Explorez tous les épisodes du podcast EKSEN

Dr. Bilgehan Alagöz'e göre İran, Suriye sürecinin kazananı olarak Türkiye'yi görüyor. Türk-İran ilişkilerinde çeşitli ihtilaflı noktalar bulunduğunu hatırlatan Alagöz, İran basınındaki gelişmeleri de aktardı. Alagöz'e göre İsrail her ne kadar İran'ı hedef alıyor olsa da İran'da rejim değişikliği ihtimali oldukça düşük.

Gazeteci Hasan Erel'e göre ABD ve İsrail, Husilere saldırırsa ciddi şekilde güç kaybedecek. Husilerin Tel-Aviv'e yaptığı füze saldırısını hatırlatan Erel, İsrail'in Suriye'de Golan Tepeleri'ni işgal etmesine karşın henüz yürüttüğü savaşı tam anlamıyla kazanamadığını vurguladı.

Emekli Kurmay Albay Ünal Atabay'a göre ABD ve Fransa, Suriye'nin kuzeydoğusunda federatif bir yapının temellerini atmaya çalışıyor. Türkiye'nin Suriye'nin bütünlüğünü ve siyasi otorite tesisini hedeflemesi gerektiğini dile getiren Atabay, olası Trump politikasına dair tahmin yürütmenin zor olduğunu belirtti.

Doç. Dr. Merve Suna Özel Özcan'a göre Bakan Fidan'ın Şam ziyaretinin zamanlaması dikkat çekici. ABD'nin Şam'a yönelik yaptırımlarını kaldırmasının tamamen çıkarlarının nereye evrileceği ile alakalı olduğunu vurgulayan Merve Suna Özel Özcan, Trump'ın açıklamalarının da dikkatle ele alınması gerektiğini vurguladı.

Emekli Amiral Türker Ertürk'e göre Türkiye, Suriye'deki Rus üslerinin kapanmasına karşı çıkmalı. Suriye'de başa geçen HTŞ'nin radikal geçmişine atıfta bulunan Ertürk, Suriye'de kapsayıcı ve merkezi bir hükümetin ancak laiklik modeliyle kurulabileceğini dile getirdi.

Gazeteci Musa Özuğurlu’ya göre radikal İslami bir grubun Suriye’de yönetime gelmesi, Arap ülkelerinde tedirginlik yarattı. Körfez ülkelerinin İhvan ile olan geçmişini anımsatan Özuğurlu, diğer yandan Suriye sonrası İsrail’in İran’ı hedef alabileceği değerlendirmesinde bulundu.

Siyaset bilimci Dr. Gökhan Çınkara’ya göre Suriye, Türk-İsrail ilişkilerinde yeni bir parametre oluşturacak. Donald Trump’a basın toplantısında sorulan soruya değinen Çınkara, İsrail’in Suriye’den sonra İran’ı sert şekilde vurabileceğini ifade etti.

Emekli Hava Pilot Tümgeneral Beyazıt Karataş'a göre ABD'nin Güney Kıbrıs'a askeri sevkiyatı, Türkiye'yi çevrelemeyi amaçlıyor. Türkiye'nin Doğu Akdeniz denkleminin dışına itilmeye çalışıldığını kaydeden Karataş, buna paralel olarak Suriye'de de Türkiye'nin çıkarlarını koruması için aktif olarak sahada adım atması gerektiğini vurguladı.

Gazeteci Sedat Aral'a göre Suriye'deki gelişmeler, yeni bir göç akınına sebep olabilir. Batı'da insanların politikacılara ve medyaya artık güvenmediğini belirten Aral, Batı toplumlarının göç, ekonomik kriz ve güvenlik sorunları sebebiyle artık "devletsiz" hissettiğini kaydetti.

Emekli Büyükelçi Ahmet Süha Umar'a göre Türkiye'nin Suriye'deki önceliği, ülkenin bütününe hakim merkezi bir yönetim kurulması olmalı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın Türkiye için olumsuz mesajlar getiriyor olabileceğini kaydeden Umar, diğer yandan ABD'nin PYG/SDG'ye verdiği desteğe de dikkat çekti.

