Explorez tous les épisodes du podcast Klub Trójki

Szukamy połączeń między buntami młodych w globalnym ujęciu, nie tylko europejskim. Często mówimy, że Europa się starzeje, choć to część globalnej układanki demograficznej, chcemy przyjrzeć się polityce młodych w krajach, gdzie demograficznie młodzi stanowią większość. Rozmawiamy o demografii i polityce, języku protestów, buncie wobec status quo w Indiach, we Francji i na Bałkanach, w szczególności Albanii i Serbii, w tle również Nepal, Sri Lanka, Bangladesz. Jakie narzędzia, hasła i sposoby kontestacji stosują młodzi w tych miejscach? Jaką lokalną, ale też globalną specyfikę obejmują? Jak osiągają swoje cele? Goście: dr Weronika Rokicka, indolożka, politolożka, wykładowczyni UW, autorka książki "Indie. Kraj miliarda marzeń", Marta Szpala, analityczka ds. Bałkanów Zachodnich i polityki rozszerzenia UE i NATO w Zespole Środkowoeuropejskim Ośrodka Studiów Wschodnich i Artur Troost, historyk, publicysta, doktorant na Uniwersytecie Warszawskim. Naukowo bada dzieje najnowsze Francji i Włoch.

W polskim sporcie sukcesy od pewnego czasu przesunęły się bardzo mocno na... kobiecą stronę. Mężczyźni są w wyraźnej defensywie. Co za tym stoi? Na tak postawione pytanie postarają się odpowiedzieć psycholożka Adrianna Sobol, były lekkoatleta Paweł Januszewski i dziennikarz Igor Błachut.

W specjalnym wydaniu "Klubu Trójki" udajemy się do Wrocławia, gdzie w tamtejszym Domu Literatury spotkali się Olga Tokarczuk i Michał Nogaś. W rozmowie wracają do wspomnień związanych z czasem, w którym Olga Tokarczuk odbierała literacką nagrodę szwedzkiej Akademii w 2018 roku. Zastanawiają się nad tym, co oznacza fraza "świata jest za dużo" - zaczerpnięta z tytułu najnowszej książki pisarki oraz nad tym, gdzie jest nasze miejsce na ziemi i kto opowiada nasze życia. Nie zabrakło też wątków Dolnego Śląska oraz tak zwanych ziem odzyskanych.

Szkoły w całej Polsce mierzą się dziś nie tylko z codziennymi wyzwaniami, ale z falą gróźb, które wywołują strach wśród uczniów, rodziców i nauczycieli. 7 października w ZSZ nr. 4 w Ostrołęce 19-latek zaatakował uczniów, nauczycieli i osoby znajdujące się poza szkołą. Co sprawia, że młodzi ludzie sięgają po przemoc? Czy znaczenie mają internetowe społeczności, potrzeba uznania, samotność, brak wsparcia ze strony dorosłych? A może również warunki, w jakich młodzi spędzają czas? O tym mówi Dariusz Łukaszewski, dyrektor szkoły podstawowej i wieloletni wójt gminy Kadzidło, bohater reportażu Magdaleny Skawińskiej i Adama Bogoryja-Zakrzewskiego "Zaburzony azymut". W jego gminie trzy lata temu doszło do podobnego zdarzenia... Po reportażu rozmowa z Adamem Bogoryja-Zakrzewskim, z profesorem Markiem Konopczyńskim, autorem koncepcji twórczej resocjalizacji oraz z Kacprem Lemieszem - dyrektora katowickiego liceum.

W 2014 roku szwedzki filozof i badacz transhumanizmu - Nick Bostrom, wydał książkę "Superinteligencja. Scenariusze, strategie, zagrożenia", w której badał konsekwencje rozwoju sztucznej inteligencji. 29 września 2026 roku Donald Trump w oficjalnym piśmie podpisanym przez Sundara Pichaia, Marka Zuckerberga, Grega Brockmana, Elona Muska i Jensen Huang, zmienia nazwę AI na... superinteligencję właśnie. Później prezydent USA poinformował o powołaniu "Siły Superinteligencji (Super Intelligence Force, SIF), które mają zadbać o utrwalenie przewagi Stanów Zjednoczonych w rozwoju tej technologii". Rozmowa m.in. o kierunkach rozwoju AI, geopolityce, wpływie AI na wybory w Polsce w 2027 roku. Goście: Konrad Kilian - ekspertem CEE Digital Democracy Watch w dziedzinie komunikacji politycznej, dr Mateusz Łabuz z Instytutu Badań nad Pokojem i Polityką Bezpieczeństwa przy Uniwersytecie w Hamburgu oraz Jacek Mańko z Akademii Leona Koźmińskiego.

W miniony weekend w Warszawie odbywał się Festiwal Praw Człowieka. Organizatorzy uczcili w ten sposób 20-lecie Humanity in Action Poland, organizacji zajmującej się prawami człowieka i obywatela. O stanie praw człowieka w Polsce i na świecie rozmawialiśmy z Moniką Mazur-Rafał i Magdą Szarotą z Humanity in Action oraz z Ireną Dawid-Olczyk - współzałożycielka Fundacji La Strada.

