Metin ile zamanda yolculuk yaptık: İstanbul'un 80li yılları, Küba arabalarını andıran dolmuşları, jeton kullanılan ve dünyanın en büyük seyahatini vaat eden vapurlar, 80lerin ortasında Bingöl ve oradan İstanbul'a yapaılan  24 saatlik otobüs yolculukları, pencereden görünen evler, ışıklar, 90ların Lefkoşa'sında kaykay ile ulaşım, Karabük Demir Çelik Fabrikaları'na işçi taşıyan servisleri, yürüyerek ulaşım sağlanılan Karabük'ten devasa İstanbul'un ve toplu taşıma sistemi bulmacasıyla tanışma (Google'ın olmadığı zamanlardan bahsediyoruz!), kağıt otobüs biletlerinden akbile geçiş, Aix-en-Provence'taki Türkiye'ye göre çok farklı toplu taşıma deneyimi, ve ondan da farklı Marsilya. Uçak ve hızlı tren ile tanışma. Uçak biletlerinin internetten alınmadığı zamanlardaki yolculuk deneyimlerini de konuştuk İstanbul'da hala devam eden taksi çilesi ve de özel araca geçiş süreci. Yeniliklerle ilk karşılaşmalar, önyargılar, hibrit çözümler derken derken İstanbul'un trafik çilesi neden bitmezi ve nasıl biteri Metin açıklıyor!  Aylar önce kaydını yaptığımız bu bölümü, yılın son gününde, dinlerken ezbere öğretilmiş/öğrenilmiş kelimelerin, yolların, bakış açılarının özetle gün içinde sorgulamadan kullandığımız şeyleri fark ettim. Umarım bu podcast hepimize beraber nasıl yaşayabileceğimizle ilgili pencereler açmış, kapılar aralamış ve adım atma fikri aklımıza düşmüştür. Yeni yıl bize ne getirecek sanırım çoğumuz bilemiyoruz: Benim bildiğim, hayatıma güzellik katan, tanısam da tanımasam da nezaketin kazandığı bir dünya için çalışan herkese minnet borçlu olduğum. Umarım bu güzellik döngüsünü devam ettirenlerdenimdir.    [ Japonca: そこにどう行けますか ] Haberler:  Mutlu Yıllar! • !نیا سال مبارک ہو •  Happy New Year!  • Բարի Տարիներ! • Buon Nuovo Anno! • Καλή Χρονιά! • !שנה טובה • Feliz año nuevo! • Frohes neues Jahr! • Godt nytår! • Hari tau hou! រីករាយ ឆ្នាំ ថ្មី! • !سنة جديدة سعيدة • Blwyddyn Newydd Dda! • 新年快樂! • Laimingų Naujųjų metų! • Sanad wanaagsan! • с новым годом! • Sugeng warsa enggal! • Bon annu! • Heri ya mwaka mpya! • Bonne année • Sersala ve Mibarek be! • გილოცავთ ახალ წელს! • Yangi Yil muborak • नयाँ बर्षको शुभकामना! • An Nou Fericit! • あけましておめでとう! • Hauʻoli makahiki hou! • नववर्ष की शुभकामना! • Is-Sena t-Tajba!

Bedriye Hülya, arkadaşlarıyla tın tın tın yürüyerek okula gidenlerden. "Büyüyünce" yürümenin gücüne inanmaktan vazgeçmemiş: ulaşım amaçlı, spor amaçlı yürümelerine devam ediyor ve hatta toplantılarını yürüyerek yapıyor. Aylar önce kaydettiğimiz bu bölümde toplu taşımadaki tacizlerden (Elde şiş ve tığlarla binilen troleybüslerden günümüze), b-fit'lere, pembe otobüslerden engelli olarak şehirde yaşamaya, çeşitli sektörlerdeki kadın/erkek oranına, sokakta düşe kalka büyüyen çocuklardan fiziksel aktivitelerden iyice uzaklaştığımız günlere, sivil toplumdan devlete, ofis olarak kullanılan parklardan, yerinden kalkmamak için bulunan bahanelere kadar bir sürü konuya daldık çıktık. Siz de dalın! Alışkanlıkarımızı gözden geçirmemiz gereken zamanlardayız. Haydi biraz yürüyelim beraber! :) [  ] Haberler:  Anne Hidalgo •  Paris To Become 100% Cycling City Within Four Years, Reveals New Plan by Carlton Reid  

Uyarı: Levent Kömür, bu bölümde İstanbul vapurlarının verdiği özgürlük duygusunu öyle bir anlatıyor ki, vapura olan özlemimiz depreşiyor! İmkanı olanları hemen bunu tatmaları için "karşı"ya geçmeye davet ediyoruz. 

Çocukken okuduğu Jules Verne kitapları, Alice Harikalar Düyarında, Gulliver'in Gezileri, Don Kişot, Robinson Crusoe gibi yolculuk temalı kitapların da etkisiyle farklı ülkelerdeki iş imkanlarını sadece kariyeri için değil gezme ve öğrenme merakını gidermek için de kullanmış biri. Bu sayede farklı coğrafyalardaki ulaşım biçimlerini de hem kullanmış hem de gözlemlemiş. Kitap demişken kendisinin lime lime ettiği Murat Belge'nin İstanbul Gezi Rehberi'ne de selam gönderelim. 

Acıbadem'de ilkokula yürüyerek giderek başladığı ulaşım yolculuğunda kullandığı diğer araçlar: troleybüs, tramvay, otobüs, metrobüs, metro, banliyö trenleri, şehirler ve ülkeler arası trenler, dolmuş, minibüs, vapur, motor, otostop, taksi, araba, uçak olsa da yürümekten vazgeçemiyor, hatta pandemi sürecinde toplantılarını da yürüyerek yapmaya başlamış.   

Tren restoranlarında demlenilen zamanlardan, Afrodisyas'a, Baalbek'e, "gece gündüz gittiğimiz iki kapılı han"a kadar dünyaları sığdırmaya çalıştığımız bir bölüm oldu. 