Doç. Dr. Yasin Atlıoğlu'na göre HTŞ yetkililerinin açıklamaları, Batı'ya yönelik mesajlar içeriyor. Suriye'de hala yeni yönetim sistemi konusunda uzlaşı bulunmadığını aktaran Atlıoğlu, PYD'nin isim değiştirerek federasyon için meşruiyet kazanmak isteyebileceği uyarısında bulundu.

Prof. Dr. Hasan Ünal'a göre İsrail, Suriye konusunda hedeflerine ulaştı ve kendi tarihi açısından büyük bir kazanç elde etti. Suriye'de yeni süreçte "kapsayıcı anayasa" tartışmalarının ulus bilincini yok edeceği uyarısında bulunan Ünal, Irak'ta yaşananları örnek gösterdi.

Gazeteci Nalan Yazgan'a göre Suriye'de yaşanan gelişmeler, Golan'a asker sokan Netanyahu'nun kazançlı çıkmasını sağladı. İsrail Başbakanı Netanyahu'nun 7 Ekim 2023'teki açıklamalarına dikkat çeken Yazgan, diğer yandan Suriye'de yeni bir iç savaş başlama riskinin hala sona ermediğini belirtti.

Dr. Barış Adıbellİ'ye göre Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol'un sıkıyönetim kararı bir darbe girişimiydi. Joe Biden Amerikası'nın Asya-Pasifik politikalarını uygulayan Yoon Suk Yeol'un popülerliğini yitirdiğini kaydeden Adıbelli, Trump'ın gelişiyle birlikte Biden'a bel bağlayan liderlerin koltuğunun sallantıda olduğunu ifade etti.

Ömer Ödemiş'e göre terör örgütü HTŞ'nin kalkışması ile başlayan Suriye çatışmaları uzun sürecek. HTŞ'ye bağlı cihatçılar Lazkiye'ye girerse katliamlar yaşanabileceği uyarısında bulunan Ödemiş, örgütün El-Kaide bağlantısına dikkat çekti.

Dr. Ali Semin'e göre Körfez ülkelerinin Beşar Esad'a verdiği desteğin sebebi, Suriye'deki İran etkisini kırmak istemeleri. HTŞ'nin saldırılarında Suriyeli muhalifleri tek çatıda toplamaya çalıştığını vurgulayan Semin, Astana mutabakatının derhal revize edilmesi gerektiğini ifade etti.

Gazeteci ve yazar Musa Özuğurlu'ya göre Kürt grupların HTŞ'ye paralel olarak Suriye ordusunu hedef alması dikkat çekici bir gelişme. Arap dünyasının artık İhvancı gruplara destek vermekten kaçındığına dikkat çeken Özuğurlu, Suriye'deki gelişmeler sonucunda Arap Birliği'nin, Türkiye'ye karşı tavır alabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Prof. Dr. Mehmet Yuva'ya göre HTŞ'nin Halep ve Hama saldırılarına hazırlandığı İdlib'te, Ukraynalı, İsrailli ve İngiliz ajanların bulunduğu aktarılıyor. Terör örgütü HTŞ'nin imaj çalışması yaptığına dikkat çeken Yuva, Suriye'nin terör örgütleri tarafından bölünmemesi için Türkiye'nin de Suriye ile işbirliği yapması gerektiğini vurguladı.

Emekli Kurmay Albay Ünal Atabay'a göre belirli güç odakları, terör örgütü HTŞ'yi Halep'te kullanarak İsrail'in güvenliğini sağlamaya çalışıyor. Gelişmelerin endişe verici olduğunu vurgulayan Atabay, diğer yandan Halep'teki saldırıların, Türkiye'yi Rusya ile karşı karşıya getirebilecek bir tuzak olabileceği uyarısında bulundu.

Prof. Dr. Emin Gürses'e göre ABD, Rusya'yı uzun menzilli füzelerle meşgul ederken diğer yandan Suriye'yi baskı altına almaya çalışıyor. Avrupa'da gümrük politikası sebebiyle Trump korkusu yaşandığını aktaran Gürses, ekonomik tablonun Avrupa için olumsuz bir tablo çizdiğini belirtti.