Nowa definicja mobbingu ma być prostsza: w centrum znajdzie się uporczywe nękanie pracownika, a z przepisów znika dotychczasowy wymóg "długotrwałości". Zmieniają się też obowiązki pracodawców, którzy mają nie tylko reagować na mobbing, ale aktywnie mu przeciwdziałać. Czy dzięki temu łatwiej będzie udowodnić mobbing przed sądem? Czy nowe przepisy lepiej ochronią pracowników, nie zamieniając jednocześnie każdego konfliktu w sprawę o mobbing? O tym rozmawialiśmy z dr. Dominiką Dorre-Kolasą z Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. Małgorzatą Gamian-Wilk z Centrum Badań nad Zachowaniami Społecznymi Katedry Psychologii Społecznej SWPS we Wrocławiu oraz dr Grzegorzem Ilnickim - prawnikiem specjalizującym się w sprawach z zakresu prawa prac.

Gdyby nie reportaż radiowy sprzed prawie dwudziestu lat, pewnie nigdy nie powstałby film "Przez ścianę" Macieja Sobieszczańskiego. Obraz nagrodzony właśnie najważniejszą polską nagroda filmową - Złotymi Lwami, inspirował się reportażem "Literka po literce" Eweliny Karpacz-Oboładze. Autorka wraz z Angeliką Kuźniak napisała też książkę "Krótka historia o długiej miłości" i współpracowała przy scenariuszu do nagrodzonego filmu. W 1947 roku, w stalinowskim więzieniu na Rakowieckiej w Warszawie, Wiesława i Jerzy Śmiechowscy siedzieli w sąsiednich celach. Zaczęli się komunikować przez ścianę, stukając alfabetem Morse’a. Tak zaczęła się ich historia... Po reportażu "Literka po literce" spotkanie z Eweliną Karpacz-Oboładze i reżyserem filmu - Maciejem Sobieszczańskim.

4 września Zgromadzenie Ogólne ONZ głosami 164 krajów przyjęło nową mapę świata. Inicjatywa "Correct the Map" została zainaugurowana Przez Togo, następnie poparta przez kraje Unii Afrykańskiej. Oznacza to odejście od projekcji geograficznej flamandzkiego matematyka Gerardusa Mercatora, która służyła od XVI wieku, początkowo do kolonialnych wypraw, później stała się jedyną obowiązującą i nawigacyjną mapą. Centrum świata jest na niej Europa, zaś Afryka pięć razy mniejsza niż w rzeczywistości. Nowy rzut Galla-Petersa przywraca realne proporcje na nowej mapie, a cała inicjatywa jest świetnym pretekstem do dyskusji na temat polityczności nauki, reprezentacji i kolonialnej spuścizny zachodniej wyobraźni, którą uważamy za "naturalną". Goście: dr Paulina Rowińska - matematyczka, popularyzatorka nauki i dziennikarka, publikująca m.in. w "Smithsonian Magazine", "Undark" i "Quanta Magazine" oraz i Maciej Wesołowski – reporter związany z magazynem "National Geographic".

W ostatnich latach narastającym problemem staje się zażywanie mefedronu wśród młodzieży, ale okazuje się, że to tylko jeden z wielu niepokojących trendów. Rozmawiamy o uzależnieniach od substancji psychoaktywnych, regionalnych i środowiskowych różnicach oraz profilaktyce (np. program FRED), ale też próbujemy przedstawić praktyczne rady - jak rozmawiać z młodymi ludźmi o narkotykach. Goście: Robert Rejniak - pedagog, specjalista programu FRED, Tomasz Osadnik - ekspert do spraw informacji o narkotykach i narkomanii oraz Adrian Kondraciuk - psychoterapeuta, specjalista terapii uzależnień.

Jak stereotypy obecne w kulturze wpływają na obraz i oczekiwania wobec osób z niepełnosprawnościami? Problem "tokenizacji": wybierania przez media takich członków dyskryminowanej społeczności, którzy prezentują się zgodnie z wymaganiami i wyobrażeniami większości. Kwestia dostępności osób z niepełnosprawnościami do usług czy wydarzeń publicznych. Gościnie: Renata Orłowska - psycholożka, pedagożka i edukatorka seksualna, Katarzyna Dinst - ekspertka ds. dostępności, certyfikowana trenerka biznesu, edukatorka oraz aktywistka i ekspertka ds. transportu - Marta Loryczyk.

Prawie trzy godziny dziennie - tyle czasu polski internauta spędza w sieci używając telefonu. Smartfon budzi nas rano, prowadzi nas przez miasto, przypomina, odpowiada, informuje. Jest właściwie zawsze pod ręką. A gdyby go nie było? A gdybyśmy go odłożyli na dobre? Tak jak zrobiła to pani Monika z Białegostoku, bohaterka reportażu Aleksandry Sadokierskiej. Po ponad dwudziestu latach życia online postanowiła zrezygnować ze smartfona. Zamiast niego ma telefon stacjonarny, taki na kablu - przedmiot, który dla wielu z nas jest dziś niemal zabytkiem. To eksperyment, ale też próba odpowiedzi na bardzo współczesne pytanie: co właściwie odzyskujemy, kiedy przestajemy być stale dostępni? Czas? Uwagę? Ciszę? A może przede wszystkim poczucie, że to my decydujemy, kiedy chcemy być online?

Rozmowa o książkach non-fiction, podcastach (w tym nowej produkcji Polskiego Radia, współtworzonej przez Justynę Kudelską-Mazur "Zwyczajna kobieta" i "Piąte. Nie zabijaj"), gatunku true crime, ale także teatralnych, filmowych czy serialowych adaptacjach i przetworzeniach tych opowieści. Goście: Justyna Mazur-Kudelska, Cezary Łazarewicz oraz Ewa Winnicka.

