Explorez tous les épisodes du podcast DNA Muzyki Polskiej

Pod koniec października 2024 roku muzyczny świat obiegła sensacyjna wiadomość – w Morgan Library & Museum w Nowym Jorku odnaleziono rękopis nieopublikowanego dotąd walca Fryderyka Chopina. Na ile możemy być pewni, że utwór rzeczywiście wyszedł spod jego ręki? Czy ten niewielkich rozmiarów walc ma szansę na zaistnienie w obiegu koncertowym? A może przed nami jeszcze więcej podobnych odkryć? O tym wszystkim – i nie tylko! – porozmawiamy w dzisiejszym odcinku.

Gościem podcastu jest prof. dr hab. Marek Szlezer – pianista, pedagog, specjalista od kompozytorów zapomnianych. Ukończył z odznaczeniem studia w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie prof. Ewy Bukojemskiej oraz Chapelle Musicale Reine Elizabeth w Brukseli. Obecnie prowadzi własną klasę na Akademii Muzycznej im. K. Pendereckiego w Krakowie, gdzie jest zatrudniony na stanowisku kierownika Katedry Fortepianu. Jest ceniony za swoje interpretacje dzieł Fryderyka Chopina: otrzymał m.in I miejsce w konkursie stypendialnym Towarzystwa im. F. Chopina w Warszawie, III na Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w Mariańskich Łaźniach, nagrodę specjalną Wydania Narodowego Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina a także wiele innych nagród na renomowanych międzynarodowych konkursach pianistycznych. Występował w takich salach jak: Carnegie Hall, Concertgebouw, Palais des Beaux-Arts, Wigmore Hall, St. Martin-in-the-fields, Salle Cortot, Seoul Arts Center, NCPA w Mumbaju i Palacio de Bellas Artes w Meksyku. Jest aktywnie zaangażowany w promocję muzyki polskiej w kraju i zagranicą dokonując licznych odkryć i prawykonań utworów kompozytorów polskich XIX i XX wieku.

Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec.

Spis treści:

(00:00) Wprowadzenie

(02:50) Sensacyjne znalezisko w Morgan Library

(04:54) Walc „nietypowo gorączkowy”

(07:36) Styl muzyczny Walca a-moll

(10:57) Kartka ze sztambucha

(13:21) Szkic, pomysł, fragment...?

(18:05) Odnaleziony walc na tle twórczości Chopina

(23:44) Utwory niegodne publikacji?

(26:44) Korekty, poprawki, przeróbki

(31:15) Zaskoczenie i dysonans

(37:13) Czy czekają nas nowe odkrycia?

(39:36) Znalezisko czy mistyfikacja?

(45:30) Rezonans odnalezienia Walca a-moll

(50:37) Na Konkursie Chopinowskim i w obiegu koncertowym

Z księgarni PWM: T.A. Zieliński, „Chopin”: https://pwm.sklep.pl/chopin-1

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

„Napisanie książki o kompozytorze Franciszku Lesslu nie jest łatwym zadaniem. Należy on bowiem do tych twórców dawnej Polski, o których zachowało się niewiele informacji i jeszcze mniej źródeł. Nieliczni badacze życia i twórczości tego kompozytora próbowali interpretować różne fakty, niejednokrotnie z niepewnych przesłanek, wyciągając pochopnie zbyt daleko idące wnioski” – tymi słowami rozpoczyna się wydana przez PWM Mała Monografia poświęcona Franciszkowi Lesslowi. W dzisiejszym odcinku przyjrzymy się bliżej sylwetce tego twórcy.

Gościem odcinka jest prof. dr hab. Marcin Tadeusz Łukaszewski – pianista, teoretyk muzyki i kompozytor, absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie. W 2021 roku otrzymał tytuł profesora. Pracuje w macierzystej uczelni. Autor szeregu książek, w tym Przewodnika po muzyce fortepianowej (PWM, Kraków 2014) i popularnego poradnika Jak napisać pracę dyplomową o muzyce? (UMFC, Warszawa 2015). Nagrał wiele płyt z muzyką polską, w tym – nagrodzone statuetkami Fryderyka – albumy z muzyką fortepianową Stanisława Moniuszki, Piotra Perkowskiego i pieśni Ignacego Jana Paderewskiego. Wśród jego zainteresowań naukowych i artystycznych pierwsze miejsce zajmuje muzyka polska. Autor wydanej nakładem PWM książki z serii „Małe Monografie” poświęconej Franciszkowi Lesslowi.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:09) Źródła zaginione i rozproszone

(08:23) Relacje rodzinne

(11:07) Na dworze Czartoryskich

(14:37) Studia wiedeńskie

(19:18) Ulubiony uczeń Haydna?

(21:32) Kompozytor przełomu

(24:00) Dorobek kompozytorski Lessla

(27:03) Lessel multiinstrumentalista

(31:31) Odejście od muzyki

(36:27) Lata schyłkowe

(38:54) Odkrywanie na nowo

Szelest sukien, gwar rozmów, muzyka – czasem śpiewana, a czasem instrumentalna… Ciche flirty, innym razem głośne dyskusje – między innymi o muzyce, literaturze czy nawet o przyszłości ojczyzny. Tak możemy wyobrazić sobie atmosferę panującą w XIX-wiecznym salonie, do którego spróbujemy przenieść się wspólnie z gościnią dzisiejszego odcinka.

Dr Małgorzata Sułek – muzykolożka, polonistka i kulturoznawczyni. Adiunkt w Instytucie Mediów i Produkcji Muzycznej Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi. Autorka książek poświęconych twórczości Witolda Lutosławskiego i Stanisława Moniuszki. Współredaktorka serii „Długi wiek XIX w muzyce. Pytania – problemy – interpretacje” (wraz z Grzegorzem Zieziulą i Ewą Bogulą-Gniazdowską) oraz korespondencji Ignacego Jana Paderewskiego (wraz z Justyną Kicą). Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na muzyce i literaturze XIX–XXI wieku ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień intermedialności, gatunków synkretycznych i kompozycji nieautonomicznych.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. Czym były salony artystyczne?

(04:52) Antyczni antenaci i początki salonów

(09:07) Artyści i amatorzy

(10:58) W pałacu, w mieście i w majątku

(14:14) Profesjonalizacja życia salonowego

(16:07) Salonowy savoir-vivre

(18:27) Muzy, menedżerki, mecenaski

(24:54) Ostoje polskości

(28:32) Muzyczny repertuar salonowy

(31:39) Okres schyłkowy

(36:08) Renesans salonów?

Z księgarni PWM: J. Elsner, „Kwartet smyczkowy C-dur” op. 8 nr 1: https://pwm.sklep.pl/kwartet-smyczkowy-c-dur-op-8-nr-1-1799

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W dzisiejszym podcaście zbadamy przestrzeń, która do tej pory w naszym cyklu się nie pojawiała – mowa o ośrodkach klasztornych. Zazwyczaj tematykę muzyki sakralnej – szczególnie tej we wspólnotach monastycznych – kojarzymy z okresem wcześniejszym, do XVIII wieku. Jednak aby nakreślić pełny obraz kultury muzycznej na ziemiach polskich w XIX stuleciu, nie należy zapominać o spuściźnie pozostawionej przez zgromadzenia zakonne, m.in. dominikanów, jezuitów czy paulinów, z Jasną Górą na czele.

Gościem odcinka jest prof. dr hab. Remigiusz Pośpiech – muzykolog, absolwent Instytutu Muzykologii KUL, dyrektor Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Przewodniczący Zespołu Naukowo-Redakcyjnego Jasnogórskich Muzykaliów, inicjator i redaktor naczelny serii źródłowej Musica Claromontana oraz serii naukowej Musica Claromontana – Studia, a także serii Thesaurus Musicorum Silesiae. Członek rad naukowych kilkunastu periodyków naukowych i serii wydawniczych (m.in. Monumenta Musicae in Polonia przy Instytucie Sztuki PAN). Od 2016 członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN, od 2017 przewodniczący Komitetu Redakcyjnego Dzieł Stanisława Moniuszki przy PWM w Krakowie, od 2018 członek Rady Programowej ministerialnego projektu Dziedzictwo Muzyki Polskiej. Członek zagranicznych i krajowych organizacji naukowych (m.in. Görres-Gesellschaft zur Pflege der Wissenschaft, Gesellschaft für Musikforschung, Sekcja Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich, Stowarzyszenia Polskich Muzyków Kościelnych).

W badaniach naukowych koncentruje się na muzyce polskiej XVII-XIX wieku (ze szczególnym uwzględnieniem twórczości religijnej), dziejach kultury muzycznej Śląska oraz problematyce muzyki liturgicznej po Soborze Watykańskim II. Jest autorem ponad 300 publikacji, w tym dwóch monografii (Bożonarodzeniowa muzyka na Jasnej Górze w XVIII i XIX wieku, Opole 2000 oraz Muzyka wielogłosowa w celebracji eucharystycznej na Śląsku w XVII i XVIII wieku, Opole 2004), ponad 20 prac zbiorowych oraz wydań źródłowych (dzieła M. J. Żebrowskiego, J. Elsnera i S. Moniuszki), a także szeregu komentarzy naukowych do płyt CD oraz audycji radiowych poświęconych kulturze muzycznej.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:23) Nie ma liturgii bez muzyki

(04:53) Muzyka nie ma konfesji

(08:15) Czas rozkwitu

(11:27) Zabory i kasaty

(14:38) Koniec złotego wieku

(18:37) Główne ośrodki na ziemiach polskich

(26:38) Fenomen kapeli jasnogórskiej

(30:10) Żywa tradycja i muzyka najnowsza

(36:01) Cudze chwalicie...

(39:36) Pieśni kościelne

Z księgarni PWM: C. Gieczyński, Missa in C: https://pwm.sklep.pl/missa-in-c

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Wydania źródłowo-krytyczne – to temat dzisiejszego odcinka w cyklu DNA Muzyki Polskiej. Porozmawiamy o procesie powstawania wydania źródłowo-krytycznego od kuchni, postaramy się uświadomić, jak skomplikowany to proces i wytłumaczyć, czym w ogóle są tego typu wydania i dlaczego są tak ważne…

Goście odcinka:

Jolanta Bujas-Poniatowska – asystentka i doktorantka w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotowuje rozprawę poświęconą religijnej kulturze muzycznej rzymskich katolików na terenach polskich w latach 1795-1830. Interesuje się zagadnieniami źródłoznawstwa, społecznej historii muzyki, recepcji i edytorstwa muzycznego. Z PWM współpracuje od 2019 roku jako autorka, redaktorka i tłumaczka. Przygotowała i redagowała edycje źródłowo-krytycznych dzieł I.F. Dobrzyńskiego, K. Lipińskiego, A. Milwida, S. Moniuszki, F. Nowowiejskiego i K. Szymanowskiego.

