Explorez tous les épisodes du podcast GiTi Cast

در این قسمت می بینیم که چرا باید ماده مرموزی به نام ماده تاریک وجود داشته باشه؟ چطور این ماده 95 درصد جهان رو پر کرده ولی ما هنوز نتونستیم کشفش کنیم؟ اثرات این ماده مرموز چی هست؟

در این قسمت در مورد بیگ بنگ بیشتر صحبت می کنیم و یک اکتشاف مهم که منجر به اثبات نظریه بیگ بنگ شد را مورد بررسی قرار می دهیم. خواهیم دید که اثرات انفجار بزرگ آفرینش جهان هنوز در همه جا و حتی در کنار ما باقی است و در حقیقت بخشی از دمای محیط ما ناشی از همین انفجار است. در ادامه صحبت به ماده مرموزی اشاره می کنیم که ۹۵ درصد جهان را تشکیل داده ولی هنوز اطلاعات کمی از آن در دسترس است.

در این قسمت خواهیم دید که چطور بیگ بنگ (انفجار بزرگ) موجب پیدایش ماده شد. با هم خواهیم دید که ستارگان چطور مشابه یک کارخانه عظیم ساخت ماده در جهان فعالیت می کنند و در پایان با یک حقیقت حیرت آور مواجه خواهیم شد!

در این قسمت می بینیم که چطور یک ستاره در پایان عمر خود ممکن است به سیاهچاله تبدیل شود. تکینگی که تمرکز جرم با چگالی بینهایت در یک نقطه از فضا است را با هم مرور می کنیم و می بینیم که چطور این موضوع می تواند منشاء پیدایش جهان هستی را توضیح دهد. 

در این اپیزود قصد دارم به دو سؤال پاسخ بدم. یکی اینکه اگر عمر جهان حدود 13 میلیارد سال هست چطور ما می تونیم تا فاصله 46 میلیارد سال نوری رو ببینیم؟ مگر نور 46 میلیارد سال فرصت داشته که به ما برسه؟ سؤال دیگه اینه که سرنوشت جهان ما چه خواهد بود؟ یا در واقع چه سرنوشتهایی برای اون محتمل است؟ آیا همین کهکشانها و ستارگان که می بینیم تا ابد به همین شکل خواهند بود؟ یا پایانی برای همه چیز (حتی جهان) وجود دارد؟

در این قسمت در مورد این صحبت می‌کنیم که کل جهان ما و کهکشانها و ستارگان در کجا قرار گرفته؟ در مورد علت فرار پر سرعت کهکشانها از همدیگه صحبت می‌کنیم و در مورد مرز جهان و اینکه جهان کجا خاتمه پیدا می‌کند حرف می‌زنیم. با من در این اپیزود کوتاه 15 دقیقه‌ای همراه باشید.

در این قسمت به امواج گرانشی می پردازیم. امواج گرانشی، موجهای بسیار پر قدرتی هستند که از هر چیزی عبور کنند، فارغ از آنکه آن چیز چه باشد، موجب تغییر در ابعاد آن می شوند. این امواج حاصل رویدادهای سهمگین فضایی نظیر برخورد دو سیاهچاله به هم هستند. چنین برخوردی آنقدر مهیب است که ساختار جهان را تکان می دهد و امواج گرانشی را به راه می اندازد. خواهیم دید که چطور بشر پس از 100 سال توانست این امواج را تشخیص دهد.

ضمناً خواهیم دید که انیشتین چگونه از نظریه نسبیت عام خود برای توصیف کل عالم کائنات استفاده کرد. آیا جهان ما اندازه ای ثابت دارد یا اندازه آن در حال تغییر است؟ و اگر اندازه آن تغییر می کند، آیا بزرگتر می شود یا کوچکتر؟ به سؤالاتی از این دست در این قسمت پاسخ خواهیم داد.

در این قسمت در مورد یکی دیگه از شگفتی های جهان صحبت می‌کنیم: قابلیت خم شدن فضا در مجاورت سیارات و ستارگان. می‌بینیم که خم شدن فضا چطور می‌تونه باعث بشه نوری که در فضای لایتناهی حرکت می‌کنه هم خم بشه و خواهیم دید که این موضوع چطور منجر به شهرت ناگهانی و عظیم آلبرت انیشتین در جهان شد.