Co zrobić, kiedy ktoś obok nas ma atak paniki? Jak go rozpoznać, jak pomóc drugiej osobie i jakich reakcji lepiej unikać? W "Klubie Trójki" rozmawiamy o tym z Natalią Tur - socjolożką i mediatorką rodzinną, oraz z Kingą Kawęcką - wiceprezeską Fundacji Hello Zdrowie, która przygotowała "Krótką Instrukcję. O Atakach Paniki".

Przywódcy Chin i USA odrzucają pomysły spowalniania prac nad tzw. sztuczną inteligencją, a w czwartek w Waszyngtonie dojdzie do spotkania na szczycie, podczas, którego najnowsze technologie będą jednym z głównych tematów. Czego chcą Waszyngton i Pekin? Robotaksówki, humanoidalne roboty w usługach, diagnostyka medyczna wspierana AI, predykcyjne zapobieganie przestępczości, "aktorzy AI" - systemy oparte na sztucznej inteligencji są szerzej stosowane i szerzej regulowane w Chinach niż w Europie. Jakie wnioski Europejczycy mogą wyciągnąć dla siebie? O czym jeszcze będą rozmawiać Trump i XI Jingping w Waszyngtonie? Jaki świat chcą budować? Goście: dr Katarzyną Golik (adiunktka w Instytucie Studiów Politycznych PAN, wykładowczyni Uniwersytetu SWPS) oraz dr Michałem Boguszem (dr nauk politycznych, absolwent pomagisterskich studiów stosunków międzynarodowych na Uniwersytecie Ludowym w Pekinie).

Za kilka dni w Gdyni, tradycyjnie pod patronatem Trójki, rozpocznie się 51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. To bez wątpienia najważniejsze coroczne wydarzenie filmowe w naszym kraju będące najpełniejszą prezentacją i podsumowaniem dorobku polskiej kinematografii w ostatnim sezonie. W Klubie Trójki wraz z naszymi gośćmi - organizatorami, badaczami i twórcami prezentującymi filmy (w większości premierowo) w tegorocznych konkursach zapowiemy festiwal oraz podyskutujemy o tym, co polskie kino ma do zaproponowania swoim widzom w 2026 roku. Goście: m.in. Joanna Łapińska, Jan Saczek i Janusz Zaorski.

Czy dochodzi do rewolucji postaw, czy zmiany jednak subtelniejszej i może mniej trwałej. Czy badania potwierdzają trwałą zmianę, czy są to chwilowe lub lokalne trendy? Chcielibyśmy też poruszyć kwestie regulacji, tj. zmian ustawy, dostępności alkoholu w nocy, na stacjach, w "małpkach". Rozmawiamy o tym z ekspertami - Barbarą Bukowską, dyrektorką Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, dr. Michałem Bujalski oraz Januszem Sierosławskim.

To był jeden z najbardziej spektakularnych aktów sabotażu w Europie od II wojny światowej. 26 września 2022 roku - a więc kilka miesięcy po rosyjskiej agresji na Ukrainę - eksplozje uszkodziły trzy z czterech nitek Nord Stream 1 i Nord Stream 2 na dnie Bałtyku. Gazociągi przesyłały rosyjski gaz do Niemiec i były jednym z najważniejszych energetycznych połączeń między Rosją a Europą Zachodnią. Dziś rozmawiamy nie tylko o tym, kto tę wartą 20 miliardów infrastrukturę wysadził, bo to wydaje się już ustalone. Ale też o tym co jeszcze to wydarzenie odsłania. Pretekstem jest absolutnie niesamowita książka Bojana Pancevskiego - "Wysadzić Nord Stream. Sabotaż, który wstrząsnął światem", która pokazuje jak bardzo błądziliśmy we mgle, jak byliśmy manipulowania i dlaczego... Goście: Tadeusz Iwański z Ośrodka Studiów Wschodnich, oraz Karol Janoś - politolog i niemcoznawca.

"Niech pani tu do nas jeszcze przyskoczy" - powiedział Jerzy Giedroyć Hannie Marii Gizie na pożegnanie. Było lato 2000 roku. Miesiąc później Redaktor już nie żył. W połowie sierpnia Hanna Maria Giza pojechała do Maisons-Laffitte i nagrała z nim ostatnią rozmowę. Giedroyć opowiadał o swojej młodości i o tym, jak kształtowały się jego poglądy. O Klubie Złośliwych Szczeniaków, Zakonie Nieznanego Żołnierza, "Buncie Młodych" i "Polityce" - pismach, które były początkiem drogi do "Kultury". Mówił o Armii Andersa, gdzie skrystalizował się pomysł stworzenia Instytutu Literackiego, o wielkiej przyjaźni z Józefem Czapskim i o Zofii Hertz, jednej z najważniejszych osób w jego życiu. Jerzy Giedroyć zmarł w nocy z 14 na 15 września 2000 roku. Dokładnie 26 lat późniejHanna Maria Giza wraca do swoich nagrań w audycji dokumentalnej - "Ostatnie lato w Maisons-Laffitte". Także rozmowa z autorką i z dziennikarzem Andrzejem Mietkowskim.