[ Mısır Arapçası: أروح مصر إزاي‎ ]  

Haberler: Brüksel'de ayaklarınızı keşfedin kampanyası • Mısır'da toplu taşımada kadın • Dünya Bisiklet Günü 

Defne Suman, derlediği "Evden kaçmanın yolları" kitabında soruyor: "Başka yazarlar da “Kaybolmak için otobüslere binmişler midir? Akşam eve döneceklerini bile bile karşıki istasyona geçip ters yöne giden trene atlamışlar mıdır? Kapalı kapıların ardında gizli avlular, şehrin ‘yasak’ mahallelerindeki kuytu geçitler, pasajlar onları da çekmiş midir? Kaçış (ya da kalış) hattını yazıya bağladılar mı? Bana güvenli evimden kaçmamı buyuran ses onları da yerlerinden etti mi?”"   Tabii ki evden kaçmalarını da, her yaşadığı yerde ilk aldığı şey olan bisikleti de, toplu taşıma ağlarına olan merakını da konuştuk. 90lı yıllarda Gayrettepe-Taksim ve Cihangir-Bebek rotalarındaki bisikletli zamanlarından, Tayland'dan ABD'ye kadar yaşadığı tüm yerlerde ulaşımda ve şehirde kadın olmaya, dışarının içeride yarattığı dalgalanmayı araştıran bir yogi olmaya dair deneyimlerinin yanı sıra engelli beyi ile hareket edemediği kaldırımları, şehirleri ve hatta havaalanlarını da duyacaksınız bu bölümde.  [ Tayca: เป็นยังไงบ้าง ]  Haberler:  Guatemala'da tuktuklar • KBOO FM bike show http://bikeshow.portlandtransport.com/ 

Emrah Gürsel, Adana'da arabanın çok kullanıldığı bir hayata doğmuş olsa da, oğlunu arabasız bir hayatta büyütüyor Berlin'de. Arabasız hayat alternatifi olup da yapmayanları anlayamıyorum sözüne o kadar katılıyorum ki. Hayatımızda ne değerli konusuna da girdiğimiz, İstanbul ve Berlin özelinde şehrin bize sunduğu imkanlar ve de zorluklarla beraber yaptığımız seçimleri de konuştuk. Kargo bisikletinden denge bisikletine, İstiklal Caddesi'nden Timbuktu'ya kadar Emek Sineması ile film festivalli ve trafik çileli şehir hayatına baktığımız anılarla dolu bir bölüm oldu. 

[ Valensiyen: Com s'hi va? ]

Haberler: Paris'te kiralık kargo bisikletleri • IKEA Almanya ve İspanya'da kargo bisikleti hizmeti

Pınar Köprücü'nün yazdığı çocuk kitapları bisikletle dolaşmaya bayılırken; Pınar, Ege'den Atlantik'e uzanan sokaklarda çevresiyle sürekli iletişim halinde yürümeye doyamıyor. Yürümeye doyamasa da İstanbul'da çocuğuyla yürüyemeyen annelerden. Engelliler için, pusetli ebeveynler için şartların zorluğundan da bahsettiğimiz bu bölümde, minibüs terörünü de es geçmedik. Kaybolan diller, kaybolan akbil sesleri, kekemelik ve tedavisi, uzun tren ve otobüs yolculukları, sokaklardaki ve gecelerdeki haklarını talep eden kadınları da konuştuğumuz sıcacık, yumuşacık bir bölüm oldu. 

[ Passamaquoddy/Maliseet : Tama notowi? ]

Haberler: ABD'de araba kazaları • Rehber Köpekler Derneği

Ulaşımın insani şartlarda sağlandığı şehirlerde bisiklet sürmek, Türkiye'de yaşayan her bisikletlinin hayali diyen Barış Altan ile İstanbul'daki katlanır bisikletli günlerinden, Küçükyalı Arkeopark projesi kapsamında yapılamayan bisiklet yollarına, kuş ya da korna cıvıltıları eşliğindeki yürüyüşleri de içeren bir buluşma oldu. 

[ Sorbca : Kak pśiźom do? ]

Haberler: Avrupa Bisikletliler Federasyonu (ECF) ve ülkelerin pandemi planları • Avrupa yol güvenliği ödülü

Céline Pierre-Magnani, geçiş olarak değil faaliyet olarak yolculuğu değerlendirmek isteyenlerden. Paris metrosunun kalabalığı içindeki yalnızlıktan, İstanbul'da yaya olmaya, şehir trekkingi, uzun tren yolculukları, Türkiye ile Fransa'da toplu taşımada kadına şiddeti ve dahasını içeren bir bölüm oldu. 

[ Fransızca : Koman on i va ? ]

Haberler: İstanbul'da ilk parklet • Barcelona'da toplu taşımada engelliler için erişilebilirlik • 30km/h ve BM yol güvenliği haftası

"Bisiklet selesine oturan her canlı, vuslata ermiş âşık misali kör olur. Ve dünyayı, olduğu gibi değil, olmasını istediği gibi görür... " Aydan Çelik ile Gürün'deki Gökpınar Gölü'nden kuzey ormanlarına kadar uzanan ve en çok da bisiklet ve İstanbul'un yıllar içindeki değişimini konuştuğumuz bir bölüm. 

[ Çerkezce : yazılısı yok, bakınız kayıt ]

Haberler: Toplu taşımada çocuk olmak • Kopenhag'da arabasız pazar günleri

Küçüklüğünden beri özgürlüğe pedallamış kız çocuklarından biri Esra Ertan. Gönen'de başlayıp birkaç şehirden sonra Berlin'de devam eden kendi ulaşım yolculuğu kadar güvenli ulaşımın kadınların hayatındaki etkisini de konuştuk. 

[ Almanca : Wie geht's nach... ?]

Haberler: Hülya Koç "rüzgar it beni" ve Cyclist Türkiye röportajı

Yürümek, Sedat Şenoğlu için hem bir ulaşım biçimi hem de yaşadığı şehirlerle iletişim yolu. İstanbul, Stokholm, Heybeliada ve Mallorca'daki ulaşım seçimlerini konuştuk. 

