බද්දේකරත්ත සූත්රය සහ විපස්සනා භාවනාව
බද්දේකරත්ත සූත්රය ඇසුරින් විපස්සනා භාවනාව වඩන ආකාරය සහ එහි ඇති වැදගත්කම පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු ධර්ම දේශනාවකි.
දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු:
- බුද්ධ ශාසනයේ මූලික ඉලක්කය වන නිර්වාණ ධාතුව අවබෝධ කරගැනීම.
- විපස්සනා භාවනාව යනු සංස්කාර ධර්මයන් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස මෙනෙහි කිරීමයි.
- බද්දේකරත්ත සූත්රයට අනුව අතීතයට සිත යැවීමෙන් සහ අනාගතය ප්රාර්ථනා කිරීමෙන් වැළකී සිටීම.
- වර්තමාන නාමරූප ධර්මයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව සහ අස්මි මානය දුරු කිරීම.
- සන්තති පච්චුප්පන්නය සහ අද්ධාව පච්චුප්පන්නය පිළිබඳ අටුවා විග්රහය.
- හේතු ප්රත්යයන්ගෙන් හටගන්නා ධර්මයන්ගේ විපරිනාම සහ සංස්කාර දුක්ඛ ස්වභාවය.
- හේතු නිරෝධයෙන් හටගන්නා අනුප්පාද නිරෝධය සහ නිවනේ ස්වභාවය.
- ජාගරියානුයෝගය පුරමින් අද අදම වීර්යය වැඩීමේ වැදගත්කම.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:
(00:00:00) ආරම්භය - දේශනාවේ ආරම්භය සහ තේමා සංගීතය.
(00:00:20) නමස්කාරය සහ ආරම්භක ගාථා - නමො තස්ස ගාථාව සහ බද්දේකරත්ත සූත්රයේ මූලික ගාථා ගායනා කිරීම.
(00:01:55) වැඩසටහන පිළිබඳ හැඳින්වීම - පින්කම් කටයුත්ත සහ දේශනාවේ මාතෘකාව පිළිබඳ හැඳින්වීම.
(00:02:37) බුද්ධ දේශනාවේ සාරය සහ විපස්සනාව - බුද්ධ දේශනාවේ අරටුව වන නිර්වාණ ධාතුව අධිගමනය කිරීම සහ ඒ සඳහා විපස්සනා ඥානය වර්ධනය කිරීමේ අවශ්යතාව.
(00:03:34) විපස්සනා භාවනාවේ අර්ථය සහ අරමුණ - විපස්සනා යනු සංස්කාර ධර්මයන් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස නුවණින් විමර්ශනය කිරීම බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:04:37) බද්දේකරත්ත සූත්රයේ අන්තර්ගතය - බද්දේකරත්ත සූත්රයෙන් දේශනා කර ඇති එකලාව භාවනා කරන භික්ෂුවගේ ක්රියාකලාපය සහ මනසිකාර ක්රමය.
(00:05:47) සංසාරයේ උපත සහ දුක්ඛ ස්වභාවය - නැවත නැවත උපත ලැබීම තුළ අඩංගු වන පංචස්කන්ධයේ සහ නාමරූපයන්ගේ දුක්ඛ ස්වභාවය විග්රහ කිරීම.
(00:07:19) තාවකාලික සැපය සහ සදාතනික සැපය - ලෝකයේ ඇති සැපයන් තාවකාලික බවත්, මරණයෙන් කෙළවර වන කිසිම ආත්මභාවයක් සදාතනික සැපයක් නොවන බවත් පෙන්වා දීම.
(00:08:51) උතුම් සැපය ලබාගැනීමේ මග - කාලය ගලායාම වැළැක්විය නොහැකි බැවින් සදාතනික සැපය වන නිවන උදෙසා කටයුතු කිරීමේ අවශ්යතාව.
(00:10:07) නාම රූපයන්ගේ අනිච්ච ස්වභාවය - ලැබෙන සියලු සැපයන් අවසන් වන බැවින් ඒවා අතීතයට අයත් වන ආකාරය සහ නියම සැපය නිවන බව.
(00:12:40) බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේගේ ගිහි ගෙයින් නික්මීම - ලෞකික සම්පත් සියල්ල අතහැර සදාතනික සැපය සොයා බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ ගිහිගෙයින් නික්මුණු ආකාරය.