Rozmowa wokół Narodowej Debaty o Bezpieczeństwie Klimatycznym Polek i Polaków, która odbyła się w poniedziałek 7 września 2026 roku w Sejmie RP. Czy jesteśmy przygotowani na dalsze zmiany klimatu i ich konsekwencje?

Przed zakończeniem rundy kluczowych wyborów w Niemczech rozmawiamy o tym, jak mało wiemy o niemieckim społeczeństwie. Jak się wzajemnie mało rozumiemy, jak nie czujemy nie tylko ich wyborów politycznych, ale też mało znamy codzienność, kulturę, obyczaje. Dlaczego? Goście: Anna Kwiatkowska - ekspertka Ośrodka Studiów Wschodnich, kierowniczka Zespołu Niemieckiego, Małgorzata Gralińska - tłumaczka literatury niemieckiej oraz Jerzy Haszczyński - szef działu zagranicy "Rzeczpospolitej", jest w Niemczech, śledzi wybory i wie, co się tam dzieje.

Jakie są zastosowania sztucznej inteligencji oraz jak powinna być uregulowana sprawa jej wykorzystywania? Jakie są trendy rozwoju tego typu technologii w armiach? Komu najbardziej zależy na promowaniu rozwiązań AI w wojsku, a kto jest im przeciwny? Czy w przyszłości możemy spodziewać się wojen pomiędzy zdalnie sterowanymi robotami? Na te i inne pytania prowadzącej audycję Agnieszki Lichnerowicz odpowiedzieli: dr Maciej Zając z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk - filozof, etyk, specjalizujący się w kwestiach na pograniczu etyki wojskowości, etyki technologii i etyki stosunków międzynarodowych oraz i Michał Piekarski - doktor nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, adiunkt w Instytucie Studiów Międzynarodowych i Bezpieczeństwa Uniwersytetu Wrocławskiego, autor książki "Ewolucja Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-2010 w kontekście kultury strategicznej Polski".

Bohater reportażu "Cudotwórca" autorstwa Adama Bogoryja-Zakrzewskiego - profesor Krzysztof Bielecki, jest specjalistą chirurgii ogólnej oraz chirurgii onkologicznej. Wyszukiwarki internetowe do opisu profesora dodają jeszcze jedno zdanie: potrafi leczyć i to skutecznie, nawet za pomocą sody i proszku do pieczenia. Wizerunek profesora został skradziony i wykorzystany przez oszustów. Jest on swoistym rekordzistą oszustw przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Jest też bezsilny. Zgłoszenia bezprawnego wykorzystania jego głosu i twarzy na policję oraz do prokuratury kończą się umorzeniem. Nie wiadomo, gdzie szukać sprawców. Potwierdzają to specjaliści z NASK, państwowego instytutu, który zajmuje się bezpieczeństwem w sieci. A bezpiecznie nie jest... Gościnie: prawniczka Paula Skrzypecka i dr Dorota Sikora z Wrocławskiego Uniwersytetu Medycznego, współautorka raportu o dezinformacji medycznej.

Rozmowa o końcu wakacji, wchodzeniu w rutynę, niełatwych bojach z nieustępliwą zasadą rzeczywistości. Jak możemy sobie pomóc? Jak o siebie zadbać? Jak możemy zachęcić naszych słuchaczy do nowych rutyn jako pomocnych rusztowań na jesień? Jak ma się do tego wątek wypalenia zawodowego, pójścia do „nowych” rozdziałów, bo być może po wakacjach czujemy, że musimy ruszać dalej, a nie jest to łatwe? Na pewno zahaczymy też o wątek presji wyników, nauki odpuszczania i kultury harówy. Gościnie: Katarzyna Sroczyńska - dziennikarka oraz Marta Iwanowska-Polkowska - redaktorka i psycholożka.

Czy szkoła przechodzi kryzys czy mamy do czynienia jedynie z kryzysem jej wizerunku? Dlaczego potrzebna jest wiara w szkołę jako dobro wspólne? Jaka wizja szkoły może połączyć ludzi o odmiennych światopoglądach? Na pytania próbują odpowiedzieć: Magdalena Tędziagolska - socjolożka, autorka raportu Centrum Edukacji Obywatelskiej "Szkoła do życia", Izabela Meyza - antropolożka kultury, mediatorka, dyrektorka ds. strategicznych w Fundacji Szkoła z Klasą, Sławomir Komuda - pedagog specjalny, terapeuta, wicedyrektor Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii "Dom na Trakcie".

Zastanawiamy się na mechanizmami, które sprawiają, że ludzie wierzą w teorie spiskowe i ulegają dezinformacji. Badania wskazują bowiem, że uleganiu dezinformacji i wiary w teorie spiskowe nie da się przypisać do konkretnej grupy społecznej - wbrew pozorom nie są to zjawiska powiązane tylko z niższym poziomem wykształcenia, kapitału kulturowego czy materialnego. O tych niezwykle ciekawych kwestiach prowadząca audycję Agnieszka Lichnerowicz porozmawia z profesorem Dariuszem Jemielniakiem - pracującym m. in. na Harvardzie członkiem Polskiej Akademii Nauk, badaczem społecznym, analizującym dezinformację w sieci i ruchy antynaukowe, profesorem Tomaszem Grzybem - redaktorem naczelnym "Polish Psychological Bulletin", dziekanem Wydziału Psychologii SWPS we Wrocławiu oraz z Mariyą Sadouskayą - urodzoną w Białorusi specjalistką od mediów, absolwentką Columbia Univeristy.

