Tym razem, już po seansie „Michaela”, w drugim odcinku Funkologii o życiu króla popu zaczynamy od naszych przemyśleń i uwag na temat filmu. Następnie wychodzimy poza jego ramy i opowiadamy o dalszych losach Michaela Jacksona.

I niestety – nie wszystko jest tu tak kolorowe jak w kinie. Ogrom sławy zaczyna mu ciążyć, a mimo kolejnych świetnych płyt i sukcesów komercyjnych, towarzyszą mu problemy prawne, finansowe i zdrowotne.

To jednak nie zmienia faktu, że Michael Jackson był artystą jedynym w swoim rodzaju. Jego historia, choć słodko-gorzka, pozostaje opowieścią o człowieczeństwie. No i o rewelacyjnej muzyce.

Playlista:

01- Michael Jackson - Bad

02- Michael Jackson - Black or White

03- Michael Jackson & Janet Jackson - Scream

04- Michael Jackson - You Rock My World

05- Michael Jackson, Justin Timberlake - Love Never Felt So Good

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Michael Jackson w Nowym Jorku w 1984 roku

Źródła:

„Michael Jackson: The Magic & the Madness” J. Randy Taraborrelli (1991)

https://www.facebook.com/funkologia.podcast

Dołącz do funkowej rodziny: https://patronite.pl/funkologia

Postaw nam kawę: https://suppi.pl/funkologia

Nie mogliśmy przejść obojętnie obok premiery filmu biograficznego o Michaelu Jacksonie, więc postanowiliśmy opowiedzieć historię króla popu po swojemu. Filmu jeszcze nie widzieliśmy, ale znając standardy tego typu produkcji, można się spodziewać, że część wątków z życia Michaela zostanie pominięta albo uproszczona.

Dlatego ten odcinek polecamy wszystkim, którzy dopiero wybierają się do kina — i tym, którzy seans mają już za sobą. Bo choć o Jacksonie powiedziano już bardzo wiele, trudno nie zgodzić się, że był artystą absolutnie wyjątkowym.

My skupiamy się przede wszystkim na jego muzyce, ale nie da się o niej mówić bez zrozumienia drogi, którą przeszedł jako artysta.

W tym odcinku dochodzimy do momentu premiery albumu „Bad” oraz odejścia Michaela z zespołu The Jacksons — czyli dokładnie tam, gdzie swoją historię kończy film.

Playlista:

01- Michael Jackson - Smooth Criminal

02- Jackson 5 - Big Boy

03- Jackson 5 - I Want You Back

04- The Jacksons - Enjoy Yourself

05- Michael Jackson - Don't Stop 'Til You Get Enough

06- Michael Jackson - The Way You Make Me Feel

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Michael Jackson na scenie około 1986 roku

Źródła:

„Moonwalk: Jedyna autobiografia” Michael Jackson (1988)

https://www.facebook.com/funkologia.podcast

Dołącz do funkowej rodziny: https://patronite.pl/funkologia

Postaw nam kawę: https://suppi.pl/funkologia

W kolejnym odcinku wracamy do płyt, które były artystyczną reakcją na burzliwe wydarzenia toczące się w USA w latach 60. i 70., a jednocześnie wpisują się w historię Black Arts Movement. Tym razem opowiadamy o tragicznym buncie w więzieniu Attica oraz o albumie „Attica Blues”, który Archie Shepp nagrał w 1972 roku, poruszony dramatem osadzonych i brutalną pacyfikacją protestu. Przyglądamy się zarówno samej płycie, jak i sylwetce Sheppa — jego drodze twórczej, zaangażowaniu społecznemu i miejscu, jakie zajmuje w historii jazzu.

Po dłuższej przerwie wracamy też z porcją świeżych newsów i opowieści o wydarzeniach, na których byliśmy i które warto odnotować.

Playlista:

01- Archie Sheep - Blasé

02- Archie Sheep - Attica Blues

03- Archie Shepp, Raw Poetic and Damu the Fudgemunk - Learning to Breathe

05- Gary Bartz - Music Is My Sanctuary

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Na zdjęciu okładka albumu „Attica Blues”

Źródła:

„Attica” reż. Traci Curry, Stanley Nelson (2021)

„Big Black: Stand at Attica” Frank Big Black Smith, Jared Reinmuth (2021)

Pozostając w klimacie Black Arts Movement, tym razem skupiamy się na poezji recytowanej do muzyki. Bohaterami odcinka są The Last Poets – kolektyw artystów, którzy w latach 70. zrewolucjonizowali sposób prezentacji słowa. Ich pełne gniewu, rewolucyjne teksty, wypowiadane na tle afrykańskich bębnów, stały się głosem swojego pokolenia. Do dziś ich echa wybrzmiewają w hip hopie. Poznajcie historię ojców chrzestnych rapu – poetów, których słowa wciąż brzmią aktualnie.

Playlista: The Last Poets - Wake Up, Niggers The Last Poets - Tranquility

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba

Źródła: „The Last Poets” reż. Marko Nine (2002) „Right On!” reż. Herbert Danska (1970)

W tym odcinku łączymy historię i sztukę. Zaczynamy od D’Angelo – artysty, który zrewolucjonizował soul i którego przedwczesna śmierć poruszyła cały muzyczny świat. To nie jest jednak typowy odcinek biograficzny, lecz nasze własne refleksje o jego twórczości i znaczeniu.

Druga część poświęcona jest Black Arts Movement – ruchowi, który w latach 60. i 70. ukształtował afroamerykańską kulturę i wywarł trwały wpływ na kolejne pokolenia artystów. To kolejny odcinek, w którym przyglądamy się zjawiskom, bez których muzyka afroamerykańska nie brzmiałaby tak, jak dziś.

Playlista:

01- D'Angelo - Untitled (How Does It Feel)

02- D'Angelo and The Vanguard - Sugah Daddy

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Źródła:

https://youtu.be/dG4sp-KC8Ms?si=XDXLNYksIa8d0p_u

https://youtu.be/9v1z_RqxrHk?si=ZrVpCOuwCx7AMxQ5

Kiedy myśleliśmy o odcinku poświęconym Prince’owi, od razu wiedzieliśmy, kogo chcemy zaprosić. Bo jeśli ktoś w Polsce potrafi mówić o nim z pasją, wiedzą i miłością – to jest to Hirek Wrona.

Tym razem to my stajemy się słuchaczami, bo Hirek opowiada o życiu i muzyce Prince’a tak, że trudno się oderwać. Dzieli się swoją ogromną wiedzą, anegdotami i płytami,  pokazując, dlaczego Prince do dziś pozostaje jednym z największych w historii.

Playlista:

01- Prince – I Wanna Be Your Lover

02- Prince – Sexy M.F.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Prince w 2007 roku

Źródła:

„Prince. Chaos i rewolucja” Jason Draper

„Prince. The Beautiful Ones. Niedokończona autobiografia” Dan Piepenbring i Prince

„The Most Beautiful. Moje życie z Prince’em” Mayte Garcia

26 września minęła setna rocznica urodzin B.B. Kinga – giganta muzyki, którego świat poznał jako „króla bluesa”. Na liście najlepszych gitarzystów wszech czasów magazynu „Rolling Stone” znalazł się na wysokim, 6. miejscu. Był prawdziwym ambasadorem bluesa – potrafił zagrać ponad 300 koncertów rocznie na całym świecie, a jego charakterystyczne brzmienie gitary do dziś pozostaje rozpoznawalne po pierwszych dźwiękach. Inspiracji w jego grze szukali najwięksi – od Erica Claptona i Jimiego Hendrixa po Joego Bonamassę. W tym odcinku przybliżamy życie i muzykę króla bluesa.   Playlista: 01- B.B. King - Lucille 02- B.B. King - Miss Martha King 03- B.B. King - Three O Clock Blues 04- B.B. King - Sweet Little Angel (live) 05- B.B. King - The Thrill Is Gone 06- Louisiana Gator Boys - How Blue Can You Get (feat. B.B. King) 07- B.B. King - Blues Boys Tune   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: B.B. King ze swoją legendarną gitarą Lucille.   Źródła: „Blues All Around Me: The Autobiography of B.B. King” B.B. King, David Ritz „King of the Blues: The Rise and Reign of B.B. King” Daniel de Visé „B.B. King: The Life of Riley” reż. Jon Brewer (2012)

