Studio Schumpeter – Détails, épisodes et analyse

Vanaf 2028 gaat het Europese emissiehandelssysteem ETS2 de energierekening van huishoudens direct raken. Gas, benzine en diesel worden duurder. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde deze week dat het om tientallen euro's per maand kan gaan, afhankelijk van hoe je woont en rijdt.

Maar is 2028 ook echt de startdatum? ETS2 is al een keer uitgesteld, en met de huidige hoge energieprijzen door het conflict in het Midden-Oosten is het niet ondenkbaar dat de politiek weer voor uitstel kiest. En wie betaalt de rekening voor huishoudens die niet zomaar kunnen overstappen op een warmtepomp of elektrische auto?

In de nieuwe aflevering van Studio Schumpeter bespreek ik dit met Sanne de Boer van RaboResearch. Ze legt helder uit hoe ETS2 werkt, hoe groot de onzekerheid is over de CO₂-prijs na 2030, en welke instrumenten beschikbaar zijn om kwetsbare groepen te beschermen, van sociale leasing tot een vast klimaatcompensatiebedrag per inwoner.

We bespreken ook de nieuwe tijds- en volumeafhankelijke nettarieven die Netbeheer Nederland deze week bij toezichthouder ACM heeft ingediend. Huishoudens betalen in dat voorstel geen vast tarief meer voor hun aansluiting. Wie slim omgaat met stroomverbruik wordt beloond met een lager tarief. Wie telkens op piekmomenten zijn auto wil opladen, betaalt extra voor de aansluiting.

In deze aflevering van Studio Schumpeter bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Lijs Groenendaal, interim-directeur van brancheorganisatie NLHydrogen⁠. Groenendaal werkte eerder bij Shell en RWE en is een expert op het gebied van de waterstofmarkt.

De podcast gaat diep in op de 'wet jaarverplichting groene waterstof', die het kabinet afgelopen week naar de Tweede Kamer stuurde. De wet verplicht industriële gebruikers van grijze waterstof om een oplopend percentage te vervangen door groene waterstof: 4 procent in 2030, oplopend naar 10 procent in 2035.

Groenendaal is voorzichtig positief. De wet geeft zekerheid aan producenten, en het handelssysteem met certificaten is typisch Nederlands vernuft, Duitsland wil het inmiddels overnemen. Maar er moet wel nog veel gebeuren. Ook de Raad van State is kritisch over het wetsvoorstel. De jaarverplichting en het subsidiebudget zijn waarschijnlijk onvoldoende om de Europese verplichting van 42 procent groene waterstof in 2030 te halen.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het energienieuws met Reinier Grimbergen van Blue Circle Olefins.

Aan bod komen de verstrekkende gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten, de langverwachte (maar volgens velen teleurstellende) Industry Accelarator Act van de Europese Commissie, en de afwijzing van de Tweede Kamer om het Groningen-gasveld als strategische reserve achter de hand te houden voor calamiteiten.

In deze aflevering van Studio Schumpeter News Update bespreekt Roy op het Veld het nieuws over de energietransitie met Ron Stoop, analist en econoom bij The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS). Aan de orde komen de groeiende twijfels over het Europese klimaatbeleid: Stellantis schrijft 22 miljard euro af op projecten voor elektrische auto's, Italië wil het emissiehandelssysteem (ETS) tijdelijk opschorten en Frankrijk en Zweden blokkeren plannen de gezamenlijke financiering van de uitbreiding van het grensoverschrijdende stroomnet.

Volgens Stoop neemt Europa de verkeerde afslag als het zijn transitiebeleid afzwakt terwijl de rest van de wereld, met uitzondering van de VS, juist versnelt. Ook komen de spanningen rond Chinese windturbines aan bod, de discussie over 'Made in Europe'-clausules in de Industrial Accelerator Act en de vraag hoe ver je als continent moet gaan in het beschermen van strategische industrieën zonder concurrentievermogen te verliezen.

Maandag wordt een nieuw kabinet beëdigd. In dat nieuwe kabinet is plaats voor een ministerie van Economische Zaken en Klimaat, én een ministerie van Klimaat en Groene Groei.

Welke beleid kunnen we van de bewindspersonen verwachten?

1. Heleen Herbert (CDA), minister van Economische Zaken en Klimaat
2. Stientje van Veldhoven (D66), minister van Klimaat en Groene Groei
3. Jo-Annes de Bat (CDA), staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei

Ouillet noemt het 'een goede line-up', en is zelfs fan van Jo-Annes de Bat. "Maar het spannendste wordt hoe de onderlinge samenwerking zal gaan."

Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Scheikunde van de TU Eindhoven, gaat in Studio Schumpeter in gesprek over het energienieuws van de week. Aan bod komen:

1. Het aansluitoffensief van overheid, netbeheerders en bedrijfsleven om netcongestie te verlichten.
2. De maatwerkafspraak met Nobian die onder druk staat omdat de provincie Groningen bezwaar maakt tegen verlenging van zoutwinningvergunningen.
3. Het rapport van de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR), waarin staat dat Nederland keuzes moet maken voor welke industrieën plek is.
4. Het enorme aantal kolencenarales dat China in de pijplijn heeft (161 gigawatt), maar dat zonnestroom dit jaar desondanks kolenstroom gaat inhalen.

Hoe kijkt analist en econoom Ron Stoop van HCSS tegen de geopolitieke aardverschuivingen van dit moment? Wat zijn de gevolgen van de Amerikaanse handelspolitiek, de toenadering van Canada en Europa tot China en de handelsdeal van de EU en India? Welke impact heeft dat op de energietransitie?

Netcongestie dreigt de woningbouw dit jaar hard te raken. Niet alleen bedrijven, maar ook nieuwe woonwijken zullen op de wachtlijst voor een stroomaansluiting terechtkomen. Hoe is het zover gekomen? En wat zijn de oplossingen?

In deze aflevering spreek ik met Sanne de Boer, senior energietransitie-analist bij Rabo Research en auteur van het boek 'De Energietransitie Uitgelegd'. Sanne legt uit waarom het elektriciteitsnet vastloopt, terwijl we niet meer stroom verbruiken dan tien jaar geleden. Ook vertelt ze welke rol flexibele contracten kunnen spelen, en waarom uitbreiding van het net alleen niet genoeg is.

Ook bespreken Sanne en gastheer Roy op het Veld de toekomst van groen gas: kan het ons helpen minder afhankelijk te worden van buitenlandse gasleveranciers? En hoe voorkom je dat het gasnet straks dezelfde congestieproblemen krijgt als het elektriciteitsnet?

Nederland riskeert 2,6 miljard euro aan kosten als het de Europese verplichtingen voor hernieuwbare energie en energiebesparing in 2030 niet haalt. Bij ongewijzigd beleid dreigt een tekort op beide doelen, waarschuwt Olof van der Gaag, voorzitter van de NVDE, de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. Van der Gaag verwacht dat een nieuw kabinet van D66, CDA en CCD de eerdere bezuinigingen op subsidies terug zal draaien. "Het huidige dubbel demissionaire kabinet heeft in een wat minder helder moment besloten om 1 miljard per jaar te bezuinigen op de SDE++ regeling. Die bezuiniging moet worden teruggedraaid."

Verder komen in de podcast aan bod:

1. Het record aan duurzame elektriciteit in 2025
2. De achterblijvende warmtetransitie
3. De snelle opmars van elektrisch rijden
4. Het belang van biobrandstoffen voor de bestaande vloot benzine-auto's
5. De onderschatte rol van aardgas als flexibele bron in de transitie
6. Hoe elektrische auto's (batterijen op wielen) netcongestie kunnen verlichten
7. Groene waterstof als de champagne van de energietransitie

Afgelopen week claimden Chinese wetenschappers groene waterstof te kunnen produceren voor 1,50 euro per kilo, een doorbraak. Maar Mark Boneschanscher, decaan van de faculteit Chemical Engineering and Chemistry van de TU/e, waarschuwt voor al te groot optimisme: "Dit staat nog heel ver van een daadwerkelijke toepassing in de markt af." Hij noemt de publicatie over 'dunnetjes onderbouwd' en Boneschanscher is bang dat dit nieuws een verkeerde impact heeft op de 'hype cycle' van groene waterstof. "Dat is niet goed voor het vertrouwen in de wetenschap."

Verder komen onder meer aan bod:

1. De geopolitieke ontwikkelingen rond Venezuela en diens olierijkdom. Chemicus Boneschanscher legt uit waarom de VS de zware olie uit Venezuela nodig hebben.
2. De start van de Europese CO2-grensheffing (CBAM) per 1 januari.
3. De overname van de petrochemische activiteiten van Sabic door de Duitse investeringsmaarschappij Aequita.
4. BASF dat laat zien dat innovatie loont: 15 procent van de omzet in 2024 kwam uit producten die in de vijf jaar ervoor zijn ontwikkeld.
5. De rol die kleine kernreactoren (SMR's) kunnen gaan spelen voor de chemie en industrie.
6. Een mini-college over elektrolyse en de chemisch/technologische mogelijkheden tot verbetering van de efficiency.