Adam Kukla – muzykolog, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz malarz – ukończył studia podyplomowe na Akademii Sztuk Pięknych im. J. Matejki w Krakowie. Aktualnie pracuje w Polskim Wydawnictwie Muzycznym jako redaktor i zajmuje się m.in. wydaniami źródłowo-krytycznymi, po godzinach realizuje pasje związane ze sztukami plastycznymi. W zakresie jego zainteresowań powiązanych z muzykologią jest edytorstwo oraz muzyka polska XVIII i XIX wieku.

Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec.

Spis treści

00:00 Wprowadzenie. Czym są wydania źródłowo-krytyczne?

03:36 Zespół w zespół

06:26 Źródła, kwerendy, badania…

09:00 Traktaty, recenzje, wspomnienia…

14:20 Zagadki detektywistyczne i benedyktyńska cierpliwość

18:35 Kompozytor zasługuje na wysłuchanie

24:08 Twórczość niesłusznie pomijana

27:32 Kiedy badacz się tłumaczy?

34:09 Wydanie źródłowo-krytyczne a inne typy wydań

42:45 Ochrona dóbr kultury

45:43 Koniec wieńczy dzieło

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: S. Moniuszko, „Sonety krymskie” (wydanie źródłowo-krytyczne): https://pwm.sklep.pl/sonety-krymskie-1

Dzisiejszy odcinek podcastu będzie miał dwóch bohaterów. Jednym z nich jest Juliusz Zarębski – kompozytor i pianista, którego 170. rocznica urodzin przypadła właśnie w tym roku. Zarębski pozostawił po sobie stosunkowo niewielki dorobek, który jedynie zapowiadał udaremniony przez jego przedwczesną śmierć rozkwit. Pod względem talentu przyrównywany bywał – i bywa – do Fryderyka Chopina. Rzeczywiście, w twórczości Zarębskiego wyraźne są inspiracje Chopinowskie; widoczne są także wyraźne wpływy Ferenca Liszta, u którego odbył studia pianistyczne w Rzymie. 

Sylwetkę i twórczość Zarębskiego przybliży nam drugi bohater dzisiejszego spotkania, czyli Piotr Sałajczyk – pianista i kameralista, zaliczany do grona najwybitniejszych polskich wykonawców swojego pokolenia. Ukończył pod kierunkiem Józefa Stompla studia w Akademii Muzycznej w Katowicach, gdzie obecnie prowadzi klasę fortepianu. Kształcił się również w Universität Mozarteum w Salzburgu u Pavla Gililova. Wykonuje zarówno muzykę najnowszą, jak i zapomniane utwory kompozytorów polskich. W 2017 ukazał się czteropłytowy album z kompletem dzieł fortepianowych J. Zarębskiego w interpretacji Sałajczyka. Laureat wielu nagród i wyróżnień fonograficznych, m.in. statuetki Fryderyk 2018 za zarejestrowany z Kwartetem Śląskim Kwintet fortepianowy Wajnberga.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:46) Zagadki i znaki zapytania

(06:24) Kompozytor jednego utworu?

(08:45) Z Żytomierza na salony Europy

(11:32) Narodowy kosmopolita

(13:15) Między Chopinem a Lisztem?

(15:05) Atleta fortepianu

(18:44) Wielka fantazja

(21:42) Brakujące ogniwo?

(24:43) Niezasłużone zapomnienie

(26:33) Odkrycia i pogłoski

(30:18) Rocznice i rozterki

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: J. Zarębski, „Róże i ciernie”: https://pwm.sklep.pl/roze-i-ciernie-op13

Polonez, mazur, krakowiak, oberek i kujawiak – to doskonale znany kanon polskich tańców narodowych. Ich znaczenie oraz wartość dla dziejów polskiej kultury zapewniły im miejsce m.in. na krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. O ile jednak w świecie muzycznym mówimy chętnie o tańcach w kontekście samej muzyki, to często zapominamy o ich stronie choreograficznej. Tym razem postaramy się to zmienić…

Gościem odcinka jest Romana Agnel – tancerka, choreograf, pedagog tańca i historyk sztuki. Założycielka oraz dyrektor naczelna i artystyczna Baletu Cracovia Danza – jedynego w Polsce profesjonalnego zespołu tańców historycznych. Absolwentka Społecznej Szkoły Baletowej w Krakowie (klasa prof. M. Mirockiej). Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie Paryskim (Sorbona). We Francji poznała tańce różnych narodów, a także zdobyła specjalizacje w zakresie tańców charakterystycznych oraz historycznych. Wielokrotnie współpracowała z wybitnymi osobowościami świata baletu, teatru i muzyki, opracowując choreografie do oper barokowych, klasycznych i staropolskich prezentowanych na scenach w kraju i za granicą.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. Źródła i podręczniki tańca

(03:39) Nie tylko 5 tańców. Kozak

(05:21) Taneczne rodowody

(06:54) Polonez - taniec dla wszystkich

(11:16) Polonez dawny i nowy

(15:27) Polonez na liście dziedzictwa UNESCO

(17:38) Czy wszyscy znamy mazura?

(20:29) Aż zakręci się w głowie. Oberek i kujawiak

(24:38) Skalmierzak, wiśliczak, flisak... krakowiak

(29:26) Tańce narodowe dziś

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: K. Kurpiński, „Polonezy” (zeszyt 1): https://pwm.sklep.pl/polonezy-z-1

Bohaterem dzisiejszego odcinka będzie instrument, który zrobił oszałamiającą karierę, szczególnie w muzyce rozrywkowej; bez niego nie wyobrażamy sobie takich gatunków jak blues, rock czy country, a jego brzmienie potrafi też przenieść nas myślami do gorącej Hiszpanii. Gitara – bo to o niej mowa – ma niezwykle bogatą historię i niezliczone odmiany. Dziś skupimy się na jej historii i obecności na ziemiach polskich w XIX wieku.

Naszym przewodnikiem w tej opowieści będzie Wojciech Gurgul – gitarzysta i badacz historii gitary w Polsce. Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:14) Początki gitary na ziemiach polskich

(05:58) XIX w. i gitara hiszpańska

(09:43) Pierwsze polskie utwory na gitarę

(11:24) Transkrypcje, gitara i śpiew

(14:05) Chopin i gitara

(16:05) Żeby pisać na gitarę...

(19:02) Spadek popularności

(21:05) Dawni wirtuozi

(24:58) Białe plamy

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

W tym odcinku w centrum zainteresowania będzie Tadeusz Kościuszko – bohater dwóch narodów i jedna z najsłynniejszych postaci polskiej historii. Zasłużony w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych oraz przywódca insurekcji kościuszkowskiej w 1974 roku. Dlaczego Kościuszko – inżynier wojskowy i generał – pojawia się w cyklu o muzyce? Odpowiedź poznacie, słuchając dzisiejszej rozmowy.

Gościem podcastu jest prof. dr hab. Piotr Lato – profesor Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Kierownik Katedry Instrumentów Dętych Drewnianych i Akordeonu, a od roku akademickiego 2024/2025 – Prorektor ds. artystycznych i naukowych. Kurator cyklu koncertów w Muzeum Kościuszkowskim. 

Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:46) Dwa polonezy i walc

(06:13) Kto skomponował polonezy Kościuszki?

(07:40) Dusza artysty

(09:12) Koncerty na Kopcu

(15:10) Kościuszko w twórczości kompozytorów polskich

(17:05) Kościuszko czeka na odkrycie?

(20:58) Współczesna recepcja

(25:13) Znaki zapytania

Z księgarni PWM: „Tadeusz Kościuszko – Artysta”: https://pwm.sklep.pl/tadeusz-kosciuszko-artysta

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o zbieraniu folkloru w XIX wieku, a także o inspiracjach folklorem w polskiej muzyce artystycznej tego okresu. Temat jest bardzo szeroki i złożony. Mówi się, że dziewiętnaste stulecie to czas wzmożonego zainteresowania wszystkim tym, co ludowe; jak się okazuje, obok romantycznych fascynacji było też miejsce na rozwój metod naukowych. Zapraszamy więc w podróż do czasów, w których etnografia muzyczna dopiero zaczynała się rozwijać.

Gościnią odcinka jest etnomuzykolog dr Gabriela Gacek – absolwentka Wydziału Instrumentalnego Akademii Muzycznej we Wrocławiu (fortepian) oraz muzykologii na Uniwersytecie Wrocławskim. W 2019 roku obroniła w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie pracę doktorską pt. „Tradycje muzyczne górali kliszczackich”. Jest dwukrotną stypendystką Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, członkinią International Council for Traditions of Music and Dance oraz Stowarzyszenia Polskie Seminarium Etnomuzykologiczne. Uczestniczyła w pracach zespołu merytorycznego opracowującego tom „Podlasie i Kurpie” w serii „Polska pieśń i muzyka ludowa. Źródła i materiały”, wydawanej przez Instytut Sztuki PAN w Warszawie. Dwukrotnie otrzymała grant badawczy w programie Instytutu Muzyki i Tańca Muzyczne Białe Plamy, a w latach 2018–2019 brała udział w projekcie Małopolskiego Centrum Kultury Sokół pt. Małopolska źródłem tradycji (Nowa Akcja Zbierania Folkloru). Od 2023 roku zatrudniona w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego na stanowisku asystenta z doktoratem.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. Wyraziciel duszy narodu

(04:55) Mity i mistyfikacje

(07:07) Przed Kolbergiem. Hugo Kołłątaj

(10:34) Łukasz Gołębiowski i Karol Kurpiński

(14:08) Popularyzacja i opracowania

(17:56) Panslawizm i komparatystyka

(19:58) Ewolucja metody Kolberga

(24:30) Kolbergowskie niespodzianki

(27:46) Kraków i Podhale

(30:45) Kompozytorskie inspiracje

(33:19) Moniuszko pod strzechami

(36:43) Od Żeleńskiego do Kilara

(40:29) Kopalnia inspiracji

Z księgarni PWM: F. Nowowiejski, „Pieśni na głos i fortepian. Opracowania świeckich melodii ludowych”: https://pwm.sklep.pl/piesni-solowe-z-towarzyszeniem-fortepianu

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W cyklu „DNA Muzyki Polskiej” mówimy nie tylko o wielkich dziełach muzyki XIX wieku, ale bardzo często także o kompozycjach zapomnianych, które – wraz z rozwojem badań muzykologicznych – odkrywane są na nowo. Droga od odnalezionego w archiwum rękopisu czy starodruku do gotowego wydania na pulpicie wykonawcy jest skomplikowana… W proces ten zaangażowane są dziesiątki osób, a wśród nich nieocenioną rolę pełnią redaktorzy nutowi. Tajniki tego zawodu poznają uczestnicy Kursu Edytorstwa Muzycznego organizowanego przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Do kogo jest skierowany? Jakie daje możliwości? W jaki sposób umiejętności zdobyte na kursie mogą wykorzystać także kompozytorzy i artyści-muzycy? O tym opowiemy w dzisiejszym odcinku.