(00:13:40) හේතු නිසා සකස් වන සැපයේ අස්ථිර බව - හේතු ප්රත්යයන්ගෙන් හටගන්නා සැපය නිත්ය නොවන බවත්, පැමිණිය හැකි සියලු දුක්වලින් මිදීම නිවන බවත් විග්රහ කිරීම.
(00:14:40) තෘෂ්ණාව සහ අවිද්යාව දුරු කිරීම - නාමරූප කෙරෙහි ඇති ඇල්ම සහ තෘෂ්ණාව නැති කිරීමෙන් සංසාර දුකින් මිදෙන ආකාරය.
(00:17:37) විපස්සනා ඥානය වර්ධනය කරගැනීම - නාමරූපයන්ගේ යථා ස්වභාවය අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස දැකීමෙන් අවිද්යාව දුරු කරන ආකාරය.
(00:18:56) අතීතයට සහ අනාගතයට සිත නොයැවීම - අතීතං නාන්වාගමෙය්ය නප්පටිකංඛෙ අනාගතං යන ගාථා පාඨයේ මූලික අර්ථ විග්රහය.
(00:19:28) අතීත සහ අනාගත භවයන් පිළිබඳ අර්ථකථනය - සූත්රයට අනුව අතීත භවයන් මෙනෙහි කරමින් ආස්වාද නොකිරීම සහ අනාගත භවයන් ප්රාර්ථනා නොකිරීම.
(00:21:24) පච්චුප්පන්න නාමරූප විපස්සනා කිරීම - වර්තමාන භවයේ උපතේ සිට මරණය දක්වා පහළ වන නාමරූප ධර්මයන් විපස්සනාවට ලක් කිරීම.
(00:22:24) බද්දේකරත්ත ගාථාවේ අවසාන භාගයේ අර්ථය - අසංහීරං අසංකුප්පං තං විද්වා මනුබ්රූහයේ යන ගාථා පාඨයෙන් දැක්වෙන විපස්සනා සහ ඵල සමාපත්ති වැඩීම.
(00:25:01) මාර සේනාව සහ මරණයට ඇති බිය - මාරයාගේ විශාල සේනාව සමඟ ගනුදෙනු කළ නොහැකි බව සහ මරණය ඕනෑම මොහොතක සිදුවිය හැකි බව.
(00:26:19) අද අදම කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම - අජ්ජේව කිච්චං ආතප්පං කෝ ජඤ්ඤා මරණං සුවේ යනුවෙන් අද අදම භාවනාවේ යෙදීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දීම.
(00:26:30) විපස්සනාව වඩන යෝගියාගේ ස්වභාවය - එවං විහාරිං ආතාපිං අහෝරත්තමතන්දිතං තං වේ භද්දේකරත්තෝති සන්තෝ ආචික්ඛතේ මුනී යන ගාථාවේ අර්ථය.
(00:27:08) නාමරූප කෙරෙහි ඇලීම දුරු කිරීම - අතීත, අනාගත සහ වර්තමාන නාමරූප කෙරෙහි තෘෂ්ණාවෙන් ඇලීම දුරු කර ගන්නා ආකාරය.
(00:29:17) අට්ඨකථා පරියායට අනුව පච්චුප්පන්නය - අටුවා විග්රහයට අනුව සන්තති පච්චුප්පන්නය යනු කුමක්දැයි පැහැදිලි කිරීම.
(00:31:08) සන්තති පච්චුප්පන්නය පිළිබඳ විග්රහය - සමාන හේතු නිසා හටගන්නා ධර්ම සමූහයක් සන්තති පච්චුප්පන්නය ලෙස ගෙන භාවනා කිරීම.
(00:33:09) ලෞකික හා ආධ්යාත්මික අත්දැකීම්වල අස්ථිර බව - ඕනෑම ප්රණීත අත්දැකීමක් තාවකාලික බවත් එය අවසන් වන බවත් වටහා ගැනීම.
(00:34:29) අතීත අත්දැකීම් ආස්වාදනය නොකිරීම - ලැබූ යහපත් අත්දැකීම් මතක් කරමින් ආස්වාදනය කිරීම විපස්සනාවට බාධාවක් වන ආකාරය.
