفاده می‌کند و کتون بادی‌ها محصول جانبی این فرایند هستند.
متابولیک سوییچینگ (Metabolic Switching): تغییر سوخت مصرفی بدن از گلوکز به کتون‌ها در طول روزه‌داری.
۳۳— پنج موجود شگفت‌انگیز که می‌توانند رازهای تکامل چندسلولی شدن را فاش کنند!
Épisode 33
dimanche 12 octobre 2025 • Durée 20:23
آیا تا به حال فکر کرده‌اید که حیات چگونه از موجودات تک‌سلولی به موجودات پیچیده و چندسلولی مانند گیاهان، جانوران و قارچ‌ها تکامل یافته است؟ برای میلیاردها سال، سیاره ما تحت سلطه موجودات تک‌سلولی بود. اما حدود یک میلیارد سال پیش، ورق برگشت و موجودات چندسلولی کم‌کم پا به عرصه وجود گذاشتند.
در این اپیزود، به سراغ بررسی این تحول شگفت‌انگیز رفته‌ایم. پژوهشگران دریافته‌اند که کلیدهای این تغییر بزرگ، شاید در دل پنج موجود تک‌سلولی ساده نهفته باشد. این موجودات که از خویشاوندان دورِ جانوران محسوب می‌شوند، رفتارهای جالبی از خود نشان می‌دهند که می‌تواند پرده از رازهای چندسلولی شدن بردارد.
در این سفر علمی، با گونه‌هایی مانند سالپینگوکا روزتا، کپساسپورا اووسارزاکی و کوآنوکا فلکسا آشنا می‌شویم و می‌بینیم که چگونه این موجودات با استفاده از سازوکارهای مختلف، گاهی اوقات به صورت کلونی و گروهی زندگی می‌کنند. جالب اینجاست که بسیاری از ژن‌ها و پروتئین‌هایی که در چندسلولی شدن جانوران نقش دارند، در این موجودات تک‌سلولی نیز یافت می‌شوند.
آیا این بدان معناست که ابزار مولکولی لازم برای چندسلولی شدن، خیلی پیش از پیدایش اولین جانوران وجود داشته است؟ آیا زندگی گروهی و تشکیل کلونی، اولین گام در راه تکامل به سوی چندسلولی شدن بوده است؟
برای یافتن پاسخ این سوالات و کشف داستان جذاب تکامل حیات، با ما در این اپیزود همراه شوید.
کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
تک‌سلولی (Unicellular): موجودی که تنها از یک سلول تشکیل شده باشد، مانند باکتری‌ها و آغازیان.
چندسلولی (Multicellular): موجودی که از تعداد زیادی سلول تشکیل شده باشد که با هم کار می‌کنند، مانند گیاهان و جانوران.
ژن (Gene): واحد وراثتی که حاوی دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین‌ها و تعیین ویژگی‌های یک موجود زنده است.
پروتئین (Protein): مولکول‌های پیچیده‌ای که وظایف مختلفی در سلول‌ها و بدن موجودات زنده بر عهده دارند.
۳۲— اسب‌های سریع‌تر، گاوهای مقاوم‌تر: CRISPR چگونه دنیای حیوانات را تغییر می‌دهد؟
Épisode 32
samedi 13 septembre 2025 • Durée 09:19
در این قسمت از پادکست نکسوس، به بررسی اسب‌هایی می‌رویم که با استفاده از فناوری CRISPR-Cas9، ژنوم آنها ویرایش شده است و این دستاورد علمی را بطور عمیق بررسی می‌کنیم که هم هیجان‌انگیز و هم بحث‌برانگیز است.
پنج اسب اصلاح‌شده ژنتیکی در آرژانتین متولد شده‌اند. این اسب‌ها که کلون‌هایی از یک اسب برنده مسابقات چوگان هستند، یک تفاوت کلیدی دارند: ژن myostatin آنها دستکاری شده تا سرعت و قدرت عضلانی‌شان افزایش یابد. اما آیا این فناوری، تهدیدی برای سنت‌های پرورش اسب و معیشت پرورش‌دهندگان است؟
در این اپیزود، با دیدگاه‌های مختلف در مورد این موضوع آشنا می‌شویم. از نگرانی‌های مربوط به اخلاق و عواقب ناخواسته احتمالی، تا مزایای بالقوه در بهبود تولید محصولات دامی و مقاومت در برابر بیماری‌ها. همچنین، به بررسی سایر حیوانات ویرایش‌شده با CRISPR می‌پردازیم، از جمله گاوهایی با موهای کوتاه برای تحمل گرما و خوک‌هایی مقاوم به بیماری‌های تنفسی.