Goście odcinka:

Paulina Krupa – absolwentka muzykologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od 2016 roku pracuje w Polskim Wydawnictwie Muzycznym na stanowisku redaktora i kopisty. W PWM zajmuje się redakcyjnym prowadzeniem tytułów z muzyką kameralną, pedagogiczną, wokalno-instrumentalną oraz chóralną. Od roku akademickiego 2020/2021 prowadzi zajęcia w ramach Kursu Edytorstwa Muzycznego, a w 2022 roku również w ramach profilu edytorskiego w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Kamil Poniatowski – jest absolwentem muzykologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie realizował profil edytorski. Jego zainteresowanie źródłoznawstwem i edytorstwem muzycznym doprowadziło do przygotowania w trakcie studiów dwóch edycji źródłowo-krytycznych: Requiem in Es Wacława Raszka (2017) oraz Liber secundus cantionum sacrarum Gregora Langego (2019). Jeszcze podczas studiów brał udział w kursie organizowanym przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne, a następnie w Seminarium Edytorstwa Muzycznego w Radziejowicach. Z PWM-em współpracuje od 2018 roku, początkowo jako kopista, później stażysta, a obecnie jako członek Działu Redakcji. Zajmuje się przede wszystkim składem nutowym, wykonuje również prace korektorskie, redakcję i adiustację utworów. W 2022 roku prowadził również zajęcia w ramach profilu edytorskiego w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:38) Jedyny taki kurs

(06:18) Specjaliści potrzebni od zaraz

(08:20) Nie tylko dla redaktorów

(12:40) Krok po kroku

(16:59) Mistrzowie i spejcaliści

(19:28) Tematyka zajęć

(23:53) Od kursu do wydania

(26:28) Żywy proces wydawniczy

(30:50) Utwory wydobyte z zapomnienia

Z księgarni PWM: I. F. Dobrzyński, „Uwertura koncertowa” (wydanie źródłowo-krytyczne): https://pwm.sklep.pl/uwertura-koncertowa-d-dur-op-1-seria-1-tom-3

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Jedna z najbarwniejszych i najciekawszych postaci polskiej muzyki pierwszej połowy XX wieku. Pomimo tego przez wiele lat pozostawał w cieniu innych twórców, a jeśli już o nim pamiętano, to tylko ze względu na to, że był rzekomym „wrogiem” Karola Szymanowskiego. Jednak najnowsze badania rzuciły na postać Eugeniusza Morawskiego zupełnie nowe światło…

Gościem odcinka jest Oskar Łapeta – psycholog, muzykolog i publicysta. Interesuje się muzyką XIX i pierwszej połowy XX wieku. W 2019 roku obronił w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego dysertację poświęconą biografii i recepcji twórczości Eugeniusza Morawskiego. Autor licznych artykułów naukowych i popularnonaukowych, które ukazały się w „Muzyce”, „Res Facta Nova”, „Przeglądzie Muzykologicznym”, „Beethoven Magazine” czy „Ruchu Muzycznym”. Prowadzi blog muzyczny Klasyczna Płytoteka. Autor poświęconej Morawskiemu książki z serii Małe Monografie, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:39) Jak Morawski z Szymanowskim

(06:04) Morawskiego grzechy główne

(08:29) Wymuszony pobyt w Paryżu

(11:07) Utwory zniszczone i zachowane

(14:18) Femme fatale, poemat grozy i urywana korespondencja

(18:22) Paryskie przyjaźnie

(19:36) Powrót do Polski

(21:18) Awantura o Konserwatorium Warszawskie

(24:04) Morawski rektorem

(27:25) Czas okupacji

(29:27) Losy rękopisów

(32:57) Zaginione utwory i szalone pomysły

Wybitny kompozytor, który raczej nie był geniuszem. Ojciec polskiej opery narodowej, który jednak nim nie był. Kompozytor, o którym wszyscy wiedzą wszystko – ale czy na pewno? Gdy spojrzeć na niego dokładniej, odrzucając patos, zastałe etykiety czy uprzedzenia, możemy odkryć ciekawego człowieka i twórcę bardzo dobrej muzyki. Człowieka z krwi i kości, z jego emocjami, obawami, marzeniami, ambicjami. Stanisława Moniuszkę, którego z miejsca rozumiemy, lubimy, podzielamy jego radości i rozczarowania.

Gościem odcinka jest Ignacy Zalewski – kompozytor, pedagog, popularyzator muzyki polskiej. Absolwent i wykładowca Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, doktor habilitowany sztuki muzycznej. Laureat wielu nagród w krajowych i międzynarodowych konkursach kompozytorskich. Autor poświęconej Moniuszce Małej Monografii, wydanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:20) Ojciec zaniedbany?

(06:18) Rocznice i geniusze

(08:47) Moniuszko z krwi i kości

(11:04) Podróżnik-domator

(13:44) Przystanek Wilno

(17:11) Moniuszkowska afirmacja

(18:53) Halka i kanon operowy

(20:59) Halka wciąż aktualna

(24:44) Wątki bliskie sercu. Paria

(27:11) Drugi biegun

(29:55) Śpiewnik domowy

(32:09) Gdyby Moniuszko żył dzisiaj...

(36:17) Zagrać, nie ugrać

(38:47) Moniuszko w warszawskiej kawiarni

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

„Kapelusze z głów, to geniusz” – stwierdził jego rówieśnik Schumann, gdy zaledwie zetknął się z jego muzyką. Od pierwszej połowy XIX wieku, kiedy ów geniusz fortepianu zaczarował Europę, nic się nie zmieniło. Jedynie to, że oprócz Europy uwielbia go także reszta świata. Urokowi jego twórczości ulegają kolejne pokolenia pianistów i melomanów. Polski i uniwersalny, nasz i wszystkich. Fryderyk Chopin.

Gościem odcinka jest Jakub Puchalski – jako krytyk i publicysta muzyczny współpracuje na co dzień z Polskim Radiem Chopin i „Tygodnikiem Powszechnym”, a ponadto z Polskim Wydawnictwem Muzycznym i Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina. Jako konsultant programowy – z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim przedmioty związane z historią i recepcją muzyki i sztuki, jest członkiem jury International Classical Music Awards. Autor Małej Monografii poświęconej Chopinowi, wydanej nakładem PWM.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. Za głosem Chopina

(02:35) Co nowego o Chopinie?

(05:13) Wiedeńskie sukcesy i porażki

(08:54) Chopin pracujący

(12:22) Na lekcji u pana Chopina

(17:10) Nawyki mistrza

(20:36) Tekst i wrażliwość

(22:49) Żywot koncertującego pianisty

(29:05) Chopin na wakacjach

(33:05) Młodzieniec pełen życia

(35:37) Uzdrowiska i wywczasy

(38:01) Zima na Majorce

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Ignacy Jan Paderewski to postać nietuzinkowa. Światowej sławy pianista i kompozytor, polityk, mąż stanu, filantrop, wspaniały mówca, niestrudzony działacz niepodległościowy. Jako dziecko marzył, żeby stać się „kimś” i uratować ojczyznę. To marzenie spełnił. Dzięki zdolnościom i tytanicznej pracy został pianistą uwielbianym na wszystkich kontynentach, najlepiej zarabiającym w historii idolem, gwiazdą, celebrytą. Swoją mocną pozycję wykorzystał w osobistej walce o polską niepodległość.

Gościnią odcinka jest Magdalena Majewska – tłumaczka i dziennikarka, autorka poświęconej Paderewskiemu książki z serii „Małe Monografie”. Od 2011 pracuje w Ministerstwie Spraw Zagranicznych RP, w ramach projektów polskiej dyplomacji publicznej i kulturalnej promuje za granicą polską kulturę, język, naukę i sport. Jest współautorką pierwszej edycji (2021) i autorką drugiej edycji (2024) projektu „Outstanding Polish Women”, ukazującego wybitne osiągnięcia polskich kobiet. Wcześniej przez kilka lat publikowała w tygodniku „Newsweek Polska” artykuły popularnonaukowe o zwierzętach, roślinach, zdrowiu, a także odkryciach archeologicznych.

Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia).

Spis treści

00:00 Wprowadzenie

02:42 Od słów i od czynów

05:33 Samson fortepianu

09:38 Status celebryty

12:08 Wielka sława i wielka odpowiedzialność

13:39 Obiecujący puzonista?

15:33 Kompozytor i żartowniś

18:55 Paderewski vs Paderewski

20:33 Pomoc Modrzejewskiej i studia u Leszetyckiego

23:29 Wpływowe przyjaciółki

26:34 Helena Paderewska

29:21 Droga do teki premiera

33:38 Dla sprawy polskiej

36:41 Ponad podziałami

40:37 Paderewski pamiętany

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: M. Majewska, „Paderewski”: https://pwm.sklep.pl/paderewski

Wakacyjny cykl podcastu otwiera postać niezwykła. Cudowne dziecko, które w wieku 11 lat zostało najmłodszym absolwentem Konserwatorium Paryskiego. Skrzypek-wirtuoz święcący triumfy na wielkich trasach koncertowych, których nie powstydziłyby się dzisiejsze gwiazdy muzyki pop. Wybitny kompozytor, ale i człowiek z krwi i kości – choć sam o sobie opowiedział pewnie niejedną legendę. Mowa o Henryku Wieniawskim.