Louis Jordan to muzyk, który na zawsze zmienił brzmienie muzyki popularnej, choć dziś pamięta o nim już niewielu. Wystarczy jednak przywołać kilka faktów, by uświadomić sobie skalę jego sukcesu: zajmuje piąte miejsce wśród najpopularniejszych afroamerykańskich artystów w historii list przebojów Billboard, a jego 18 przebojów numer jeden utrzymywało się na szczycie łącznie przez 113 tygodni! Uznawany za prekursora rhythm and bluesa i rock’n’rolla, już w latach 50. nagrywał krótkie filmy promocyjne do swoich piosenek – na długo przed epoką wideoklipów. Do inspiracji jego muzyką przyznają się tacy giganci jak James Brown, Ray Charles, B.B. King, Chuck Berry, Elvis Presley czy Bill Haley. Przed wami „Król Jukeboxów” – Louis Jordan!   Playlista: 01- Louis Jordan - Choo Choo Ch'Boogie 02- Clarence Williams - I Can't Dance, I Got Ants In My Pants 03- Louis Jordan - Ration Blues 04- Louis Jordan - Caldonia 05- Louis Jordan - Ain't Nobody Here But Us Chickens   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Louis Jordan w lipcu 1946 roku w Nowym Jorku.   Źródła: „Louis Jordan: Son of Arkansas, Father of R&B” Stephen Koch https://www.youtube.com/watch?v=iReE7xx1nxc

Qba wreszcie nadrobił film, o którym od dawna wszyscy mu mówili (w tym Jan) – horror-musical „Sinners” w reżyserii Ryana Cooglera. Seans okazał się tak inspirujący, że przygotowaliśmy odcinek filmowy, w którym przyglądamy się tropom muzycznym, historycznym i filozoficznym ukrytym w tej produkcji. To film wręcz stworzony dla nas – opiera się bowiem na wątkach, o których mówimy od początku istnienia podcastu: ciągłości i sile muzyki afroamerykańskiej, rasizmie, kolonializmie czy mocy czarnej społeczności w Ameryce.

Na dokładkę dorzucamy historię i legendę jednego z najbardziej tajemniczych bluesmanów – Roberta Johnsona, którego duch, naszym zdaniem, unosi się nad „Sinners” i wyraźnie inspirował scenarzystów filmu.

Witajcie po wakacjach!

UWAGA SĄ SPOILERY!

Playlista: 01- Miles Caton - Travelin' (Sinners)

02- Jack O'Connell, Lola Kirke & Peter Dreams - Pick Poor Robin Clean (Sinners)

03- Miles Caton - I Lied to You (Sinners)

04- Robert Johnson - Crossroad

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Źródła:

„Sinner” reż. Ryan Coogler (2025)

The New York Times “Conjuring the Past and Future of Black Music in ‘Sinners’”

The New York Times “The Symbolism in ‘Sinners’”

„Beyond the Crossroads: The Devil and the Blues Tradition” Adam Gussow

„ReMastered: Devil at the Crossroads” reż. Brian Oakes (2019)

Sinners Breakdown - Easter Eggs, Hidden Meaning, and Details You Missed!

Niewielu muzyków stało się legendą, która wykracza daleko poza ich twórczość, ale John Coltrane bez wątpienia do nich należy. Saksofonista, kompozytor, lider, poeta – jego muzyka do dziś inspiruje nie tylko muzyków, ale też malarzy, pisarzy, uczonych, a nawet prezydentów. W Polsce właśnie ukazała się książka Bena Ratliffa „John Coltrane: opowieść o brzmieniu”, wydana nakładem Kosmos Kosmos, próbująca uchwycić fenomen jego dźwięku. W tym odcinku i my spróbujemy przybliżyć wam postać jednego z największych artystów XX wieku. Ale czy w ogóle da się naprawdę poznać takiego giganta?   Playlista: 01- John Coltrane - A Love Supreme, Pt. I  Acknowledgement 02- Miles Davis - So What 03- John Coltrane - My Favorite Things 04- John Coltrane & Johnny Hartman - My One And Only Love 05- John Coltrane - Giant Steps   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: John Coltrane w czasie sesji nagraniowej płyty „Blue Train”  dla wytwórni Blue Note, 15 września 1957 roku w studiu Rudy’ego Van Geldera, fot. Francis Wolff.   Źródła: „John Coltrane: opowieść o brzmieniu” Ben Ratliff „Coltrane według Coltrane'a" Chris DeVito „Chasing Trane: The John Coltrane Documentary” reż. John Scheinfeld (2016)

Zanim Elvis zyskał sławę, to właśnie piosenki Little Richarda śpiewał na scenie. Beatlesi robili sobie z nim zdjęcia, a młody Mick Jagger uczył się ruszać, podglądając jego występy zza kulis. Ekscentryczny, charyzmatyczny, niepowtarzalny – Little Richard nie tylko stworzył brzmienie rock’n’rolla, ale też pokazał, jak wygląda prawdziwa gwiazda.

W tym odcinku oddajemy hołd legendzie, której wpływ odczuwalny jest do dziś. Czas na audiencję u króla!   Playlista: 01- Little Richard - Lucille 02- Little Richard - Every Hour 03- Little Richard - Tutti Frutti 04- Little Richard - I Don't Know What You've Got But It's Got Me 05- Little Richard - Long Tall Sally   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Źródła: „The Life and Times of Little Richard: The Authorized Biography” Charles White „Little Richard: I Am Everything” reż. Lisa Cortes (2023)

Kontynuując naszą opowieść o życiu Malcolm X, dochodzimy do okresu, w którym rodzi się jego legenda. To właśnie w więzieniu, do którego trafił w wieku 19 lat, poznaje nauki Narodu Islamu i jego przywódcy, Elijah Muhammada, i postanawia całkowicie zmienić swoje życie, oddając się w ręce Allaha.

Za tą przemianą duchową idzie także odrodzenie polityczne, które skieruje Malcolma na drogę walki z rasizmem w Ameryce. W krótkim czasie staje się on głosem wszystkich tych, których nie przekonuje pokojowa wizja ruchu Martin Luther King Jr.. Jego porywające przemówienia i kontrowersyjne poglądy przyciągają tysiące ludzi, ale również uwagę FBI.

Tym razem zapraszamy na historię pełnych przemian lat 60. XX wieku — czasu, w którym ścierały się różne wizje walki z opresją białego świata i w którym narodziła się legenda jednego z najważniejszych myślicieli Ameryki.

Playlista:

01- Terence Blanchard - Opening Credits (Malcolm X)

02- Malcolm X & Keith LeBlanc - No Sell Out

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Malcolm X w Nowym Jorku w 1964 roku / Michael Ochs

Źródła:

„The Dead Are Arising” Les Payne i Tamara Payne (2020)

„The Autobiography of Malcolm X” Malcolm X i Alex Haley (1965)

„Malcolm X” reż. Spike Lee (1992)

„Blood Brothers: Malcolm X & Muhammad Ali” reż. Marcus A. Clarke (2021)

„Who Killed Malcolm X?” prod. Shayla Harris, Nailah Sims, George Lansbury (2020)

Jimiego Hendriksa nikomu specjalnie przedstawiać nie trzeba – jego legenda przeniknęła do popkultury, ale… czy na pewno znamy człowieka, który się za nią kryje? W tym odcinku zaglądamy za kulisy mitu. Kim był naprawdę chłopak z Seattle, który nie radził sobie ani w szkole, ani w wojsku, a mimo to został ikoną muzyki i jednym z najbardziej wpływowych gitarzystów w historii? Jak to możliwe, że z dnia na dzień – dosłownie – stał się supergwiazdą, choć wcześniej błąkał się po malutkich klubach często głodując? Poznajcie historię artysty, który w zaledwie 27 lat przeżył życie godne stu.

Playlista: 01- The Isley Brothers - Testify 01- The Jimi Hendrix Experience - Foxey Lady 03- The Jimi Hendrix Experience - Hey Joe 04- The Jimi Hendrix Experience - All Along The Watchtower 05- Band of Gypsys - Machine Gun (Live At Fillmore East, 1970)

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Jimi Hendrix w klubie Marquee w London, 1967.

