Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.

Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.

W drugim odcinku spotkałem się z Adrianem Wolnym, programistą i ekspertem wizji maszynowej, który uzyskał doktorat na prestiżowym Uniwersytecie w Heidelbergu w Niemczech, a następnie kilka lat pracował badawczo na EMBL-u, czyli w najbardziej zaawansowanym laboratorium biologii molekularnej w Europie. Dziś mieszka w Berlinie i jest członkiem grupy szukającej leków na raka dla firmy farmaceutycznej Bayer.

Przyglądamy się roli sztucznej inteligencji w badaniach naukowych, głównie jej wykorzystaniu w pracy nad rozwojem nowych leków. Dyskutujemy o obawach, jakie wiążą się z AI, np. w jakich zadaniach możesz zastąpić człowieka? Zastanawiamy się nad moralnym aspektem naszej pracy, a więc czy przynosi ona komuś pożytek. I oczywiście, jak w każdym odcinku „Czerdziestolatka”, sprawdzamy, co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować.

Krótkie wyjaśnienie: w naszej rozmowie stosujemy momentami uproszczenia, np. używając słowa „rak” jako skrótu dla chorób nowotworowych. Nie zawsze jest to ścisłe z punktu widzenia onkologii, ale pozwalało zachować płynność rozmowy.

Spis treści:

(03:10) Czym jest wizja maszynowa?

(05:45) Jak AI wykorzystywana jest w naukach biologicznych?

(09:29) Jakie są możliwe ścieżki rozwoju programisty w dobie AI?

(14:30) Sztuczne inteligencja wykorzystana do rozwoju leków

(20:26) Czy maszyny zastąpią patomorfologów?

(24:23) Jakich leków na raka możemy się spodziewać?

(26:50) Kwestia „ciężaru wiedzy” i wyzwania w komunikowaniu odkryć naukowych

(31:28) Jak sztuczna inteligencja przyspiesza programowanie i w jakich zadaniach możesz zastąpić informatyka lub tłumacza?

(40:31) Ambicja moralna: czy nasza praca przynosi jakieś pożytki innym ludziom?

(42:50) Czy wiek to tylko liczba? Przeszkody i pożytki z życiowego doświadczenia

(47:55) Co pozwala odpocząć od pracy i dobrze funkcjonować?

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

„Przed premierą” to podcast o kulturze, która dopiero powstaje - i rozmowy o tytułach, o których wkrótce będzie głośno. Amelia Sarnowska zagląda za kulisy teatrów i wystaw, przysiada się do biurek pisarek i tłumaczy, pytając, jak i nad czym pracują. Bo wierzymy w proces.

Z końcem stycznia w USA ukazała się najnowsza książka Georga Saundersa. „Vigil” to druga powieść w dorobku tego pisarza. Pierwsza, „Lincoln w Bardo”, została nagrodzona Bookerem. „Vigil” — powieść w tłumaczeniu Agi Zano, ukaże się w Polsce jesienią nakładem Wydawnictwa Znak — to rodzaj literackiego ostrzeżenia. Nie jest to jednak rodzaj radykalnej satyry, do której pisarz przyzwyczaił nas w ostatnich latach. W nowej powieści Saunders ponownie zabiera nas do świata, w którym kluczowym momentem życia okazuje się sama śmierć. O książce rozmawiamy z Justyną Sobolewską.

Po literaturę, i to nie byle jaką, sięgnęli też Anka i Wilhelm Sasnalowie. Ich najnowszy film, „Człowiek do wszystkiego”, to przeniesiona na ekran opowieść Roberta Walsera o człowieku zniewolonym. Joseph Marti jest jak guzik na luźnej nitce, to typ bohatera nieważnego — funkcjonującego gdzieś na obrzeżach rzeczywistości. Co się stanie, gdy osoba o takiej kondycji zdoła w końcu nitkę zerwać? O filmie rozmawiamy wraz z twórcami w krakowskiej pracowni Wilhelma Sasnala. 

Na gruncie sztuki zaglądamy do warszawskiej Zachęty. W trakcie prób udaje się nam porozmawiać z Ewą Chomicką, jedną z kuratorek instalacji „Języki z wody”, jaka zostanie w tym roku zaprezentowana w ramach Pawilonu Polskiego na 61. Biennale Sztuki w Wenecji. Projekt eksploruje język migowy oraz dźwięki wydawane przez wieloryby. Instalacja stworzona przez Bognę Burską i Daniela Kotowskiego to rodzaj artystycznego poszukiwania godności na gruncie języków — choć niekoniecznie tych, którymi większość przywykła komunikować się na co dzień. 

W odcinku:

(01:35) Justyna Sobolewska i najnowsza powieść George'a Saundersa

(17:05) Anka i Wilhelm Sasnalowie o „Człowieku do wszystkiego”, czyli filmowej adaptacji Roberta Walsera

(35:50) Ewa Chomicka, kuratorka instalacji „Języki z wody”, o dziele, które zaprezentuje w Pawilonie Polskim na 61. Biennale Sztuki w Wenecji

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

"Nowoczesny pies to wynalazek epoki wiktoriańskiej, czasów darwinizmu i raczkującej eugeniki. To wtedy zakochano się w rasowych okazach, których życie okupione jest jednak często chorobami i cierpieniem" - pisze Magdalena Czubaszek w 832 numerze ZNAKu.

Wraz z numerem wrześniowym testujemy nagrania audio niektórych artykułów z Miesięcznika ZNAK. Nagranie powstało dzięki technologii ElevenLabs przy współpracy z Elibri, za pomocą głosów wygenerowanych przez AI. Postprodukcja Tomasz Kruk.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

"Andrew Huberman przeistoczył dbanie o siebie z praktyk kojarzonych z magazynami kobiecymi w optymalizację własnej biologii. Niestety, z analiz jego błędów, manipulacji i konfliktów interesów zebrałaby się już co najmniej mała książka, a jego publiczny wizerunek racjonalnego naukowca znacznie odbiega od realiów życia prywatnego" - pisze Krzysztof Kornas w 832 numerze ZNAKu.

Wraz z numerem wrześniowym testujemy nagrania audio niektórych artykułów z Miesięcznika ZNAK. Nagranie powstało dzięki technologii ElevenLabs przy współpracy z Elibri, za pomocą głosów wygenerowanych przez AI. Postprodukcja Tomasz Kruk.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Bogdan Wojciszke w „Psychologii miłości” pisze, że składa się ona z trzech elementów: namiętności, intymności i zobowiązania. Który z nich jest najistotniejszy? Jakie są etapy związku i czy każdy musi się kończyć rozpadem? Jak dbać o trwałość relacji z partnerem czy partnerką?