[ Mayorkince : Com s'hi va? ]

Haberler: Sokak Bizim'den "sokaktan kulağa" podcast serisi • Fransa'da bisikletli ve raylı ulaşıma destek paketleri • Lusaka, Zambiya'da ilk arabasız gün

Mimar Burcu Tüm ile İstanbul'da başlayıp Lyon, Tunus, Berlin'den sonra şimdi Atina'da devam eden ulaşım yolculuğunu ve kent çalışmaları ile ilgili projelerini konuştuk. 

[ Yunanca : Πώς μπορούμε να πάμε...; ]

Haberler : Bisikletli yaşam platformu • Demiryolu yolcu hakları • Toplu taşımada kadınlar

Anıl Şakrak, arabadan inip bisiklete binenlerden. Üniversite çağına kadar yürüme asıl ulaşım biçimi olmuş. Arabayla çok az temaslı bir çocukluk sırasında faytondan kaykaya, troleybüse, vapura kadar pek çok aracı deneyimledikten sonra kariyeri otomotiv sektöründe devam etmiş. 

Şimdi Türkiye'de beyaz eşyacıdan alınan bisikleti başka bir noktaya, hak ettiği yere taşımak için çalışıyor. Çeşitli akrobatik hareketlerle furş takımı kırdığı günlerden kaliteli furş takımlı bisikletler üretiyor artık. Artık bisiklet ürettiği için değil, bir mühendis gözüyle sorunu gördüğü ve de tek yönde 2,5 saatlik servis yolcuklarını (her ne kadar sarma ziyafetli olsa da) yaşadığı için diyor ki: "Yol yapıldıkça trafik daha da kötüleşti. Yol yaptıkça bütünü sağlamadığı için tıkanmayı sadece başka bir noktaya atıyorsun ve o da zaten sistemi daha fazla tıkıyor."  

Türkiye'de işe, restorana, toplantıya, pazara bisikletle giden genel müdürler arasında o da var artık. Evet sayımız fazla değil, her gün trafikte araba çarpması sonucu hayatını kaybeden bisikletlilerin ve yayaların haberlerini almaya devam ediyoruz ama her kademede bisiklete binenlerin, kısa mesafelerde özel araba kullanmak yerine farklı yöntemler arayanların, yaşanabilir şehirler için düşünmeye başlayanların sayısı da artmaya devam ediyor. 

Sohbetimizde kullandığı cümleyi şuraya not edeyim. "Yavaşlığın nasıl hatırlattığını ve hızın nasıl unutturduğuna bizzat şahit oldum. Milan Kundera’nın Yavaşlık kitabından bir aforizmadır, Aydan Çelik sayesinde öğrendim. Ama bisiklet sayesinde deneyimledim." Yazının devamını ve dahasını okumak için: http://anilsakrak.com/arabadan-inip-bisiklete-binmek/ 

Haberler:  http://anilsakrak.com/ • https://accellbisiklet.com.tr/ 

Çiğdem Akan, eskiden Samsun'un her yerine yürüyerek giderdim, buna 45 dakika yürüme mesafesindeki okulu da dahil diyerek başladığımız sohbette, yine yürünebiliyor ama araç trafiğinden dolayı eski gibi rahat, güvenli ve sağlıklı değil diyor.  Bu yürünebilir şehirden İstanbul'da üniversiteye gidince hayatına otobüsler ve sürekli bir yere yetişmeye çalışan insanlar girmiş. Yine de 1 saate kadar yürümeye devam etmiş yaşadığı tüm şehirlerde; eğer yol sağlıklı ve emniyetli ise.

ABD'de birbirinden farklı şehirlerde yaşadığı birbirinden farklı ulaşım hallerini konuştuğumuz bir bölüm oldu. Bisiklet trenlerinden, toplu taşımada engellilere, toplu taşımanın engellendiği semtlerden gece kapıların kilitlenmediği mahallelere, ambulansa yol veren araçlara kadar farklı eyaletlerdeki halleri ve uygulamaları bize anlattı.  

[ İngilizce : How does one get to ... ? ] 

Haberler:  bisiklet taksi kanguru İzmir https://www.instagram.com/kanguruizmir • Les Mercedes Barcelona https://www.instagram.com/lesmercedesbcn/

Metin Solmaz'ın Keskin-Ankara minibüslerinde Neşet Ertaş'ın dizinde başlayan ulaşım yolculuğu sonra dünyanın dört bir yanına uzanıyor. Hindistan'a ve Avrupa'ya karayolu ile gidilen yolculuklar, oralardaki binbir çeşit trenler, mitfahrzentralen gibi paylaşımlı araba kullanımları, kendisinin çektiği ve de yolcu aldığı otostoplar, farklı şehirlerde bisikletli olmak, şehir içi toplu taşımada otobüs, rickshaw, tuktuk, scooter, taksi ve aklınıza gelebilecek tüm diğer ulaşım araçları.  Bu programa Metin'in hikayelerinin çok azını sığdırabilsek de belki de ulaşımda en çok konuşulması gereken şeyi konuşabildik: "Otobüse binince ruhum çekliliyordu, sıfır muhabbet, sıfır tebessüm. Toplu taşımada eğlenen insanları kimse sevmez çünkü eğlenmeyi bilmeyip üstüne, aman aman bi tadsızlık çıkmasın üzerine kurulu hayatlar"ın en bariz görüldüğü yer sokaklar ve de ulaşım.  Kültürün ulaşımdaki yansımaları üzerine çeşit çeşit örnekleriyle dolu bir bölüm oldu ve neyse ki bu bölüm bizi tebessümsüz bırakmadı. :) [ Hintçe: ] Haberler: İngiltere'de yol kanunundaki değiliklikler • https://twitter.com/podstreetsahead • https://anasonisleri.com/

İrem Çağıl, çocukluğunu ve ilk gençliğini geçirdiği Ankara için, o zamanlar tüm şehri tek başıma yürüyebiliyordum diyor. Artık şehir merkezi insanların kullanımından uzaklaştı, şehir araba ile gidip gelmeye göre kurgulandı, yürünececek yerler kalmadı diye devam eden sohbetimizde pek çok şeyi (şehir, köy, yavaşlamak, süreç, canlılar, mimari, beslenme, yürümek, bisikletle yolculuk, çocuk, rant, ihtiyaçlar, güvenlik, çeşmeler, hareket ettiren mekanlar, yalnızlık...) konuştuk.  