Źródła: „Pokój pełen luster. Biografia Jimiego Hendriksa” Charles R. Cross „Two Riders Were Approaching: The Life & Death of Jimi Hendrix” Mick Wall „Jimi Hendrix: Hear My Train a Comin'” reż. Bob Smeaton (2013) „Music, Money, Madness... Jimi Hendrix in Maui” reż. John McDermott (2020)

Nazywany ojcem chrzestnym hip-hopu, Gil Scott-Heron był przede wszystkim poetą czarnej rewolucji lat 70. Jego teksty do dziś nie straciły na aktualności – nadal bezlitośnie punktują mit Amerykańskiego Snu. Choć sam chciał zostać pisarzem, to muzyka ostatecznie wyznaczyła kierunek jego kariery. Gil nigdy nie podążał za trendami – jego celne pióro opisywało zmieniającą się rzeczywistość, która nadawała rytm jego twórczości. Pomimo bolesnych zmagań z nałogiem, do końca życia pozostał postacią szanowaną i do dziś jest wspominany jako głos pokolenia. Oto historia życia poety rewolucji.

Playlista: 01- Gil Scott-Heron - Lady Day And John Coltrane 02- Gil Scott-Heron - The Revolution Will Not Be Televised 03- Gil Scott-Heron - The Bottle 04- Gil Scott-Heron - Winter In America 05- Gil Scott-Heron - Johannesburg 06- Gil Scott-Heron - Home Is Where the Hatred Is

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba

Źródła: „Gil Scott-Heron: The Revolution Will Not Be Televised” reż. Don Letts (2003) „Black Wax” reż. Robert Mugge (1983) „Who Is Gil Scott-Heron?” reż. Iain Forsyth, Jane Pollard (2015)

Wiele wspaniałych wokalistek było i jest, ale królowa może być tylko jedna! Ella Fitzgerald należy do tego wyjątkowego grona artystek, które znane są wyłącznie ze swojego talentu. Gazety nie rozpisywały się o jej nałogach, partnerach czy skandalach, bo zawsze pisały o jednym – jej fenomenalnej muzyce. Ella od początku swojej kariery w latach 30. XX wieku aż do końca lat 90. zajmowała czołowe miejsca w rankingach najlepszych wokalistek jazzowych. Jej wpływ sięga jednak daleko poza jazz – jej wykonania stały się wzorem, do którego dąży każdy wokalista, a jej skromność i czysty artyzm wciąż inspirują kolejne pokolenia.

Najwyższa pora opowiedzieć w naszym podcaście o królowej!

p.s. W trakcie odcinka błędnie nazywamy jeden z wielkich hitów Elli – „Flying Home” – jako „Flying High”. Ewidentnie połączyliśmy dwa jej największe scatowe hity w jeden, bo ten drugi to oczywiście „How High the Moon”. Prosimy o wybaczenie 🙈   Playlista: 01- Ella Fitzgerald - Bewitched, Bothered, And Bewildered 02- Ella Fitzgerald with Chick Webb And His Orchestra - Love And Kisses 03- Ella Fitzgerald - A-Tisket, A-Tasket 04- Ella Fitzgerald- How High The Moon LIVE 1966 05- Ella Fitzgerald - Flying Home 06- Ella Fitzgerald - Too Darn Hot 07- Ella Fitzgerald & Louis Armstrong - Cheek to Cheek   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Ella Fitzgerald, Dizzy Gillespie, Ray Brown i Milton Jackson w klubie Downbeat w Nowym Jorku, wrzesień 1947 / William P. Gottlieb   Źródła: Stuart Nicholson „Ella Fitzgerald”, Prószyński i S-ka, 2008 „Ella Fitzgerald: Just One of Those Things” reż. Leslie Woodhead, 2019

Nazywany ojcem chrzestnym neo-soulu i jednym z twórców acid jazzu, Roy Ayers największą sławę zdobył dzięki pionierskiej mieszance jazzu i funku w latach 70. Choć nie osiągnął takiego komercyjnego sukcesu jak Stevie Wonder czy Herbie Hancock, jego wpływ na muzykę popularną jest niezaprzeczalny — potwierdzają to setki artystów, którzy uznają go za swojego guru. Ayers należy też do czołówki najczęściej samplowanych muzyków w historii hip-hopu, a jego utwór „Everybody Loves The Sunshine_” nie bez powodu otwiera film „Straight Outta Compton”_ o legendarnej grupie N.W.A.

W tym odcinku przedstawiamy kolejną kultową postać afroamerykańskiej sceny, o której zdecydowanie warto wiedzieć — zwłaszcza że niedawno przyszło nam się z nią pożegnać.   Playlista: 01- Roy Ayers - Don't Stop The Feeling 02- The Poets - Vowels of Love 03- Roy Ayers - Sound And Sense 04- Herbie Mann - Memphis Underground 05- Roy Ayers Ubiquity - He's Coming 06- Roy Ayers Ubiquity - Everybody Loves The Sunshine 07- Roy Ayers Ubiquity - Running Away 08- Rick James - Dance Wit' Me 09- Roy Ayers - Coffy Is The Color   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Źródła: „My Life in the Sunshine: Searching for My Father and Discovering My Family” Nabil Ayers, 2022

O śmierci ikony muzyki jaką była Roberta Flack słyszeli chyba wszyscy. Pisały o tym wszystkie media, nawet w Polsce. Nie ma się co dziwić, gdyż jej wyjątkowy głos był znany na całym świecie, a jej utwory nucił każdy w jakimś okresie swojego życia, nawet jeżeli nie zdawał sobie sprawy, że to właśnie utwór Roberty. Warto jednak spojrzeć po za muzykę i poznać te wyjątkową kobietę, oraz zrozumieć co sprawiło, że właśnie jej udało się osiągnąć tak znaczące miejsce w panteonie muzyki popularnej.   Playlista: 01- Roberta Flack - Compared to What 02- Roberta Flack - Reverend Lee 03- Roberta Flack - The First Time Ever I Saw Your Face 04- Roberta Flack & Donny Hathaway - Where Is the Love 05- Roberta Flack - Feel Like Makin' Love 06- Roberta Flack - Killing Me Softly With His Song   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Źródła: „Killing Me Softly: The Roberta Flack Story” reż. Mike Connolly (2014) „American Masters: Roberta Flack” reż. Antonino D’Amrosio (2023) „The Green Piano: How Little Me Found Music” Roberta Flack with Tonya Bolden

W ciągu ostatnich tygodniu straciliśmy prawdziwych gigantów. Jednym z nich był Jerry Butler, wspaniały wokalista soulowy, który po za Ameryką nie osiągnął należnego mu sukcesu. Zwłaszcza dla Jana jest to postać wyjątkowa, gdyż to jego muzyka rozpaliła w nim miłość do soulu. Dlatego chcemy wam przybliżyć tego wspaniałego artystę, który swoim życiem wpłynął nie tylko na Jana, ale i miliony amerykanów, a jak sami usłyszycie po drodze spotkał wielu innych bohaterów naszych odcinków.   Playlista: 01- Jerry Butler - Hey, Western Union Man 02- Jerry Butler - For Your Precious Love 03- Jerry Butler - He Will Break Your Heart 04- Jerry Butler - Moon River 05- Otis Redding - I've Been Loving You Too Long 06- Jerry Butler - Only The Strong Survive 07- Jerry Butler & Brenda Lee Eager - Ain't Understanding Mellow 08- Jerry Butler - Giving Up On Love 09- Jerry Butler - Never Give You Up   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Jerry Butler prowadzący gale wręczenia nagród Rhythm & Blues w Manhattan Center w New York, 2003 / Jack Vartoogian

Nina Simone była artystką, która zawsze pozostawała wierna swoim przekonaniom, nie ważne jak radykalne one były. Już od najmłodszych lat chciała pokonywać bariery, wpierw jako pierwsza czarna pianistka klasyczna, a następnie jako artystka łącząca w swojej muzyce wpływy białe i afroamerykańskie. Ostatecznie stworzyła wyjątkowy i niepowtarzalny styl, który każdy z nas dzisiaj pozna natychmiast. Nikt nie brzmi tak jak Nina Simone. Na ile wpływ miała na to jej choroba psychiczna i twardy charakter, możemy jedynie spekulować, ale jedno jest pewne – była artystką wyjątkową. Zapraszamy na historię życia Niny Simone.   Playlista: 01- Nina Simone - Feeling Good 02- Nina Simone - I Loves You, Porgy 03- Nina Simone - Mississippi Goddam 04- Nina Simone - I Put A Spell On You 05- Nina Simone - My Baby Just Cares For Me 06- Nina Simone - To Be Young, Gifted and Black   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Bibliografia:  „Watch What Happened, Miss Simone?” reż. Liz Garbus (2015) „I Put a Spell On You. The Autobiography of Nina Simone” Nina Simone i Stephen Cleary „Nina Simone: High Priestess of Soul” Maya Angelou (Redbook, November 1970)