O tym co psychologia mówi o miłości, opowiada w rozmowie z Martyną Słowik prof. Wojciech Kulesza z SWPS.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Dlaczego Platon uważał poetów za niebezpiecznych? To niebezpieczeństwo związane było z wyobraźnią, która wymagana jest zarówno do tworzenia literatury, jak i do jej odbioru. Ta nieskrępowana wyobraźnia jest prostą drogą do odkrycia wolności, do działań wywrotowych.

Lektura wiązana jest często z samotnością, kojarzona z odwrotem od świata. Studentki Azar Nafisi, bohaterki dzisiejszego podcastu, odkrywały, że nie są same. Lektura u Nafisi okazuje się być aktem niezgody, elementem ruchu oporu prowadzącym do odzyskiwania wolności, ale też jest to taki ruch oporu, który umożliwia z tym światem łączność. Pozwala odkryć, że dzięki lekturze nie jesteś sam.

Do takich odkryć nawołuje Nafisi w „Czytaj niebezpiecznie. Wywrotowej sile literatury na burzliwe czasy” wydanej niedawno przez Karakter, a o książce w naszym podcaście opowiada Anna Marchewka.

Polecamy do słuchania nie tylko przy przedświętycznych przygotowaniach!

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Przez wieki żyliśmy w kulturze, w której tematy przemijania i śmierci były postrzegane przez pryzmat chrześcijańskiej wyobraźni religijnej. Wizja życia po śmierci miała niemal powszechną siłę oddziaływania. Religia dostarczała też zbiorowych rytuałów, które pomagały radzić sobie z utratą bliskich i przeżywaniem żałoby. Postępująca sekularyzacja mocno podważyła te wyobrażenia. Nie wypracowała jednak jak dotąd wyrazistej i społecznie zakorzenionej alternatywy. Indywidualnie szukamy dziś sensu życia i sami musimy wypracowywać mechanizmy obronne, by zmierzyć się z jego końcem. Chcemy poszukać innej drogi. Takiej, która nie tylko pozwoli przerwać tabuizację śmierci, lecz także będzie budować wrażliwość wobec przemijania. Może wręcz otwierać na perspektywę słodko-gorzkiego wzruszenia wynikającego z doświadczenia kruchości wszystkiego, co istnieje.

ANJA FRANCZAK
Założycielka Instytutu Dobrej Śmierci. Zajmuje się edukacją w obszarze śmierci i żałoby. Wspiera osoby na ostatnim etapie życia, osoby w żałobie oraz tych, którzy im towarzyszą poprzez konsultacje indywidualne, szkolenia i warsztaty. Ważną rolę w jej pracy odgrywają rytuały. Jako celebrantka / mistrzyni ceremonii tworzy i prowadzi osobiste rytuały pożegnania i humanistyczne ceremonie pogrzebowe.

TOMASZ STAWISZYŃSKI
Filozof, eseista, dziennikarz, autor bestsellerowych książek: “Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii” (2013), „Co robić przed końcem świata?” (2021) oraz „Ucieczka od bezradności” (2021). Od wielu lat zajmuje się problemami z pogranicza filozofii i psychoterapii. Wcześniej związany z wieloma redakcjami: pracował m.in w „Dzienniku” „Newsweeku” i „Przekroju”. W latach 2013-2016 prowadził w Polskim Radiu RDC autorski program “Niedziela Filozofów, czyli potyczki z życiem”. Od 2016 związany z Radiem TOK FM, gdzie prowadzi m.in. “Godzinę filozofów”, “Kwadrans filozofa” oraz – wraz z żoną, Cvetą Dimitrovą – internetowy podcast “Nasze wewnętrzne konflikty”. Jego teksty i audycje można znaleźć na stronie www.stawiszynski.org, a rozmowy z ciekawymi gośćmi o sprawach najważniejszych w autorskim podcaście „Skądinąd”.

Spotkanie nagrano podczas premiery numeru 822 (11/2023) Miesięcznika ZNAK w Pardon, to tu. 

Dźwięk i produkcja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

 „Chłopki” Joanny Kuciel-Frydryszak wywołują kolejne opowieści. To książka konieczna, bo autorka zwraca uwagę na konieczność przedefiniowania myślenia o losach jednostki, by włączać namysł nad warunkami, w których żyły bohaterki jej książek.

 „Chłopki” to przebój wydawniczy, bo te wszystkie herstorie po prostu trzeba opowiedzieć. To książka nie tylko konieczna, ale i potrzebna - bo potrzebujemy dokładać nasze historie do tej biografii zbiorowej. Joanna Kuciel-Frydryszak uruchamia osoby czytające i włącza je w chór świadectw. Stawką jest widzialność nieobecnych, a jeśli obecnych, to stereotypizowanych. Budzi potrzebę uzupełniania luk.

O tym dlaczego „Chłopki” są książką konieczną, potrzebną, ale i terapeutyczną, opowiada w najnowszym odcinku podcastu „Stacja: Literatura na głos” mówi Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Jego twórczość jest wciąż mniej znana niż prace Heideggera czy Habermasa, ale zarówno na świecie, jak w i Polsce spotyka się z rosnącym zainteresowaniem. To autor-erudyta piszący o znaczeniu metafor i mitów w filozofii, wielki teoretyk i badacz przemian nowożytnego świata i rewolucji kopernikańskiej; autor ciekawie i krytycznie komentujący także teologię chrześcijańską.

Dzisiejsze Polowanie na Idee jest o Hansie Blumenbergu. W jaki sposób mity pozwalają nam oswoić rzeczywistość? Jakie są źródła epoki nowożytnej i jak rozwijało się zjawisko sekularyzacji? Odpowiada Michał Jędrzejek.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Carson McCullers sama ukrywała się w twórczości ze swą tożsamością seksualną czy kondycją zdrowotną. Jej bohaterki miały marzenia i wyrażały ambicje, których autorka nie mogła zrealizować, ukazując wyjątkową moc literatury. Czytanie z twórczości życia McCullers to coś więcej niż powinność odkrywania tego, co ukryte w milczeniu.

 „Skoro obecność lesbijek w historii zamazywano, to dziś czas by przywracać je do świadomości. Jeśli pisanie rodzi się z potrzeby przynależności, to czytanie powinno tę potrzebę zaspokajać” - mówi Anna Marchewka w najnowszym odcinku podcastu Stacja: Literatura na głos.

Dźwięk i realizacja Tomasz Kruk.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Mark Fisher, bohater dzisiejszego odcinka Polowania na Idee, nie tworzył figury teoretycznego demona zwodziciela, ale opisywał rzeczywistość za oknem, taką jaką wszyscy znamy i przyjmujemy za pewnik. Co więcej – chcemy w niej żyć, a przynajmniej nie wyobrażamy sobie życia poza nią. To realizm kapitalistyczny, który brytyjski myśliciel, krytyk kultury i bloger wyłożył w eseju pod tym samym tytułem.