Dünyada bizi yaşatan şey ne, benim katkım ne olabilir buna sorusunu sorarken memnun olmadığımız şeyle ilgili öz eleştiri yapmadan hareket edince nasıl sonuçlara yol açacağımız konusunu ulaşım açısından da hayattaki diğer ilişkilerimiz açısından da beraber düşünmeye çalıştığımız kuş sesleri eşliğinde bir muhabbet oldu. 

[ İtalyanca: Come si va? ] 

Haberler: Yunan adalarında ulaşılabilir turizm ve erişilebilirlik • https://www.extramilers.eu/en/ • Agoni Grammi Gonimi - Άγονη Γραμμή Γόνιμη • https://www.sineksekiz.com/ 

Enes Şensoy, Türkiye'nin kuzey, güney ve batı kesimlerinde yaşamış ve yürümek, bisikletli ulaşım ve toplu taşıma araçlarının entegrasyonu konularında epey deneyime sahip. Bizimle bu bölümde o deneyimleri, Eurovelo rotalarına uzanan harita çalışmalarını, Orta Doğu (Suriye ve Lübnan) ve Avrupa'da (İspanya ve Fas) bisiklet kullanırken hissetiklerini paylaştı. :) Tabii ki bu hislerini her zamanki soru soran ve de gözlemleyen haliyle karşılaştırmalı olarak anlattı. Coğrafyalara göre trafik kültürü ve yol uygulamaları, mikro hareketlilik ve daha neler neler bu bölümde.  [  ] Haberler: http://www.canavarkesifte.com/ • https://www.youtube.com/user/bisikletcanavari1 • dönel kavşak

Aafje Westeneng, o imrenerek izlediğimiz Hollanda videolarında bisikletle okula giden çocuklardan. Anaokuluna giderken annesi onu bisikletin arkasına, kardeşini de öne koyarak götürüyormuş okula. Daha sonra 8-10 arkadaş sohbet ederek okula giderdik diyor, yarım saat gidiş, yarım saat dönüş, tabii ki yine bisikletle. 

 Hollanda'dan Türkiye'ye ve Türkiye'deki uzun otobüs yolculuklarını, otobüslerdeki muhabbetleri de konuştuk, 90lı yıllarda İstanbul'da sahil yolunda karşıdan karşıya geç(eme)meyi, İstanbul'un minibüs rotalarını da, kaldırımlarını da. Pek tabii ki o güzel Boğaz vapurlarını da... 

Hayatının neredeyse yarısını Türkiye'de geçiren Aafje, Hollanda'da geçen kendi çocukluğundaki ve İstanbul'da büyüyen çocuklarıyla yaşadığı ulaşım hikayelerini anlattı. Şimdi Flemenkçe dersleri veriyor ve bu dersleri yürüyerek yapıyor. :) 

[ Flemenkçe: Hoe kom je daar? ]  

Haberler: Parkinson • Cycling for Freezing Gait in Parkinson's Disease https://www.youtube.com/watch?v=aaY3gz5tJSk • Hotels on rails / Raylar üzerinde oteller 

Aafje: "Bu fotoğrafta 'Fietstransferium Doornroosje'nın girişimde duruyorum. Bu Nijmegen'deki bisiklet park yerlerinden bir tanesi, ücretsiz, ve 24/7 açık. 4.000 bisiklet için yer var orada. Gördüğün gibi o anda 'sadece' 1.753 tane yer kalmış. Üstünde 'Doornroosje' adındaki konser salonu var, ve yanında da Nijmegen'ın tren istasyonlarından en büyük olanı var."

Üniversitesine toplu taşıma ile 1 saat 5 dakikada, yürüyerek 55 dakikada ve bisikletle 13 dakika gittiğini farkeden İsmail Odabaşıoğlu, o zaman bisikletle de gezerim diyerek Türkiye'de neredeyse gezmedik il bırakmamış. Otobüs, tren, uçak ve de bisiklet bu gezilerde kullandığı araçlardan. Bisiklet; kuryelikten, yarışlara, yolculuktan şehir içindeki ulaşımına kadar ayrılmaz bir parçası.  2016 yılında geçirdiği bir ameliyat ile %95 görme kaybı yaşayınca ulaşım ile ilişkisi tamamen değişiyor. O bu değişimin kendi istediği yönde olması için çeşitli yöntemler buluyor. Hem bu yöntemleri hem de yurtiçi ve yurtdışında yaptığı seyahatlerdeki tecrübelerini (İspanya'daki arabalarda korna var mı, Kaçkar Dağı bisikletle nasıl aşılır, Lviv'de taksiye binerken dikkat edilecekler, Emniyet Otogarı neresi, toplu taşımada engelli olmak ve dahası) konuştuğumuz çok güzel bir bölüm bulacaksınız. Haberler: DSÖ/WHO engelleri verileri • Tekerlekli sandalyeli yayalar • Mersin'de yaya geçitleri