با ما در اپیزود ۳۲ پادکست علمی نکسوس همراه باشید تا در این سفر علمی و اخلاقی، به سوالات اساسی در مورد آینده اصلاح ژنتیکی حیوانات پاسخ دهیم. آیا CRISPR می‌تواند راهی برای حل چالش‌های جهانی مانند امنیت غذایی و تغییرات آب و هوایی باشد؟ یا اینکه خطرات آن، بیشتر از فوایدش است؟
کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
CRISPR-Cas9: یک فناوری ویرایش ژن که به دانشمندان اجازه می‌دهد DNA را در مکان‌های خاصی برش داده و تغییر دهند. این ابزار قدرتمند می‌تواند برای تغییر بیان ژن و دستیابی به ویژگی‌های مطلوب استفاده شود.
ژنوم (Genome): کل مجموعه DNA یک موجود زنده، شامل تمام ژن‌ها و اطلاعات ژنتیکی آن.
myostatin: ژنی که در تنظیم رشد عضلات نقش دارد. غیرفعال کردن یا تغییر این ژن می‌تواند باعث افزایش توده عضلانی شود.
فیبروبلاست جنینی (Fetal Fibroblasts): سلول‌های بافت همبند که از جنین گرفته می‌شوند و می‌توانند برای کلون‌سازی استفاده شوند.
ژن PRLR (Prolactin Receptor): ژنی که گیرنده پرولاکتین را کد می‌کند. پرولاکتین هورمونی است که در تنظیم فرآیندهای فیزیولوژیکی مختلف از جمله رشد مو نقش دارد. ویرایش این ژن می‌تواند منجر به موهای کوتاه‌تر و مقاوم‌تر به گرما در گاوها شود.
ژن CD163: ژنی که پروتئینی را کد می‌کند که به عنوان گیرنده ویروس عامل سندرم تولید مثل و تنفسی خوک (PRRS) عمل می‌کند. ویرایش این ژن می‌تواند خوک‌ها را در برابر این بیماری مقاوم کند.
آیا غذاهای فوق فرآوری شده واقعاً اینقدر مضر هستند؟ در این قسمت ۳۱ از پادکست نکسوس، به بررسی علمی این موضوع می‌پردازیم که آیا باید نگران مصرف غذاهای فرآوری شده باشیم یا خیر. از پیتزاهای یخ‌زده و ناگت‌های مرغ گرفته تا ماست‌های طعم‌دار و نان‌های صنعتی، غذاهای فوق فرآوری شده بخش بزرگی از رژیم غذایی مدرن را تشکیل می‌دهند. اما آیا این غذاها واقعاً به همان اندازه که گفته می‌شود برای سلامتی ما مضر هستند؟
در این اپیزود، با آخرین یافته‌های علمی در مورد اثرات غذاهای فوق فرآوری شده بر سلامتی آشنا می‌شویم. خواهیم شنید که چگونه محققان در تلاشند تا ارتباط بین مصرف این غذاها و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌هایی مانند چاقی، دیابت نوع 2، بیماری‌های قلبی عروقی و حتی افسردگی را درک کنند.
در این اپیزود خواهید شنید:
در مورد سیستم NOVA، سیستمی که غذاها را بر اساس میزان فرآوری آنها طبقه‌بندی می‌کند، بیشتر بدانید.
تاثیرات غذاهای فوق فرآوری شده بر میزان کالری مصرفی، سرعت غذا خوردن و حتی میکروبیوم روده را بررسی کنیم.
نظرات مختلف دانشمندان و متخصصان تغذیه را در مورد این موضوع بشنویم و بفهمیم که آیا واقعاً باید غذاهای فوق فرآوری شده را به طور کامل از رژیم غذایی خود حذف کنیم یا خیر.
راهکارهایی عملی برای انتخاب غذاهای سالم‌تر و کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده در زندگی روزمره یاد بگیریم.