Na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, nikt nie miał wątpliwości, że artystą, który wyznacza nowe kierunki jest Sly Stone i jego zespół Sly & The Family Stone. Nie tylko jego muzyka łamała dotychczasowe standardy, ale sam zespół szokował, mieszając na scenie kobiety z mężczyznami i czarnych z białymi. Jednak to twórczość Sly Stone’a sprawiała, że zespół zdobywał nowe szczyty popularności, a sam muzyk stawał się głosem pokolenia. Czy to właśnie ciężar sławy i odpowiedzialności, jaka towarzyszy wszystkim czarnym twórcą osiągającym sukces w Ameryce, doprowadził ostatecznie do całkowitego upadku Sly’a? Jak to jest sięgnąć szczytu, by potem spaść na sam dół?   Playlista: 01- Sly & The Family Stone - Sing a Simple Song 02- Bobby Freeman - C'mon And Swim 03- Sly & The Family Stone - Underdog 04- Sly & The Family Stone - Dance To The Music 05- Sly & The Family Stone - Everyday People 06- Sly & The Family Stone - Stand! 07- Sly & The Family Stone - Thank You (Falettinme Be Mice Elf Agin) 08- Sly & The Family Stone - Family Affair 09- Sly & The Family Stone - Thank You for Talkin' to Me, Africa   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Bibliografia: Sly Stone with Ben Greenman „Thank You (Falettinme Be Mice Elf Agin): A Memoir” „Sly Lives! (aka The Burden of Black Genius)” reż. Questlove (2025)

Historia sukcesu Steviego Wondera nie jest w cale taka łatwa do opowiedzenia, być może dlatego, że tak wiele osób już próbowało to zrobić. Na temat jego klasycznych albumów, które nagrał w latach 1972-1976, powstało tak wiele prac, filmów i podcastów, że ciężko jest wyłuskać prawdę. My nie próbujemy na nowo wynaleźć koła, bo też uważamy, że w całym tym natłoku słów ginie to co najważniejsze – muzyka. Oczywiście zgadzamy się ze wszystkimi, że Stevie jest geniuszem, a wszystkie pochwały rzucane w jego stronę są jak najbardziej zasłużone, ale my chcemy wam przybliżyć człowieka i jego muzykę.

Zapraszamy na drugą część opowieści o życiu wyjątkowego artysty.   Playlista: 01- Stevie Wonder - Superwoman (Where Were You When I Needed You) 02- Stevie Wonder - Superstition 03- Stevie Wonder - You Are The Sunshine Of My Life 04- Stevie Wonder - Living For The City 05- Stevie Wonder - Sir Duke 06- Stevie Wonder - Pastime Paradise 07- Stevie Wonder - Race Babbling 08- Stevie Wonder - Happy Birthday 09- Stevie Wonder - I Just Called To Say I Love You 10- Stevie Wonder - Can We Fix Our Nations Broken Heart   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Bibliografia: Podcast „The Wonder of Stevie”

Kariera Stevie’ego Wondera jest zdumiewająco opowieścią o talencie, który doprowadził młodego multiinstrumentalistę na szczyty list przebojów już wieku 13 lat i w zasadzie do połowy lat 90. nie pozwolił mu z tych wyżyn zejść. Jest to też opowieść o nadzwyczajnej wierze we własną wyjątkowość i walce o swoje prawa, zarówno artysty jak i Afroamerykanina. Każdy z nas ma chyba swój ulubiony utwór Wondera, co nie jest trudne kiedy zastanowimy się przez ile lat tworzy hity. Zapraszamy na pierwszą część historii jednego z najlepiej sprzedających się artystów w dziejach muzyki.   Playlista: 01- Stevie Wonder - Wondering 02- Stevie Wonder - Fingertips, Pt. 2 03- Stevie Wonder - Uptight (Everything's Alright) 04- Stevie Wonder - Signed, Sealed, Delivered (I'm Yours)   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Stevie Wonder w Paryżu w wieku 13 lat, 27 grudnia 1963 roku.

Każdy, kto choć trochę głębiej zanurza się w kulturę afroamerykańską, bardzo szybko natrafi na Malcolma X — postać, która z czasem obrosła niemal mitem. Rewolucjonista, aktywista, nacjonalista, lider, demagog, muzułmanin… To tylko kilka z określeń, jakie przypisywano mu na przestrzeni lat. Niezależnie od tego, jak przedstawia się go dziś, jego wpływ na kulturę i debatę publiczną pozostaje ogromny, a jego słowa wciąż wracają w nowych kontekstach.

Zanim jednak w latach 50. odkrył Naród Islamu i został jego rzecznikiem, zanim stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci w USA, przeszedł długą drogę. Dorastał w głęboko rasistowskiej Ameryce, a seria trudnych doświadczeń i konfliktów z prawem doprowadziła go ostatecznie do więzienia w 1946 roku. To właśnie tam rozpoczęła się przemiana, która odmieniła jego życie — i historię ruchu na rzecz praw Afroamerykanów.

W tym odcinku opowiadamy o młodości Malcolma X i jego pierwszych zmaganiach z systemem, które stały się fundamentem jego późniejszych poglądów. Zapraszamy na pierwszą część historii jednego z najważniejszych działaczy w walce o równość w USA.

Playlista:

01- Lionel Hampton - If It's Good

02- Cab Calloway - Jumpin Jive

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Malcolm X w dniu 1 marca 1964 roku / Truman Moore

Źródła:

„The Dead Are Arising” Les Payne i Tamara Payne (2020)

„The Autobiography of Malcolm X” Malcolm X i Alex Haley (1965)

„Malcolm X” reż. Spike Lee (1992)

Należymy chyba do tych nielicznych, którzy rok 2024 zaliczają do udanych. Kiedy ruszaliśmy z tym szalonym pomysłem na podcast, to spodziewaliśmy się, że będzie nas słuchać rodzina i może kilku znajomych, i po paru odcinkach damy sobie spokój. Tym czasem, ten miniony rok pokazał, że takich szaleńców jak my, którzy chcą wiedzieć więcej o muzyce afroamerykańskiej, jest cała masa!

Stąd pomysł na odcinek podsumowujący rok i zapowiadający ten nowy. Jan dzieli się swoimi odkryciami muzycznymi 2024, a Qba opowiada o nowych utworach nieżyjących już legend. Polecamy wam również filmy muzyczne, które możecie obecnie obejrzeć w kinach, oraz podpowiadamy na jakie koncerty się wybrać.

No i oczywiście duuużo Wam słodzimy ;)

Playlista: 01- Brenton Wood - I Like The Way You Love Me 02- Thee Sacred Souls - Lucid Girl 03- King George - Keep On Rollin 04- Ghost-Note - JBs Out! (Do It Babay) feat. Mackenzie 05- James Brown - We Got To Change 06-Luther Vandross - Never Too Much   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba

W roku 1966 niejaki Maulana Karenga, postanowił zaproponować Afroamerykanom alternatywę dla Bożego Narodzenia, które jego zdaniem było świętem białych. Tak powstała Kwanzaa, czyli celebracja kultury, rodziny i wspólnoty, która dzisiaj stała się już oficjalnym świętem uznanym przez rząd USA. Postanowiliśmy w ramach odcinka świątecznego przybliżyć wam historie powstania Kwanzy oraz jej twórcy.

Dodatkowo dzielimy się z wami naszymi ulubionymi płytami świątecznymi w soulowo-funkowym wykonaniu.