Ece, sokakta oyun oynayıp Hıdrellez ateşinden atlayan çocuklardan. İzmir'in o zamanki en güzel yeri dediği fuar alanında, çok tehlikeli olduğundan bir kız çocuğu olarak geçemediği zamanlardan, şimdi betonlar arasında kalmış tek yeşil alan olan fuarda pandemi sürecinde çocuğu ile güvenle vakit geçirebilmiş. Yine güvenli olmadığı için, üniversite zamanlarında yolunun üzerindeki Maçka Parkı'nda yürüyemeyen kadınlardan. İstanbul'un Anadolu yakasına taşınmasıyla hayatına giren bisikletle oradaki keyifli bisikletli günlerinden sonra şimdi Montreal'de hem kendisi bisikletle ulaşımını sağlıyor, hem oğlu okula bisikletle gidiyor, hem de yaptığı yemekleri pazara bisikletiyle götürüyor. Arabaya ihtiyaçları olduğu zaman ise paylaşımlı araba kiralama sistemini kullanıyorlar. İstanbul'da o zaman ve hala Boğaz'daki köprülerden bisikletle geçilemiyor. O zamanlar gece toplu taşımanın çalışmadığı ve bisikleti başka türlü diğer yakaya geçirme imkanı olmadığından bir Vespa alıyor. Vespa ile uğradığım tacizin ve hatta saldırının haddi hesabı yok diyor...  İstanbul'dan Londra'ya taşındığında, sokakta kadın olmakla ilgili başka bir algım oluştu derken daha sonra anne olarak küçük çocuğuyla Londra'ya gittiğinde, güvenle yürümekten, yapılacak etkinliklerin çokluğuna kadar bir çok konuda ailecek şehrin tadını çıkarıyorlar. Şehri ve ulaşımını kullanırken tek olmanın ya da çocuklu olmanın ne kadar farklı olabileceğine dair örnekler bulacaksınız bu bölümde. Bir yıllık izin olan "sabbatical leave" boyunca yaşadıkları şehirlerde (Londra, Dublin, York, Lahey, Berlin, Lizbon, Atina, İzmir ve İstanbul) çocuklu bir aile olarak şehirlerin kütüphaneleri, parkları, çocuk parkları, kaldırımları, müzeleri, çocuk dostu işletmeleri gibi konuları da bolca konuştuk.  Hayatta değer verdiklerimiz ve de onların yanında olmak üzerine seçimlerimizle, mesafe olarak uzakta, yüreklerimiz yan yana bir sohbet oldu. [ Kanada Fransızcası : Comment on y va? ] Haberler: childinthecity.org semineri • Urban95 • İzmir'de kiralık çocuk bisiklet sistemi • Critical moms / Μαμάδες+ στο δρόμο / Anneler yolda

Kent sosyoloğu Yasemin Bahçekapılı, “yürümek deyince aklıma keşfetmek geliyor” diyor. Yürümeye kitap okuyarak başlayan Yasemin, tek başına seyahat etmeye 19 yaşında başlamış. 11 yıldır şehirlerden köylere, dağlardan vadilere kadar farklı yerlerde gezmiş ve yaşamış. Bu 11 yılın 14 ayını; 18 ülke, 67 şehir/köy olarak rakamlandırsa da; yaşadığı şehrin içinde de seyahat edenlerden.  

Yasemin ile yürüme ve seyahat ilişkisini de konuştuk, gece ve doğa yürüyüşleri ile tek ve grup yürüyüşlerini de, kadınların sokakta var olmalarının yollarını ve de bu konuda yaratılan kamu politikalarını da. Flanözlüğü konuşmayı es geçmedik! Kadınlardan niye flanöz olamazmış, nasıl olunuru da konuştuk.

Asla yalnız yürümeyeceksin! diyerek, kadınlar olarak devam eden şiddet döngüsüne karşı çıkmak için birlikte nasıl güvenli alanlar yatabileceğimizi de konuştuk. İçinde kendimizi var edebileceğimiz gruplarla olmanın önemi kadar “yaratıcı yalnızlık” da sohbetimizdeydi. İlk deneyimin devam etmek için öneminden, kendi deneyimlerimizi yaratmaktan konuştuk uzun uzun.

“Dış dünyayla ilişkilenmenin en derin eylemlerinden biri” olarak değerlendirdiği yürümeye devam edecek Yasemin. Sokağı, geceyi, doğayı kendisi ve de kadınlar için talepetmeye de devam edecek.  Tek başına olmayacak. Ben de, siz de, hep birlikte! Yürüyeceğiz!

Kadınların sokağa veya doğaya çıkıp yürümeleri, bilinçli veya bilinç dışı bir şekilde “Ben buradayım” deme hali. Yasemin, “Ben buradayım”ı haykırmak istediğimizde birlikte yürüyeceğimiz kadın toplulukları her zaman olacak; öte yandan bu cümledeki “Ben”i keşfetmek ve daha iyi anlamak için ise tek başına yürüyüşler ve seyahatler en güzel anları yaratacak diyor.

 

Yayında bahsettiklerimizden:

Gece, İstanbul veKadınlar - Yasemin Bahçekapılı - Burcu Tüm  https://ipa.istanbul/uploads/2025/02/07/202dosyayasemin-burcupdf-07022025_091920-3824.pdf

Özgürlük Yolunda Birlikte Yürüdüğüm Kadınlar

https://www.tasarimrehberleri.com/kolektifhareket/ozgurluk-yolunda-birlikte-yurudugum-kadinlar/

Mekan ve İnsan:Karanlıkta ve kentte kadınlar- Yasemin Bahçekapılı ve Burcu Tüm ile söyleşi

https://www.youtube.com/watch?v=l3ZUdbex2l0

Mekan ve İnsan -232: İstanbullu Kadınların Gece Algısı ve Deneyimleri

https://www.youtube.com/watch?v=cTpbYmYzFB4

Flanöz: Şehirde Yürüyen Kadınlar, Lauren Elkin - PalomaYayınevi (2018) Çeviren: Doğacan Dilcun    Doğan ///// Flâneuse: Women Walk the City, Lauren Elkin - Farrar, Straus and Giroux (2017)

Sanatçının yolu, Julia Cameron – Butik yayınevi (2009) ///// The artist”s way, Julia Cameron - TarcherPerigee  (1992)

“Yürümek, hareket etmek bana durmaktan daha fazla yol açıyor yaşamakla ilgili” diyor Nefes.

Anlatılacak hikayelerin anlatılmasına vesile olan, hayal dünyalarını buluşturan biri olarak tanımlıyor işini, film yapımcısı Nefes Polat. Yürürken yaratıcılığının arttığını bir çok defa deneyimlemiş: bir film senaryosunu kurarken de, üniversite öğrencilerine bitirme projelerinde rehber olurken de, kızının kendi bedenini keşfetmesine vesile olurken de…  Bir fikri geliştirmek için hem fiziksel odalardan hem de zihnindeki odalardan çıkmak gerektiğini ve açıkhavada yürümenin bunun için uygun olduğunu tüm hayatı boyunca görmüş. Kızının da bedeni ile kurduğu ilişkinin doğru olabilmesi için onun bolca açıkhavada olmasını ve herşeyi avucuyla, ayaklarının altı ile, ağzıyla deneyimlesini istiyor.