Dr. Bilgehan Alagöz'e göre Lübnan'daki ateşkes, İran ve Hizbullah'ın elini güçlendirmiyor. Donald Trump koltuğa oturduktan sonra İran ile sert bir müzakere yürütebileceğini kaydeden Alagöz, Trump'ın vekil güçler, balistik füzeler ve nükleer programa yoğunlaşacağını kaydetti.

Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz'e göre Biden yönetimi, Rus ordusunun cephedeki ilerleyişi ve Trump'ın barış sözü vermesi sebebiyle çatışmaları tırmandıracak adımlar atıyor. Nükleer retoriğin en çok ABD savunma sanayisine yaradığını kaydeden Gürdeniz, Amerikan nükleer cephaneliğinin modernizasyonundan 5 trilyon dolar kazanç sağlanacağını aktardı.

Eski Genelkurmay İstihbarat Daire Başkanı İsmail Hakkı Pekin'e göre, dünya savaşından ziyade bölgesel savaş riski ihtimali öne çıkıyor. Donald Trump'ın yeni başkanlığı döneminde dünyadaki bloklaşmanın artacağını kaydeden Pekin, bu durumun kaynakların ve ticaret yollarının kontrolü için mücadele olarak kendini göstereceğini belirtti.

Araştırmacı yazar Emir Aşnas’a göre UCM’nin tutuklama kararı, Netanyahu ve Gallant hakkındaki soykırım suçlamalarını kapsamıyor. Birçok devletin UCM kararını uygulama konusunda isteksiz kalabileceği değerlendirmesinde bulunan Aşnas, diğer yandan mahkemenin kararının Filistin için siyasi öneme sahip olduğunu vurguladı.

Gazeteci Sarkis Kassargian'a göre Suriye ile Türkiye'nin normalleşme süreci de Donald Trump'ın ABD başkanlık döneminden etkilenecek. Türkiye'nin mevcut tavrının Şam'da hoş karşılanmadığını aktaran Kassargian, Suriye'nin de Türkiye'den beklentileri olduğunu vurguladı.

Onur Sinan Güzaltan’a göre Rus kamuoyu, Ukrayna’da müzakereyi savunan Donald Trump’ın seçilmesini olumlu karşıladı. ABD’de iktidardan gidecek Joe Biden hükümetinin ATACMS kararı ile provokasyonu sürdürdüğüne dikkat çeken Güzaltan, 20 Ocak’ta Trump görevi devralana kadar zorlu bir süreç yaşanacağını belirtti.

Sedat Aral'a göre Biden'ın füze kararı, Trump koltuğa oturmadan önce çözülemeyecek bir kriz yaratma amacını taşıyor. Avrupa'nın savaş söylemlerine karşın etkin bir gücü bulunmadığının altını çizen Aral, diğer yandan Avrupa hükümetlerinin savaş ekonomisi şartlarını dayatmaya başladığını da sözlerine ekledi.

Hasan Erel'e göre Biden yönetimi, Trump koltuğa oturmadan önce Ukrayna'da bir provokasyon deniyor. Donald Trump'ın görev süresi başlayınca Rusya ile müzakereyi tercih edeceği değerlendirmesinde bulunan Erel, ABD'nin asıl hedefinin Çin'i yalnızlaştırmak olacağını belirtti.

Dr. Barış Adıbelli'ye göre Donald Trump, Ortadoğu politikası kapsamında Türkiye ve İsrail'i masaya oturtmaya çalışacak. Trump'ın Çin karşıtı ticaret politikalarının ABD'ye zarar verebileceğine dikkat çeken Adıbelli, Tesla ve Apple gibi ABD'nin bayrak gemisi olan şirketlerinin halihazırda Çin'de üretim yapmasına dikkat çekti.