Mongolia i Polska. Dwa kraje oddalone od siebie o tysiące kilometrów. Ich historie spotkały się w przełomowym momencie. W 1990 roku Mongolia zaczęła wychodzić z systemu komunistycznego. Na ulicach Ułan Bator pojawili się demonstranci. Domagali się demokracji i wolnych wyborów. Mongolscy opozycjoniści szukali wtedy kontaktów za granicą i tak odwołali się do doświadczeń polskiej "Solidarności". Z Polski do Mongolii trafił sprzęt do powielania ulotek. I wiedza o tym jak organizować niezależny ruch. Jednym z uczestników tamtych wydarzeń był Daszyn Morgonbileg. Wspomnienia jego syna prowadzą nas przez historię spotkania polskiej Solidarności z mongolską opozycją, prowadzą do Ułan Bator sprzed ponad trzydziestu lat, do momentu, gdy Mongolia próbowała wyobrazić sobie życie bez komunizmu. Po reportażu Anny Dudzińskiej - "Jak Solidarność do Mongolii przyszła", rozmowa z ikoną "Solidarności" - Bogdanem Borusewiczem.

Pełnometrażowy debiut Kamili Serwickiej - "A teraz wiosna", wrócił właśnie z Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Locarno z najwyższym laurem dla filmu dokumentalnego - Grand Prix sekcji Semaine de la Critique. Werdykt został podjęty jednogłośnie... O filmie i jego bohaterkach rozmawiamy m.in. z autorką - Kamilą Serwicką, Marcinem Bondarowiczem - jej wieloletnim mentorem i zarazem autorem plakatu do filmu, Krzysztofem Karaudą - psychoterapeutą oraz z Wojciechem Staroniem - dokumentalistą i opiekunem artystycznym filmu.

Czy konflikt naprawdę jest czymś, czego powinniśmy za wszelką cenę unikać? A może właśnie umiejętność dobrego spierania się jest jednym z warunków trwałych relacji, sprawnych zespołów i żywej wspólnoty? We wrześniu ukaże się 'The Art of Fighting. The Transformative Power of Conflict' Priyi Parker autorki głośnej „The Art of Gathering”, która przekonuje, że problemem nie jest sam konflikt, lecz to, że nie umiemy go dobrze przeżywać. Rozmowa o tym, dlaczego tak bardzo boimy się różnicy zdań, czym różni się dobry spór od destrukcyjnej kłótni i czy można nauczyć się konfliktu, który zamiast dzielić -pozwala lepiej się zrozumieć. Goście: Magdalena Sendor - trenerka NVC i Uzgodnień Systemowych, Przemek Pazera - trener, ekspert bezpieczeństwa oraz Robert Boch - mediator, konsultant i trener.

Miliarderzy mają coraz gorszy wizerunek. Badania opinii publicznej, szczególnie w Stanach Zjednoczonych wskazują, że obywatele coraz gorzej postrzegają wpływ najbogatszych na państwo i społeczeństwo. Tymczasem krezusi gromadzą w swoich rękach coraz większą część majątku i mają rosnący wpływ na władzę. Jak zmienia się stosunek Amerykanów i Europejczyków do bogatych i bogactwa? Jak obraz pokazują filmy i seriale? Jakie są pomysły by zatrzymać marsz Zachodu ku nowemu feudalizmowi? Ludzie są coraz bardziej zniecierpliwieni rosnącymi nierównościami, ale do części tych pomysłów podchodzą z dystansem - dlaczego? I dlaczego nawet jak większość popiera jakieś rozwiązania to politycy stawiają opór by je uchwalić? Goście: dr Barbara Markowska-Marczak - filozofka i socjolożka kultury z Uniwersytetu Civitas oraz dr Tomasz Markiewka z Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

19 sierpnia obchodzimy Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej. Ludobójstwo w Gazie, Ukraina, Syria, Sudan Południowy, Jemen, Afganistan, Kongo, Liban to tylko niektóre z obszarów, na których pomoc humanitarna koncentruje swoje działania. Zastanowimy się, jak w dobie polikryzysów, konfliktów zbrojnych i wojen prowadzić działania pomocowe. Jakie są obecnie największe wyzwania? Jak można wesprzeć działania organizacji pomocowych? Jak profesjonalizacja sektora pomocowego zmieniła działania poszczególnych fundacji? Goście: Zofia Kwolek z Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej, Maciej Bagiński - prezes Polskiej Akcji Humanitarnej i Jakub Belina-Brzozowski z Polskiej Misji Medycznej.

Jenny Holzer - amerykańska artystka, stworzyła w latach 1983-84 pracę "Protect Me From That I Want". Wyświetliła ten napis na wielkim ekranie LED, który umieściła na ruchliwej ulicy. Komfort i dobrobyt były długo celem samym w sobie. Żyjemy dziś w świecie, w którym niemal wszystko ma być szybkie, łatwe i dostępne od ręki: zakupy jednym kliknięciem, jedzenie pod drzwi, odpowiedź natychmiast, rozrywka bez końca. Jednocześnie usuwając z życia wszelkie przeszkody, coraz częściej tracimy cierpliwość, koncentrację i zdolność znoszenia niewygód. Rozmawiamy o "friction maxxingu" - nowym zjawisku, które proponuje, by świadomie utrudniać sobie codzienność... Czy łatwiej zawsze znaczy gorzej? Gościnie: Olga Drenda - pisarka, eseistka, tłumaczka, Emilia Dąbrowska - psycholożka i psychoterapeutka i dr Anetta Pereświet-Sołtan - psycholożka społeczna i pedagożka.