این قسمت از پادکست نکسوس برای همه کسانی که به سلامتی خود اهمیت می‌دهند و می‌خواهند انتخاب‌های آگاهانه‌تری در مورد تغذیه خود داشته باشند، مفید خواهد بود. پس با ما همراه شوید تا با نگاهی علمی و دقیق، به این سوال پاسخ دهیم که آیا واقعاً باید از غذاهای فوق فرآوری شده ترسید؟
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
غذاهای فوق فرآوری شده (ultra-processed foods): «مواد غذایی که آنقدر فرآوری شده‌اند که دیگر در محصول نهایی قابل تشخیص نیستند.
گمیکروبیوم روده: به مجموعه باکتری‌ها، قارچ‌ها، ویروس‌ها و سایر میکروارگانیسم‌هایی گفته می‌شود که در دستگاه گوارش زندگی می‌کنند. میکروبیوم روده نقش مهمی در هضم غذا، تولید ویتامین‌ها، تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت عمومی بدن دارد.
۳۰— بازگشت گرگ وحشت: احیای یک افسانه یا یک جنجال علمی؟
Épisode 30
mercredi 3 septembre 2025 • Durée 11:56
آیا آماده‌اید تا به دنیای هیجان‌انگیز و پرحاشیه احیای نسل حیوانات منقرض‌شده قدم بگذارید؟ در این قسمت از پادکست نکسوس، به سراغ یکی از جنجالی‌ترین پروژه‌های شرکت Colossal Biosciences می‌رویم: تلاش برای بازگرداندن «گرگ‌های وحشت» به دنیای امروز.
داستان از آزمایشگاهی در دالاس، تگزاس آغاز می‌شود، جایی که محققان با ویرایش ژنوم سلول‌های خونی گرگ‌های خاکستری، سعی در خلق موجودی شبیه به گرگ‌های وحشت (دایر وولف) داشتند. تولد سه توله گرگ حاصل این تلاش‌ها، موجی از هیجان و انتقاد را در جامعه علمی و رسانه‌ها برانگیخت.
در اپیزود ۳۰ از پادکست نکسوس، به بررسی این موضوع می‌پردازیم که آیا واقعاً می‌توان این موجودات را «گرگ وحشت» نامید؟ آیا این تلاش‌ها به حفظ گونه‌های در معرض خطر کمک می‌کند یا صرفاً یک نمایش تبلیغاتی پرهزینه است؟ و چه تبعاتی ممکن است در پی داشته باشد؟
همچنین، به بررسی اختلاف نظرهای شدید بین شرکت Colossal و سایر دانشمندان، اتهامات مربوط به تلاش برای بی‌اعتبار کردن منتقدان، و سوالات اساسی درباره اخلاق و مسئولیت‌پذیری در حوزه احیای نسل می‌پردازیم.
با ما همراه باشید تا در این سفر پر فراز و نشیب، به اعماق علم، اخلاق و جاه‌طلبی‌های بشر در مواجهه با طبیعت قدم بگذاریم.
کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
ژنوم (Genome): مجموعه کامل دستورالعمل‌های ژنتیکی یک موجود زنده، که در DNA آن ذخیره شده است. مانند یک کتابچه راهنمای کامل برای ساخت و عملکرد یک موجود زنده.
کلونینگ (Cloning): فرایند ایجاد یک کپی ژنتیکی دقیق از یک موجود زنده.
CRISPR-Cas9: یک تکنولوژی ویرایش ژن که به دانشمندان اجازه می‌دهد تا DNA را با دقت بسیار بالا تغییر دهند.
پالئوژنتیک (Palaeogenetics): مطالعه DNA باستانی برای درک گذشته موجودات زنده.
کنامِ اکولوژیک (Ecological niche): نقش و جایگاه یک گونه در یک اکوسیستم، شامل تمام تعاملات آن با محیط زیست و سایر گونه‌ها.
Canids: خانواده‌ای از پستانداران گوشتخوار که شامل سگ‌ها، گرگ‌ها، روباه‌ها و شغال‌ها می‌شود.
مارسپیال (Marsupial): جونده کیسه دار. پستانداری که نوزاد نارَس خود را در کیسه حمل می‌کند تا زمانی که به رشد کافی برسد.
