Architectenweb Podcast – Détails, épisodes et analyse

Toren van Babel is een maandelijkse serie binnen de Architectenweb Podcast. Hierin praat architect Daan Roggeveen (MORE Architecture) met ontwerpers, ontwikkelaars en andere experts die allemaal hun eigen perspectief hebben op hoogbouw. Doel is het antwoord vinden op de vraag: hoe maak je nu een echt goed hoog gebouw? De gast deze maand is Marco Peppel, directievoorzitter van bouwer J.P. van Eesteren en bestuurslid van Stichting Hoogbouw.

Met Marco zoomen we in op de realisatie van hoge gebouwen. Wat zijn de belangrijkste uitdagingen waar je tegenaan loopt bij de uitvoering van hoogbouw? We praten over de historie van bouwbedrijf J.P. van Eesteren. Hoe komt het dat het bedrijf al vroeg een portfolio met hoge gebouwen had, en waar komt die drang naar complexe bouwprojecten vandaan?

Marco vertelt over de complexiteit van binnenstedelijke hoogbouwprojecten, waarbij veiligheid één van de grootste uitdagingen vormt – zoals bij het project KJ-plein in Den Haag, naast een van de drukste stations van Nederland. Bij binnenstedelijke bouwprojecten vormt den bouwlogistiek ook een puzzel. Bij de realisatie van Justus in de Amsterdamse Sluisbuurt heeft J.P. van Eesteren innovatieve oplossingen daarvoor in de praktijk gebracht.

Daarnaast gaat Marco in op het project HAUT, dat we eerder ook bespraken met architect Do Janne Vermeulen en constructeur Mathew Vola. Wanneer is hout nu een goede oplossing bij hoge gebouwen?

Tenslotte hebben we het over haalbaarheid. “De meeste hoogbouwplannen sneuvelen op de tekentafel”, zegt Marco. “Dus bij hoogbouwprojecten moet je de juiste keuzes maken, vanaf het begin.” Luisteren dus!

Idee & Presentatie: Daan Roggeveen (MORE Architecture)
Productie & Techniek: Lieven Heeremans
Muziek: Job Roggeveen
Reacties: hoogbouw@more-architecture.com

De foto bij de podcast is gemaakt door Ernst van Raaphorst en toont de door de Architekten Cie. ontworpen woontoren Justus in de Sluisbuurt van Amsterdam.

Bij MVRDV is de afgelopen vijf jaar onderzoek gedaan naar de materiaalgebonden CO2-uitstoot van gebouwen. Daaruit heeft het bureau verschillende strategieën en tools ontwikkeld die het graag in de branche wil delen. Een gesprek met architecten Sanne van der Burgh en Boudewijn Thomas van MVRDV.

Poster: MVRDV Carbon Guidelines

Tool: CarbonSpace by MVRDV

Bij MVRDV staan Sanne van der Burgh en Boudewijn Thomas aan het hoofd van de afdeling MVRDV NEXT, waarbij dat laatste een afkorting is voor New Experimental Technologies. Het is de afdeling waar het parametrisch ontwerpen op het bureau steeds een stap verder gebracht wordt en waar momenteel ook de nieuwste toepassingen van AI worden getest. Maar vijf jaar geleden is daar ook gestart met een onderzoek naar de materiaalgebonden CO2-uitstoot van gebouwen. Dat startte met hoe dat het beste te meten is, waarbij het eigen portfolio is doorgerekend, en eindigde met het vaststellen van de strategieën hoe de uitstoot stapsgewijs is te verlagen.

In de podcast vertellen Sanne en Boudewijn in detail over wat ze allemaal geleerd hebben. Enkele opvallende bevindingen: een grote uitkraging, zoals bij het woongebouw aan het Westerpark in Amsterdam, of een grillige vorm, zoals bij Valley ook in Amsterdam verhoogt de materiaalgebonden CO2-uitstoot maar met 3%. Fundamenteler zijn de keuzes rond de hoofddraagconstructie en de grootte van de kelder.