Çocukken bulduğu, Kuzguncuk’un sırtlarında yürümeye ve dertlerini toparlayıp Boğaz’ın sularına, suya bırakma yöntemi hayatının farklı dönemlerinde ziyaret etmiş onu.  

Camino’da yükseklik korkusu yüzünden dünyanın ucuna gidemediğinde, o yürüyüşte bu korkusu üzerine yürümeye karar verip, bir sonraki yürüyüşünü Gürcistan, Ushguli’de 2100-2300 metrelerde yapıyor. Buz gibi sulara bırakıyor bu sefer de yükseklik korkusunu.

“Benim bedenimin deneyimine sahip birinin bana konuşmasına çok açım” diyor ve beden üzerinden aktarılan korkuları, artık başkalarına aktarmamız için bedenlerimiz hakkında fikir sahibi olabilmemiz gerektiğini savunuyor. Kadınları korkutmak, onların hareketliliğine engel olmak için uydurulmuş mitlerle, yürümemizi etkileyen/engelleyen çevresel, sosyal ve kültürel etkileri de konuştuk.

Tabii ki 8 Mart feminist gece yürüyüşlerine de selam gönderdik. “Hareket etmenin birşeyleri değiştirme amacı taşıdığını, o değişiminde ancak sen adım atarsan olduğunubiliyorum ve bence o yüzden de yürüyorum.”

Tek, grupla, partnerli, ikili ve toplu yürüyüşleri de konuştuk. Bunların hangi hallerde nasıl farklı işlevler görebildiklerini de.

“Kendimizden başka birşeye bakma cesareti göstermemizi sağlıyor yürümek” diyen Nefes'in bu bölümde bahsettiği film ve kitap linkleri aşağıda:

Mariam Khatchvani’nin yaptığı Dede filmi: https://www.imdb.com/title/tt5638952/

Türkçe: Ina May’in Doğuma Hazırlık Rehberi, 2014, Sinek Sekiz Yayınevi, Çeviri: Özge Altınkaya Erkök, Zeynep Gülerİngilizce: Ina May's Guide to Childbirth, 2012, New York: Bantam Books

Roni Kolukısayan Fransa'da fizik okuyor. Yeni bir şehir, yeni bir hayat, o zaman yeni bir ulaşım biçimi de diyerek, ulaşımını da bisikletle sağlamaya başlıyor Grenoble'da. Bu sene yaz tatilinde eve dönmek için de bu ulaşım biçimini bırakmıyor ve Grenoble-İstanbul bisiklet yolcluluğu başlıyor. 

Fransa, İtalya, Slovenya, Hırvatistan, Karadağ, Arnavutluk, Yunanistan ve Türkiye'den geçen 4500 kmlik bu yolculuğun Yunanistan bölümünde Roni ile Atina'da buluştuk. Rotasını, tatilini nasıl seyahate dönüştürdüğünü, yavaş seyahati, yoldaki tanıklıklarını, malzemelerinden yediklerine kadar bir çok konuyu konuştuk. Doğanın ve bisikletle yolculuğun insanın özüne dönmesiyle ilgisini de, gerçek ihtiyaçlarımızı da, yerel yönetimlerin doğayla-çevreyle ilişkimizi nasıl belirlediği de sohbetimizin içindeydi.

Kurtuluşlu olan Roni, Grenoble'dan başladığı yolulcuğu Topkapı'da bitirecek çünkü bu kişisel yolculuğu, sosyal bir faydaya da dönüştürmek istemiş. Sadece onu tanıyanlar değil, Levon Vartuhyan Okulu öğrencileri de onu heyecanla bekliyor. Eğitime destek olmak isterseniz, projeyle ilgili gerekli bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

Yolculuk bize gerçek ihtiyaçlarımızı gösteiryor diyor Roni. Denemeden bilemeyeceği ve belki şehirde yıllar içinde öğrenebileceği bir çok şeyi tatmış bu yolculukta. "Bunu kimseye kelimelerle anlatamam. Güvenli desem 10-15 defa desem bile, bu değişmeyecek insanlarda. O yüzden denemek gerek" diyor. Başkalarının fikrini sahiplenmiyor, yolculukta kendi fikirlerini, deneyimlerini oluşturuyor. Başkalarının sözleriyle-korkularıyla değil, kendi deneyimini yaratarak yolunu buluyor hayatta. 

Roni'nin instagram hesabında yolculuğunu izleyebilir ve bağış bilgilerini bulabilirsiniz:

https://www.instagram.com/le.gastrovelo/

https://linktr.ee/le.gastrovelo 

Nasıl gidilir'in eski bölümlerinde farklı dillerde "nasıl gidilir" denildiğini soruyordum konuklarıma. Bu bölümde Ermenice.

nasıl gidilir: Ինչպե՞ս հասնել։ 

bisikletle nasıl gidilir: Ինչպե՞ս հասնել հեճելանիւով։

Bölüm içinde okunuşlarını bulabilirsiniz :)

Sevgili Hüseyin Irmak'ın şu iki kitabının linkini de bu vesileyle şuraya koymak isterim:

Tatavla'dan Kurtuluş'a https://www.arasyayincilik.com/urun/tatavladan-kurtulusa/

Gidelim Tatavla'ya - görkemini yitirmeyen semt Kurtuluş

https://istospoli.com/product/gidelim-tatavlaya-gorkemini-yitirmeyen-semt-kurtulus/

Bu bölümde Camino de Santiago'yu ve bu sene rotada yapmaya başladığımız yürüyüşleri konuştuk.

Manevi ihtiyaçlarla yürünen yollardan biri İspanya'daki Santiago de Compostela şehrinde biten camino rotaları. Sadece dini ve manevi ihtiyaçlarla değil; rutinden uzaklaşmak, kendinle başbaşa kalabilmek, doğa içinde yürümek gibi birçok nedenle yürümek isteyen herkese açık olan bir yol. Yüzyıllardır kendi kendine var olsa da, İspanya hükümeti, yolu geliştirmek için çalışıyor: koruyor, bakıyor. Bu da bu yolu güvenli hale getiren faktörlerden bir tanesi. 