۲۹— جدال محققان بر سر استفاده از هوش مصنوعی در نگارش مقالات علمی
dimanche 31 août 2025 • Durée 07:04
آیا هوش مصنوعی (AI) می‌تواند مقالات علمی بنویسد؟ این سوالی است که ذهن بسیاری از محققان و ناشران را درگیر کرده است. با پیشرفت سریع ابزارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT، نگرش‌ها نسبت به استفاده از آنها در نوشتن مقالات پژوهشی نیز در حال تغییر است. اما آیا این تغییرات همواره مثبت هستند؟
در اپیزود ۲۹ پادکست نکسوس، به بررسی نتایج یک نظرسنجی گسترده از مجله‌ی معتبر Nature می‌پردازیم که به بررسی دیدگاه‌های پژوهشگران در سراسر جهان درباره استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند نگارش و انتشار مقالات علمی پرداخته است.
در این نظرسنجی، از بیش از 5000 محقق در مورد سناریوهای مختلف استفاده از هوش مصنوعی، از جمله تولید پیش‌نویس اولیه، ویرایش متن، نوشتن بخش‌های خاصی از مقاله و ترجمه، سوال شده است. نتایج نشان می‌دهند که محققان در مورد اینکه کدام کاربردهای هوش مصنوعی از نظر اخلاقی قابل قبول هستند، اختلاف نظرهای جدی دارند.
در این اپیزود خواهید شنید:
آیا استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن مقالات علمی تقلب محسوب می‌شود؟
آیا لازم است استفاده از هوش مصنوعی در مقالات علمی اعلام شود؟
دیدگاه‌های مختلف محققان در سراسر جهان درباره استفاده از هوش مصنوعی در نگارش علمی چیست؟
ناشران علمی چه قوانینی برای استفاده از هوش مصنوعی در مقالات دارند؟
آینده‌ی هوش مصنوعی در دنیای علم و پژوهش به کجا خواهد رفت؟
اگر به دنبال درک عمیق‌تری از چالش‌ها و فرصت‌های استفاده از هوش مصنوعی در دنیای علم هستید، در این اپیزود با ما همراه باشید.
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
هوش مصنوعی (AI): شاخه‌ای از علوم کامپیوتر که به ساخت ماشین‌هایی می‌پردازد که قادر به انجام وظایفی هستند که معمولاً به هوش انسانی نیاز دارند، مانند یادگیری، استدلال و حل مسئله.
ChatGPT: یک مدل زبانی بزرگ (Large Language Model) که توسط شرکت OpenAI توسعه یافته است. این مدل قادر است متن تولید کند، به سوالات پاسخ دهد و مکالمات طبیعی را شبیه‌سازی کند.
یک گزارش مکتوب که نتایج یک تحقیق علمی را به اشتراک می‌گذارد. مقالات علمی معمولاً در مجلات علمی منتشر می‌شوند و توسط سایر محققان مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرند.
۲۸— واکسن‌ها: چطور با شک و تردیدهای واکسن‌هراس‌ها گفتگو کنیم؟
Épisode 28
mercredi 27 août 2025 • Durée 08:45
آیا تا به حال در مورد واکسن‌ها با کسی بحث کرده‌اید که به آنها اعتماد ندارد؟ آیا می‌دانید چطور می‌توانید با یک فرد مردد درباره واکسن‌ها صحبت کنید و او را به فکر کردن وادارید؟ در این اپیزود، ما به سراغ آخرین تحقیقات در زمینه تردید در مورد واکسن‌ها می‌رویم و به شما نشان می‌دهیم که چه رویکردی واقعاً مؤثر است.
از گوش دادن فعال و همدلی گرفته تا ارائه اطلاعات دقیق و به اشتراک گذاشتن تجربیات شخصی، ما راهکارهای عملی را بررسی می‌کنیم که می‌توانند به شما کمک کنند تا با خانواده، دوستان و آشنایان خود درباره واکسن‌ها گفتگوی سازنده‌ای داشته باشید. ما همچنین به این موضوع می‌پردازیم که چرا اعتماد به واکسن‌ها در حال کاهش است و چگونه می‌توان با اطلاعات نادرست مقابله کرد.
در این اپیزود خواهید شنید:
چگونه به نگرانی‌های افراد درباره واکسن‌ها گوش دهید بدون اینکه آنها را قضاوت کنید.