Uit hun onderzoek kwam uiteindelijk naar voren dat er een relatie is tussen het gewicht van een gebouw en de materiaalgebonden CO2-uitstoot ervan. Hoe zwaarder een gebouw, hoe hoger de materiaalgebonden CO2-uitstoot, en vice versa. De eerste strategie binnen het bureau is daarom nu om het gewicht van gebouwen te verminderen. Tot 2030 wil het bureau iedere maand zijn portfolio 3 kg / m2 lichter maken. De inzet op biobased materialisering is daarin belangrijk. Net als een streven om ondergrondse parkeergarages te verkleinen en waar mogelijk achterwege te laten.

Een tweede strategie binnen het bureau is om vanaf de start van het ontwerpproces te rekenen aan de materiaalgebonden CO2-uitstoot. Voor de eerste berekeningen bij de start van het ontwerpproces heeft het een eigen tool ontwikkeld – CarbonSpace – dat nu door iedereen gratis te gebruiken is. In deze tool wordt gewerkt met realistische aannames rond de materialisering van gebouwen, waardoor ontwerpers uitgedaagd worden het ontwerp op een fundamenteel niveau door te denken. Kan er meer van het bestaande hergebruikt worden? Kan er meer biobased uitgevoerd worden? Kan het gebouw niet toch iets kleiner? Is die grote kelder wel echt nodig? 

Bij het ontwerp van een bedrijvenpark rond AI in Heilbron heeft het bureau gewerkt met carbon budgetten voor de verschillende gebouwen. Het betekende in de praktijk dat er naast een kostencalculatie ook een materiaalgebonden CO2-calculatie meeliep met het ontwerpproces. Op die manier kon op beide gestuurd worden. Het is een manier van werken die het bureau vaker wil toepassen.

Denkend vanuit materiaalgebonden CO2-uitstoot is het vanzelfsprekend om alles wat er al is zoveel mogelijk her te gebruiken. Het beeld bij deze podcast, gemaakt door fotograaf Xia Zhi, toont het Shenzhen Women & Children’s Center, waarbij  MVRDV erin geslaagd is om een bestaand casco her te gebruiken en zo enorm veel tijdwinst te behalen maar ook enorm veel materiaalgebonden CO2-uitstoot te besparen. 

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC. Halverwege de podcast vertelt Anton Peters van AGC over hun Project Volta waarbij de CO2-uitstoot bij de productie van glas met maar liefst 74% wordt gereduceerd.

Toren van Babel is een maandelijkse serie binnen de Architectenweb Podcast. Hierin praat architect Daan Roggeveen (MORE Architecture) met ontwerpers, ontwikkelaars en andere experts die allemaal hun eigen perspectief hebben op hoogbouw. Doel is het antwoord vinden op de vraag: hoe maak je nu een echt goed hoog gebouw? De gast deze maand is Aldo Trim, managing architect bij KAAN Architecten.

In deze podcast vertelt Aldo Trim over een sequentie van drie binnenstedelijke hoogbouwprojecten waar KAAN Architecten de laatste jaren aan werkte: de Zalmhaven, SPOT en Lumière.

Allereerst de Zalmhaven. Aldo vertelt over de herstart van dat project in 2016 en hoe het bureau daarbij nauw samenwerkte met Dam & Partners en ook van dat bureau leerde. We praten over de snelheid van het ontwerpproces van de Zalmhaventorens, vanwege veranderende regelgeving, en over de verschillende bouwmethoden die werden toegepast in het project.

In het verlengde van de Zalmhaven werkte Aldo aan SPOT in het transformatiegebied Amstel III in Amsterdam. We bespreken het ontstaan van het initiatief voor SPOT en wat voor stedenbouwkundige benadering daar bij past. Aldo vertelt over de rol van ontwerpers in een dergelijke transformatie, en over het verschil tussen sturen op proces en het sturen op eindbeeld. En we gaan in op de visie van supervisor Don Murphy voor het gebied. 