Skąd Andrzej Poczobut, dziennikarz i działacz Związku Polaków na Białorusi ma siłę i wiarę, by dalej walczyć o to co dla niego ważne? Białoruski reżim przez pięć lat trzymał go w okrutnych warunkach w więzieniu, a władza Łukaszenki na razie wydaje się nie zachwiana… Kto i co inspiruje opór i niezgodę na niesprawiedliwość? Dlaczego powrót do Białorusi wydaje mu się nie tylko ważny, ale też możliwy? Rozmowę z niedawno zwolnionym z białoruskich więzień dysydentem przeprowadziła Agnieszka Lichenrowicz. Po rozmowie komentarz białoruskiej badaczki - Weroniki Łapuckiej.

Stare listy i pocztówki są jak kapsuły czasu. Zachowują nie tylko czyjeś słowa, ale też emocje, język, marzenia i świat, którego już nie ma. Z takich właśnie kapsuł powstały „Listy na M”, czyli audycja, w której Trójka wraca do korespondencji swoich słuchaczy sprzed kilkudziesięciu lat i próbuje odnaleźć jej autorów. Wśród tych archiwalnych śladów znalazły się pocztówki wysłana w 1992 roku przez polskich żołnierzy z misji ONZ w ogarniętej wojną Chorwacji. Hanna Dołęgowska postanowiła sprawdzić, czy po tylu latach uda się odnaleźć choć jednego z trzydziestu żołnierzy, którzy podpisali list i pocztówki, które trafiły na Myśliwiecką. Odnalazła Wojciecha. I okazało się, że za zdaniem „u nas jest spokojnie, tu wojna już się skończyła” kryje się historia znacznie bardziej skomplikowana: ostrzał, obrazy wojennego okrucieństwa i doświadczenie, które zostało z bohaterem na zawsze. "Dwadzieścia miesięcy na misji" to opowieść Hanny Dołęgowskiej ze Studia Reportażu Polskiego Radia...

Rozmowa o kryzysach współczesności - od strony kultury i historii pisma jako medium. Wychodzimy od głośnego artykułu Rose Horowitch z "The Atlantic", która w tekście "The End of Reading is Here" pisze o tym, że znaleźliśmy się w epoce postliterackości i musimy się z tym skonfrontować. Pisze o Trumpie jako pierwszym prezydencie USA z epoki postliterackiej i bada, jakie konsekwencje ma to dla rozumienia współczesności. Czy rzeczywiście zakończyła się "era pisma", która była tylko krótkim epizodem w dziejach ludzkości i przeszliśmy płynnie do epoki nowej oralności? Jakie konsekwencje ma to dla samego czytelnictwa i kompetencji społecznych dzięki niemu zdobywanych? Goście: dr Agata Sikora - kulturoznawczyni, eseistka, dr Zuzanna Sala - krytyczka literacka, dr Artur Kula - adwokat, historyk prawa.

Rozmowa o dramatycznym skoku w nieznane gdy nagle zderzamy się z niepełnosprawnością na skutek wypadku. Nigdy nie jesteśmy do tego co dzieje się z nami po wypadku przygotowani. Odkrycie że nagle staliśmy się niepełnosprawni, to trauma i idealne podglebie dla depresji oraz PTSD. To także dramat dla najbliższej rodziny, to brutalne wyrwanie z sieci społecznych i środowiska zawodowego. Wreszcie to dramatycznie inna perspektywa dla codziennego życia, gdzie dotychczas proste czynności stają się poza zasięgiem niesłuchającego nas ciała. Goście: dr Ewa Odachowska-Rogalska - psychotraumatolog i psycholog transportu, Dorota Olszewska - Prezeska Zarządu, Stowarzyszenie Partnerstwo dla Bezpieczeństwa Drogowego, Daria Uljanicka - Wiceprezeska Zarządu, Fundacja Integralia.

Eksperci ostrzegają, że tegoroczne zjawisko Super El Nino może pobić wszystkie znane rekordy. El Nino to powtarzający się co kilka lat fenomen klimatyczny, jednak co dekadę przybiera tak bardzo na sile, że nazywane bywa Super El Nino. Naukowcy ostrzegają, że tegoroczne może być najsilniejsze w zapamiętanej historii. Mieszkańcy Ziemi będą się mierzyć nie tylko na wzrostem globalnej temperatury, ale ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi - w jednych regionach mogą być to susze, w innych gwałtowne burze, a w jeszcze innych śnieżne zimy. Specjaliści przestrzegają, że ceny żywności już rosną, a rozwijający się fenomen może wpędzić kolejnych 50 milionów w kryzys głodu. Zagrożone są też zwierzęta, naukowcy podejrzewają, że to prawdopodobnie El Nino spowodował śmierć wielu ptaków w Ekwadorze. Na czym ten fenomen polega, jakie może mieć skutki dla ludzi i zwierząt oraz jak w przeszłości ten ekstremalny fenomen zmieniał społeczeństwa i politykę. Gośćmi audycji będą fizyk atmosfery prof. Szymon Mali

Trwa sezon urlopowy, ale czy współczesne podróże wciąż nas otwierają na świat? W dobie masowej turystyki, wyjazdów pod dyktando rolek z Instagrama i gotowych list „top 10”, wyprawy mogą roztaczać iluzję poznania, a nawet nasilać ksenofobię. O tym, czego naprawdę uczą nas dziś podróże i jaką rolę odgrywa w tym rzetelny reportaż, porozmawiamy ze znakomitymi gośćmi. Goście audycji: Małgorzata Rejmer (pisarka i reporterka, laureatka m.in. Paszportu "Polityki"), dr Emilia Sułek (dziennikarka, reporterka i antropolożka badająca Azję Środkową) oraz Ziemowit Szczerek (pisarz i dziennikarz, autor licznych książek podróżniczych i esejów). Zapraszamy na dyskusję o autentycznym doświadczaniu świata, kulturze i wyzwaniach współczesnego podróżowania.