Happy Kwanzaa!   Playlista: 01- Teddy Pendergrass - Happy Kwanzaa 02- Darlene Love - White Christmas 03- Huey “Piano” Smith and the Clowns - 'Twas The Night Before Christmas 04- Electric Jungle - Funky Funky Christmas   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Rodzina celebrująca Kwanzaa   Bibliografia/Filmografia: Kwanzaa Documentary (1990)

W końcu dochodzimy do części życia Quincy’ego Jonesa, które wszyscy znamy najlepiej – współpracy z Michaelem Jacksonem i sukcesu płyty „Thriller”. To jednak tylko wierzchołek góry lodowej, jaką była gigantyczna kariera Jonesa w latach 80. i 90. Muzyka już mu nie wystarczała, więc zaczął produkować filmy i seriale, zaangażował się też w świat hip hopu, został filantropem, mentorem i celebrytą, a wszystko to z niezmiennymi sukcesami, które przekładały się na kolejne nagrody i coraz większą popularność. Jeżeli myśleliście, że w poprzednim odcinku już opowiedzieliśmy dużo o jego życiu i sukcesach, to lepiej przygotujcie się na szok!   Playlista: 01- Quincy Jones - Summer In The City 02- Diana Ross & Michael Jackson - Ease On Down The Road #1 (From The Wiz Soundtrack) 03- Michael Jackson - Rock With You 04- Quincy Jones - Back On The Block 05- Miles Davis & Quincy Jones - Summertime (Live) 06- Quincy Jones - The Dude   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Quincy Jones w latach 70.   Bibliografia/Filmografia: „Quincy” reż. Rashida Jones, Alan Hicks (2018) „Q: The Autobiography of Quincy Jones” Quincy Jones „The Greatest Night in Pop” reż. Bao Nguyen (2024)

Każdy z nas kojarzy chyba postać Quincy'ego Jonesa, ale nawet my jesteśmy w szoku jak bardzo był on wpływowym człowiekiem na muzykę i kulturę amerykańską, a pewnie i tak wiedzieliśmy o nim więcej niż przeciętny człowiek. Quincy był prawdziwym uosobieniem amerykańskiego snu, który osiąga się ciężką pracą i talentem. Od momentu gdy w wieku 7 lat pierwszy raz dotknął pianina, muzyka na zawsze się zmieniła. A przy okazji spotkał na swojej drodze każdego kto kiedykolwiek się liczył. Od początku mieliśmy wątpliwość czy uda nam się zmieścić w jednym odcinku. Nie udało się ;) Oto pierwsza połowa historii życia giganta amerykańskiej muzyki.

Playlista: 01- Quincy Jones - Soul Bossa Nova 02- Dinah Washington with Quincy Jones Octet - I Get a Kick Out of You 03- Lesley Gore - It's My Party 04- Frank Sinatra - Fly Me to the Moon 05- Quincy Jones - Call Me Mister Tibbs (Main Title)

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Quincy Jones w Europie w latach 60., dyrygujący swoją wymarzoną orkiestra jazzową do musicalu „Free and Easy”.

Bibliografia/Filmografia: „Quincy” reż. Rashida Jones, Alan Hicks (2018) „Q: The Autobiography of Quincy Jones” Quincy Jones

13 listopada nakładem Wydawnictwa W.A.B. ukazała się książka „Hip Hop jest historią” Questlove’a, którą perkusista The Roots napisał z okazji 50-lecia hip hopu. Czy można znaleźć lepszy moment, żeby porozmawiać o tym wciąż aktualnym stylu, nie tylko muzycznym, który podbił cały świat? Jak to się stało, że w zniszczonej i pełnej biedy dzielnicy Nowego Jorku, młodzi ludzie słuchający płyt swoich rodziców z funkiem i soulem, stworzyli zupełnie nową i pozytywną sztukę? I jak ten nowatorski, ale i niezrozumiały na początku styl tak szybko podbił serca i umysły całej Ameryki?

Do takie tematu potrzebny jest nam ekspert, więc zaprosiliśmy do rozmowy Marcina Natali, dziennikarza Popkillera i współprowadzącego audycję Rap Sesja oraz Soul Park w Radiu Kampus.

Playlista: 01- The Sugarhill Gang - Rapper's Delight 02- Grandmaster Flash & The Furious Five - The Message 03- Mobb Deep - Shook Ones, Pt. II 04- Stetsasonic - Talkin' All That Jazz 05- LL COOL J - Mama Said Knock You Out

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: DJ KaySlay rozkręca imprezę na Bronkie w 1982 roku / Henry Chalfant

Bibliografia/Filmografia: Questlove „Hip hop jest historią” „Hip-Hop Evolution” serial dokumentalny Netflix „The Get Down” serial fabularny Netflix

Bracia Isley są wyjątkowi nie tylko na skali muzyki afroamerykańskiej, ale na skali całej muzyki popularnej. Od momentu gdy pierwszy hit nagrali w roku 1959, to do dzisiaj są zespołem aktualnym, który przez 8 dekad nagrywał kolejne przeboje i nie wygląda, żeby planowali zwalniać. Na drodze swojej kariery spotkali młodego Jimie Hendrixa, zainspirowali The Beatles, podbili Motown i stworzyli dziesiątki niezapomnianych przebojów. Zdumiewające jest w tym wszystkim jak mało ludzie o nich wiedzą! Najwyższy chwila to zmienić!   Playlista: 01- The Isley Brothers - Ohio Machine Gun 02- The Isley Brothers - Shout 03- The Isley Brothers - Twist & Shout 04- The Isley Brothers - This Old Heart Of Mine (Is Weak For You) 05- The Isley Brothers - It's Your Thing 06- The Isley Brothers - Live It Up 07- The Isley Brothers - Footsteps in the Dark 08- The Isley Brothers - Between the Sheets 09- The Isley Brothers - Fight the Power   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: The Isley Brothers w czasach płyty 3+3, rok 1973.   Bibliografia/Filmografia: Nie ma!! (sic!)

George Clinton w latach 70. stworzył napędzane LSD i nieograniczoną kreatywnością imperium, które mimo upadku wciąż nadaje kierunek muzyce popularnej. Niczym kultura antyczna, jest niekończącym się źródłem odniesień i inspiracji. Zresztą jak sam Clinton mawiał, początków P-Funku należy szukać u podnóży piramid i w dalekich zakątkach kosmosu… Zapraszamy was w tę międzyplanetarną podróż do świata Funkadelic i Parliament, który mimo górnolotnych idei, często rozbija się o przyziemne sprawy.   Playlista: 01- Parliament - P-Funk (Wants to Get Funked Up) 02- The Parliaments - Poor Willie 03- The Parliaments - [I Wanna] Testify 04- Funkadelic - Maggot Brain 05- Parliament - Flash Light 06- George Clinton - Atomic Dog 07- Parliament - Give Up The Funk (Tear The Roof Off The Sucker)   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: George Clinton   Bibliografia/Filmografia: „VH1's Legends: George Clinton” reż. Mary Wharton (1999) „Parliament Funkadelic: One Nation Under a Groove” reż. Yvonne Smith (2005) „Mike Judge Presents - Tales from the Tour Bus - S2E01 - George Clinton” reż. Mike Judge (2018) „Brothas Be, Yo Like George, Ain't That Funkin' Kinda Hard On You? A Memoir” George Clinton & Ben Greenman Wywiad dla Rolling Stone z 2021 roku

Rodzina Staples, której przewodził Pops, zapisała się w historii muzyki już w latach 50. swoimi wyjątkowymi interpretacjami utworów gospel. To jednak był dopiero początek ich kariery, która – można śmiało powiedzieć – trwa do dzisiaj dzięki wciąż nagrywającej i koncertującej Mavis Staples. W tym czasie odcisnęli swoje piętno na muzyce soul, blues, funk, folk, americana i nawet rock. Lista wspaniałych muzyków, którzy wskazują na Staple Singers jako swoich idoli, nie zmieściłaby się w tej krótkiej notce. Zapraszamy do poznania historii najważniejszej rodziny czarnej muzyki.

Playlista: 01- The Staple Singers - Will The Circle Be Unbroken 02- The Staple Singers - Uncloudy Day 03- The Staple Singers - Why (Am I Treated So Bad) 04- The Staple Singers - I'll Take You There 05- The Staple Singers - Let's Do It Again 05- The Staple Singers - Slippery People 06- Mavis Staples - Worthy

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Od lewej Cleotha, Mavis i Yvonne Staples, a Roebuck “Pops” Staples siedzi na fotelu. Fotografia do książeczki płyty „Family Tree” wydanej w 1977 przez Warner Bros. Records.