Gazeteci ve yazar Osman Çutsay'a göre Avrupa'da siyasi vektörler, faşizan eğilimleri işaret ediyor. Almanya'da erken seçim kararı sonrası Hristiyan Demokratlar ve AFD arasında bir koalisyonun gündeme geldiğini belirten Çutsay, diğer yandan Ukrayna'ya verilen silahların çatışmalar bitince Avrupa'ya yayılması tehlikesi bulunduğunu kaydetti.

Dr. Gökhan Çınkara’ya göre Ortadoğu’daki gelişmeleri, Trump ile Rusya’nın yapacağı müzakereler belirleyecek. Donald Trump’ın yeni ekibinin Cumhuriyetçi Parti içinde bir denge kurduğuna dikkat çeken Çınkara, Hamas, Lübnan ve İran için durumun iyi gitmeme ihtimali olduğunu belirtti.

Prof. Dr. Hasan Ünal’a göre yeni dönemde ABD politikalarının ipleri kabinenin değil, Trump’ın elinde olacak. Donald Trump’ın savaşları bitirme konusunda halkına verdiği vaatleri yerine getirmeye çalışacağını kaydeden Ünal, Türkiye’nin ise yeni dönemde dikkatli hesaplamalar yapması gerektiğini vurguladı.

Gazeteci Gökhun Göçmen'e göre Trump, Çin ile ticari savaşı derinleştirecek. Cumhuriyetçilerin ABD'nin her alanda kendi kendine yetmesini arzuladığını kaydeden Göçmen, bu sebeple Trump ve ekibinin Ukrayna meselesini kapatarak tüm dikkatini Çin'e vermek istediğini belirtti.

Gazeteci Erdal Tekin’e göre Almanya’da yaşanan koalisyon krizinin arkasında, Anayasa Mahkemesi’nin bütçe kararı yatıyor. Bütçenin onaylanmaması sonrası mali sıkıntıların koalisyon arasında anlaşmazlık yarattığına dikkat çeken Tekin, diğer yandan Donald Trump’ın seçilmesiyle birlikte Avrupa’da sağ partilerin ivme kazanabileceğini kaydetti.

Şanlı Bahadır Koç’a göre Trump’ın kazanmasında, Kamala Harris’in yetersiz kampanya çalışması da rol oynadı. Woke ve sol-liberal ideolojinin yarattığı kutuplaştırıcı ortamın da seçmenleri Donald Trump’a yönelttiğini kaydeden Koç, özellikle “trans çocuk” politikalarının Latin seçmenleri Cumhuriyetçilere yaklaştırdığını ifade etti.

Prof. Dr. Hasan Köni'ye göre Amerikalı Demokratların "woke" ideolojisi ve kimlik siyaseti çöktü. Göç, ekonomi ve savaşlar sebebiyle Amerikalı seçmenlerin Trump'ı tercih ettiğini ifade eden Köni, diğer yandan Trump'ı hapse atma teşebbüslerinin de beyaz seçmenleri kızdırdığını belirtti.

Doç. Dr. Bilgehan Alagöz’e Ortadoğu’daki tansiyonun düşmesinin yolu, Rusya-ABD arasında diyalogun başlamasından geçiyor. Netanyahu’nun ABD seçimlerinde Trump zaferini beklediğini kaydeden Alagöz, Trump’ın İran’da rejim değişikliği planlarına sıcak bakmadığını belirtti.

Dr. Ali Semin'e göre ABD, İsrail'i kullanarak İran'ın caydırıcılık kapasitesini test ediyor. Benzer yöntemler ile Irak'ın 1990'dan itibaren yıpratıldığını ve 2003'te işgal edildiğini hatırlatan Ali Semin, ABD'nin "kolay lokma" haline getirmek istediği İran'ı baskı altına almaya başladığı değerlendirmesinde bulundu.

Doç. Dr. Volkan Özdemir'e göre ABD seçimlerinin sonucu, birçok ülkenin çok kutupluluğa evrilen dünyada dış politikadaki pozisyonunu belirleyecek. Trump'ın Rusya konusunda Harris'ten farklı bir yaklaşımı olduğunu kaydeden Özdemir, yine de her iki adayın da Çin konusunda birleştiği değerlendirmesinde bulundu.