Gościem odcinka jest Mateusz Borkowski – muzykolog, krytyk i publicysta muzyczny, pedagog. Współpracuje z „Ruchem Muzycznym” i Radiem Kraków, w którym prowadzi autorską audycję „Mistrzowie i uczniowie”. Tworzy własny blog „Orfeum Borkowskiego”. Autor m.in. „Złotej klatki” – wywiadu-rzeki z reżyserem Michałem Znanieckim (PWM 2017) oraz książki z serii „Małe Monografie” poświęconej Henrykowi Wieniawskiemu (PWM 2022). Słuchacze „DNA Muzyki Polskiej” znają go z drugiej strony mikrofonu – jako jednego z prowadzących podcast.

Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(00:37) Początek rozmowy

(02:46) Odkrywanie Wieniawskiego

(05:49) Artysta w trasie

(08:35) Cudowne dzieci, gryzące recenzje

(12:02) Rodzina, korzenie i początki przygody ze skrzypcami

(15:50) Pierwsze sukcesy. Konserwatorium Paryskie

(18:44) Jak brat z bratem. Legenda i rzeczywistość

(23:17) Ojciec w rozjazdach, córka pod pseudonimem

(25:13) Na skrzypcach i w ruletkę

(27:48) Problemy ze zdrowiem. Sukces w Stanach Zjednoczonych

(30:44) Zbliżenie na Wieniawskiego

(33:49) Filmowy życiorys

(37:20) Pierwsze biografie, Mała Monografia

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: M. Borkowski, „Wieniawski”: https://pwm.sklep.pl/wieniawski-1

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Dziś odcinek zupełnie wyjątkowy – bo czegoś takiego w naszym podcaście jeszcze nie było! Przekonamy się, jak fascynująca, pełna niespodzianek i nowych odkryć może być praca muzykologa. Koniecznie słuchajcie do końca, żeby nie przegapić zwrotu akcji!

Na tapet bierzemy utwór szczególny, zaliczający się do kanonu polskiej kultury muzycznej: Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny”, potocznie znany też jako „Polonez Ogińskiego”. Okazuje się, że wiemy o tej kompozycji znacznie mniej, niż by się wydawało – idąc tym tropem, zbadamy nie tylko meandry muzykologicznych badań, ale i zawiłości kultury muzycznej przełomu XVIII i XIX wieku.

Gościnią odcinka jest prof. Agnieszka Leszczyńska z Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jak sama mówi, „studentów maltretuje historią muzyki sprzed roku 1600, dziejami teorii muzyki tego czasu, paleografią muzyczną i kilkoma innymi podobnymi przedmiotami”. Jej badania obejmują głównie muzykę renesansu, w tym twórczość kompozytorów franko-flamandzkich epoki Josquina, jak też  środkowoeuropejską  sztukę dźwięku ze szczególnym uwzględnieniem tej z obszaru Prus Królewskich. Lubi rekonstruować na podstawie źródeł biografie mało znanych kompozytorów, takich jak np. Franciscus de Rivulo, Johannes Wanning, Johannes Celscher.

Spis treści

00:00 Wprowadzenie

01:05 Podróż w czasie...

04:56 Ogiński - człowiek z krwi i kości

08:24 Ogiński - postać złożona

11:00 Wszyscy wiedzą, że...

12:49 A jednak nie Ogiński

17:00 Śledztwo detektywistyczne

21:36 Na tropie tytułu

23:59 Podejrzany: Kacper Napoleon Wysocki

28:13 Błędy atrybucji i chwyty marketingowe

32:49 Wysocki pod lupą. Lubimy nazwiska, które znamy

38:21 Co dalej?

42:57 Niespodziewany zwrot akcji

47:35 Kto naprawdę skomponował Poloneza Ogińskiego?

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: Polonez a-moll „Pożegnanie Ojczyzny”: https://pwm.sklep.pl/polonez-a-moll

Nadeszła pora, by porozmawiać o fortepianie – zgadza się! Tym razem w naszym podcaście nie będziemy mówić o konkretnych kompozytorach, muzykach czy utworach, a o instrumencie i jego fenomenie w bardzo szczególnym okresie, jakim był okres międzypowstaniowy. Dlaczego konkretnie ten okres? Wszystko wyjaśni gość odcinka…

Dr Michał Bruliński ukończył studia w klasie fortepianu Ewy Pobłockiej na UMFC, historię oraz Kolegium Artes Liberales na UW. Jest także absolwentem Transdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich prowadzonych wspólnie przez Wydział „AL” i WNKS UW (2023 – „Przedmiot – symbol – fetysz: o fenomenie fortepianu w kulturze polskiej okresu międzypowstaniowego” pod kierunkiem Elżbiety Wichrowskiej i Beniamina Vogla); wszystkie kierunki ukończył z wyróżnieniem. Jako pianista jest laureatem kilku ogólnopolskich konkursów pianistycznych i kameralnych. Jego teksty publikowane były m.in. przez IPN, NIFC, ISPAN, Wydawnictwa UMFC, kwartalniki Muzyka, Res Facta Nova i Kronos. Jako dziennikarz współpracował m.in. z czasopismami Opcje, Ruch Muzyczny oraz z Polskim Radiem Chopin. Za działalność naukową i artystyczną nagradzany był stypendiami m.in. Rektorów UW i UMFC oraz MKiDN. Od 2012 r. współpracuje z NIFC. Od 2017 r. pracuje jako wykładowca na UMFC, realizując m.in. autorskie programy dydaktyczne. Prowadzi także zajęcia na macierzystych wydziałach UW. Od 2019 r. prowadzi w ZPSM im. Karola Szymanowskiego w Warszawie klasę fortepianu. W latach 2016-2023 był osobistym sekretarzem Ewy Pobłockiej.

Spis treści

00:00 Wprowadzenie

03:40 Fortepian w królestwie rzeczy

07:41 Symbolika fortepianu

09:47 Fortepian polski

12:11 Fortepian Norwida

15:27 Fortepian wszechobecny

19:12 Formy i kształty

23:14 Puzzle i rozproszone ślady

27:27 Panny i wirtuozki

31:03 Podróż przez literaturę

35:22 Fortepian w prasie

39:07 Morderstwo przy fortepianie

41:02 Kanon repertuaru

45:47 Narzędzie dystynkcji społecznej

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: I.F. Dobrzyński, „Theme original varié” op. 22: https://pwm.sklep.pl/theme-original-varie-op-22

Czy Ignacy Jan Paderewski potrafił odnaleźć się w nowych środkach harmonicznych? Czy jego „Koncert fortepianowy” wolno nam zestawiać dziś z muzyką postromantyczną? Przecież w tej kompozycji rozwiązań nowatorskich, przełomowych – nie znajdziemy... Z drugiej strony jest to koncert bardzo lubiany przez melomanów i bardzo często wykonywany. Bo, jak pięknie mówi dzisiejszy gość, to kokarda na bombonierce polskiej muzyki romantycznej i nie warto go za wszelką cenę porównywać...

Gościem odcinka jest dr Wojciech Maria Marchwica, prof. UJ – muzykolog, polonista, menadżer kultury, wykładowca akademicki od 1983 roku. Jego główne zainteresowania naukowe obejmują (polską) kulturę muzyczną, management kultury, krytykę muzyczną oraz muzyka w filmie.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

00:00 Wprowadzenie

01:07 Początek rozmowy. Pamiątki i pomniki

04:47 Koncert i fantazja

07:15 Narodowe, nie ludowe

09:01 Od sławy do zapomnienia

11:18 Następny krok

14:46 Czas studiów

16:31 Geneza Koncertu

20:42 Nie łamiąc reguł

23:51 Pakiet dla pianisty

26:55 Wyważona wirtuozeria

30:08 Źródłowa klęska urodzaju

33:16 Praca detektywistyczna

34:58 Muzyka jest jak pudełko czekoladek

39:51 Nowa faza recepcji

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: I.J. Paderewski, „Wariacje i fuga es-moll” op. 23: https://pwm.sklep.pl/wariacje-i-fuga-es-moll-op-23 

W naszym podcaście z reguły poruszamy się wokół kultury muzycznej wieku XIX: śledzimy losy kompozytorów, zaglądamy w partytury – te znane i te mniej znane... Tym razem jednak będziemy o wiele bliżej współczesności, a dokładniej na przełomie XX i XXI wieku. Bohaterem odcinka zaś jest postać, której wątek przewijał się już w podcaście wielokrotnie podczas omawiania twórczości innych kompozytorów – nie bez powodu… Dziś na tapet bierzemy temat chopinowskich wpływów i inspiracji, skupiając się na latach 1970-2020. Jak wyabstrahować DNA muzyki Chopina ze współczesnych kompozycji? O tym opowiada gościni odcinka, dr Marta Tabakiernik.

Dr Marta Tabakiernik – absolwentka muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim. Już trakcie studiów jej zainteresowania naukowe ogniskowały się wokół postaw kompozytorskich wobec muzycznej przeszłości (Ligeti, Saariaho). W 2023 roku obroniła rozprawę doktorską „Recepcja Chopina w twórczości kompozytorskiej po 1970 roku. Studium zapożyczeń” (promotor: dr hab. Iwona Lindstedt, prof. UW). Brała udział w licznych konferencjach naukowych, publikowała w „Musicology Today”, „Przeglądzie Muzykologicznym”, „Res Facta Nova”, „Glissando”. Od ponad 10 lat łączy muzykę z muzealnictwem poprzez różnorodne działania o charakterze wystawienniczym i edukacyjnym. Kierowała Zespołem ds. wystaw i wydawnictw w Muzeum Fryderyka Chopina (2016-2023), w latach 2019-2020 pełniła obowiązki Kuratora Muzeum. Obecnie pracuje w Muzeum Historii Polski w Warszawie.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:36) Odnosimy się do Chopina

(05:20) Modelowanie, metamodelowanie, montaż

(08:28) Dylemat muzykologa

(11:24) Chopin też modelował?

(12:47) Muzykolożka na tropie

(16:23) Faktura, melodyka...