Bibliografia/Filmografia: „I'll Take You There: Mavis Staples, the Staple Singers, and the March up Freedom's Highway” Greg Kot „Mavis!” reż. Jessica Edwards (2015)

2 sierpnia James Baldwin obchodziłby swoje setne urodziny. Kiedy stworzyliśmy precedens w naszym podcaście odcinkiem o Mayi Angelou, to teraz nie mogliśmy pominąć tak ważnego artysty jakim był James Baldwin dla kultury afroamerykańskiej. Nie jest to oczywiście odcinek literacki, ale historia życia i twórczości amerykańskiego giganta, którego teksty wciąż są niezmiernie aktualne i porywają kolejne pokolenia walczących o swoje prawa mniejszości.

Playlista: 01- Charlie Parker - All The Things You Are 02- Meshell Ndegeocello - The Price Of The Ticket

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba

Źródła: Książki Baldwina wydane przez Wydawnictwo Karakter W tym zbiór esejów „Zapiski syna tego kraju” „I Am Not Your Negro” reż. Raoul Peck (2016)

Muzyka gospel leży u podstaw całej późniejszej twórczości afroamerykańskiej. Począwszy od soulu, przez funk, hip hop po r\&b. To jest oryginalna muzyka czarnych niewolników, która była nośnikiem nadziei na lepsze jutro. To ona stanowiła podporę ruchu na rzecz praw obywatelskich lat 60. i to z jej objęć wychodzili najwięksi wokaliści jak Aretha Franklin, Sam Cooke, czy Mavis Staples. Najwyższa pora poznać historie tak ważnego zjawiska dla całej kultury Amerykańskiej.

Playlista: 01- Mahalia Jackson - Take My Hand, Precious Lord 02- Fisk Jubilee Singers - Swing Low Sweet Chariot 03- Sister Rosetta Tharpe - Jericho 04- The Blind Boys of Alabama - Too Close to Heaven   Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba   Źródła: „Rejoice and Shout” (2010) reż. Don McGlynn

Człowiek, który w latach 60. pomógł zdefiniować brzmienie wytwórni Stax Records, był zaledwie nastolatkiem, kiedy to wszystko się zaczęło. Gdy w 1962 roku listy przebojów podbijał utwór nowego zespołu Booker T. & the M.G.'s – „Green Onions” – jego twórca i lider miał zaledwie 16 lat! 🤯

Jak to możliwe, że tak młody muzyk pomógł stworzyć jedno z najważniejszych brzmień w historii soulu? I jak potoczyło się jego życie po tym spektakularnym starcie?

Zapraszamy na historię jednego z wielkich architektów muzyki rozrywkowej – Booker T. Jones. 🎧

Playlista:

01- Booker T. & The M.G.'s - Time Is Tight

02- Rufus & Carla Thomas - Cause I Love You

03- The Mar-Keys - Last Night

04- Booker T. & The M.G.'s - Green Onions

05- Bill Withers - Ain't No Sunshine

06- Booker T. Jones - Walking Papers

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Źródła:

„Time Is Tight: My Life, Note By Note” Booker T. Jones (2019)

Sam Cooke osiągnął tak wiele w tak krótkim czasie, że do dzisiaj pozostaje symbolem afroamerykańskiego talentu i amerykańskiego snu. Wokalista gospel, który przeszedł do muzyki pop, aby zdefiniować ją na nowo. Biznesmen, który jako pierwszy czarny muzyk przejął całkowitą kontrolę nad swoją własną muzyką. Kompozytor, którego utwory podbijały listy przebojów. Celebryta, który obracał się w towarzystwie największych showbiznesu. Ale co najważniejsze Afroamerykanin, który nigdy nie zapomniał skąd pochodzi i o co walczy.

Historia życia Sama Cooke’a jest równie intrygująca jak tajemnica jest śmierci.

Playlista: 01- Sam Cooke - Twistin' The Night Away 02- Sam Cooke & The Soul Stirrers - Jesus Gave Me Water 03- Dale Cook - Loveable 04- Sam Cooke - You Send Me 05- Sam Cooke - Chain Gang 06- Sam Cooke - Bring It On Home to Me 07- Sam Cooke - Nothing Can Change This Love (Live at the Harlem Square Club, Miami, FL - January 1963)

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Sam Cooke / Wally Seawell/ABKCO Records

Źródła: „Dream Boogie: The Triumph of Sam Cooke” Peter Guralnick „ReMastered: Sam Cooke umiera dwa razy” reż. Kelly Duane de la Vega (2019)

„Pewnej nocy w Miami…” reż. Regina King (2020)

„Soul Deep: The Gospel Highway” reż. Kate Broome (2005)

Kiedy mówi się o muzyce afroamerykańskiej, to tym co znajduje się u jej początków jest blues. Muzyka, która powstała z potrzeby ekspresji uczuć, doświadczeń i marzeń. Muzyka, która narodziła się w czasie ciężkiej pracy, biedy i zniewolenia. Muzyka, która stała się lekarstwem, ucieczką i drogowskazem.

O wielkich twórcach bluesa moglibyśmy zrobić cała serię odcinków (i pewnie tak się to skończy), ale jest jeden, który dzięki swojemu talentowi, ciężkiej pracy i na pewno też odrobinie szczęścia pokazał te muzykę całemu światu. Muddy Waters, czyli wielki wokalista i gitarzysta, który łapiąc za gitarę elektryczną sprawił, że nie dało się go już uciszyć.

Playlista: 01- Muddy Waters - Hoochie Coochie Man 02- Muddy Waters - I Be's Troubled (Plantation Recording) 03- Muddy Waters - I Can't Be Satisfied 04- Muddy Waters - Got My Mojo Working

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Muddy Waters w czasie koncertu w Chicago 12 czerwca 1979 roku / Paul Natkin/WireImage

Źródła: „Can't be Satisfied: The Life and Times of Muddy Waters” Robert Gordon „Muddy Waters: Can't Be Satisfied” reż. Robert Gordon, Morgan Neville (2003)

Mimo że kino już od dekad kojarzymy głównie z Ameryką i Hollywood, to przez znaczną część jego historii było to kino białe. Prawie jak każdy aspekt życia Afroamerykanów, tak i biznes filmowy nie był dla nich dostępny na równych zasadach. Czarni aktorzy byli obsadzani jedynie w rolach służących, sprzątaczek, kierowców lub ewentualnie śmiesznych bądź poczciwych „przyjaciół” głównego (czyt. białego) bohatera. Jednak nauczeni walki o swoje afroamerykańscy artyści stworzyli własne kino, które istniało na obrzeżach wielkiej hollywoodzkiej machiny i bardzo powoli przesiąkało do mainstreamu. Mimo to nikt nie spodziewał się rewolucji jaka przetoczyła się w kinie lat 70. Rewolucji, która w najbardziej szalony, wulgarny, funkowy i co najważniejsze prawdziwy sposób katapultowała czarne kino i jego twórców do sławy. Tak narodziło się kino Blaxploitation, którego ogromny wpływ odczuwamy do dzisiaj.

Playlista: 01- Joe Simon - Theme From Cleopatra Jones 02- Melvin Van Peeples - Sweetback's Theme 03- Donny Hathaway - Come Back Charleston Blue Playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Kadr z filmy „Shaft in Afica” 1973

Źródła: „Czy to wystraczająco czarne?!? Renesans czarnego kina” reż. Elvis Mitchell (2022) „Colorization: One Hundred Years of Black Films in a White World” Wil Haygood

W biednych slumsach mroźnego Chicago narodził się jeden z największych twórców muzyki soul, który definiował brzmienie rewolucji od lat 50., do 70. To jego utwory dawały nadzieje maszerującym po równość na południu Afroamerykanom i to jego kompozycje przybliżamy realia życia w północnych gettach całej Ameryce. Wszystko to mimo delikatnego głosu, niskiej budowy i dużej niepewności. Curtis Mayfield był człowiek sprzeczności, ale niezaprzeczalnym geniuszem, który ciężką pracą i talentem stał się jednym z pierwszych afroameykanów posiadających swoją własną muzykę w 100%. Poznajcie życie i muzykę artysty zwanego gentle genius.