چگونه اطلاعات درست و قابل اعتماد را به شیوه‌ای مؤثر به اشتراک بگذارید.
چرا رویکردهای تند و قاطعانه معمولاً نتیجه عکس می‌دهند.
تأثیر اطلاعات نادرست آنلاین و نحوه مقابله با آن.
نقش متخصصان بهداشت و درمان در ترویج واکسیناسیون.
در اپیزود ۲۸ پادکست نکسوس با هم یاد میگیریم که چگونه می‌توان به ایجاد جامعه‌ای سالم‌تر و آگاه‌تر کمک کرد!
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
اپیدمیولوژیست: متخصص بیماری‌های واگیردار و نحوه گسترش آنها در جوامع.
واکسن هراسی/تردید در مورد واکسن: عدم تمایل یا امتناع از واکسیناسیون، علی‌رغم در دسترس بودن واکسن‌ها.
اثربخشی: توانایی یک واکسن در جلوگیری از بیماری در شرایط واقعی.
ایمنی: بی‌خطر بودن واکسن و عدم ایجاد عوارض جانبی جدی.
مصون‌سازی/ایمن‌سازی: فرآیند ایجاد ایمنی در برابر یک بیماری از طریق واکسیناسیون.
کارآزمایی تصادفی: یک مطالعه تحقیقاتی که در آن شرکت‌کنندگان به طور تصادفی به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند تا اثر یک مداخله (مانند واکسن) را بررسی کنند.
متاآنالیز: یک مطالعه تحقیقاتی که داده‌های چندین مطالعه قبلی را با هم ترکیب می‌کند تا یک نتیجه‌گیری کلی به دست آورد.
۲۷- الکل و سرطان: آیا نوشیدن کم هم خطرناک است؟
Épisode 27
dimanche 24 août 2025 • Durée 14:37
آیا می‌دانستید که مصرف الکل، حتی به مقدار کم، می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد؟ در این اپیزود، به بررسی دقیق و علمی ارتباط بین مصرف الکل و انواع مختلف سرطان می‌پردازیم. با استناد به گزارش‌های معتبر و تحقیقات گسترده، به این سوالات پاسخ می‌دهیم:
آیا مصرف کم الکل واقعاً بی‌خطر است؟
چه مقدار الکل برای سلامتی مضر است؟
چرا برچسب هشدار سرطان باید روی نوشیدنی‌های الکلی درج شود؟
آیا الکل به اندازه سیگار کشیدن خطرناک است؟
چگونه الکل باعث سرطان می‌شود؟
توصیه‌های جدید در مورد مصرف الکل چیست؟
از گزارش جنجالی جراح کل ایالات متحده تا بررسی آخرین یافته‌های علمی، همه چیز را در اپیزود ۲۷ پادکست نکسوس خواهید شنید. اگر به سلامتی خود اهمیت می‌دهید و می‌خواهید اطلاعات دقیقی درباره خطرات مصرف الکل به دست آورید، این اپیزود را از دست ندهید. با ما همراه باشید تا با دیدی بازتر و آگاهانه‌تر درباره مصرف الکل تصمیم بگیرید.
توضیح کلمات تخصصی به کار رفته در این اپیزود:
کارسینوژن (Carcinogen): ماده‌ای که می‌تواند باعث سرطان شود؛ سرطان‌زا.
اپیدمیولوژیست (Epidemiologist): پزشکی که بیماری‌ها را در جمعیت بررسی می‌کند.
مطالعات کوهورت (Cohort studies): نوعی مطالعه که در آن گروهی از افراد در طول زمان پیگیری می‌شوند تا ببینند چه عواملی بر سلامت آنها تأثیر می‌گذارد.
متاآنالیز (Meta-analysis): روشی آماری برای ترکیب نتایج چندین مطالعه مختلف به منظور رسیدن به یک نتیجه‌گیری قوی‌تر.
عوامل مخدوش کننده (Confounding factors): عواملی که می‌توانند نتایج یک مطالعه را تحت تأثیر قرار دهند و باعث شوند ارتباط بین دو متغیر به اشتباه تعبیر شود.
اتانول (Ethanol): نوعی الکل که در نوشیدنی‌های الکلی وجود دارد.