(19:26) Koncept

(22:12) Chopin w montażu

(24:54) Nasłuchując Chopina

(27:52) DNA muzyki Chopina

(32:00) Chopin w PRL

(34:00) Lista przebojów

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: „Najłatwiejszy Chopin”: https://pwm.sklep.pl/najlatwiejszy-chopin

Pianista-wirtuoz, kompozytor, dyrygent, pedagog, organizator życia muzycznego… Uczeń Chopina, kontynuator szkoły mistrza i propagator jego dzieł; sam wykształcił ok. 100 pianistów, m.in. Moriza Rosenthala, Aleksandra Michałowskiego czy Raula Koczalskiego. W jego własnej twórczości oprócz inspiracji Chopinowskich znajdziemy wpływy folkloru ziem Bukowiny, muzyki rumuńskiej, ale i ogólnoeuropejskiego Romantyzmu. O muzycznych obliczach Karola Mikulego opowiadają Weronika Chodakowska i dr Michał Piekarski.

Weronika Chodakowska – pianistka i kameralistka pasjonująca się przywracaniem do praktyki koncertowej zapomnianej twórczości fortepianowej polskich kompozytorów. Eksperymentuje na różnych polach sztuki, z powodzeniem biorąc udział w ważnych projektach filmowych i teatralnych. Doskonaliła swoje umiejętności pianistyczne podczas licznych kursów interpretacji w kraju i za granicą, pracując z takimi znamienitymi postaciami ze świata pianistyki jak Vladimir Krainev, Philippe Giusiano, Vitalij Berzon, Katarzyna Popowa-Zydroń, Anna Malikova, Krzysztof Jabłoński czy Tobias Koch.

dr Michał Piekarski – absolwent Instytutu Muzykologii UW oraz Studium Europy Wschodniej UW; doktorat uzyskał w Instytucie Historii Nauki PAN, gdzie pracuje na stanowisku adiunkta. Zajmuje się dziejami polskiej muzykologii i szkolnictwa muzycznego w pierwszej połowie XX w., kulturą muzyczną Lwowa, a także związkami naukowymi i kulturalnymi Polaków z Wiedniem. Organizator koncertów poświęconych kompozytorom działającym we Lwowie w XIX i na początku XX w..

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:34) Nie tylko Chopin

(06:44) Człowiek-instytucja

(08:59) Mistrz i uczeń

(10:01) Przekrój twórczości i język muzyczny

(13:48) Mnogość inspiracji

(18:26) Ballada B-dur

(20:26) Na instrumencie współczesnym

(24:17) Cztery mazurki

(30:36) Muzyka po prostu piękna

(33:53) Białe plamy

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Pianista, kompozytor, dyrygent – może nie całkiem nieznany, ale na pewno nie tak rozpoznawalny, jak na to zasługuje. Karierę rozpoczął jako mały wirtuoz – „cudowne dziecko”, stąd też zwany bywa „polskim Mozartem” lub „małym Lisztem”. Rodowity tarnowianin, który po przeprowadzce do Warszawy pobierał nauki u Karola Kurpińskiego i Józefa Elsnera. Swoje opus magnum ukończył w wieku 26 lat, na kilka miesięcy przed śmiercią. Wiele utworów z jego bogatego dorobku kompozytorskiego nadal czeka na opracowanie i współczesne wykonanie. Mowa o Józefie Władysławie Krogulskim.

Sylwetkę i twórczość bohatera dzisiejszego odcinka przybliża mgr Ewa Bogula-Gniazdowska – absolwentka Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie pod kierunkiem prof. Szymona Paczkowksiego pracuje nad tematem pracy doktorskiej pt. „Koncert fortepianowy w twórczości kompozytorów polskich w latach 1850–1918”. Starszy specjalista w Dziale ds. Nauki i Wydawnictw w Narodowym Instytucie Fryderyka Chopina.  Jest koordynatorką organizacji międzynarodowych konferencji muzykologicznych, redaktorem prowadzącym liczne publikacje książkowe publikowane przez Instytut Chopina oraz sekretarzem redakcji czasopism „The Chopin Review” oraz „Studiów Chopinowskich”. Współautorka opracowania źródłowo-krytycznej edycji „Dwudziestu etiud i preludiów” Marii Szymanowskiej, wydanej nakładem PWM. W naszym podcaście opowiadała już o Teodorze Leszetyckim i Raoulu Koczalskim.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:10) Krogulski trzech słowach

(04:55) Cudowne dziecko z Tarnowa

(08:06) Mentorzy i początki kariery

(10:02) Krytycy i komplementy

(14:34) Podróże i powrót do Warszawy

(16:44) Od pianistyki do twórczości wokalno-instrumentalnej

(20:18) Napisać oratorium i umrzeć

(23:38) Twórczość fortepianowa

(27:21) DNA twórczości Krogulskiego

(29:43) Muzyka, która chce być słuchana

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Dziś porozmawiamy o Ludomirze Różyckim, a w dokładniej o jego pieśniach – bodaj jednym z najważniejszych obszarów jego twórczości. Będzie o pieśniach opusowanych i melodiach operetkowych; tych najbardziej znanych, ale też tych „dziwnych”, a przez to arcyciekawych; pieśniach „nieco” zaginionych; pieśniach stanowiących największe wyzwanie wykonawcze i wreszcie tych, które sprawiają największą frajdę.

Gościnią odcinka jest prof. dr hab. Urszula Kryger – jedna z najbardziej uznanych polskich śpiewaczek (mezzosopran). Absolwentka dwóch wydziałów Akademii Muzycznej w Łodzi: instrumentalnego w klasie fortepianu i wokalno-aktorskiego. Uczestniczyła w licznych międzynarodowych konkursach muzycznych, podczas których otrzymała wiele nagród i wyróżnień, a jej karierze towarzyszy niesłabnące zainteresowanie melomanów i krytyki.

Szczególną uwagą obdarza muzykę kameralną. Jej sztuka interpretacji pieśni łączy w sobie perfekcyjność z niezwykłą naturalnością. W 2006 roku artystka wyróżniona została nagrodą Fundacji im. Karola Szymanowskiego za przemyślane i wysoce artystyczne interpretacje pieśni tego kompozytora. Jest profesorem Akademii Muzycznej w Łodzi. Prowadzi także liczne kursy mistrzowskie.  

Wraz z pianistą Pawłem Cłapińskim opracowała wydanie „Wyboru pieśni na głos i fortepian” (z. 3) Ludomira Różyckiego, które ukazało się nakładem PWM.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. Poznać utwór ze wszystkich stron

(04:00) Kompozytor wie co robi

(06:40) Nie tylko rocznice

(09:50) Projekt Różycki

(13:28) Efekty i enigmy

(16:55) Z biblioteki i z szuflady

(21:56) Opusy i operetki

(25:34) Miciński i muza

(29:05) Pieśni dziwne i arcyciekawe

(32:30) Prima la musica

(36:53) Pieśni ulubione, zaginione i trudne

(41:29) Wydanie płytowe

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W odcinku wykorzystano fragment pieśni "Kurant" L. Różyckiego w wykonaniu Urszuli Kryger i Pawła Cłapińskiego. Nagranie zostało dofinansowane przez Związek Artystów Wykonawców STOART.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

W tym odcinku porozmawiamy o muzyce Żydów polskich w XIX wieku. Czym różni się muzyka synagogalna od chasydzkiej? Czy Adam Mickiewicz miał szansę posłuchać prawdziwej klezmerskiej kapeli? Czy w muzyce Chopina znajdziemy jakieś wpływy muzyki żydowskiej? Powiemy także o krotochwilach, majufesach, nigunach i wyjaśnimy, w jaki sposób dumka Jontka z „Halki” Moniuszki weszła do tradycji żydowskiej.

Historyczny rys kultury żydowskiej na ziemiach polskich kreśli badacz tego tematu, dr Michał Jaczyński. Ukończył z wyróżnieniem studia w Instytucie Muzykologii UJ w 2015 roku. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół historii kultury muzycznej końca XIX i pierwszych dekad XX wieku, a także zagadnień z zakresu społecznej psychologii muzyki. Dysertację doktorską, przygotowaną pod kierunkiem prof. dr hab. Magdaleny Dziadek (2023), poświęcił problemowi obecności muzyki żydowskiej w powszechnej kulturze wybranych ośrodków Europy Środkowej w okresie międzywojennym. W Instytucie Muzykologii zatrudniony od 2017 roku; obecnie na stanowisku asystenta w Ośrodku Dokumentacji Muzyki Polskiej XIX i XX w. im. I.J. Paderewskiego.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:07) Początek rozmowy. Badania Kolberga

(03:55) Joel Engel i Menachem Kipnis

(06:02) Ost und West

(09:15) Muzyka żydowska - czyli jaka?

(12:26) Muzyka religijna

(15:31) Instrumentarium i kapele

(18:29) Było kapelistów wielu...

(19:52) Muzyka chasydzka i pieśni w jidysz

(23:37) Inspiracje muzyką żydowską

(28:35) Teatr żydowski

(32:23) Obraz Żyda w kulturze polskiej

(35:13) Majufes

(38:38) Majufes w krotochwilach i farsach

(41:58) Jontek (wersja żydowska)

(46:06) Antysemityzm w środowisku muzycznym

(50:44) Na uczelni i w prasie

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Gdy słyszymy słowa „twórczość Stanisława Moniuszki”, z pewnością jako pierwszy przychodzi nam na myśl gatunek opery. Wydawać by się mogło, że o scenicznych dziełach mistrza z Ubiela napisano i powiedziano już wszystko. Temat ten poruszaliśmy już zresztą i w naszym podcaście – w rozmowie z Pawłem Bieniem Marcin Bogucki przybliżał nam różne oblicza „Halki”, zaś Sebastian Mach opowiadał o pracy nad partiami wokalnymi w mniej znanych Moniuszkowskich operetkach. Okazuje się jednak, że i na tym polu jest jeszcze wiele do odkrycia i pokazania… Jaki jest genotyp utworów „ojca polskiej opery narodowej”? Odpowiedź na to pytanie zdradzą nam dzisiejsi goście.