Tenslotte vertelt Aldo over het plan Lumière in Rotterdam, waarvoor de gemeenteraad onlangs het bestemmingsplan heeft vastgesteld. Het plan draait niet alleen om de toren van 155 meter hoog, maar vooral ook om de inpassing in de complexe stedelijke context. Het gebouw bevindt zich in het monumentale Lijnbaanensemble, tussen Gebouw Weena en het Cityhouse – beiden van Maaskant. Aldo vertelt over het tot stand komen van het ontwerp, en hoe wind en bouwsnelheid het proces danig hebben beïnvloed. En hij legt uit hoe dit hoogbouwproject met name draait om de inpassing op het maaiveld. 

Luisteren dus! 

Toren van Babel wordt mede mogelijk gemaakt door Stichting Hoogbouw.

Idee & Presentatie: Daan Roggeveen (MORE Architecture)
Productie & Techniek: Lieven Heeremans en Geert Vlieger
Muziek: Job Roggeveen
Reacties: hoogbouw@more-architecture.com

De Knarrenhoven, Space-S en nu Reconsider… Inbo werkt al langere tijd aan projectmatige woningbouw waarin bewoners veel inspraak hebben in hoe hun toekomstige woning en buurt eruit komt te zien. Soms zijn de bewoners zelfs mede-initiatiefnemer van de projecten. Hoe verlopen deze processen en wat levert het precies op?

Trude de Vroomen, architect en partner bij Inbo, is betrokken bij het ontwerp van de Knarrenhoven die door heel Nederland gerealiseerd worden. Angelique Bellemakers, adviseur bij Inbo, was eerder betrokken bij Space-S in Eindhoven en werkt momenteel onder andere aan Reconsider in dezelfde stad – een pilot voor circulaire, sociale woningbouw. In deze podcast spreekt Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, met hen over hoe in deze projecten nauw is / wordt samengewerkt met bewoners en wat dat concreet oplevert in het ontwerp van de woningen en de buurt.

Het concept voor het Knarrenhof is dat oudere bewoners er langer, zelfstandig in hun eigen huis kunnen blijven wonen, binnen de gezamenlijkheid van een hof met bewoners van alle leeftijden. In Zwolle en Hardenberg zijn nu de eerste twee Knarrenhoven opgeleverd. Architect Trude de Vroomen vertelt in de podcast welke keuzes hier zoal samen met de bewoners gemaakt zijn. Door iedere woning aan het hof slechts een 3-4 meter diep terras te geven, blijft in het midden van het blok vanzelf gemeenschappelijke ruimte over, binnen een reguliere dichtheid. Naast deze Knarrenhoven die echt als laagbouw zijn ontworpen, werkt Inbo ook aan Knarrenhoven met een hogere dichtheid. Zo is in Gouda net de bouw gestart van een Knarrenhof van drie lagen.

In het participatietraject voorafgaand aan de bouw van Space-S in Eindhoven, dat voor 90% uit sociale huur bestaat, was het volgens Bellemakers cruciaal dat richting de toekomstige bewoners de financiële en ruimtelijke effecten van keuzes inzichtelijk gemaakt werden. Door de woningen in piepschuim te bouwen kon bijvoorbeeld eenvoudig getoond worden wat het betekent om wel of geen bad in de badkamer te plaatsen. Dan kan de badkamer groter gemaakt worden, maar dat heeft dan wel weer effect op de huurprijs. Verder viel het Bellemakers op dat de toekomstige bewoners hele concrete wensen hadden wat betreft de inrichting van de buurt (doorwaadbaar, kleine hoven, ook veel groen) en de architectuur (grote ramen, bakstenen gevel). Daarbij bewaakte Inbo als architect dat het project goed zou passen in de omgeving van Strijp-S. Onlangs werd Space-S nog een zilveren World Habitat Award toegekend.

Met het Woonbedrijf werkt Bellemakers momenteel ook in Eindhoven aan een pilot voor circulaire sociale woningbouw – Reconsider. Daarbij wordt ieder onderdeel van het woonproject ter discussie gesteld en met toekomstige bewoners besproken… van de woningplattegronden via de hoofddraagconstructie tot de gevel. In plaats van een betonnen casco wordt nu bijvoorbeeld gedacht aan een houten constructie met vloeren uit verstevigd zand. Voor de gevel wordt ingezet op grote leien uit gerecycled kunststof. Een belangrijk aspect verder is hoe de duurzaamheid van het project gedragen kan worden door de bewoners, zowel op de korte als op de lange termijn.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC.