در این قسمت صحبتهای قبلیمون رو ادامه می دیم و می بینیم که جهان از دید انیشتین چطور کار می کنه؟ در مورد نیروی گرانش صحبت می کنیم و می بینیم که در فیزیک نسبیت اصلاً چنین نیرویی گویا وجود نداره!

در این قسمت خواهیم دید که فضا چگونه خمیده می شود و این موضوع چه اثری بر اجسام و حتی نور دارد. روشی که انیشتین برای کشف خمیدگی فضا به کار گرفت را با هم مرور می کنیم و می بینیم که موضوعات به ظاهر ساده چگونه می‌توانند رازهای بزرگ جهان هستی را فاش نمایند.

در این قسمت می بینیم که نظریات انیشتین در نسبیت خاص چطور دید ما را به جهان اطراف تغییر داد. موضوع را با زبانی ساده دنبال کرده و نکات عجیب نظریه نسبیت خاص را با هم مرور می کنیم.

در این قسمت خواهیم دید که زمان مفهومی کاملاً نسبی است و می بینیم که انیشتین چطور نشان داد حرکت کردن اجسام باعث کند شدن زمان برای آنها می شود. خواهیم دید که چطور گذشت فقط 10 سال زمان در یک سفینه پرسرعت فضایی معادل با گذشت 220 سال زمان بر روی کره زمین می شود. و به این ترتیب اولین قدمها در راه آشنایی با نظریه نسبیت خاص انیشتین را بر میداریم.

در این اپیزود خواهیم دید که چطور یک موضوع ظاهراً ساده ثابت ماندن سرعت نور موجب تشویش در فیزیک شد و بستر پیدایش فیزیک نوین را فراهم کرد.

فیزیک را شاید بتوان به عنوان علمی تعریف کرد که به مطالعه چهار نیروی اصلی در جهان می‌پردازد. شاید مهمترین این نیروها، گرانش باشد که موجب پیوند داده شدن قسمتهای مختلف جهان به هم شده و از پخش و پراکنده شدن اجزاء جهان جلوگیری کرده است. در این ایپزود خواهیم دید که این نیرو چیست؛ چگونه کشف شد و چه عقایدی تا کنون در مورد آن اظهار شده است.

دور بودن فاصله ما از اجرام آسمانی ممکن است در وهله اول به نظر برسد که محدودیتی بزرگ برای آگاهی از ساختار گیتی می‌باشد.  ولی جالب اینجا است که جهان برای این موضوع نیز راه حلی پیش روی ما گذاشته که در این قسمت با آن آشنا می‌شویم. در حقیقت ساختار جهان به گونه‌ای خلق شده که ما می‌توانیم حتی بدون اینکه اندکی از کره زمین دور شویم، جنس مواد سازنده دورترین اجرام آسمانی را تشخیص دهیم، فاصله آنها را از خود تعیین نماییم و حتی اندازه و شدت نور این اجرام را در میلیاردها میلیارد کیلومتر دور تر تعیین کنیم. همه اینها بر پایه قوانینی رخ می‌دهد که در کوچکترین جزء ماده یعنی اتم‌ها تعبیه شده‌اند. خواهیم دید که این موضوع چگونه با نظریه کوانتوم ارتباط پیدا می‌کند و چطور تمام اینها به ما نشان می‌دهند که جهان ما در حال بزرگ شدن و کهکشان ها در حال فرار از یکدیگر هستند.

پس از وقوع مهبانگ، محتوای جهان حاوی حجم زیادی از انرژی با درجه حرارت بسیار بالا بود. در این حین انبساط جهان باعث شد که محتوای جهان سرد تر شده و نخستین ذرات اتمی مربوط به اتم هیدروژن تشکیل شوند. با به هم پیوستن اتم ‌های هیدروژن در دما‌های پایین تر، مولکول‌های هیدروژن پدید آمدند و در اثر جاذبه گرانش به یکدیگر نزدیک شدند تا به مرور زمان نخستین ستاره‌‌ها را پدید آورند. مجموعه ای از حدود صد‌ها میلیارد ستاره و گاز‌های سرگردان موجب ایجاد یک کهکشان شد که همچون جزیره ای از ماده در میان تاریکی و سردی بیکران فضا است. هر کدام از این ستاره‌‌ها نظیر خورشید با انجام فرآیند‌های هسته‌ای موجب آزاد شدن انرژی عظیمی می گردند. با وجودی که تعداد ستاره ‌های موجود در یک کهکشان رقم بسیار بزرگی به نظر می‌رسد، باید توجه داشت که به مقدار پنج برابر بیشتر از تعداد ستاره ‌ها و گاز‌های سرگردان درون کهکشانی، ماده مرموزی وجود دارد که غیر قابل دیدن بوده و به نام ماده تاریک خوانده می شود.