Prof. dr hab. Ryszard Daniel Golianek – muzykolog; ukończył z wyróżnieniem muzykologię na Uniwersytecie im. A. Mickiewicza w Poznaniu oraz wiolonczelę na Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu (w klasie as. Eugeniusza Zboralskiego). W 1993 roku obronił pracę doktorską „Dramaturgia kwartetów smyczkowych Dymitra Szostakowicza” (promotor: prof. dr hab. Zofia Helman z Uniwersytetu Warszawskiego). W 2000 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego; w 2012 roku Prezydent RP nadał mu tytuł profesora nauk humanistycznych. Pracuje w Instytucie Muzykologii UAM na stanowisku profesora oraz na Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi (profesor wizytujący), gdzie w latach 2006-2018 pełnił obowiązki kierownika Katedry Teorii Muzyki.

Prof. dr hab. Ziemowit Wojtczak – śpiewak operowy i pedagog śpiewu solowego (baryton); ukończył łódzką Akademię Muzyczną w klasie śpiewu solowego prof. Haliny Romanowskiej. Solista Teatru Muzycznego w Łodzi w latach 1991–2011. Wraz z zespołem teatru występował także w Niemczech, Austrii, Belgii, Danii, Szwajcarii, Luxemburgu, Francji oraz we Włoszech. Łącznie poza granicami kraju wystąpił blisko 400 razy w ponad 140 miastach Europy. Od 1992 roku jest zatrudniony w Akademii Muzycznej w Łodzi na Wydziale Sztuk Scenicznych, gdzie prowadzi klasę śpiewu solowego. W roku 2006 uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego sztuki. W roku 2014 uzyskał tytuł profesora sztuk muzycznych. W roku 2019 został odznaczony brązowym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:06) Początek rozmowy. Operowe światy

(05:11) Zmiana perspektywy

(07:16) Operowe vademecum

(09:24) Moniuszko a Stimmfächer

(12:08) U źródeł

(15:29) Genotyp oper Moniuszki

(18:17) W sieci powiązań

(21:07) Włochy, Francja, Niemcy...

(24:35) Trzy tropy zachodnie

(27:09) Tropy polskie

(30:59) Zaskoczenia i objawienia

(34:58) W uszach i w głosie

(39:50) W przekładzie i w przyszłości

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Był rok 1814, a w Teatrze Narodowym w Warszawie trwały przygotowania do premiery opery Karola Kurpińskiego do libretta Juliana Ursyna Niemcewicza. Główną bohaterką była Jadwiga – przyszła królowa Polski, którą w operze poznajemy jako księżniczkę przybywającą do Krakowa, o której rękę stara się aż trzech kandydatów. Jakie muzyczne tajemnice kryje zapomniane dzieło Kurpińskiego?

Gościem odcinka jest prof. dr hab. Rafał Jacek Delekta – dyrygent, pedagog i aranżer. Specjalizuje się w muzyce wokalno-instrumentalnej i wszelkich formach teatru muzycznego. Przygotował ponad 30 własnych premier w repertuarze od Pergolesiego i Mozarta poprzez Verdiego i Pucciniego a na Webberze czy Larssonie skończywszy. Jest profesorem Akademii Muzycznych w Krakowie i Gdańsku. Kieruje Katedrą Dyrygentury krakowskiej Akademii. Współpracuje jako profesor wizytujący z uczelniami zagranicznymi (m.in. Royal Academy of Music, Ningbo University, Mahidol University, Universidad Nacional de Musica w Limie) oraz prowadzi mistrzowskie kursy dyrygenckie (m.in. z Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej).

Rozmawia Agata Kwiecińska.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(00:59) Początek rozmowy

(02:57) Cudzych chwalicie...

(06:29) ... swoich przerabiacie

(08:12) Dzieje Jadwigi

(12:37) Śpiewy historyczne

(16:49) Szaleństwo młodego człowieka

(20:21) Inwencja i instrumentacja

(22:38) DNA "Jadwigi, królowej polskiej"

(25:53) Niedosyt i marzenia

(28:27) Nasza Jadwiga

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: K. Kurpiński, Uwertura do opery „Jadwiga, królowa polska” [opr. na fortepian]: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/uwertura-do-opery-jadwiga-krolowa-polska,karol-kurpinski,24930,ksiegarnia.htm

Gdybyśmy mieli opisać go w trzech słowach, powiedzielibyśmy: wirtuoz, skrzypek, kompozytor, pedagog, wynalazca… jednak trzy słowa to zdecydowanie za mało. Nazywany „małym Paganinim”, był skrzypkiem z najwyższej półki, ale i mistrzem dziewiętnastowiecznego muzycznego marketingu. Jego poszukiwania nowych brzmień doprowadziły go do stworzenia monochordu – skrzypiec o jednej strunie – oraz skrzypiec pięciostrunowych. Choć urodził się w Warszawie, niegdyś mylnie łączono go z Krakowem, a sam mógł uważać się za… poznaniaka. Mowa o Apolinarym Kątskim.

Gościnią odcinka jest mgr Ewa Chamczyk – absolwentka Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz studiów podyplomowych Zarządzanie Kulturą w strukturach Unii Europejskiej w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (2017). Obecnie doktorantka w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie pod kierunkiem prof. Aliny Żórawskiej-Witkowskiej przygotowuje monografię poświęconą życiu i twórczości Apolinarego Kątskiego w kontekście sylwetek innych wirtuozów XIX wieku, oraz Visiting Scholar na Columbia University w Nowym Jorku w ramach stypendium Fulbright Junior Research Award 2020–2021. Od 2014 roku zawodowo związana z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, gdzie obecnie pracuje w dziale ds. Nauki i Wydawnictw.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie. W trzech słowach

(02:13) Na strunie G

(05:59) Kątski pedagog

(07:18) Poszukiwaczka zaginionej metryki

(10:44) Z Krakowa do Warszawy

(12:19) Europejskie podróże

(15:30) Poznań samego siebie

(16:22) Mistrz autopromocji

(20:46) Magia marketingu

(23:00) Kątski kompozytor

(27:07) Kątski i Chopin

(30:27) Jak Kątski z Moniuszką

(33:06) Białe plamy

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: R.D. Golianek, „Polska w muzycznej Europie”: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/polska-w-muzycznej-europie,ryszard-daniel-golianek,21923,ksiegarnia.htm

Muzyka kameralna XIX wieku w Polsce to temat, który pojawiał się w naszym podcaście w ujęciu szczegółowym – do tej pory rozmawialiśmy w tym kontekście m.in. o dorobku Józefa Elsnera czy Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego. Dziś jednak spojrzymy na to zagadnienie z lotu ptaka...

Gościnią odcinka jest Danuta Gwizdalanka – muzykolożka, autorka książek o muzyce, członkini Związku Kompozytorów Polskich. Autorka podręczników, prac poświęconych społecznym kontekstom kultury muzycznej i muzyce kameralnej oraz biografii – w tym biografii Marii Szymanowskiej, która ukazała się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w serii Małe Monografie.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

(00:00) Wprowadzenie. Początek rozmowy

(02:38) Dla własnej przyjemności

(05:58) Instrumenty mają płeć?

(08:19) Kwartety domowe

(09:35) Z domu na sale koncertowe

(11:51) Na ziemiach polskich

(15:17) Oprócz kwartetów

(17:50) Antoni Kątski

(20:06) Co w tej Warszawie

(23:19) Koloryt lokalny

(25:10) Wehikuł czasu

(28:01) Na zaliczenie

(30:05) Perły polskiej kameralistyki

(34:13) Szukajcie, a znajdziecie

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Z księgarni PWM: J. Krogulski, Quartetto G-dur: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/quartetto-g-dur,jozef-wladyslaw-krogulski,24439,ksiegarnia.htm

W dzisiejszym odcinku spróbujemy ustalić kod genetyczny pewnego dzieła. Polska opera narodowa, czerpiąca garściami z niemieckiego pierwowzoru. Napisana przez zgermanizowanego Warmiaka – Polaka z wyboru. Po prapremierze w 1924 r. w Operze Poznańskiej została wystawiona 50 razy w ciągu roku. Po II wojnie światowej niemal zapomniana – do czasu... Mowa o „Legendzie Bałtyku” Feliksa Nowowiejskiego.

Gościem podcastu jest Marcin Gmys – muzykolog i publicysta muzyczny, profesor Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, Dyrektor – Redaktor Naczelny Polskiego Radia Chopin, redaktor naczelny czasopisma „Res Facta Nova” (2010-2020) oraz serii Dzieł Feliksa Nowowiejskiego wydawanej przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne. Członek rad programowych – Teatru Wielkiego im. S. Moniuszki, projektu „100 na 100. Muzyczne dekady wolności” (2018) oraz wieloletniego projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”, realizowanego przez PWM i NIFC. W 2022 roku założył nowe czasopismo muzykologiczne „Copernicus. De Musica”.

Rozmawia Agata Kwiecińska.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:09) Początek rozmowy

(02:32) W cieniu Młodej Polski

(04:40) Polak z wyboru

(09:10) Opera narodowa

(12:13) Zmodernizowany romantyk

(15:51) Od Bałtyku po Tatry

(18:47) Legenda Bałtyku

(20:47) Dzieje partytury

(23:47) Skradziony finał, fałszywa uwertura

(28:20) Wierność intencjom kompozytora

(31:43) DNA Legendy Bałtyku

(35:29) Legenda Bałtyku dziś

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Z księgarni PWM: M. Gmys, „Nie tylko »Rota«. Feliks Nowowiejski i jego muzyka”: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/nie-tylko-rota,marcin-gmys,21686,ksiegarnia.htm

W naszym podcaście zajmujemy się muzyką czasów zaborów.; szukamy tego, co kształtowało ówczesną muzykę polską oraz tego, co dało początek muzyce wieku XX i XXI. Poszukujemy tego wszystkiego, co składa się na swoisty genotyp polskiej muzyki: brzmienia, rytmy, formy, skale, kompozycje... Zajmujemy się twórczością kompozytorów znanych, ale też poznajemy twórców mniej znanych, czy wręcz nieznanych. Dziś będziemy rozmawiać o jednej z tych mniej znanych postaci – Józefie Nowakowskim. W naszym cyklu Agata Kwiecińska rozmawiała z Marcinem Zdunikiem o Kwintecie fortepianowym tego kompozytora; natomiast Marek Szlezer w rozmowie z Mateuszem Borkowskim opowiadał o jego etiudach. Jednak w dzisiejszym odcinku spojrzymy na tę postać nieco szerzej…