Właśnie ukazało się trzecie wydanie książki Artura Domosławskiego "Kapuściński non-fiction". Będzie to punkt wyjścia do rozmowy o autorytetach. Co utraciliśmy, a co zyskaliśmy demontując ich legendy? Gośćmi Klubu są: Artur Domosławski, prof. Anna Giza-Poleszczuk - socjolożka oraz Tomasz Stawiszyński - filozof.

Agnieszka Lichnerowicz dyskutuje z zaproszonymi ekspertami o narastającym zjawisku przemocy oraz motywacjach stojących za agresywnymi zachowaniami. Analiza skupia się na społecznych i politycznych przyczynach wzrostu nastrojów ksenofobicznych, nacjonalistycznych oraz dyskryminacji mniejszości w Polsce. Goście programu przyglądają się również gotowości społeczeństwa do stosowania siły i szukają sposobów na przeciwdziałanie tym niepokojącym tendencjom.

Emigracja najczęściej związana jest z utratą korzeni, bliskich a także języka. Historia Ślązaków, którzy wyruszyli za ocean i na teksańskiej ziemi zakładali pierwsze osady pokazuje, że może być również inaczej. W połowie XIX wieku wyjeżdżano z nadzieją na własną ziemię i spokojniejsze życie. Nikt nie przypuszczał, że największym skarbem, jaki uda się ocalić będzie język. W teksańskich miejscowościach do dziś można usłyszeć śląszczyznę, która brzmi jak echo świata sprzed ponad stu pięćdziesięciu lat. Język zachowany w rodzinnych rozmowach i modlitwach. Bo to kościół był dla emigrantów miejscem, w którym czuli się jak w domu. Audycję rozpoczyna reportaż "Śni mi się po polsku" Marii Pańczyk i Anny Musialik z Polskiego Radia Katowice. Ta archiwalna audycja została zarejestrowana w czasie wizyty w Teksasie. Gośćmi programu byli też Dagmara Drzazga – autorka filmów dokumentalnych o historii i tożsamości Śląska – oraz ksiądz Franciszek Kurzaj, który od 1986 roku pracuje w Teksasie.

Działania queerowe w małych miastach i na wsiach rzadko trafiają do głównego nurtu. W audycji nagłaśniamy lokalne inicjatywy wspierane przez Fundusz Dla Odmiany, który oferuje granty osobom dotąd pomijanym przez system. Obalamy mity i stereotypy, przyglądając się nieheteronormatywności, samoorganizacji oraz aktywizmowi oddolnemu. O wyzwaniach i budowaniu akceptacji w małych społecznościach rozmawiamy z ekspertkami i aktywistkami. Naszymi gościniami są: Aleksandra Muzińska, fundatorka Funduszu dla Odmiany i działaczka LGBT+ tworząca strategie społeczne, Grażyna Hanaf, pisarka, dziennikarka oraz organizatorka Marszów Równości w Bolesławcu, a także Natalia Wójcik, językoznawczyni i założycielka stowarzyszenia Tychy Osiedle Q. To poruszająca rozmowa o odzyskiwaniu przestrzeni miejskiej, językowej i społecznej oraz o realnym wsparciu dla lokalnych grup.

18 lipca ulicami Warszawy przeszedł pierwszy w Polsce Marsz Dumy Osób z Niepełnosprawnościami. Marsz Dumy to manifestacja widoczności, tożsamości i podmiotowości osób z niepełnosprawnościami, budowana wokół idei, że niepełnosprawność nie jest powodem do wstydu ani izolacji, lecz naturalną częścią ludzkiej różnorodności. O niepełnosprawności rozmawiamy z: Katarzyną Kosecką, współorganizatorką marszu; Justyną Lipko-Konieczną, współprezeską Centrum Sztuki Włączającej / Teatr 21 oraz Ewą Błoch, niewidomą pieśniarką i instruktorką muzyki.

W audycji rozmawiamy o obecnej sytuacji społeczno-politycznej w Szwecji. Jak bowiem twierdzi prowadząca audycję Agnieszka Lichnerowicz - w Polsce zarówno lewica, jak i prawica, wciąż żyją mocno już nieaktualnymi mitami o tym kraju. O tym, czy "Szwecja upada" i co miałoby to oznaczać, opowiada Katarzyna Tubylewicz (pisarka, kulturoznawczyni i tłumaczka z języka szwedzkiego, autorka m. in. książek "Moraliści, jak Szwedzi uczą się na błędach i inne historie", "Samotny jak Szwed? O ludziach Północy, którzy lubią bywać sami", "Szwedzka sztuka kochania. O miłości i seksie na Północy"); Elżbieta Korolczuk (socjolożka, pracuje na Uniwersytecie Södertörn w Sztokhomie i wykłada w Ośrodku Studiów Amerykańskich na Uniwersytecie Warszawskim) i Piotr Lewandowski – prezes zarządu Instytutu Badań Strukturalnych.