Playlista: 01- Curtis Mayfield - Pusherman 02- The Impressions - For Your Precious Love 03- The Impressions - Gypsy Woman 04- The Impressions - Keep On Pushing 05- The Impressions - People Get Ready 06- Curtis Mayfield - Move on Up 07- Curtis Mayfield - Superfly 08- Curtis Mayfield - Back to the World 09- The Impressions - It's All Right Playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Curtis Mayfield w latach 70.

Źródła: „Traveling Soul: The Life of Curtis Mayfield” Todd Mayfield & Travis Atria

Istnieją artyści i postaci bez których dzisiaj trudno sobie wyobrazić świat. Ich wpływ na społeczność, ludzi, a nawet całe pokolenia kształtuje postawy i nadaje im kierunek. Taką postacią bez wątpienia była Maya Angelou. Poetka, pisarka, tancerka, wokalistka, feministka, reżyserka, producentka, matka i mentorka jest wymieniania obok takich ikon jak Toni Morrison, James Baldwin, czy nawet Martin Luther King Jr. Smutne jest to jak mało znana jest w Polsce, ale całe szczęście Wydawnictwo Relacja wydaje właśnie w Polsce jej przełomowe książki autobiograficzne i premiera najnowszej pt. „Śpiewaj, tańcuj i wesel się” jest inspiracją do tego odcinka Funkologii.

Playlista: 01- Maya Angelou - Run Joe 02- Lord Invader - Rum and Coca Cola 03- Harolyn Blackwell - Summertime (Porgy & Bess) 04- Maya Angelou - Still I Rise Playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Maya Angelou © Stephen Parker / Alamy Stock Photo

Źródła: „Wiem, dlaczego w klatce śpiewa ptak” Maya Angelou „Zgromadźcie się w imię moje” Maya Angelou „Śpiewaj, tańcuj i wesel się” Maya Angelou „Czarne diamenty. Toni Morrison i 9 innych poetek afroamerykańskich” „Maya Angelou: And Still I Rise” reż. Rita Coburn Whack, Bob Hercules (2017) „One Hand Don't Clap” reż. Kaveri Kaul (1991)

Świat dzieli się na przed Billie Holiday i po. To dopiero jej przepełniony bólem głos nadał muzyce głębi emocjonalnej, o której nawet nie śniło się ludziom wcześniej. To jej piosenki stały się towarzyszami wspólnych uniesień, pierwszych miłości, ale i pożegnań oraz bólu. Jej muzyka stała się dźwiękiem pokolenia, które nadało kierunek kolejnym, nawet dzisiaj. Poznajcie tragiczną historię ikony.

Playlista: 01- Billie Holiday - I'll Be Seeing You 02- Louis Armstrong - West End Blues 03- Benny Goodman & His Orchestra with Billie Holiday - Your Mother's Son In Law 04- Billie Holiday - Strange Fruit 05- Billie Holiday - God Bless The Child 06- Billie Holiday - Lover Man 07- Billie Holiday - Ain't Nobody's Business If I Do 08- Billie Holiday - Don't Worry 'bout Me Playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Billie Holiday

Źródło: „Lady Day śpiewa bluesa” Billie Holiday, William Dufty „Billie Holiday. Biografia” Julia Blackburn „Lady Sings the Blues” reż. Sidney J. Furie „Billie” reż. James Erskine „The United States vs. Billie Holiday” reż. Lee Daniels

Jeżeli można w ogóle mówić o osobie, która prawdziwie wykorzystała amerykański sen, to na pewno jest nią Ray Charles. Urodzony w kompletnej biedzie na granicy Georgii i Florydy, wychowany przez samotną matkę, niewidomy chłopak, staje się jedną z największych gwiazd popkultury, którą zna cały świat. Mimo ogromnych przeciwności losu i licznych tragedii jakie spotykają go po drodze, udaje mu się ciężką pracą, talentem i determinacją osiągnąć sukces o jakim mało kto może pomarzyć. Poznajcie fascynującą historię Brata Raya.

Playlista: 01- Ray Charles - Mess Around 02- The Maxin Trio - Confession Blues 03- Ray Charles - Baby Let Me Hold Your Hand 04- Ray Charles - What'd I Say, Pt. 1 & 2 05- Ray Charles - Hit The Road Jack 06- Ray Charles - Georgia On My Mind 07- Ray Charles - Every Saturday Night Playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Ray Charles w 1962 roku.

Źródło: „Brother Ray: Ray Charles' Own Story” Ray Charles, David Ritz „Ray” reż. Taylor Hackford (2004)

Świat muzyki popularnej zmienił się na zawsze gdy w roku 1936 pewien trzynastoletni syn ambasadora Turcji, wszedł do jednego z jazzowych klubów w nowojorskim Harlemie. To właśnie wtedy Ahmet Ertegun ostatecznie podjął decyzję, że jego jedyną i prawdziwą miłością jest muzyka, a zwłaszcza ta afroamerykańska. Dziesięć lat później wraz z kolegą ze studiów, pożyczyli pieniądze od znajomego dentysty i założyli małą wytwórnie Atlantic Records, która stała się jedną z najważniejszych w historii muzyki. Wśród artystów jacy rozpoczęli swoje kariery w Atlantic znajdują się m.in. Ray Charles, Aretha Franklin, Wilson Pickett, czy Donny Hathaway, ale również Led Zeppelin, Rolling Stones, Phill Collins, Chic, a obecnie Bruno Mars, Coldplay, Ed Sheeran, czy Lizzo.

Playlista: 01- Ruth Brown - 5-10-15 Hours 02- Stick McGhee - Drinkin Wine, Spo-Dee-O-Dee 03- The Clovers - Little Mama 04- Bobby Darin - Splish Splash 05- The Coasters - Yakety Yak 06- Solomon Burke - Cry to Me 07- The Drifters - There Goes My Baby 08- Average White Band - Pick up the Pieces 09- Ornette Coleman - Lonely Woman 10- Ray Charles - Mess Around A tutaj playlista na Spotify.

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Zdjęcie: Ahmet Ertegun w 1971 roku.

Źródła „Atlantic Records: The House That Ahmet Built” (2007) reż. Susan Steinberg, „The Atlantic Records Story: The Independent Years” (1994) reż. John T. Davis, Uri Fruchtmann, „Eclectic, Reminiscent, Amused, Fickle, Perverse—I” By George W. S. Trow (The New Yorker, 1978).

Nowy Jork od samego początku swojego istnienia był miastem wyjątkowym. Prawdziwy tygiel, w którym spotykali się ludzie i kultury z całego świata, a wszystko to na przestrzeni jednej wąskiej wyspy. Kiedy miasto jeszcze nosiło nazwę Nowy Amsterdam sprowadzani byli tam już niewolnicy z Afryki, którzy swoją ciężką pracą budowali późniejszą wielkość Manhattanu. Gdy w wieku XIX zniesiono niewolnictwo w USA, a uciekający od segregacji Afroamerykanie z południa poszukując lepszego życia trafiali do Nowego Jorku, ich miejscem stała się dzielnica u góry wyspy. To właśnie w Harlemie narodziła się nowa kultura afroamerykańska, której nawet biali mieszkańcy nie mogli się oprzeć.

Playlista: 01- Duke Ellington and His Famous Orchestra - Take the A Train 02- Langston Hughes - Blues Montage 03- Ella Fitzgerald & Chick Webb - St. Louis Blues (Live at the Savoy Ballroom) 04- Billie Holiday - Autumn In New York

Bibliografia: "Harlem" Tomasz Zalewski

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Cotton Club w latach 30. na Harlemie u zbiegu ulic 142 i Lenox Avenue.

Królowa była i zawsze będzie tylko jedna. Urodzona w 1942 roku jako córka pastora, od najmłodszych lat porywała serca słuchaczy. Jednak kiedy w 1967 roku zażądała „szacunku”, to cały świat zatrzymał się na chwilę, by posłuchać jej głosu. I chyba nigdy już nie przestaniemy! Mówimy oczywiście o jedynej i niepowtarzalnej Arethcie Franklin.