Gościnią odcinka jest dr Magdalena Oliferko-Storck – doktor muzykologii, chopinolog i organistka koncertowa, wyspecjalizowana w historycznej praktyce wykonawczej. Jest absolwentką Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, klasy organów w Hochschule für Musik und Theater Hamburg oraz solistycznych studiów na Wydziale Historycznych Instrumentów Klawiszowych w Hochschule für Alte Musik w Bazylei (Schola Cantorum Basiliensis). Uzyskała doktorat «summa cum laude» na Université de Genève i Uniwersytecie Warszawskim na temat Juliana Fontany i jego związków z Chopinem. Autorka ponad 50 publikacji naukowych, w tym książek „Fontana i Chopin w listach” (2009, 2013) i „Fontana. Wirtuoz w cieniu Chopina” (w przygotowaniu do druku). Od 2007 r. współpracuje z Narodowym Instytutem Fryderyka Chopina, obecnie współpracownik Universität Bern.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści:

(00:00) Wprowadzenie. Początek rozmowy

(03:30) Wczesne lata

(07:40) Studia warszawskie

(11:39) Znajomość z Chopinem

(14:45) Po Powstaniu

(16:46) Na Zachód

(19:47) Muzyczny marketing

(23:00) Zagraniczne znajomości

(24:46) Kariera pedagogiczna

(27:55) Instytut Muzyczny

(29:35) W pamięci podręcznej

(32:50) Twórczość kompozytorska

(38:59) Szkoła gry fortepianowej

(40:53) Ostatnie lata

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Z księgarni PWM: J. Nowakowski, Grand Quintuor op. 17: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/grand-quintuor,jozef-nowakowski,17064,ksiegarnia.htm

W dzisiejszym odcinku kreślimy panoramę polskiej kameralistyki pierwszej połowy XIX wieku. Tłumaczymy opóźnienie w stosunku do tego, co działo się w Wiedniu, opowiadamy o muzyce salonowej, nie zapominamy też o roli Józefa Elsnera, od którego wiele rzeczy w polskiej muzyce właśnie się zaczyna. Elsner był bowiem nie tylko pedagogiem Chopina, ale i Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego – i to właśnie na jego muzyce kameralnej w naszej rozmowie się skupimy...

Gościnią odcinka jest mgr Jolanta Bujas-Poniatowska – doktorantka w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotowuje rozprawę poświęconą religijnej kulturze muzycznej Rzymskich Katolików na terenach polskich w latach 1795-1830. Interesuje się zagadnieniami źródłoznawstwa, społecznej historii muzyki, recepcji i kanonu. Z PWM współpracuje od 2019 roku jako autorka, redaktorka i tłumaczka. Przygotowała edycję źródłowo-krytyczną Sekstetu smyczkowego Es-dur op. 39 I.F. Dobrzyńskiego.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:07) Początek rozmowy. Początki polskiej kameralistyki

(03:55) Józef Elsner, Karol Lipiński, Franciszek Lessel, Joachim Kaczkowski

(07:23) Muzyka wirtuozów

(09:01) Dobrzyński: zdolność niepospolita

(12:46) Studia u Elsnera i twórcze poszukiwania

(15:41) Od lat młodzieńczych

(17:36) Wspomnienia syna

(20:53) Z potrzeby serca

(23:34) Na polskie tematy

(25:36) Sekstet Es-dur

(29:22) Konteksty i kontakty

(32:38) Zachowawczość i emocjonalność

(35:59) Przywiązanie do rodziny

(38:12) Recepcja kameralistyki Dobrzyńskiego

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Z księgarni PWM: I. F. Dobrzyński, Sekstet smyczkowy Es-dur op. 39: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/sekstet-smyczkowy-es-dur-op-39,ignacy-feliks-dobrzynski,25950,ksiegarnia.htm

Skomplikowana historia Polski wpłynęła w bardzo wyraźny sposób na biografie wielu kompozytorów. Ale na tego, którym zajmiemy się dziś, wpływa nadal – choć od jego śmierci minęło już ponad 75 lat. Jest on bowiem autorem utworu, który znają pewnie wszyscy – albo prawie wszyscy – Polacy. Problem w tym, że niewielu wie, jak brzmi nazwisko kompozytora… A słynna „Rota” – bo o tym utworze mowa – przysłania wielki i skomplikowany dorobek Feliksa Nowowiejskiego. Dziś skupimy się na jego pieśniach inspirowanych muzyką ludową.

Temat odcinka przybliża dr Agnieszka Chwiłek z Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. W roku 2002 przedstawiła dysertację doktorską „Cykle fortepianowe Roberta Schumanna. Estetyczna idea jedności i jej techniczna realizacja” przygotowaną pod kierunkiem prof. dr hab. Zofii Helman. Specjalizuje się w zakresie historii muzyki XIX i XX wieku i analizy dzieła muzycznego. Redaktorka tomu „Pieśni solowe z towarzyszeniem fortepianu” w serii „Nowowiejski – Dzieła” wydawanej nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.

Rozmawia Agata Kwiecińska.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(00:57) Początek rozmowy

(04:10) Warmiak z pochodzenia, Polak z wyboru

(06:42) Do ludowych tekstów

(09:20) Swaty polskie

(11:43) Początki z liryką wokalną

(14:57) Źródła i opracowania

(18:30) Pieśni koncertowe i...

(20:53) Twórczość sceniczna

(24:41) Marsze kaszubskie

(29:42) Korekty, ingerencje...

(33:50) Granice polsko-niemieckie

(35:45) Róże dla Safo

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Z księgarni PWM: F. Nowowiejski, „Pieśni solowe z towarzyszeniem fortepianu”: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/piesni-solowe-z-towarzyszeniem-fortepianu,feliks-nowowiejski,21239,ksiegarnia.htm

Jak wyglądała rola Adama Mickiewicza w kształtowaniu muzyki polskiej XIX wieku? Jak muzyka wpływała na wenę i twórczość wieszcza, a on – na utwory Karola Lipińskiego, Marii Szymanowskiej, Stanisława Moniuszki... O temacie, który splata sztukę muzyczną i literaturę, opowiada Małgorzata Sułek – muzykolożka, polonistka i kulturoznawczyni. Doktoryzowała się na podstawie dysertacji „Pieśni i ballady Stanisława Moniuszki w kontekście muzycznych interpretacji utworów poety” napisanej pod kierunkiem dr hab. Iwony Puchalskiej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracowała w Instytucie Muzykologii UJ i Polskim Wydawnictwie Muzycznym, obecnie zatrudniona jest na stanowisku adiunkta w Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na muzyce i literaturze XIX–XXI wieku ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień intermedialności.

Rozmawia Paweł Bień

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:24) Początek rozmowy. Największy poeta romantyczny

(04:03) Mickiewicz meloman

(07:20) Muzyka w twórczości Mickiewicza

(10:10) Przy wsparciu teściowej

(12:20) Lipiński, Szymanowska, Moniuszko

(15:32) Marzenia o operze

(17:25) Legionista Tadeusz

(20:29) Opera, której nie było

(22:15) Słowacki, Krasiński...

(25:05) Moniuszko melodysta

(27:29) Mickiewicz wciąż żywy

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Dzieło Mieczysława Karłowicza to jedno z najwybitniejszych zjawisk w muzyce europejskiej początków XX wieku – muzyce wywodzącej się z kierunku neoromantycznego i postwagnerowskiego. Bo trzeba pamiętać, że twórczość Karłowicza należy rozpatrywać nie tylko w kontekście polskiego modernizmu przełomu wieków, ale i europejskiego fin de siècle’u. Wysoką pozycję w historii muzyki polskiej kompozytor zawdzięcza zaledwie sześciu poematom symfonicznym, skomponowanym między 1903 a 1909 rokiem, w którym to tragicznie zmarł. Wciąż wiele znaków zapytania przy jego nazwisku. Na szczęście z pomocą przychodzi redaktor Anna Woźniakowska – krytyczka muzyczna, dziennikarka, autorka wielu publikacji, w tym książki „Karłowicz” w serii Małe Monografie wydanej przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:07) Początek rozmowy

(04:18) Wczesne lata

(08:35) Wszechstronna edukacja

(11:32) Wirtuoza z niego nie będzie...

(14:42) ... ale kompozytor...

(16:01) Pieśni

(19:01) Stanisław i Anna Oświecimowie

(22:19) Polska krytyka

(25:56) Miłość do gór

(29:01) Szlachetne zdrowie

(31:56) Karłowicz o Filharmonii Warszawskiej

(35:44) Warszawskie Towarzystwo Muzyczne

(38:34) Działalność publicystyczna

(42:04) Co gdyby?

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Choć Józef Elsner był bohaterem naszego podcastu już kilkakrotnie, to pewien obszar jego twórczości pozostawał jeszcze przez nas niezbadany. Mowa o… polonezach na cztery ręce. Czy wykonywać je na fortepianie, klawesynie, a może jeszcze innym instrumencie klawiszowym? Na czym polega ich „nieoczywistość”? Jakie są ich walory artystyczne, historyczne i dydaktyczne? DNA Elsnerowskich polonezów zbadali dla nas Magdalena Bąk i Jerzy Michał Wardęski, czyli Klaviduo – duet klawesynistów , który powstał z myślą o propagowaniu muzyki polskiej, w szczególności dzieł kompozytorów mniej znanych, których twórczość stopniowo ulega zapomnieniu.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(00:58) Początek rozmowy

(03:06) Klawesyn czy fortepian

(05:39) Dlaczego Elsner

(08:03) Cała gama ostrych barw

(11:06) Ad fontes

(14:08) Poza skalą

(16:51) Z humorem...

(19:49) Logistyka na 4 ręce

(23:02) Praktyka czasów

(25:18) Polonezy nieoczywiste

(29:10) Mistrz i uczeń

(33:22) Orkiestrowość i intymność

(37:20) Śpiewność klawesynu?

(40:39) Polonezy Elsnera w dydaktyce

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: F. Lessel, Fuga op. 11 na fortepian na cztery ręce: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/fuga-op-11,franciszek-lessel,25299,ksiegarnia.htm

Bohaterami tego odcinka będą dwaj kompozytorzy i pedagodzy – pianiści, których utwory posiadają niewątpliwą wartość dydaktyczną. Choć dzieli ich prawie 60 lat, to łączy znacznie więcej. Poza wspólnym gatunkiem muzycznym, po który chętnie sięgali, obu łączy także postać Chopina i stosunek do niego, choć tylko pierwszy z nich miał okazję go poznać. Mowa o Józefie Nowakowskim i Henryku Pachulskim.