استالدهید (Acetaldehyde): ماده‌ای سمی که در اثر تجزیه اتانول در بدن تولید می‌شود و می‌تواند به DNA آسیب برساند.
مرور سیستماتیک (Systematic review): نوعی تحقیق که در آن تمام مقالات مرتبط با یک موضوع خاص به طور سیستماتیک بررسی و ارزیابی می‌شوند.
فارنکس (Pharynx): حلق
Apple Podcasts
Spotify
Aucun classement récent disponible
ژن (Gene): واحد ارثی اطلاعات ژنتیکی که دستورالعمل ساخت پروتئین‌ها را در سلول‌ها تعیین می‌کند.
سلول‌های بنیادی (Stem cells): سلولهایی با توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلول‌های بدن.
سیستم ایمنی: مجموعهای از سلول‌ها و اندامها که بدن را در برابر عوامل بیماریزا محافظت می‌کند.
سلول‌های T: نوعی از سلول‌های سیستم ایمنی که نقش مهمی در شناسایی و از بین بردن سلول‌های آلوده یا سرطانی دارند.
سلول‌های کشنده طبیعی (Natural killer cells): نوع دیگری از سلول‌های سیستم ایمنی که سلول‌های آلوده یا سرطانی را از بین میبرند.
ایمونولوژی (Immunology): شاخه‌ای از علوم زیستی که به مطالعه سیستم ایمنی می‌پردازد.
جزایر پانکراس (رنگ آمیزی مصنوعی شده) دیگر انسولین کافی در افراد مبتلا به دیابت نوع 1 ترشح نمیکنند.
منبع تصویر:
Credit: BSIP SA/Science Photo Library
نوروژنراتیو (Neurodegenerative): بیماری‌های پیشروندهای که باعث تخریب سلول‌های عصبی در مغز و سیستم عصبی می‌شوند (مانند آلزایمر و پارکینسون).
انسولین (Insulin): هورمونی که توسط پانکراس تولید می‌شود و به سلول‌ها کمک می‌کند تا گلوکز را از خون جذب کنند.
مقاومت به انسولین (Insulin Resistance): وضعیتی که در آن سلول‌های بدن به درستی به انسولین پاسخ نمیدهند و در نتیجه گلوکز در خون تجمع مییابد.
استرس اکسیداتیو (Oxidative Stress): عدم تعادل بین تولید رادیکالهای آزاد و توانایی بدن برای خنثی کردن آنها، که می‌تواند به سلول‌ها آسیب برساند.
ریتم شبانه‌روزی (Circadian Rhythm): یک چرخه 24 ساعته که فرایندهای فیزیولوژیکی بدن را تنظیم می‌کند، از جمله خواب، بیداری، و متابولیسم.
ژنوم (Genome): کل ماده ژنتیکی یک موجود زنده، شامل DNA آن.
بیهیدروکسیبوتیرات (β-hydroxybutyrate): یکی از کتون بادیهایی که در طول روزه‌داری تولید می‌شود و می‌تواند اثرات محافظتی بر روی سلول‌های عصبی داشته باشد.
یوکاریوت (Eukaryote): به گروهی از موجودات زنده گفته می‌شود که سلولهایشان دارای هسته و اندامکهای غشایی هستند. جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و آغازیان همگی یوکاریوت هستند.
پروکاریوت (Prokaryote): به گروهی از موجودات زنده گفته می‌شود که سلولهایشان هسته و اندامکهای غشایی ندارند. باکتری‌ها و آرکئاباکتریها پروکاریوت هستند.
فیلوپودیا (Filopodia): زائدههای نازک و انگشتمانندی که از سطح سلول بیرون میزنند و در حرکت و چسبیدن سلول به سطوح نقش دارند.
میکروویلی (Microvilli): برآمدگیهای کوچک و انگشتمانندی که روی سطح سلول‌های خاصی وجود دارند و سطح جذب سلول را افزایش می‌دهند.
فلاژلوم (Flagellum): زائدهای بلند و تاژکمانند که به سلول کمک می‌کند حرکت کند.