Door inzet van Virtual Reality gaat het ontwerpproces niet alleen sneller, het is voor alle partijen ook leuker, stelt Maarten Polkamp, architect en mede-oprichter van Personal Architecture. In de vijfde aflevering van onze serie podcasts rond technologische innovatie in samenwerking met de BNA vertelt Polkamp over hoe hij met zijn architectenbureau BIM inzet en in het verlengde daarvan VR.

Bij hun eerste experimenten met Virtual Reality merkte Polkamp dat opdrachtgevers in de virtuele presentatie van het ontwerp ineens andere dingen zagen. Terwijl het ontwerp al uitgebreid in plattegronden en doorsneden besproken was. Dat zette hem aan het denken. Terwijl hij had verwacht dat VR een nieuw presentatiemiddel zou zijn, ontdekte hij dat het vooral ook een samenwerkingsmiddel is.

Ondertussen zet Personal Architecture bij iedere betrokken partij de VR-bril op. Ook in het overleg met professionele opdrachtgevers en adviseurs levert het zien van het ontwerp in Virtual Reality veel op, geeft Polkamp aan. Hoewel hij dat niet had verwacht, zorgt Virtual Reality er ook bij professionals voor dat zij sneller en beter inzicht krijgen in het ontwerp. Waardoor sneller geschakeld kan worden en misverstanden voorkomen worden. Ook aannemers, en hun uitvoerders, laat hij het ontwerp nu in VR zien.

Bovenal merkt Polkamp dat Virtual Reality het ontwerpproces leuker maakt. Iedereen wordt er enthousiast van, vertelt hij, en dat is belangrijke smeerolie in een proces dat op zichzelf al complex genoeg is.

Maarten Polkamp leidt Personal Architecture samen met Sander van Schaik. Vanuit hun kantoor in Rotterdam werken ze aan heel verschillende opgaven, van verbouwingen van woningen tot grotere transformaties en nieuwbouw. Daarnaast ontwikkelt het bureau ook zelf projecten. 

Zo’n tien jaar geleden is het bureau gestart met ontwerpen in BIM. Sinds enkele jaren is VR daar bij gekomen. Als het om BIM gaat is Polkamp kritisch over de rol van installatie-adviseurs. Die zien BIM in zijn optiek nog teveel als iets extra’s in plaats van als de basis van waaruit gewerkt wordt. Ter contrast: constructeurs konden tien jaar geleden al goed met BIM uit de voeten.

TechArchitect
In samenwerking met de BNA maakt Architectenweb acht afleveringen van zijn podcast rond technologische innovatie in de architectenbranche. Deze afleveringen zijn te herkennen aan de extra aanduiding TechArchitect in hun titel.

Vragen die centraal staan in deze serie podcasts zijn: welke nieuwe rollen ontstaan er in de architectenbranche, welke nieuwe vaardigheden zijn nodig, wat is de impact van nieuwe technologie op de ontwerppraktijk? In de hierop volgende afleveringen in deze serie staan onder meer koplopers op het vlak van parametrisch ontwerpen centraal.

Wie vanuit de oude binnenstad van Delft over de Sint Sebastiaansbrug richting de campus van de TU Delft beweegt, ziet aan de linkerhand in de nok van het oude ketelhuis nu de naam Vakwerkhuis staan. In de afgelopen jaren heeft Vakwerk Architecten het ketelhuis, dat destijds de energie leverde voor wat toen nog de Technische Hogeschool heette, getransformeerd tot een combinatie van coworking space, café en eigen huisvesting van het architectenbureau. Afgelopen zomer opende het en is het omarmd door alle doelgroepen die het bureau voor ogen had: bewoners, studenten en andere creatieven.