Prof. Dr. Barış Doster'e göre Batı'nın ana amacı, Gürcistan'dan yeni bir Ukrayna yaratmak. Gürcistan halkının sandıkta gösterdiği irade ile bu plana karşı çıktığını kaydeden Doster, Batılıların iyi komşuluk ilişkisini yalnızca kendilerine layık gördüğünü ve diğer ülkelerin savaşmasını teşvik ettiğini hatırlattı.

Gazeteci Musa Özuğurlu'ya göre İsrail'in İran'a yönelik saldırısı sınırlı oldu ve verdiği hasarın boyutu tartışmalıydı. ABD'nin bölgeye yaptığı takviyeyle birlikte İran'a yönelik yeni bir gözdağı verdiğini kaydeden Özuğurlu, İran'ın İsrail'e cevap vermesi durumunda Amerika'nın da doğrudan müdahil olabileceği uyarısında bulundu.

Ceyda Karan’la Eksen programının 29 Ekim özel bölümüne konuk olan Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz, Türk-Sovyet ilişkilerini ve günümüzdeki etkilerini anlattı.

Gökhun Göçmen'e göre küresel güneyi bir araya getiren olgu, küresel ekonomideki payları ve üretim oranları kadar temsil edilme talepleri. BRICS'in bu sebeple küresel güneyi bir araya getirdiğini kaydeden Göçmen, Türkiye'nin yöneliminin de Pekin'den destek bulduğunu ifade etti.

Umur Tugay Yücel'e göre BILD'in Hindistan iddiası, Türkiye içerisinde BRICS üyeliğine karşı çıkanların sayısının, Batı'dan daha çok olduğunu gözler önüne serdi. BRICS Pay ödeme sisteminin devletlere esneklik kazandıracağını vurgulayan Yücel, BRICS ile yakın ilişkiler kurulmasının Türkiye için de birçok fayda sağlayacağının altını çizdi.

Siyaset bilimci İlber Vasfi Sel'e göre BRICS, G20 içerisinde G7 ile eşit güç konumuna geldi. BRICS Pay sisteminin devreye girmesiyle üye ülkelerin finansal bağımsızlığının artacağını vurgulayan Vasfi Sel, diğer yandan Türkiye'nin üyeliğinin yakın zamanda gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğunu kaydetti.

Gazeteci ve siyaset bilimci Erdal Tekin'e göre Türkiye'ye gelen Olaf Scholz, istediğini alarak Almanya'ya geri döndü. Scholz'un göç konusunda Türkiye ile mutabakata vardığına yönelik Alman basınında haberlerin yer aldığına dikkat çeken Tekin, Eurofighter Typhoon meselesinin ise hala daha çözülmediğini kaydetti.

Prof. Dr. Hasan Ünal'a göre Batı'nın Ukrayna savaşını başlatması ve başarısızlığa uğraması, çok kutuplu dünyaya giden yolun adeta taşlarını döşedi. Devletlerin artık Batı'dan bağımsız hareket edebildiğini kaydeden Ünal, Türkiye'nin de BRICS zirvesini pazarlık meselesi haline getirmemesi gerektiği uyarısında bulundu.

Özuğurlu’ya göre Yahya Sinvar’ın ölümü, Gazzeliler açısından kahramanca oldu. Sinvar’ın sahada aktif olarak çatışmalarda yer alması sebebiyle Hamas’ın diğer siyasi isimlerinden keskin şekilde ayrıldığını vurgulayan Özuğurlu, siyasi büronun yeni şefinin kim olacağına bağlı olarak Türkiye’nin arabuluculuk faaliyetlerinde yer alabileceğini söyledi.

Sarkis Kassargian'a göre Suriye, yönünü Arap ülkelerine dönmek istiyor. Türk basınında yer alan Şam-YPG görüşmelerinin gerçeği yansıtmadığını aktaran Kassargian, diğer yandan Golan Tepeleri hattında İsrail'in ilerlediği iddialarının da doğru olmadığını belirtti.