Jak kapitalizm niszczy nasze zdrowie psychiczne? Dlaczego „łatwiej wyobrazić sobie koniec świata niż koniec kapitalizmu”? Czy nie ma wobec niego alternatywy? 

Odpowiada Karol Kleczka.

Dźwięk i realizacja Tomasz Kruk.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Anna Cieplak to pisarka zaangażowana. Wprowadza postaci, które wcześniej padały ofiarą stereotypów, były krzywdzone i poniżane. W „Ciele huty”, najnowszej książce, pisze o „przetrwankach”, tych, dzięki którym dzieło zniszczenia nie jest dokonane. Dopóki są, rzucają wyzwanie rolom społecznym i nie dają się uciszyć. „Ciało huty” omija pokusę wybicia się na mit, ale demitologizuje. Dowartościowuje heroski, ale nie stawia ich na piedestale, nie unieruchamia ich. Jej bohaterki są w procesie.

„Ze świecą by szukać drugiej takiej piszącej osoby, która nie idzie na skróty, nie ułatwia sobie zadania i nie przesuwa się w gatunkową, obyczajową niszę” - mówi w najnowszym odcinku podcastu „Stacja: Literatura na głos” Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Rozmawiamy o wszystkim. O przeszłości, naszych szczęśliwych chwilach, a także o wielkiej niewiadomej, która nas czeka. Pytamy: jak to będzie? Czy coś przetrwa poza ciałem? Czasami mój ukochany mówi do mnie: »Będę czekał na ciebie po drugiej stronie«”

Całość przeczytasz tutaj 👉⁠https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jak-te-kwiaty/⁠

Tekst przeczytała dla Was: Małgorzata DzięciołowskaŚledźcie nasze profile w social mediach, już wkrótce więcej niespodzianek audio

⁠https://www.instagram.com/miesiecznik_znak⁠

⁠https://www.facebook.com/miesiecznik.znak⁠

⁠https://www.linkedin.com/company/miesiecznik-znak/

Od lat 60. XX w. w Europie Zachodniej spada liczba osób wierzących w Boga i chodzących do kościoła. W takich krajach jak Szwecja czy Holandia jest dziś więcej ateistów niż ludzi religijnych, a do kościoła zagląda ok. 3% społeczeństwa. W Polsce w ostatnich latach także doświadczamy galopującej sekularyzacji – zwłaszcza w najmłodszym pokoleniu.

Jaka będzie zatem przyszłość religii?

Kanadyjski filozof Charles Taylor przekonuje, że religia nie zniknie z naszego życia. Tym, co zniknie, a właściwie już zniknęło, jest jedynie „christianitas”, świat chrześcijański, w którym religia przenikała wszystkie sfery życia: politykę, gospodarkę, ekonomię, prawo. Pozostają jednak dostępne rozmaite ścieżki wiary.

 O tym, czy czeka nas świecka Polska, czemu wciąż wierzymy w duchy i dlaczego czciciele Latającego Potwora Spaghetti nie mogą założyć u nas swojego Kościoła opowiada w nowym odcinku „Polowania na idee” Michał Jędrzejek.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Czy Twoja praca daje światu coś sensownego? Jak w jednym zdaniu opisał/abyś to, czym się zajmujesz? Jesteś w stanie pokazać fizyczne efekty swojej pracy oprócz własnego zmęczenia? 

David Graeber, od wczesnych lat związany z aktywizmem, ruchem lewicowym i anarchistycznym, ukuł pojęcie „bullshit jobs”. Pisał o nich tak:
„Ogromne rzesze ludzi, zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej, spędzają całe swoje pracownicze życie wykonując zadania, które, jak sami po cichu przyznają, nie muszą tak naprawdę być wykonane. Moralne i duchowe zniszczenia wywoływane przez taką pracę są większe, niż mogłoby się wydawać i, choć praktycznie nikt o tym głośno nie mówi, zostawiają bliznę na naszym zbiorowym jestestwie.”

O Davidzie Graeberze oraz o zmianie perspektywy, jaką przyniosło zetknięcie z tym nietuzinkowym myślicielem społecznym, opowie w dzisiejszym podcaście Karol Kleczka. 

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Ukraińska poetka, dziennikarka, scenarzystka Kateryna Babkina to bohaterka dzisiejszej Stacji: Literatura na głos. Jej najnowsza książka „Nie boli”, wydana przez Warstwy, to szczególnie ciekawy przekład z języka ukraińskiego. Ściszanie bólu, o którym pisze Babkina, to ułuda. Nowa książka poetki nie tyle rozdrapuje rany, co raczej manifestuje strategię poważniejszą niż przetrwanie w trakcie wojny. Odpowiedzią na zniszczenie jest miłość.

Odpowiedzią jest też poezja, twórczość literacka, co na początku wojny nie było oczywiste dla ukraińskich pisarek i pisarzy. Książka Babkiny nie przeczy stanowi wyjątkowemu, lecz szuka dla niego środków wyrazu. Jest możliwe wynalezienie takich środków, które na sytuację niemożliwą odpowiadają.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Can Xue to jedna z najwybitniejszych chińskich pisarek. Jej literacki pseudonim oznacza „śnieg, który nie chce się stopić” jak śnieg na szczycie góry i symbolika tego znaczenia jest uderzająca. Jej historia to opowieść o oporze i olbrzymiej sile talentu pokonującej przeszkody, które zdają się nie do pokonania.

Jej rodzice uznani zostali za wrogów ludu i gdy pisarka była dzieckiem, rodzina została rozbita. Wychowała ją babcia, żyły w głodzie. Zablokowano jej drogę do nauki, odmówiono prawa do edukacji. Przerażającą typowość tego losu podkreśla jeszcze inna książka, „Tysiąc lat radości i trosk” Ai Weiweia.

O wielkości literatury Can Xue i jej powieści „Ulica Żółtego Błota: mówi w najnowszym odcinku „Stacji: Literatura na głos” Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Feminizm i sprzeciw wobec praktyk niedemokratycznych, nadzieja, swoboda wędrowania oraz walka ze zmianami klimatycznymi – to wiodące tematy Rebekki Solnit, bohaterki dzisiejszego podcastu.

Pisanie w pierwszej osobie uwiarygadnia książki Solnit, ale ma także charakter aktywizujący i wyzwolicielski, bo jak przyznaje „milczenie i wstyd są zaraźliwe – ale mowa i odwaga również”. 

„Dla mnie Solnit to przede wszystkim autorka zachęcająca do zaangażowania, nadziei na zmianę, usiłująca poszerzać pole doświadczanej wolności” – mówi Mateusz Burzyk w najnowszym odcinku „Polowania na Idee”. A dla Was?