Bij de transformatie heeft Vakwerk Architecten bijna alle rollen in het ontwerp- en bouwproces op zich genomen: financier, opdrachtgever, hoofdaannemer, hoofdgebruiker en eigenaar. Zelfs de tweedehands bouwmaterialen die gebruikt zijn, zijn door het architectenbureau zelf opgekocht. In de podcast vertellen architecten Paul Ketelaars en Ellen van der Wal van Vakwerk Architecten over dit proces. De rol van hoofdaannemer hadden ze van tevoren niet zo bedacht, maar ontstond toen ze geen geschikte partij konden vinden. Daarop besloten ze om het project partieel aan te besteden, wat er uiteindelijk in resulteerde dat zo’n twintig gespecialiseerde partijen de transformatie uitgevoerd hebben.

Het oude ketelhuis bestond uit heel verschillende bouwdelen, waarvan er een aantal een flinke vrije hoogte hadden. Om het karakter van die hoge ruimtes zoveel mogelijk te behouden heeft Vakwerk Architecten ervoor gekozen daar wel een extra verdieping in aan te brengen, maar die als een los meubel in de ruimte te plaatsen, met een eigen trap. Het resultaat is een ensemble waar op de begane grond alle bouwdelen met elkaar verbonden zijn, maar op de verdieping er verschillende ‘eilanden’ zijn. Juist de verdieping is daarmee bij uitstek geschikt als concentratiewerkplek.

In de podcast vertelt Ellen van der Wal verder over het Isala Diaconessenhuis dat het bureau in Meppel heeft ontworpen en dat momenteel in uitvoering is en vertelt Paul Ketelaars over de woning die hij voor zichzelf in Delft heeft ontworpen. En dan gaat het ook nog even over die eigenwijze branding van het bureau.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC.

Parametrisch ontwerpen levert ook bij het ontwerp van gewone gebouwen, zoals schoolgebouwen of woongebouwen, bewijsbaar intelligentere oplossingen op, stelt Lennaert van Capelleveen, architect en mede-oprichter van ArchiTech Company. In deze vierde aflevering van onze serie podcasts rond technologisch innovatie in samenwerking met de BNA vertelt Van Capelleveen over zijn ervaringen met parametrisch ontwerpen en waarom hij denkt dat dit onderdeel is van de toekomst van het architectenvak.

Tot nu toe wordt parametrisch ontwerpen – het niet ‘tekenen’ maar ‘programmeren’ van ontwerpen – vooral ingezet om gebouwen met een complexe geometrie bouwbaar te maken. Maar de software is ondertussen zover dat deze manier van ontwerpen ook toepasbaar is op hele gewone gebouwen. De voordelen zijn voor Van Capelleveen evident: door parametrisch te ontwerpen kunnen voorstellen door de computer vergaand geoptimaliseerd worden en kunnen die optimalisaties vervolgens inzichtelijk gemaakt worden aan opdrachtgevers – die zijn dus bewijsbaar.

Met zijn architectenbureau ArchiTech Company heeft Van Capelleveen meegetekend aan de gevels voor het nieuwe hoofdkantoor van ASML, dat ontworpen is door JHK. De wens om veel daglicht, maar weinig directe zoninstraling, binnen te halen, leverde bij dat project bij iedere gevel heel andere, driedimensionale luifels op –- aangezien iedere gevel natuurlijk een andere oriëntatie op de zon heeft.

Met ArchiTech Company richt Van Capelleveen zich volledig op parametrisch ontwerpen. Momenteel werkt het bureau aan een woontoren in Den Haag, waar het parametrisch ontwerpen ingezet wordt om de plattegrond te optimaliseren op onder andere daglicht en bruto-netto-verhouding, maar ook om windhinder op straat te voorkomen.

Samen met Spring Architecten heeft ArchiTech Company in Den Haag ook een schoolgebouw ontworpen. Hierbij zijn rond de ramen kleine, afgeronde kapjes ontworpen die directe zoninstraling voorkomen. Binnen het ontwerp levert dat een spanning op tussen rechte vormen en afgeronde vormen die Van Capelleveen interessant vindt. Ook in de natuur worden rechte en ronde vormen gecombineerd, stelt hij.