(00:35:29) අනාගත අත්දැකීම් ප්රාර්ථනා නොකිරීම - අනාගතයේ ලැබීමට නියමිත සැප සම්පත් ප්රාර්ථනා නොකර වර්තමාන මොහොතට සිත යොමු කිරීම.
(00:37:41) අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස විපස්සනා කිරීම - වර්තමාන අත්දැකීම් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත වශයෙන් නැවත නැවත මෙනෙහි කිරීම.
(00:38:57) හේතු නිසා හටගන්නා ධර්මයන්ගේ නිරෝධය - උදාහරණ ඇසුරින් හේතු ප්රත්යයන්ගෙන් හටගන්නා ධර්මයන් නැසී යන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:41:57) හේතු භංගා නිරුජ්ඣති යන්නෙහි ගැඹුරු අර්ථය - හේතු නිරෝධ වීමෙන් අලුතින් හටගැනීම නැවතීම (අනුප්පාදය) පිළිබඳ ගැඹුරු අර්ථ දැක්වීම.
(00:43:49) අනුප්පාද නිරෝධය සහ නිවන - නූපන් ධර්මයන් නූපදී යාම හෙවත් අනුප්පාද නිරෝධය යනු නිවන බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:45:18) ප්රණීත නාමරූප උපදවාගැනීමට ඇති බාධා සහ සංස්කාර දුක්ඛය - ප්රණීත නාමරූප ලබා ගැනීමට මහන්සි විය යුතු බවත් එය සංස්කාර දුක්ඛයට අයත් වන බවත්.
(00:47:53) විපරිනාම දුක්ඛය සහ නැවත නැවත වෙහෙසීම - සකස් කළ සියලු සැපයන් විපරිනාමයට පත්වන බැවින් නැවත නැවත වෙහෙසීමට සිදුවන ආකාරය.
(00:48:06) ප්රණීත සැපයන්ගේ තාවකාලික බව - ලෝකයේ කොතෙක් උසස් සැපයක් වුවද ක්ෂණයකින් නැතිවී යන ආකාරය පිළිබඳ උපමා ඇසුරින් විග්රහය.
(00:50:07) නැවත නැවත සකස් කළ යුතු සැපයේ දුක්ඛ ස්වභාවය - ඕනෑම ලෞකික සැපයක් පවත්වාගෙන යාමට නිරන්තරයෙන් වෙහෙස විය යුතු බව පෙන්වා දීම.
(00:52:18) අතීත අනාගත වර්තමාන ධර්මයන් විපස්සනාවට ලක් කිරීම - කාලත්රයටම අයත් නාමරූප ධර්මයන් අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත ලෙස මෙනෙහි කිරීමේ සම්පූර්ණ ක්රියාවලිය.
(00:53:51) ගිහියන් විපස්සනා භාවනාව ප්රායෝගිකව යොදාගන්නා ආකාරය - ගිහි ජීවිතය ගත කරන අතරතුර යම් කාලයක් වෙන්කර විපස්සනා භාවනාවේ යෙදෙන ආකාරය.
(00:55:26) බද්දේකරත්ත භික්ෂුවගේ වීර්යය සහ ප්රතිපදාව - බද්දේකරත්ත භික්ෂුව නිරන්තර වීර්යයෙන් යුතුව නිවන් මග වඩන ආකාරය.
(00:56:51) ජාගරියානුයෝගය පිරීමේ පිළිවෙල - දවස කොටස්වලට බෙදාගෙන නිද්රාව අඩු කරමින් භාවනාවේ යෙදෙන ජාගරියානුයෝග ප්රතිපදාව.
(00:59:10) කල්යාණ පෘථග්ජනයා සහ ඡන්දය, විචිකිච්ඡා දුරු කිරීම - කල්යාණ පෘථග්ජන භික්ෂුව සීල, සමාධි, ප්රඥා ගුණ පුරමින් ශෛක්ෂ භික්ෂුවක් බවට පත්වන ආකාරය.
(00:59:54) පුණ්යානුමෝදනාව සහ ආශීර්වාද කිරීම - දේශනාව අවසානයේ පින්කම සංවිධානය කළ දායකකාරකාදීන්ට සහ නායක හිමියන්ට පින් අනුමෝදන් කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
විදර්ශනා වඩන යෝගියා පිළිබඳ දැන ගමු { භද්දෙකරත්ත සූත්රය } | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ