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Proza Kathy Acker jest głęboko muzyczna, bo też sama Acker wyrosła ze sceny punkowej i jazzowej. Tekst jej powieści „Krew i flaki w szkole średniej” się dzieje, stosuje technikę zakłóceń, najlepiej brzmi na głos. Niemniej wciąż można czuć opór przed odczytywaniem jej w przestrzeni publicznej. Uznawano ją za skandaliczną, powieść była na przykład objęta zakazem publikacji w Niemczech w 1986 r., ale inni widzieli w niej tekst rewolucyjny.

Czy obsceniczny język może być narzędziem rewolucji i łamania tabu? Dziś Anna Marchewka czyta książkę-legendę, która powraca do polskiej sceny wydawniczej.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Nassim N. Taleb to myśliciel zajmujący się ryzykiem, przypadkiem i rynkową grą. Można powiedzieć, że to ktoś, kto chciałby starożytny sceptycyzm wprowadzić na Wall Street.

Jego nazwisko jest odmieniane przez wszystkie przypadki wtedy, gdy pojawiają się niespodziewane zdarzenia - w języku Taleba są to właśnie tzw. czarne łabędzie –  które zaburzają istniejące prognozy: takie jak kryzys finansowy z 2008 r., globalna pandemia Covid-19 czy atak Rosji na Ukrainę. Ostatnie lata to w końcu, jak się wydaje, czas przelotu nad światem kolejnych czarnych łabędzi.

Kim jest autor „Antykruchości” i jakie idee przedstawia? Odpowiada Michał Jędrzejek.

Nassim N. Taleb w maju wystąpi na konferencji Impact'23 we współpracy z którą powstał ten odcinek. 

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Wyobraź sobie, że przeglądasz album ze zdjęciami z dzieciństwa.  Czy pamiętasz cokolwiek z twojego pierwszego roku życia? Z pierwszych trzech? Czy jesteś w stanie powiedzieć co łączy cię z tamtym małym człowieczkiem?  Albo choćby ze sobą z dnia wczorajszego?

Pytanie o to kim jestem, co łączy mnie ze mną z przeszłości i co będzie łączyć ze mną jutro, to pytanie o tożsamość osobową. Ten doniosły problem filozoficzny ma sporą historię i literaturę, ale pewien brytyjski filozof wniósł istotny wkład do jego wyjaśnienia, posługując się pobudzającym wyobraźnię eksperymentem myślowym. To zmarły pięć lat temu Derek Parfit, specjalista od pojęcia osoby, jej tożsamości w czasie oraz racji, którymi kierują się ludzie w wyborach etycznych. Poświęcimy mu ten odcinek Polowania na Idee.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Tak bym chciała mówić o miłości jedynie w ten sposób, przywołując w nieskończoność najpiękniejsze historie jakie znam. Istnieje ścisłe pokrewieństwo między impulsem miłosnym, a impulsem narracyjnym, a ja nigdy nie potrafiłam się oprzeć dobrej historii. Zakochać się znaczy poczuć się tak, jakbyśmy przeniknęli przez stronę książki czy ekran i ujrzeli jak nasze życie uruchamia fascynujące mechanizmy i procesy będące zwykle dziełem genialnego pisarza czy dobrego scenarzysty”.

Ale tak mówić o miłości się nie da. Nie ma bezwarunkowej miłości do miłości tam, gdzie pojawia się miejsce na przemoc czy nierówności. Jak patriarchat sabotuje miłość? Pisze Mona Chollet, a o jej książce „Wymyślić miłość na nowo” mówi w naszym podcaście Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Zdarzają się przecież dni, kiedy jesteśmy samą wrażliwością, otwartą raną”.

„Halandża” to barwna antologia opowiadań węgierskich modernistów i - na szczęście! - również modernistek. Jedną z autorek jest Margit Kaffka, jedna z najjaśniejszych gwiazd tamtejszej literatury, główna bohaterka tego odcinka podcastu „Stacja: literatura na głos”. Do zimowego czytania Węgierek i Węgrów zaprasza Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Dawny aparat inwigilacji, choć jego pole manipulacji było szerokie, skupiał się na utrzymaniu władzy i na kontroli obywatela w relacji z państwem. Dzisiejszy nadzór ingeruje w to, co najbardziej osobiste. »Nic« do ukrycia nie jest pustką – to rezerwuar niepewności, ryzyka, kontrowersji czy kreatywności. To przestrzeń ex nihilo, w której możemy popełniać błędy bez świadków” - pisze Krzysztof Kornas w styczniowym numerze Miesięcznika „Znak”.

Całość przeczytasz tutaj 👉https://www.miesiecznik.znak.com.pl/nic-do-ukrycia/

Tekst przeczytała dla Was: Katarzyna NiedzielskaŚledźcie nasze profile w social mediach, już wkrótce więcej niespodzianek audio

https://www.instagram.com/miesiecznik_znak

https://www.facebook.com/miesiecznik.znak

https://www.linkedin.com/company/miesiecznik-znak/

Co łączy grodzone osiedle i prywatną edukację z murem budowanym na granicy Polski i Białorusi? 

Bohater dzisiejszego odcinka Polowania na Idee Roberto Esposito jest filozofem szczególnie wrażliwym na pojęcie wspólnoty. Zazwyczaj kojarzymy ten termin z ciepłem własnego domu i poczuciem akceptacji, lecz Esposito sugeruje, że wspólnota to przestrzeń, w której jednostki się zatracają, i przed czym muszą się jakoś bronić .

Dlaczego? Bo wspólnota to przeciwieństwo tego, co własne, tego, co kontrolujemy i co zależy tylko od nas. To zaś stanowi wyzwanie: na ile człowiek jest w stanie zatracić się w innych, aby nie stracić samego siebie? W jakim stopniu stawianie granic wywłaszcza nas z człowieczeństwa?

Na te pytania odpowiada Roberto Esposito, którego przedstawi Mateusz Burzyk.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Co łączy Ronalda Reagana i 3 kg żelek? Bohater najnowszego odcinka „Polowania na Idee”  Michael Sandel.

Sandel wspominał, że gdy sam chodził na pierwsze wykłady z filozofii politycznej to nużyło go to, że uczy się jakichś doktryn dawnych filozofów, które nie łączą się z zagadnieniami, które jego interesują. Dlatego jego zajęcia przypominają to, jak rozmawiał Sokrates na rynku w Atenach. Osiągnął sukces skoro wykłady amerykańskiego myśliciela zgromadziły tak wielu studentów, że trzeba było wynająć dla nich specjalną salę teatralną mogącą pomieścić ponad tysiąc słuchaczy. Popularność widać również w nagraniach na YouTubie, osiągających ponad 34 mln wyświetleń.

Jego najbardziej znane prace dotyczą sprawiedliwości, a w ostatnich latach głośna stała się książka „Tyrania merytokracji” . Czy nasze miejsce społeczne jest wynikiem jakichś zasług? Czy może mają na nie wpływ inne czynniki, na czele z przypadkiem? Co zagraża sprawiedliwości i jak budować solidarne instytucje publiczne?

Na te pytania wraz z Sandelem odpowiada Michał Jędrzejek.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Nie byłoby „Historii przemocy” Édouarda Louisa czy „Powrotu do Reims” Didiera Eribona, głośnych książek wypowiadających społeczne wstydy, gdyby wcześniej nie ukazały się książki Annie Ernaux. Piętno pochodzenia z nieuprzywilejowanych, robotniczych środowisk, niby egalitarna Francja, okazująca się od środka wykluczającą – wszystko to opisywała wcześniej Ernaux.

Szczęśliwie udało się tę lukę wypełnić autobiograficznymi „Latami”. To literatura mierząca się z wielkimi pytaniami. Skąd jestem? Jakie znaczenie ma miejsce mojego pochodzenia i droga, która pokonałem? Czy jestem w stanie o tym opowiedzieć? Ernaux zdaje się wierzyć w to, a na pewno podejmuje to wyzwanie, budując skomplikowany i niełatwy portret.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Trwa wojna. Ukraina została zaatakowana przez Rosję, która dokonuje zbrodni wojennych, strzela do bezbronnych ludzi. Nastawiona jest na zniszczenie całego kraju, a zatem również jego dziedzictwa kulturowego. Przyklejeni do ekranów zadajemy sobie pytania: co mogę zrobić? Tym razem widok cudzego cierpienia podziałał na wielu z nas mobilizująco, otwieramy własne domy, karmimy strudzonych i utrudzonych. Bierzemy udział w pospolitym ruszeniu, reagując na sytuację utraty bezpieczeństwa, na rozpacz i strach.

Samotność cierpiących Ukraińców i Ukrainek przejmuje, bo nie mogą walczyć w ciszy. Sami oczywiście pracują na rzecz słyszalności swojej walki, ale wiemy dobrze, że nie mogą pozostać w tym osamotnieniu. Dlatego na pytanie „co robić?” do całej listy aktywności pomocowych trzeba dodać kolejne: aktywne zainteresowanie językiem ukraińskim, literaturą i kulturą. Nie tylko po to, by podjąć pomocną rozmowę, ale taką rozmowę, która będzie się składać z naszego słuchania. Naszym zadaniem jest słuchać, czytać, myśleć, rozumieć i nie lekceważyć tego, co ludzie nam opowiadają. Nie ma złudzeń - wiersze, powieści, opowiadania, literatura nie zatrzymają bomb, ani czołgów, ale aktywność czytelników i czytelniczek zrobi różnicę.

Nie trzeba mówić za naszych sąsiadów, ale należy nauczyć się ich historii i opowieści. Temu pomaga czytanie. Od czego zacząć? Odpowiada w najnowszym podcaście Anna Marchewka.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Umówić się z Wiesławem Myśliwskim na wywiad prawie graniczy z cudem. Pisarz zgadza się na nie rzadko, nie często też pojawia się publicznie. Mówi, że szanuje czytelników, ale nie chce ich zajmować swoją osobą. „To nie pisarz jest ważny, ważne są jego dzieła” - powtarza.

„W środku jesteśmy kipiącą baśnią” – powiedział pisarz w jednym z wywiadów, co znaczy, że w środku jesteśmy prawdą opowiadaną – opowieścią, która aspiruje do prawdy, a dopiero następnie przekuwa się w sens. Jeśli chcemy dojrzale czytać literaturę, musimy zrozumieć ten mechanizm.

Myśliwski nie jest traktowany tak samo jak inne literackie gwiazdy. To pisarz-mędrzec, Pisarz przez duże „p”. Choć sam broni się przed takim postrzeganiem, to nie potrafi rozmawiać o błahostkach czy przerzucać się dowcipami. W jego odpowiedziach, tak jak w jego utworach, co rusz błyśnie myśl, nad którą trzeba się zastanowić i której sam pisarz nie unieważnia w kolejnym zdaniu. W jego wystąpieniach nie ma kokieterii. W jego głosie, inaczej niż u wielu młodszych pisarzy i pisarek, rzadko słychać ironię. Może właśnie to jest dla słuchającej publiczności najbardziej przejmujące?

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Filozofia kojarzy nam się z tym, że kolejni myśliciele tworzyli pewne systemy teoretyczne mające jakoś objaśnić świat, albo to, czym jest wiedza, dobro i zło czy piękno. Ewentualnie z tych teoretycznych rozważań mogą wynikać jakieś konsekwencje praktyczne, wskazówki dla postępowania jednostek czy społeczeństwa. Pierre Hadot twierdził że filozofowie starożytni oczywiście prowadzili takie „teoretyczne rozważania najsubtelniejszych kwestii”, ale odróżniały ich jednak od współczesnych filozofów dwie istotne kwestie. 

Dzisiaj opowieść o Pierze Hadot, francuskim historyku filozofii starożytnej, a przede wszystkim twórcy – czy może ponownym odkrywcy – inspirującej koncepcji filozofii jako ćwiczenia duchowego: nie tyle poszukiwania odpowiedzi na różne teoretyczne pytania, ile drogi do praktycznej zmiany własnego życia, do uwolnienia się od lęku, zyskania spokoju ducha, do prowadzenia życia świadomego i – jak pisze Hadot – „bardziej ludzkiego”.

Dźwięk i realizacja: Tomek Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Opowieść o najnowszej książce Siri Hustvedt można rozpoczynać na wiele sposobów. Kolejna powieść jednej z najwybitniejszych współczesnych autorek nie zawodzi: to złożona, wielowątkowa i awanturnicza lektura. To książka rozbrykana, ale i dojrzała. Nasuwają się porównania z „Portretem artysty z czasów młodości” Jamesa Joyce'a, lecz jeszcze mocniejszym odniesieniem jest powieść Laurence'a Sterne'a „Życie i myśli JW Pana Tristrama Shandy”. Hustvedt nie ukrywa zresztą skąd czerpie inspiracje, nie zaciera tropów swoich czytelniczych doświadczeń:  „Jeśli o mnie idzie, jestem w rzemiośle pisarskim nowicjuszem i wiem o nim mało. Wydaje mi się przecież, że pisać książkę to kubek w kubek to samo co nucić melodię – byleby nie fałszując” – to jej motto i plan. Udaje się go zrealizować – Hustvedt nie fałszuje, lecz wygrywa partytury ze swobodą, odwagą i inwencją. Na podstawie tradycji tworzy własne melodie.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Lista pisarek i pisarzy zapomnianych, przeoczonych, niedocenionych, jest z oczywistych powodów znacznie dłuższa niż tych żywo obecnych w doświadczeniu czytelniczym. Literatura to, jak powiadają, wielkie cmentarzysko, a zmartwychwstania zdarzają się niezwykle rzadko. (...) Wydobyć kogoś z niepamięci, spróbować w ramach ustalonej hierarchii dokonać niewielkich przesunięć, to wysiłek godzien podziwu.