O ludzkiej pysze bez daty przydatności. Punktem wyjścia do rozmowy jest archiwalny reportaż Ireny Linkiewicz "Odrobina sarmatyzmu". Autorka wychodzi od pozornie błahej historii - lokalni naczelnicy postanawiają uwiecznić się na portretach, by zostawić ślad potomnym. Cierpliwie słuchając swoich bohaterów, bez zbędnego komentarza odsłania ich próżność i potrzebę uznania. Zmieniają się dekoracje i język władzy, ale mechanizmy pozostają trwałe, a reportaż staje się ponadczasową opowieścią o potędze symboli. O dzisiejszej aktualności tego materiału oraz o tym, czy ktoś jeszcze pamięta o dawnych portretach, rozmawiają Janina Jankowska - legenda polskiego reportażu radiowego - oraz reprezentujący Radio Zachód Konrad Stanglewicz i Michał Szczęch, młody autor zafascynowany twórczością Ireny Linkiewicz.

Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych. Z dokumentu na ostatniej prostej wykreślono jednak kluczowe zapisy ograniczające najem krótkoterminowy. Eksperci analizują zjawisko airbnbizacji i wyludnianie się atrakcyjnych dzielnic. Wyjaśniają, jak inne kraje chronią tkankę miejską i wskazują na polski odcień kryzysu mieszkaniowego oraz narastającą prywatyzację rynku. Zastanawiają się, dla kogo właściwie jest miasto i jak brak stabilności mieszkaniowej wpływa na dobrostan mieszkańców. O prawie do miasta, bezrefleksyjnym najmie i polityce lokalnej rozmawiają dr Barbara Audycka, socjolożka i badaczka polityki mieszkaniowej z Zakładu Socjourbanistyki i Studiów nad Konfliktem, dr Aleksandra Lelito, prezeska Stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, oraz Kosma Nykiel, urbanista i radny Rady Miejskiej w Łodzi ze Stowarzyszenia Łódź Cała Naprzód.

Nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się właśnie książka biograficzna pt. "Skłodowska-Curie. Rebeliantka" autorstwa Angelika Kuźniak. O tym, komu i po co potrzebna jest kolejna biografia podwójnej noblistki porozmawiamy z autorką książki oraz dyrektorką Muzeum MSC Barbarą Gołębiowską.

Rozmawiamy o ukraińskiej polityce zagranicznej i jej odbiorze w Polsce. W studiu jest Kacper Wańczyk (ekspert w Akademickim Centrum Analiz Strategicznych, publikował m.in. w "Nowej Europie Wschodniej" i "New Eastern Europe". W latach 2007-2020 pracownik polskiej dyplomacji) i Bogumiła Berdychowska (specjalizuje się w historii Ukrainy w XX wieku i stosunkach polsko-ukraińskich. Współautorka (z Olą Hnatiuk) książki Bunt pokolenia. Rozmowy z intelektualistami ukraińskimi. Autorka wyboru i redaktor antologii publicystyki "Kultury" paryskiej poświęconej kwestii ukraińskiej Zamiłowanie do spraw beznadziejnych oraz tomu szkiców Ukraina: ludzie i książki. Publicystka kwartalnika "Więź"). Zdalnie z Wrocławia łączymy się Bartłomiejem Krzysztanem - politologiem i kulturoznawcą, badaczem pamięci, publicystą.

To reportaż o tym jak Piotr Sikora został performerem - komikiem. To opowieść o tym, jaką drogę przeszedł od studiowania prawa po sceny festiwalów komedii na całym świecie. To opowieść o tym jak intelekt i emocje wpływają na to, co nas bawi, o tym jak kluczowa dla perfomera jest porażka i o tym, jak poza dużą dawką humoru, niedorzeczności i zabawy, można zawrzeć w spektaklach też dużo głębsze treści, nawet jeśli sceny odgrywane są bez słów. W reportażu odwiedzamy Lublin w trakcie Carnavalu sztukmistrzów i Edynburg w trakcie festiwalu Fringe - największej imprezy przyciągającej komików z całego świata. Gość dr Agnieszka Fanslau badaczka Humoru z Uniwersytetu Gdańskiego.

Jakie deszcze są dla przyrody dobre "dobre”, a jakie "złe"? Jakie są rodzaje deszczu? Co się dzieje w lesie, na polach, w mieście, gdy pada? Dokąd płynie woda ze studzienek kanalizacyjnych, czy współcześnie warto łapać deszczówkę i do czego ona może służyć? Zastanawiamy się nad deszczem od strony hydrologicznej, kulturowej, rozwikłamy pojęcia długu i stresu wodnego. Goście: Katarzyna Chwalbińska-Kusek - partnerka i liderka linii biznesowej ESG Advisory w międzynarodowej firmie consultingowej, a także Michał Marcinkowski - p.o. kierownika Zakładu Adaptacji do Zmian Klimatu w Instytucie Ochrony Środowiska Państwowym Instytucie Badawczym. Z wykształcenia i zamiłowania geograf - hydrolog, ekspert z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, monitoringu środowiska oraz systemów informacji geograficznej (GIS).