T. Brunet & N. King, Dev. Cell 43, 124–140 (2017).
N. King, C. T. Hittinger & S. B. Carroll, Science 301, 361–363 (2003).
I. Ruiz-Trillo, A. J. Roger, G. Burger, M. W. Gray & B. F. Lang, Mol. Biol. Evol. 25, 664–672 (2008).
S. R. Fairclough et al. Genome Biol. 14, R15 (2013).
D. S. Booth, H. Szmidt-Middleton & N. King, Mol. Biol. Cell 29, 3026–3038 (2018).
D. S. Booth & N. King, eLife 9, e56193 (2020).
H. Suga et al. Nature Commun. 4, 2325 (2013).
G. Bercedo-Saborido, D. Stepanova, I. Ruiz-Trillo, T. Alarcón & K. Kin, Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2025.05.14.653760 (2025).
T. Brunet et al. Science 366, 326–334 (2019).
N. Ros-Rocher et al. Preprint at bioRxiv https://doi.org/10.1101/2024.03.25.586565 (2024).
J.-P. Jøstensen, S. Sperstad, S. Johansen & B. Landfald, Eur. J. Protistol. 38, 93–104 (2002).
O. Dudin et al. eLife 8, e49801 (2019).
M. Olivetta, C. Bhickta, N. Chiaruttini, J. Burns & O. Dudin, Nature 635, 382–389 (2024).
تصویر روی کاور:
سلول‌های Choanoeca flexa صفحهای را تشکیل می‌دهند که تمام تاژکها (فلاژلها) و میکروویلیهای آن به یک جهت اشاره دارند.
منبع تصویر:
Diede de Haan
ژن GGTA1: ژنی که مسئول تولید مولکول قندی به نام آلفا-گال است. این مولکول در بیشتر پستانداران وجود دارد، اما در انسان وجود ندارد. برخی افراد به آلفا-گال حساسیت دارند و خوردن گوشت قرمز باعث واکنش آلرژیک در آنها می‌شود.
Off-target effects: اثرات ناخواسته ویرایش ژن در مکانهایی غیر از مکان مورد نظر. این اثرات می‌توانند منجر به جهشهای ناخواسته و مشکلات سلامتی شوند.
دو حیوان خلقشده توسط شرکت تگزاسی Colossal Biosciences به عنوان بخشی از پروژه شبیه‌سازی ویژگی‌های گرگ دایر.
منبع تصویر: Colossal Biosciences
مقاله علمی (Scientific Paper):
پیش‌نویس (Draft): نسخه اولیه یک سند یا مقاله که هنوز نهایی نشده است و ممکن است نیاز به ویرایش و بازبینی داشته باشد.
سرقت ادبی (Plagiarism): استفاده از کار یا ایده‌های دیگران بدون ذکر منبع و انتساب آن به خود.
داوری همتا (Peer Review): فرآیندی که در آن مقالات علمی قبل از انتشار توسط سایر محققان متخصص در همان زمینه مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌گیرند تا از کیفیت و صحت آنها اطمینان حاصل شود.
مجله علمی (Scientific Journal): یک نشریه دورهای که مقالات علمی را منتشر می‌کند. مجلات علمی معمولاً توسط انجمنهای علمی یا ناشران تجاری منتشر می‌شوند.
اخلاق (Ethics): مجموعهای از اصول و ارزشها که رفتار درست و نادرست را تعیین می‌کنند. در زمینه علم، اخلاق به رعایت اصول صداقت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری در انجام تحقیقات و انتشار نتایج اشاره دارد.
فراداده یا فرادیتا (Metadata): مجموعهای از دادهها که اطلاعاتی را درباره داده‌های دیگر ارائه می‌دهند. در مورد مقالات علمی، فرادادهها شامل عنوان مقاله، نام نویسندگان، چکیده، کلمات کلیدی و اطلاعات مربوط به انتشار است.
بیوانفورماتیک (Bioinformatics): یک زمینه میانرشتهای که از علوم کامپیوتر و آمار برای تجزیه و تحلیل داده‌های زیستی استفاده می‌کند.
مدل زبانی بزرگ (Large Language Model): یک مدل یادگیری ماشین که بر روی حجم عظیمی از داده‌های متنی آموزش داده شده است و می‌تواند متن تولید کند، به سوالات پاسخ دهد و مکالمات طبیعی را شبیه‌سازی کند.
Découvrez des podcasts liées à پادکست علمی نکسوس. Explorez des podcasts avec des thèmes, sujets, et formats similaires. Ces similarités sont calculées grâce à des données tangibles, pas d'extrapolations !