کهکشان ‌ها در گروه ‌هایی به نام خوشه کهکشانی که هر کدام بین ۱۰۰ تا هزار کهکشان را شامل می‌شوند دور هم گرد می‌آیند. عرض این خوشه‌‌ها چند ده میلیون سال نوری است و با قرار گرفتن تقریباً ده خوشه در نزدیک هم، یک ابر خوشه ایجاد می شود که عرض آن چند هزار میلیون سال نوری می باشد.

امروزه مشخص شده است که جهان ما در حال انبساط بوده و این انبساط رفته رفته سرعت بیشتری پیدا می کند. این موضوع اولین بار توسط آلبرت انیشتین کشف شد لیکن وی به اشتباه این کشف را مخفی کرد تا زمانی که با مشاهده نتایج تجربی ستاره شناسان پی به اشتباه خود برد. دلیل این امر را وجود موجودی مرموز به نام انرژی تاریک می‌دانند.

اگر کل دوره زمانی تشکیل جهان تا کنون را در قالب یک سال خورشیدی فرض کنیم، پیدایش بشر فقط در ۸ دقیقه آخر سال اتفاق افتاده و دانش مدرن فقط در یک و چهار دهم ثانیه آخر سال رخ داده است.

آنگاه هیچ نبود؛ هیچ بُعدی وجود نداشت، هیچ جسمی، هیچ فاصله‌ای و هیچ چیز حتی زمان!

اینها تصوری ناممکن از حدود 14 میلیارد سال پیش می‌باشد. نظریه‌های فعلی علم فیزیک نجوم بر این باورند كه جهان ما پیش از تولد اینگونه بود و در این نیستی ناگهان انفجار عظیمی رخ داد. انفجاری که همه آنچه را می‌شناسیم پدید آورد. منشاء این انفجار یك توده بینهایت متراكم بود و این انفجار را «مهبانگ[1]» یا «انفجار بزرگ» می‌گویند.

تمام نظریه‌های علمی بشر از انفجار بزرگ به بعد را تفسیر كرده‌اند ولی هیچ‌یك تاكنون در مورد اساس پیدایش این توده اولیه و وقایع احتمالی پیش از آن، صحبتی به میان نیاورده‌اند. اینکه این توده از کجا آمده است و در کجا قرار داشته و بیرون آن چه بوده، سؤالاتی است که به نظر می‌رسد هرگز نتوان به آنها پاسخ گفت. شاید بتوان به گفته‌ای از سنت پل در 19 قرن پیش بسنده کرد که: «جهان با استفاده از كلمه خدا آفریده گردید؛ به طوریكه چیزهایی كه دیده می‌شوند از چیزهایی كه دیده نمی‌شوند ساخته شد».

پس از این انفجار عظیم، هستی درون نیستی شروع به تولد كرد. در ابتدا درجه حرارت فوق‌العاده بالا بود؛ آنقدر كه هیچ الكترون یا پروتونی نمی‌توانست وجود داشته باشد. همچنان‌كه جهان بزرگتر می‌شد، سردتر و سردتر می‌گردید. تا بالاخره نخستین ذرات زیر اتمی در دماهای کمتر شکل گرفته و آغاز شدند بر خلقت گیتی آنگونه که امروز می‌بینیم.

ابتدا هیدروژن به عنوان ساده‌ترین اتم پدیدار گردید و در این حین جهان با سرعت بسیار زیادی همچنان انبساط می‌یافت … (پادکست را گوش کنید)

[1] Big Bang

سلام! به پادکست گیتی خوش اومدید. در این قسمت مقداری اطلاعات در مورد پادکست گیتی، اینکه در مورد چی می خواهیم صحبت کنیم و پادکستها چطور منتشر میشن خدمتتون ارائه میشه.