Jednym z takich obecnych-nieobecnych autorów jest bohater dzisiejszego podcastu - czeski pisarz Egon Hostovský. Niebawem minie 50 lat od jego śmierci, a w Polsce do tej pory znany był z przekładu jednej zaledwie powieści „Zaginiony”, która ukazała się kilka lat temu w tłumaczeniu Andrzeja Sławomira Jagodzińskiego. Ten sam tłumacz przygotował dla wydawnictwa Pogranicze niedawno kolejną książkę. Nosi ona tytuł „Mieszkanie dla cudzoziemca” (...).

Proza Hostovskýego wyróżnia się wnikliwością obserwacji, a jej językowa prostota, naturalność i wierność doświadczeniu są ujmujące. Posłuchaj o tym zapomnianym autorze w najnowszym odcinku Stacji: Literatura na głos.

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Uczucia w dobie kapitalizmu”, „Hardkorowy romans”, czyli analiza czytelniczego fenomenu „50 twarzy Greya” oraz „Dlaczego miłość rani?” to trzy książki Ewy Illouz wydane dotąd po polsku. Choć to nawet nie połowa jej książkowych publikacji, dobrze oddają one pole jej zainteresowań i cechę dystynktywną jej socjologii: poważne potraktowanie uczuć.

Mogłoby się wydawać, że emocje to coś najbardziej osobistego, coś co przeżywa się indywidualnie i należy wyłącznie do poszczególnych jednostek. Nic bardziej  mylnego – przekonuje nas Illouz. Emocje są skonstruowane społecznie: do wyrażanie tego, co czujemy i do rozumienia innych ludzi używamy języka, słów i gestów, a więc ludzkich wytworów. Od innych też lub z dóbr kultury jak film czy książki, uczymy się ram, w obrębie których powinniśmy zareagować na dane sytuacje: jak można je przeżywać i co wypada podczas nich mówić.

Co o emancypacji kobiet mówi „50 twarzy Greya”  i jak na nasze emocje wpływa popkultura? Posłuchaj w najnowszym odcinku „Polowania na Idee”!

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Grudzień to dobry czas na nadrabianie zaległości czytelniczych, a zwłaszcza tej. W końcu urodziny autorki przypadają 14 grudnia. Okazji dostarcza również opublikowane w tym roku polskie wydanie „Trylogii kopenhaskiej” Tove Ditlevsen, bohaterki dzisiejszego odcinka „Stacji: literatury na głos”.

Ditlevsen podkreślała w „Trylogii”, że pisanie było dla niej nie tylko przymusem, ale źródłem sensu życia. Twórczość pisarki czerpała z „biblioteki duszy”, dna pamięci, gdzie znajdują się osobiste przeżycia. To zbliża ją do innych pisarek herstorycznych, takich jak Elena Ferrante czy Virginia Woolf.

Czy da się odzyskać stracony czas? Czy można uleczyć cierpienie, które pochodzi z własnego domu? Jak dokonują się wyłomy w wyobraźni, które wyzwalają z przemocy? Ditlevsen wypowiada posłuszeństwo patriarchalnemu światu, ale za wszystko trzeba kiedyś zapłacić.

Dźwięk i realizacja: Tomek Kruk

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Czy sprowadzenie dziecka na świat w obliczu katastrofy klimatycznej jest niemoralne? Dlaczego tak rzadko pytamy o powody zostania rodzicem, uznając to za „biologiczną oczywistość”? W czym decyzja o rodzicielstwie przypomina przemianę w wampira? I jak pomóc dzieciom w nauce „wielkich cnót”, by nie stały się zakładnikami lęku przed życiem?

Rodzicielstwo – dla jednych najwyższa forma bezinteresownej miłości, dla innych projektowanie własnych lęków na kogoś, kto nie mógł wyrazić zgody na istnienie. W najnowszym odcinku „Polowania na Idee” Karol Kleczka i Michał Jędrzejek z perspektywy ojców i filozofów przyglądają się tej prawdopodobnie najważniejszej decyzji w życiu. Nie tylko dla dziecka, lecz również dla ciebie.

Wyruszamy w podróż od radykalnego pesymizmu Davida Benatara, przez koncepcje doświadczeń transformujących Laurie Ann Paul, aż po poruszające i budujące teksty Natalii Ginzburg czy Karla Ovego Knausgårda.

Spis treści:

(00:55) Co się udało milenialsom?

(05:28) Dlaczego zdecydowaliście się na dziecko?

(23:55) Antynatalizm, czyli czy lepiej bez dzieci

(38:10) Jak to jest być wampirem

(49:46) Małe (i wielkie) cnoty, pisarskie inspiracje i ulubiona komedia romantyczna Michała

W odcinku wspominamy poniższe lektury:

- felieton Michała Jędrzejka ze styczniowego ZNAKU: https://www.miesiecznik.znak.com.pl/jak-to-jest-byc-wampirem/

- David Benatar, Najlepiej – nie urodzić się. Zaistnienie jako krzywda, tłum. P. Gołębiowski, Kraków 2023.

- Marc Boutavant, Astrid Desbordes, Polcia i Helcia. Wielka przygoda, tłum. J. Mulczyk-Skarżyński, Warszawa 2018.

- Michael Chabon, Pops. Fatherhood in pieces, London-New York 2018

- Natalia Ginzburg, Małe cnoty, tłum. W. Korzeniecka, Warszawa 2025

- Lucy Jones, Jak rodzi się matka, „Znak”, sierpień 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/matczynienie-wstep/

- Karl Ove Knausgaard, cykl Cztery pory roku, tłum. M. Skoczko-Nakielska, Kraków 2016-2017

- Karl Ove Knausgaard w rozmowie z Karolem Kleczką, Moje dzieci nie należą do mnie, "Znak", styczeń 2025, https://www.miesiecznik.znak.com.pl/moje-dzieci-nie-naleza-do-mnie/

- Saul Kripke, Nazywanie a konieczność, tłum. B. Chwedeńczuk, Warszawa 2021

- Alicja Neumann-Karpińska, Doświadczenie transformujące w ujęciu Laurie A. Paul, „Analiza i Egzystencja”, 2025 (71)

- Christine Overall, Why Have Children? The Ethical Debate, Cambridge-London 2012