Mayıs 2025te Türkiye'den 22 kadın birlikte yürüdük bu yolda. Yılda yarım milyon kişinin (ve bazen de köpeklerin ve atların) yürüdüğü bu rotada yürüyenlerin %54ü kadın. Kadınları outdoor faaliyetlerine teşvik etmek için seçtiğimiz bu rotayla ilgili bilgi de bulacaksınız bu bölümde, kutsal yollarda yürümenin trekkingden farkını da. 

Bu bireysel çağda, toplu yürüyüşler ne ifade ediyor? Modern dünyada insan kalabalıkları yorarken, camino'daki yürüyüşçü sayısı yormaktan ziyade ne kadar uyum içinde bazı şeylerin yapılabileceğini gösteriyor. Bu nasıl oluyor? Bedenimizi; zihnimizi ve bireyliğimizi geliştirmek için nasıl kullanabiliriz?

Önce sizi bu podcasti dinlemeye, sonra da toplumsal rollerimizin, mesleklerimizin, mahalle baskılarının olmadığı bu yollarda yürüyerek nehir olup akmaya davet ediyoruz sizi.

https://www.instagram.com/camino_dostlari/

Camino de Santiago - kadınlar için ruhsal ve bedensel güçlenme yolculukları

https://aposto.com/s/avrupada-sembollerle-bezeli-ruhani-bir-rota-camino-de-santiago

Ayaklarımız sadece bedenimizi değil; aklımızı, fikrimizi, düşüncelerimizi, isteklerimizi, kısıtlarımızı, ruhumuzu, benliğimizi de götürür başka yerlere, ayaklandırır içimizde kalanları, yola düşmek isteyenleri.

İrem Çağıl ile yürümek üzerine sohbet edelim diyerek başladığımız konuşmadan bazı sorular:
Yürümek bir kadının hayatında neler değiştirir?

Hareket etme hakkımız neye denk gelir?

Devrimci bir hareket midir bu basit ve doğal eylem?

Kelebek etkisi mi yaratır o ilk adım?

Sokaklar geri alınabilir mi?

Utanç yer değiştirir mi?

Annelikle yürümenin ne ilgisi var?

Yürümenin, sözcüklerin cinsiyeti var mı?

Solo ve grup yürüyüşleri?

Güvenli ortamda yürümek neleri görmemize vesile olur?

Feminist outdoor ne demek?

Yeni başlayanlar için ilk adımlar?  

Birey olmanın hakikati hangi adımlarla başlar?

Sevgi nedir?

Yürüyerek yaşama taraf olunabilir mi?

Büyürken hareket etmediğimiz/edemediğimiz için kaybettiğimiz yetilerimiz?
Bu soruları siz de kendinize sorduysanız, sormak isterseniz, sohbetimize eşlik edin ve cevaplarımızı birlikte bulalım, hatta birlikte yürürken konuşalım bunları.
Ha bir de hayal etmenin, ettirmenin bunlarla ne ilgisi var?

Bir de kahrolsun patriyarka!
"Doğurmak, beslemek, dünyaya getirmek ama sahiplenmemek, eylemek ama karşılık beklememek, yol göstermek ama hükmetmemek: Budur akıl sır ermez güç."
Lao Tzu

Ursula K. Le Guin
Lao Tzu: Tao Te Ching - Yol’a ve Yol’un Gücüne Dair
Özgün adı: Lao Tzu: Tao Te Ching - A Book about the Way and the Power of the Way
Çeviri: Bülent Somay, Ezgi Keskinsoy

#feministoutdoors

https://www.instagram.com/camino_dostlari/

Yürümek sadece yürümek mi? Yürümenin faydaları sadece fiziksel, rahatlatıcı mı yoksa yürürken başka kazanımlarımız da olabilir mi? Gökhan Kutluer ile kendi hayatından örneklerle yürüyerek kazandığı, geliştirdiği becerilerini, hayatı algılamasında, gözlem yeteneğinin oluşumunda yürümenin etkisini konuştuk.

Farklı ölçeklerdeki şehirlerde yaşayıp, bu şehirlerde yürüyen, bisiklet ve Vespa ile ulaşımını sağlayan Gökhan ile sohbetimizde durumsal farkındalıktan, kapitalizme, gelir adaletsizliğine, hayatta edilgen tarafta olmayı seçenlerden; ulaşım amaçlı, yolculukta, iş için, tek başına, sevgiliyle, arkadaşla, baka baka, dura dura, sohbet ede ede yürümeden bahsettik.

İster şehrinde yürüsün, ister La Via degli Dei (Tanrıların Yolu)'de, tüm bu yürüyüşlerin hayatını nasıl rengarenk hale getirdiği de var bu muhabbette, tavana bakıp "boş boş" düşüneceği zaman yaratması da.

Gökhan için yürüyüş sadece A noktasından B noktasına gitme değil. Etrafa bakınıp, kokuları almak, başka bir sokağa girmenin verdiği heyecan kadar bulunduğu noktanın da tadını çıkarmasını bilmek. Çocukken meraktan başka mahallelerdeki parklara yürüyen Gökhan, "büyüyünce" yürümeye devam edenlerden. Hızını kesenlerden. Bize, dünyaya iyi gelecek şeyleri fark edebilenlerden. Yürünmemiş yoldan yürümeye hevesli olanlardan.

Buone luce! :)

https://gokhankutluer.com/

Bahsi geçen ağaç ve diğer fotoğrafları için: https://kutluerphotography.com/

Merhaba, ben Seçil Öznur Yakan

Nasıl gidilir podcaste hoş geldiniz!

Bu podcast serisine “Ulaşım şeklimiz kimliğimizi belirlerse: şehirlerimiz nasıl olur?” sorusuyla başlamıştım.

"yürüyerek" özel serisiyle devam ediyorum.