Playlista: 01- Aretha Franklin - Until You Come Back to Me (That's What I'm Gonna Do) 02- Aretha Franklin - Never Grow Old 03- Aretha Franklin - Won't Be Long 04- Aretha Franklin - I Never Loved a Man (The Way I Love You) 05- Aretha Franklin - Respect 06- Aretha Franklin - Rock Steady 07- Aretha Franklin - Amazing Grace 08- Aretha Franklin - Angel 09- The Blues Brothers & Aretha Franklin - Think 10- Aretha Franklin - Get It Right 11- Aretha Franklin - Nessun Dorma (Live at Grammys 1998) 12- Aretha Franklin - (You Make Me Feel Like) A Natural Woman (Live at Kennedy Center Honors) A tu playlista na Spotify: https://open.spotify.com/playlist/150d0xNiOEH0KSydV9dSzT

Bibliografia: "Respect. Życie Arethy Franklin" David Ritz "Respect" reż. Liesl Tommy (2021) "Genius: Aretha" serial produkcji National Geographic (2021) "Amazing Grace: Aretha Franklin" reż. Sydney Pollack, Alan Elliott (2018)

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba

90 milionów sprzedanych płyt, 7 nagród Emmy, dziesiątki wyróżnień i odznaczeń. A przede wszystkim – utwory, które do dziś zna i śpiewa cały świat. Earth, Wind & Fire to nie był po prostu zespół podbijający listy przebojów. To była napędzana kosmiczną energią wizja swojego twórcy – Maurice’a White’a.

Ten z pozoru nieśmiały perkusista stworzył muzykę, przy której tańczymy, zakochujemy się i przez chwilę naprawdę czujemy, że wszystko ma sens. Za tymi przebojami kryją się jednak lata pracy, duchowych poszukiwań, konsekwencji i wiary w obrany kierunek.

W najnowszym odcinku opowiadamy o drodze od klubowych scen do światowej sławy, o ambicji sięgania gwiazd – dosłownie i w przenośni – oraz o zespole, który na zawsze zmienił brzmienie soulu, funku i popu.

Zapraszamy! ✨

Playlista:

01- Earth, Wind & Fire - Sing a Song

02- Ramsey Lewis Trio - Wade In The Water

03- The Salty Peppers - La La Time

04- Earth, Wind & Fire - Mighty Mighty

05- Earth, Wind & Fire - Shining Star

06- Earth, Wind & Fire - Let's Groove

07- Earth, Wind & Fire - September

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM

Montaż: Qba

Źródła:

„My Life with Earth, Wind, & Fire” Maurice White & Herb Powell (2016)

Muzyka Reggae, to tylko cześć przeogromnej muzycznej kultury malutkiej wyspy jaką jest Jamajka. Kultury która sięga początków kolonializmu i niewolnictwa. Kultury wypełnionej dumą, wiarą i chęcią odnalezienia własnej drogi. To właśnie ona ukształtowała Boba Marleya i jego muzykę i to właśnie jej cząstkę poznajemy w nowym filmie „Bob Marley: One Love”, który już dostępny jest w polskich kinach.

Ten odcinek to jednocześnie pierwszy raz gdy do naszej dyskusji dołącza gość, który zdecydowanie więcej wie na temat niż my. Muzyczną historie Jamajki pomaga nam przybliżyć 27Pablo.

Playlista: Bob Marley & The Wailers - One Love People Get Ready Augustus Pablo - King Tubby Meets Rockers Uptown Fats Domino - Be My Guest The Skatalites - Guns Of Navarone Alton Ellis - Rocksteady The Impressions - Minstrel And Queen Bob Marley - Mr. Chatterbox Bob Marley & The Wailers - Get Up, Stand Up A tu playlista na Spotify: https://open.spotify.com/playlist/2dlRyn41Q09Ayl3Ni8yitz

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Bob Marley z zespołem w czasie koncertu 1 lipca 1981 / JÜRGEN & THOMAS

Podcast 27Pablo Beats, Rhymes & Life: https://open.spotify.com/show/6AsYRUTnsRYv2e9XnvmcWd

Gdy Malcolm X pokazał Afroamerykanom inną drogę do wolności niż ta wytyczona przez Martina Luthera Kinga, prawdziwa rewolucja zaczęła się na dobre. Ta rewolucja niczym ogień rozprzestrzeniła się na wszystkie aspekty życia Czarnej Ameryki, w tym muzykę. Skończył się czas miłosnych piosenek oraz sprytnych metafor, a nadszedł czas walki, dumy i złości. Narodziła się Black Power.

Oto druga część naszej opowieści o muzyce wyjątkowej, ważnej i wyrażającej sprzeciw.

Playlista: The Chi-Lites - (For God's Sake) Give More Power To The People Sly & The Family Stone - Don't Call Me Nigger, Whitey James Brown - Say It Loud, I'm Black & I'm Proud The Temptations - Message from a Black Man The O'Jays - Give the People What They Want Donny Hathaway - To Be Young, Gifted and Black (live) Gil Scott-Heron - Revolution Will Not Be Televised The Lumpen - Free Bobby Now Archie Shepp - Attica Blues Elaine Brown - The End of Silence A tu playlista na Spotify: https://open.spotify.com/playlist/5itCd2zznsTFZpUpebP061

Bibliografia: "The Autobiography of Malcolm X" Alex Haley "Malcolm X" reż. Spike Lee (1992) "Party Music" Rickey Vincent

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Uczestnicy Konwencji Konstytucyjnej Rewolucyjnej Partii Ludowej, Filadelfia, wrzesień 1970 / David Fenton

W chwili gdy Billy Holiday zaśpiewała przejmującą piosenkę „Strange Fruit”, do muzyki popularnej wkradły się dźwięki prawdy, która od tego momentu coraz śmielej wybrzmiewała w twórczości afroamerykańskich artystów. Od kościelnych spirituali, przez hymny śpiewane na marszach, po największe hity list przebojów, czarni muzycy opowiadali o otaczającej ich rzeczywistości pełnej rasizmu i niesprawiedliwości. Oto pierwsza część naszej opowieści o muzyce wyjątkowej, ważnej i wyrażającej sprzeciw.

Playlista: Marvin Gaye - What's Going On Lead Belly - The Bourgeois Blues Billie Holiday - Strange Fruit Nina Simone - Mississippi Goddam The Impressions - People Get Ready Aretha Franklin - Respect Ray Charles - Georgia on My Mind Langston Hughes - I Have Known Rivers

A tu playlista na Spotify: https://open.spotify.com/playlist/0WCba5ZBQZ1WkD1rZLXMXG

Bibliografia: „Lady Day śpiewa bluesa” Billie Holiday i William Dufty "King. Biografia" Jonathan Eig "Billie Holiday" reż. Lee Daniels (2021) Wiersze Langstona Hugsa w tłumaczeniu na polski: https://opt-art.net/helikopter/6-2018/langston-hughes-wiersze/ Kanał YouTube Vietnam War Song Project: https://www.youtube.com/@VietnamWarSongProject

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Martin Luther King Jr. wraz z żoną Corettą Scott King na czele marszu, który wyruszył z Selmy do Montgomery w Alabamie w marcu 1965 roku.

W roku 1950 w mieście Chicago, dwóch braci polskiego pochodzenia zakłada wytwórnie, w której chcą nagrywać muzykę afroamerykańską. Idealnie się składa, że od niedawna w mieście przebywa Muddy Waters, który wyemigrował z południa USA w poszukiwaniu lepszego życia. To właśnie jego blues umieści nowe wydawnictwo Chess Records na mapie, rewolucjonizując jednocześnie brzmienie całej Ameryki. Oto historia braci Leonarda i Phila, którzy dzięki swojej miłości do czarnej muzyki, dali nam możliwość poznać największych artystów w historii muzyki popularnej.

Playlista: Muddy Waters - Mannish Boy Etta James - I'd Rather Go Blind Muddy Waters - I Can't Be Satisfied Jackie Brenston - Rocket 88 Andrew Tibbs - Bilbo Is Dead Chuck Berry - Maybellene Muddy Waters - Let's Spend The Night Together Etta James - At Last

Bibliografia: "Roll over Beethoven: The Chess Records Saga" reż. James Maycock (2010) "Cadillac Records" reż. Darnell Martin (2008)

Nagraliśmy w studio Radia Kampus 97,1 FM Montaż: Qba Zdjęcie: Phil Chess w studio z Muddym Watersem i Little Walterem

Filmografia: Roll over Beethoven: The Chess Records Saga (2010) https://www.youtube.com/watch?v=jZkf70Zyluk Cadillac Records (2008) – https://www.filmweb.pl/film/Cadillac+Records-2008-447398