- L. A. Paul, Transformative Experience, Oxford 2014

- Joshua Rothman, Nie urodzić się wcale, „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/benatar-nie-urodzic-sie-wcale/

- Maurice Sendak, Tam, gdzie żyją dzikie stwory, tłum. J. Jedryas, Warszawa 2014

- Agata Sikora, Lepiej by nie? Dylematy rozmnażania, „Znak”, styczeń 2025 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/lepiej-by-nie-dylematy-rozmnazania/

- Mikołaj Starzyński, Przeciw złudzeniom. Antynatalizm i jego argumenty, „Znak”, styczeń 2020 r., https://www.miesiecznik.znak.com.pl/przeciw-zludzeniom-antynatalizm-i-jego-argumenty/

Dźwięk i realizacja: Tomasz Kruk

Minęło 20 lat od tragicznej śmierci Sebalda w wypadku samochodowym. Sebald jest nie tylko pamiętany, ale wręcz namiętnie czytany, analizowany i dyskutowany. Skąd bierze się fenomen Sebalda? Michał Jędrzejek w najnowszym „Polowaniu na Idee” wskazuje trzy powody, które kryją się za popularnością tego tajemniczego pisarza.

Co łączą zdjęcia z masowego połowu śledzia z fotografiami z II wojny światowej? Dlaczego Susan Sontag pisała o Sebaldzie, że jest dowodem na istnienie wielkiej literatury? Skąd wzięła się moda na Sebalda - wśród czytelników i wśród autorów?

Posłuchaj.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Posługując się językiem branżowym, skonwencjonalizowanym, a jednocześnie co jakiś czas wyłamując się z jego reguł, zdesperowany handlowiec usiłuje namówić klientkę żeby nie rezygnowała z usług jego firmy. Jednocześnie stopniowo dowiadujemy się o jaki produkt chodzi. To symulator mowy, który nakłada się na twarz niemowlęcia żeby móc się z nim iluzorycznie, bo nie realnie, porozumiewać. Urządzenie ma formę lateksowej maski ułożonej w schematyczne usta, udzielającej dość schematycznych odpowiedzi na zadawane pytania. Przerażające i fascynujące zarazem.

„Oto świat doprowadzonej do perfekcji automatyzacji, w której element machiny nie potrafi być niczym więcej niż właśnie elementem (...) Bohater opowiadania to typowy sprzedawca złudzeń, ale też ofiara; ktoś kto swoją gorliwością i entuzjazmem, nawet jeśli podszytymi strachem, współtworzy i podtrzymuje przy życiu firmę-obłęd” - mówi Wojciech Bonowicz o jednym z utworów bohatera dzisiejszego odcinka podcastu miesięcznika „Znak”.

Dorobek George'a Saundersa nie jest duży: jedna powieść, cztery tomy opowiadań, trzy tomy esejów i reportaży. Saunders pracuje długo i publikuje rzadko, ale to pisarz genialny, wart wszystkich nagród i słów uznania, które go spotkały. Warto na niego spojrzeć nie tylko jako na mistrza formy, ale jako na kogoś, kto potrafi w przekonujący sposób postawić najbardziej palące pytania egzystencjalne.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Gdybyście się bali, kiedy byliście młodzi, to nie znajdowalibyście się dziś w takiej sytuacji” - pisała bohaterka dzisiejszego odcinka podcastu „Stacja: Literatura na głos”.

Najstraszniejsze koszmary rodzą się w domu. Taki krajobraz dla swoich opowiadań wybrała mistrzyni kameralnej grozy Shirley Jackson, autorka niedawno zekranizowanego przez Netflix „Nawiedzonego domu na wzgórzu”. 

Czego możemy się bać i czego bały się wcześniejsze pokolenia? Odpowiada Anna Marchewka w odcinku o amerykańskiej tradycji literatury niepokoju.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Jak złożonym i pasjonującym procesem jest samo postrzeganie świata? Od jakich czynników zależy nasza tożsamość? Jak mylące mogą być nasze potoczne wyobrażenia o zdrowiu i normalności? Na te pytania w porywający sposób odpowiadał brytyjski neurobiolog.

„To wszystko sprawiło, że sięgałem później z wielką chęcią po teksty Olivera Sacksa" - wyznaje Michał Jędrzejek w najnowszym odcinku „Polowania na Idee". Posłuchaj o tym niebywale ciekawym autorze.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Czy Kornel Filipowicz mógłby patronować polskiej szkole ekopoetyki?” - pyta Wojciech Bonowicz w Stacji: literatura na głos.

Nowe odczytanie opowiadań pisarza w wyborze „Fornikarium” prezentuje Filipowicza jako przewodnika na ekologicznej ścieżce, pomocnika w poszukiwaniu języka bliskości z naturą. Filipowicz jest zatopiony w przyrodzie, obserwuje ją z zachwytem, precyzyjnie i bez znużenia. Uczy nas patrzeć na naturę i iść drogą od ciekawości, przez chęć zawładnięcia, aż po zachwyt.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Joanna Mueller, poetka, eseistka i wielodzietna mama, w swojej najnowszej książce „Hista & her sista” wraca na pozycje solistki, ale do wspólnoty nie przestaje się odwoływać. Zwłaszcza do wspólnoty artystycznej, przekraczającej miejsca, czas i przestrzeń. To wspólnota artystek-aktywistek, bojowniczek działających w myśl, że jedna nie ruszy bez drugiej.

„Hista & her sista” pokazuje, że kobiety nigdy nie były nieme. Poetka podkreśla, że wszystkie jej postaci głos miał, lecz po stronie odbiorców i ich siatki kulturowej natrafiały na głuchotę czy ślepotę. Ich głos był zniekształcany. „Ja też bym chciała żeby jaśniej było w tych wierszach, ale nie może być jaśniej” - pisze autorka, ale zadra i bluzg są sposobem wypracowania zmiany. Nie tylko wypowiadania niezgody czy oporu.

Posłuchaj o poezji Joanny Mueller w najnowszym odcinku podcastu Anny Marchewki.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Gdy następnym razem w trakcie dyskusji z rodziną lub znajomymi pojawi się pytanie, jak to możliwe, by w jednym Kościele był ks. Boniecki i o. Rydzyk albo, (...), by imię tego samego Boga mieli na ustach zarówno wielki imam Al-Azhar, podpisujący z Franciszkiem deklarację o ludzkim braterstwie dla pokoju, jak i talibowie czy terroryści z ISIS, przywołam koncepcję Aslana” - mówi Mateusz Burzyk w poświęconym Rezie Aslanowi „Polowaniu na Idee”.

W książce „Bóg. Ludzka historia religii” Aslan zastanawia się, jak człowiek wynalazł i rozwijał ideę Boga, do czego jej potrzebuje i jak jest nią w stanie manipulować. Podczas lektury rodzą się skojarzenie z pracami Yuvala Harariego, bo opowieść ciągnie się od prehistorii po nowożytność, a poszczególne rozdziały poruszają emocję i wyobraźnie.