Yürümenin, erişimin, güvenliğin, hareket etme hakkının kimin için ne anlama geldiğini ve binbir çeşit yürüme hallerini konuşacağız önümüzdeki bölümlerde!

Tekrar hoş geldiniz! :)

Bu bölümde koreograf Dicle Doğan ile Japonya’daki 88 tapınaklı hac rotası Shikoku Henro’yu; kadın, beden ve hareket bağlamında konuştuk.

Dile kolay 5000 km. Dicle’nin 10 yılda farklı ülkelerdeki hac rotalarında yürüdüğü toplam mesafe. Bu, Shikoku Henro’yu dört kez yürümek demek Ya da Edirne’den Hakkari’ye 2,5 kez gitmek, İstanbul’dan Yeni Delhi’ye gitmek, Avrupa kıtasını ya da ABD’yi bir uçtan bir uca kat etmek demek.

5000 km… Ciddi bir rakam olduğu kadar, çoğumuzun yapmaya muktedir olduğu o temel hareketin birinin (yürümenin) birinin hayatında bir dönüşüm aracına, bir yönteme dönüşmesi demek.

Dicle, 27 yaşında “ben kimim?” sorusunun peşinden yürümeye başladığını anlatıyor. İtalya’dan başlayıp Fransa, İspanya, Norveç, Kudüs ve Japonya’ya uzanan rotalarda toplamyaklaşık 5.000 km yürüyor. Yürümek, onun için romantik bir keşif eylemi. Zamanla, kendini kanıtlama noktasından, bir dönüşüm alanına evrilmiş, bir tiyatro oyunuyla sahneye çıkıyor ve bu günlerde Portekiz’deki göçmenliğine baktığı bir bakışaçısı oluyor. İki yıldır Portekiz kırsalında yaşayan Dicle, göçmenliğin ve “yerleşmenin” yürümekten çok daha zor bir deneyim olduğuna işaret ediyor.

Japonya’nın Shikoku Adası’ndaki Shikoku Henro rotası, 88 tapınaktan oluşan dairesel bir hac yolu. Dört bölüme ayrılmış: uyanış, eğitim/gelişim, aydınlanma ve nirvana. Dicle’nin pandemiye denk gelen bu yürüyüşündeki bu yolun “büyüleyici” ve spiritüel bir yoğunluğu olduğunu söylüyor.

Tek başına yolculuklara çıkan kadınlar olarak, bize en sık sorulmuş o konuya da girdik: Korku meselesi. Cevap: “Korkuyorum. Ama korkuya rağmen yapıyorum. Korkuya rağmen e yapabilmeyi deniyorum. Her defasında onun benim hayatımın önüne geçecek bir engel olmasını istemiyorum.” Rağmenlere rağmen attığı adımlarla; sezgilerin zamanla güçlendiğini, doğayla bağının arttığını ve bedeni dinlemeyi öğrendiğini anlattı.

Bir koreograf olarak yürümeyi fiziksel bir laboratuvar gibi de deneyimliyor. Ancak yaratıcı ilham yürüyüş sırasında değil, dönüşte geliyor. Yolda amaç “üretmek” değil, “anda kalmak” oluyor. İlk 15 gün zihnin hiç susmadığını, sonra yavaş yavaşsakinleştiğini söylüyor.

Yürümeyi romantize etmediğimiz, spiritüelliği abartmadığımız, kadın deneyimiyle baktığımız bir bölüm olduğunu düşünüyorum. Dicle’nin yürüyerek kendini arayışından, göçmenlik ve yerleşik hayatla yüzleşmesine;Japonya’daki Shikoku Henro hac yolundan beden, korku ve sezgiyle kurulan ilişkiye uzanan içsel bir dönüşüm hikâyesine davetlisiniz.

https://www.instagram.com/hareketamiri/

https://tiyatrolar.com.tr/tiyatro/heybesini-cigneyen-katir

Bu bölümde Murat Kasap’ın dışarıdan bakıldığında hareketli görünen ama içeride yavaş yavaş şekillenen dönüşümünü konuştuk. Onu bu yürüyüşe çıkaran patikaları, hayatta attığı adımları, özellikle o ilk adımları konuşalım diye oturduk masanın başına.

Vesilemiz Murat’ın Aralık 2025te yürüdüğü, Japonya’daki 1000 yıllık hac rotası Kumano Kodo. İspanya’daki Camino de Santiago ile kardeş olan bu rota sadece kilometrelerden ibaret değil. Gün batımından önce konaklama yerine varma telaşı, ayı ihtimaline karşı alınan küçük önlemler, yağmur beklerken gelen güneş, sabah 6’da sessiz bir onsen deneyimi, çamurlu zemine karşı yapılan hazırlıklar, ıslak ayakkabıyla yürümenin ne demek olduğunu Gürcistan’da öğrenmiş olmanın verdiği dikkat, tanışılıp sohbet edilen insanlar, küçük tapınaklarda toplanan kaşeler, her adımda biraz daha hafifleyen zihinsel yük…

Japonya’daki bu yürüyüş rotasını da konuştuk, güvenlik algılarımızı da; bisikletli ulaşım, bisikletle uzun yolculuklardan göçmenliğe, bedeni ve zihni için uyguladığı yöntemlere, aktif tatil seçimlerine, dans geçmişine, dans pistleri vesilesiyle tanıştığı hayatlara (Batman’daki salsa partisi gibi); hıza, yavaşlamaya, solo ve grup halinde yürüyüşlere, bunlara hazırlanmaya; bütün bu işlerdeki o ilk adımlara dair konuştuk da konuştuk.

“Hızla geçen hayat içinde, o dünyaya ayak uydurmak yerine, biraz daha kendimi yavaşlatmak, alanımı tutmak”

“Geçici haz mı, emekle gelen tatmin mi?”

“Dans pistinde kimsenin aslında seni izlemediğini fark etmek. Korkunun çoğu zaman içeriden geldiğini anlamak.”

Yani bu bölüm, daha fazlasını yapmakla değil; daha farkında yaşamayı seçmekle ilgili.

https://fukusukumuku.substack.com/

https://www.kumano-travel.com/en