TechArchitect
In samenwerking met de BNA maakt Architectenweb zes afleveringen van zijn podcast rond technologische innovatie in de architectenbranche. Deze afleveringen zijn te herkennen aan de extra aanduiding TechArchitect in hun titel.

Vragen die centraal staan in deze serie podcasts zijn: welke nieuwe rollen ontstaan er in de architectenbranche, welke nieuwe vaardigheden zijn nodig, wat is de impact van nieuwe technologie op de ontwerppraktijk? In de hierop volgende afleveringen in deze serie staan onder meer koplopers op het vlak van parametrisch ontwerpen centraal.

In deze aflevering gaat Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, in gesprek met Nanne de Ru, architect en oprichter van Powerhouse Company, en ontwikkelaar en mede-oprichter van RED Company.

In het gesprek heeft Nanne de Ru het over ‘de excels’ en daarmee bedoelt hij dat bouwprojecten en bouwprocessen alsmaar verder dichtgerekend worden. Dit gebeurt niet alleen bij commerciële projecten, maar bijvoorbeeld ook bij scholen en publieke gebouwen. En dit gaat regelmatig ten koste van de architectuur, maar ook van de positie van de architect. Met Powerhouse Company constateerde hij dat het steeds moeilijker werd om nog een volledige ontwerpopdracht te krijgen.

Vijf jaar geleden besloot De Ru daarom een vlucht naar voren te maken en zelf ook projecten te gaan ontwikkelen. Samen met ontwikkelaar Niels Jansen richtte hij daarom RED Company op. Bij zijn zelf ontwikkelde projecten kon hij voortaan zelf de condities bepalen waarop Powerhouse Company, en alle andere partijen in het ontwerpproces, zouden werken. Maar het belangrijkste is dat hij op deze manier meer echt goede gebouwen kan realiseren, zo legt hij uit.

Als ontwikkelaar kun je een project omlaag redeneren: vanuit een gefragmenteerd proces een zo goedkoop mogelijk gebouw realiseren en dat voor een gemiddelde prijs in de markt zetten. Maar, zo legt De Ru uit, je kunt als ontwikkelaar ook een project omhoog redeneren: vanuit een integraal ontwerpproces een werkelijk goed gebouw realiseren en dat voor een bovengemiddelde prijs in de markt zetten. Op dat laatste zet hij met RED Company in.

De eerste resultaten van die benadering zijn te zien in Hoofddorp, waar hij met zijn teams hoofdkantoren voor Asics en Danone heeft ontwikkeld en ontworpen. Een aantal andere projecten is momenteel in aanbouw. Zoals een honderd meter hoge woontoren in Eindhoven die uit een in onbruik geraakt gebouw van architect Hugh Maaskant omhoog komt. Of een drijvend kantoor in de Rijnhaven van Rotterdam met een volledig houten draagconstructie. 

Ondertussen werkt RED Company ook samen met andere architectenbureaus, zoals Office Winhov, Studio Gang en Mecanoo. In de toekomst wil De Ru dat verder uitbouwen en in het gesprek roept hij architecten dan ook op om – als ze hulp kunnen gebruiken bij het ontwikkelen van projecten – contact met hem op te nemen.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC.

In deze aflevering gaat Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, in gesprek met Femke Feenstra, architect en partner van Gortemaker Algra Feenstra Architecten, over de uitbraak van het coronavirus, hoe zorggebouwen voorbereid kunnen worden op een volgende uitbraak, maar ook over de zorg in bredere zin.

Misschien moet ieder ziekenhuisbed in Nederland geschikt gemaakt worden om ook als Intensive Care-bed te kunnen dienen als dat nodig is, stelt architect Femke Feenstra. Als we de capaciteit op de Intensive Care echt willen verhogen, om een volgende uitbraak van dit of een ander virus op te kunnen vangen, dan kan dat wat haar betreft een scenario zijn.