W jaki sposób przypisujemy Bogu ludzkie cechy? Co mówi to o Nim, a co o nas? Dlaczego dwóch ludzi, czytając te same święte księgi, może z nich wyciągnąć całkowicie rozbieżne wnioski? Jakie jest źródło konfliktów religijnych?

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Jej ostatnia książka, to początek nowego rozdziału działalności poetyckiej. W „Rastrze Lichtensteina” szuka materiałów z różnych rejestrów, interesuje się popkulturą. W swoich wierszach przetwarza obrazy metodą reprodukcji krytycznej, która macha ręką na podziały „wysokie-niskie”.

Poetka, pisarka i dramatopisarka, autorka książek dla dzieci i sztuk teatralnych. Agnieszka Wolny-Hamkało to kolejna bohaterka podcastu Stacja: literatura na głos.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Moją uwagę zwrócił jasny regał z książkami ułożonymi i oświetlonymi tak, żeby wyeksponować jeden tytuł. Była to wydana właśnie «Mona», najnowsza powieść Bianki Bellovej. Wchodzący od razu brali ją do ręki i kupowali nawet nie przeglądając” - wspomina Wojciech Bonowicz.

Powieści Bellovej to współczesne baśnie czy mity, w których możemy się przejrzeć, pytając o sens własnego losu.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Ta powieść jest jak wielka wędrówka po bibliotece, w której spotkasz Joan Didion, Jamesa Baldwina i Rolanda Barthesa. Ocean Vuong jest pisarzem, ale i czytelnikiem, świadomym operatorem języka.

Można powieść Vuonga czytać na wiele sposobów: w kluczu autobiograficznym, jako powieść o prywatności, która umożliwia pokazanie systemowych pułapek, jako krytykę współczesnej Ameryki. Ale to nie wszystko, na tym książka się nie kończy. "Wspaniali jesteśmy tylko przez chwilę" to wyzwanie rzucone gatunkowi - formalne, polityczne, historyczne. To też oskarżenie - nieoczywiste i nietendencyjne. 

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Mateusz Burzyk w podcaście „Czterdziestolatek” rozmawia o koniecznych wyborach, nauce akceptowania zmian i odkrywaniu siebie na nowo.

Inspirujące historie i pomysły na życie ludzi, którzy otwierają jego nowe etapy. Rozmawiamy o sztuce dojrzewania, o pracy i pasjach oraz o tym, jak z biegiem czasu zmienia się perspektywa. Do słuchania jeśli czujesz, że jesteś w punkcie zwrotnym swojego życia, boisz się tego, co przyniesie przyszłość albo potrzebujesz impulsu do zmiany.

Z Mirą Marcinów, pisarką, filozofką, psycholożką, autorką książek m.in. „Bezmatek” i „Historia polskiego szaleństwa”, wykładowczynią w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, próbujemy rozstrzygnąć, gdzie lepiej inwestować energię: w pracę nad sobą czy w zmianę świata?

Dyskutujemy o pożytkach z prowadzenia dziennika ikonfrontowania się ze sobą, gdy miało się 6, 17 czy 28 lat. Szukamy momentów, które nas zmieniły i czym różnią się od tego, co wyobrażaliśmy sobie, gdy byliśmy młodsi. O tym, dlaczego w żadnym wieku nie wolno odmawiać sobie spełniania marzeń, nawet jeśli to podróż dookoła świata. I wreszcie – zastanawiamy się, jak z przytupem i sensem celebrować 40-ste i inne cezury wiekowe.

Krótki spis treści:

(00:02) Postanowienia noworoczne – czy to ma sens?

(00:07) Co zmieniać: siebie czy świat?

(00:22) O sprawczości i akceptacji tego, co od nas niezależne

(00:33) Czy mając 6, 17 czy 40 lat jesteśmy wciąż tą samą osobą?

(00:55) Jak z przytupem i sensem celebrować 40 i inne cezury wiekowe?

Nowoczesna Japonia ma wiele za uszami. Postęp cywilizacyjny wcale nie idzie w parze ze zmianami obyczajowymi, wzorce kulturowe nadal uderzają zwłaszcza w kobiety. Gdzie są granice konserwatyzmu we współczesnym, boleśnie konserwatywnym społeczeństwie japońskim? Teksty Hiroko Oyamady są nastawione na oddanie wielogłosowości narracji i zadawanie pytań aktualnych również w Polsce.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

Stanisław Barańczak opisywał wieczór w Cambridge, podczas którego czytano wiersze Elizabeth Bishop, a olbrzymia uniwersytecka sala wykładowa, wielkości niedużego stadionu baseballowego, pękała w szwach. Choć Bishop już za życia spotkały literackie zaszczyty, to jednak prawdziwe uznanie przyszło po śmierci. Dziś bez jej wierszy nie sposób wyobrazić sobie żadnej poważnej antologii poezji amerykańskiej.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

„Można się żachnąć, że te różne wspomnienia o Sontag skupiają się na jej osobie, a nie książkach, na barwnych anegdotach, a nie na treściach, które chciała przekazać – ale wydaje mi się, że jej życie było mocno splecione z jej myśleniem, że ta forma życia wolnego, pełnego pasji i ciekawości świata, była wynikiem jej świadomego intelektualnego samostwarzania się. I że dla wielu czytelników i czytelniczek jest ona inspirującym wzorcem do naśladowania albo – jeśli nie jesteśmy wybitnie zdolni i nie mieszkamy w Nowym Jorku – kimś, kto uświadamia pewną egzystencjalną możliwość, która może być poza naszym zasięgiem, ale jakoś budzi satysfakcję sama świadomość tego, że tak można żyć”.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/

"Wiara prędzej czy później musi się skonfrontować z kryzysem. Żyjemy w takim czasie, kiedy widać wyraźnie, że tego kryzysu, który dotknął instytucji Kościoła i autorytetu biskupów, nie da się ominąć. Wielu ludzi jest tym faktem wewnętrznie poranionych. Teksty Tischnera mogą być usensownieniem tego świata" - twierdzi Wojciech Bonowicz w najnowszej rozmowie Piotra Zworskiego.

Życie nam się przewróciło, wzrosło nasycenie społeczeństwa lękiem. Jak ma działać chrześcijaństwo w takim świecie i jaki świat chcemy zostawić przyszłym pokoleniom? Jakie miejsce ma w nim Kościół? Ks. Józef Tischner dostarcza języka, by o tym mówić i nazywać te problemy.

Wszystkie treści z Miesięcznika ZNAK przeczytasz tutaj https://www.miesiecznik.znak.com.pl/