Dat we in Nederland relatief weinig ziekenhuisbedden hebben, in het bijzonder op de IC’s, kan Feenstra goed verklaren. Iedere dag dat een patiënt langer op bed ligt, vertaalt zich in een verlenging van het hersteltraject. Binnen de zorgsector wordt er dan ook breed op ingezet om de ligduur te verkorten. De overcapaciteit aan bedden die er ooit nog was, is er in de loop van de jaren uit bezuinigd. De keerzijde daarvan is tijdens de coronacrisis pijnlijk duidelijk geworden: een piek in het aantal patiënten opvangen is heel lastig. Daar moet echt wat veranderen.

Wat betreft het zo snel mogelijk weer in beweging krijgen van patiënten ziet Feenstra ook nog genoeg ruimte voor verbetering. En architectuur kan daarin echt helpen. Bijvoorbeeld door van de gang een werkelijke prettige ruimte te maken en patiënten te stimuleren hun bezoek niet in hun kamer te ontvangen maar in een interessante ruimte verderop in de gang. Het concept dat Feenstra hiervoor ontwikkeld heeft, noemt ze ‘het reactiverend ziekenhuis’. Op verschillende plekken in Nederland wordt dit al succesvol toegepast.

Waar het bij patiënten op ‘reactiveren’ draait, gaat het bij ouderen om ‘blijvend activeren’ zou je kunnen zeggen. De woning met een voordeur aan de straat moeten we daarin niet vergeten, waarschuwt Feenstra. Er is immers geen eenvoudiger manier dan contact te maken met de buren dan even de voordeur te openen en naar buiten te wandelen. 

De eigen voordeur aan de straat vormt ook het thema bij het woonzorgcentrum dat Feenstra in Zierikzee heeft ontworpen. Door dat gebouw de vorm te geven van een lange slinger konden alle woningen daar aan de buitenzijde een eigen voordeur krijgen. Wel zo prettig en handig. Aan de binnenzijde hebben de woningen daarbij een tweede voordeur die uitkomt op de route langs de verschillende tuinen daar.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC.

In deze aflevering gaat Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, in gesprek met Samir Bantal, directeur van AMO, over de stormachtige ontwikkelingen op het platteland en de tentoonstelling die hij samen met Rem Koolhaas daarover samenstelde in het Guggenheim Museum in New York.

Uitbraken van virussen in de afgelopen decennia, en ook de huidige uitbraak van het coronavirus, zijn misschien wel de manier waarop de natuur tegen de oprukkende mensheid zegt ‘tot hier en niet verder’, denkt Samir Bantal: we zitten in een proces waarin de hele aarde productief gemaakt wordt voor ons leven in de stad en daar zit misschien wel een grens aan.

De afgelopen jaren werkte Samir Bantal samen met Rem Koolhaas intensief aan de tentoonstelling ‘Countryside. The Future’ die eind februari opende in het Guggenheim Museum in New York. Vanwege de coronapandemie moest het museum enkele weken na de opening van de tentoonstelling zijn deuren sluiten. Het is nog onduidelijk wanneer die deuren weer geopend worden. Om iedereen toch de kans te geven de tentoonstelling te beleven, wordt momenteel gewerkt aan een digitale registratie van de tentoonstelling. Later zal de tentoonstelling trouwens ook naar Europa komen, in ieder geval naar het Arc en Rêve architectuurcentrum in Bordeaux.

In deze podcast vertelt Bantal verder hoe hij aan de tentoonstelling gewerkt heeft en gaat hij in op enkele casestudies die hierin gepresenteerd worden. Door onze fixatie op de stad, lijken we te zijn vergeten dat er ook alternatieven voor zijn, stelt hij. Zo zijn er op het Chinese platteland bijvoorbeeld gemeenschappen gecreëerd die via de Chinese app TaoBao meubels verkopen, direct aan Chinese consumenten. Een andere interessante case is die van de Familistère, die in de Noord-Franse stad Guise gerealiseerd is, en waar ruim 1.700 mensen in een gemeenschap rond een fornuizenfabriek samenwoonde in drie grote gebouwen die van alle gemakken voorzien waren.

Deze podcast wordt mede mogelijk gemaakt door AGC.