Gościem podcastu jest Marek Szlezer – pianista, pedagog, specjalista od kompozytorów zapomnianych. Ukończył z odznaczeniem studia w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie prof. Ewy Bukojemskiej oraz Chapelle Musicale Reine Elizabeth w Brukseli. Obecnie prowadzi własną klasę na Akademii Muzycznej im. K. Pendereckiego w Krakowie, gdzie jest zatrudniony na stanowisku kierownika Katedry Fortepianu.

Jest ceniony za swoje interpretacje dzieł Fryderyka Chopina: otrzymał m.in I miejsce w konkursie stypendialnym Towarzystwa im. F. Chopina w Warszawie, III na Międzynarodowym Konkursie chopinowskim w Mariańskich Łaźniach, nagrodę specjalną Wydania Narodowego Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina a także wiele innych nagród na renomowanych międzynarodowych konkursach pianistycznych. Występował w takich salach jak: Carnegie Hall, Concertgebouw, Palais des Beaux-Arts, Wigmore Hall, St. Martin-in-the-fields, Salle Cortot, Seoul Arts Center, NCPA w Mumbaju i Palacio de Bellas Artes w Meksyku. Jest aktywnie zaangażowany w promocję muzyki polskiej w kraju i zagranicą dokonując licznych odkryć i prawykonań utworów kompozytorów polskich XIX i XX wieku.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:08) Początek rozmowy

(02:38) Józef Nowakowski – uczeń Elsnera

(05:38) II Symfonia

(07:00) 12 etiud

(11:40) Hommage dla Chopina

(13:46) Wartość dydaktyczna

(17:14) Étude-trille i podręcznik gry na fortepianie

(21:31) Henryk Pachulski

(24:54) Nowoczesna pianistyka

(28:34) Wydania i wznowienia

(30:51) Recepcja i rezonans

(35:17) Preludia i transkrypcje

(38:12) Działalność pedagogiczna

(40:06) Pachulscy i Nadieżda von Meck

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: J. Nowakowski, „Étude-trille” op. 53: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/tude-trille-op-53,jozef-nowakowski,25468,ksiegarnia.htm

Pachulski, „Etiudy na fortepian” z. 1: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/etiudy,henryk-pachulski,25150,ksiegarnia.htm

Sztuka i pieniądze – często przeciwstawiamy sobie te dwie rzeczy. Czy słusznie? W dzisiejszym odcinku o relacjach między polską muzyką XIX wieku a sytuacją ekonomiczną pod zaborami opowiada Paweł Siechowicz – muzykolog, tłumacz, krytyk i edukator muzyczny, starszy asystent w macierzystym Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na interdyscyplinarnych obszarach wyznaczanych koniunkcjami: muzyka i ekonomia, muzyka i malarstwo, muzyka i literatura oraz muzyka i natura.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

00:00 Wprowadzenie

02:37 Ekonomia i estetyka

05:35 Prozaiczne kulisy twórczości

08:33 Antreprener pod zaborami

11:21 Dwóch Fryderyków

13:45 Strategie ekonomiczne kompozytorów

16:30 Ojciec nie tylko opery

18:22 Pod prąd i u podstaw

22:44 Panorama melomana

25:45 Marka artystyczna

28:42 Artysta-kapitalista

30:28 Kapitał symboliczny

33:24 Podwójne życia kompozytorów

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Z księgarni PWM: S. Moniuszko, „Śpiewnik domowy” z. 1: https://pwm.com.pl/pl/sklep/publikacja/spiewnik-domowy,stanislaw-moniuszko,13729,ksiegarnia.htm

II Symfonia Karola Szymanowskiego to dzieło, które skrywa wiele tajemnic. Jak naprawdę wyglądała pierwotna wersja tej symfonii i ile miała części? Jaką rolę w jej powstaniu pełnił Grzegorz Fitelberg? W jaki sposób po blisko 90 latach zyskała drugie życie? Na te pytania odpowie osoba, która najwięcej wie o Karolu Szymanowskim, czyli red. Teresa Chylińska, która poświęciła temu kompozytorowi całe zawodowe życie. W 1953 ukończyła studia muzykologiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, w latach 1954–1989 pracowała w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. Jest redaktorem naukowym edycji źródłowo-krytycznej dzieł Szymanowskiego wydanej nakładem PWM. Opracowała korespondencję kompozytora, wydała też monografię „Karol Szymanowski i jego epoka”, a także książki „Karol Szymanowski. Romans, którego nie było? Między Tymoszówką i Wierzbówką” i „Jak Karol Szymanowski pisał książkę o sobie”.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:09) Początek rozmowy

(04:10) Muzyka w powojennym Krakowie

(09:43) Symfonia, jakiej nie było

(13:41) Miał mądrości

(15:19) Prawdziwy Szymanowski

(21:06) Które puzzle wyrzucić

(25:09) Jak skończę kompozycję...

(31:47) Powrót do Polski

(35:55) Ojciec chrzestny

(40:59) Bez retuszu

(44:17) Charakter dokumentarny

(50:42) Komórka macierzysta

(53:29) Drugie życie II Symfonii

(57:13) Jak Szymanowski pisał książkę o sobie

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W 1905 r., wspólnie z Karolem Szymanowskim, Grzegorzem Fitelbergiem i Apolinarym Szeluto, założył Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich – ugrupowanie działające na rzecz promocji nowej muzyki polskiej za granicą. Jakim był kompozytorem, w jakim stylu tworzył, jaki instrument był dla niego podstawowym środkiem wyrazu? I wreszcie – czy dziś możemy wykorzystywać jego utwory do celów dydaktycznych? Na te i inne pytania, poświęcone Ludomirowi Różyckiemu, odpowiemy w tym odcinku podcastu.

Gościem jest pianista Grzegorz Mania. Absolwent Akademii Muzycznej w klasie prof. Stefana Wojtasa i Guildhall School of Music and Drama w Londynie. W 2017 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim uzyskał tytuł doktora nauk prawnych za pracę poświęconą muzyce w prawie autorskim, przygotowaną pod kierunkiem prof. dr hab. Janusza Barty.  Jako solista i kameralista występował w kraju i za granicą, koncertując m.in. w Filharmonii Krakowskiej, Zielonogórskiej, NOSPR, St. Martin in the Fields w Londynie, a także w Operze oraz Konserwatorium Muzycznym w Hanoi (Wietnam). Występował m.in. podczas Festiwalu „Emanacje” oraz Dni Muzyki Feliksa Mendelssohna. Regularnie koncertuje w Wielkiej Brytanii, wykonując repertuar solowy i kameralny, koncertował także we Francji, w Norwegii, Austrii, Włoszech, Islandii, Izraelu.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:47) Skazany na fortepian

(06:51) Skupiony na komponowaniu

(08:52) Muzyczny dramaturg

(11:25) W ogniu krytyki

(15:16) Symfonika, balet, opery

(20:45) Fortepian u źródła

(24:10) Formy i inspiracje

(28:55) Przychodzi Różycki do Straussa...

(30:57) Inspiracje malarskie

(34:00) Muzyczna pocztówka z Italii

(36:32) Różycki impresjonistyczny

(38:41) Chłonąć cały świat

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Burzliwa i trudna historia Polski sprawiła, że wiele muzycznych dzieł zaginęło bez śladu. Szczęśliwie nawet po wielu latach zdarzają się odkrycia czy nieoczekiwane powroty. O takim właśnie powrocie, a może o nowym otwarciu dla „Koncertu skrzypcowego” Ludomira Różyckiego, rozmawiamy z Januszem Wawrowskim – skrzypkiem, wykładowcą Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie, dyrektorem artystycznym międzynarodowych festiwali i laureatem nagrody Fryderyk w latach 2017 oraz 2019. Za wybitną działalność artystyczną i społeczną został uhonorowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego medalem Zasłużony dla Kultury Polskiej. Na swoim koncie ma nominację do nagrody „Koryfeusz Muzyki Polskiej” w kategorii „Osobowość Roku” 2018 i statuetkę Norwida 2019. Gra na skrzypcach Antonio Stradivariego z 1685 roku.

Rozmawia Agata Kwiecińska.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:45) Skrzypce w twórczości Różyckiego

(06:01) Prace rekonstrukcyjne

(08:49) Życiowe zakręty

(11:30) Różycki po królewsku

(14:58) DNA muzyki Różyckiego

(18:09) Na szersze wody

(23:00) Karłowicz 2.0

(25:16) Promujmy muzykę polską

(28:30) Nagrania i nuty

(31:31) Poszukiwania repertuarowe

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

„Działalność swą rozpoczął w czasach, kiedy rozległe ugory naszej gleby muzycznej zdawały się błagać same o uprawę, muskane drażniącym promieniem świetlanej Chopina. […] Potrzeba było zastępu pracowników, wzbogaconych środkami talentu, wiedzy i woli. Jednym z największych przodowników tego tak potrzebnego zastępu stał się […] Żeleński – oracz tej gleby wytrwały, z ukochaniem i świadomością swych celów ziarno siejący” – tak pisał o nim Felicjan Szopski, jego uczeń i autor pierwszej poświęconej mu monografii, wydanej w 1928 roku. Tematem dzisiejszego odcinka będzie jeden z zapomnianych mistrzów polskiej muzyki XIX wieku – Władysław Żeleński.

Z Pawłem Bieniem rozmawia Sulamita Ślubowska – skrzypaczka (solistka i kameralistka), absolwentka Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w klasie prof. Szymona Krzeszowca, w której obecnie pracuje jako wykładowczyni akademicka. Zdobywczyni m.in. I nagrody na XIII Międzynarodowym Konkursie Skrzypcowym Młody Paganini; w roku 2022 została nominowana do prestiżowej nagrody „Koryfeusze Muzyki Polskiej” w kategorii Odkrycie Roku. Prymariuszka Equilibrium String Quartet – zespołu koncentrującego się na przywracaniu do życia (z uwzględnieniem historycznych praktyk wykonawczych i we współpracy z muzykologami) zapomnianych utworów okresu Klasycyzmu i wczesnego Romantyzmu na ziemiach polskich.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(01:11) Początek rozmowy

(04:03) Od Elsnera do Żeleńskiego

(06:56) Malarskość i kolorystyka

(10:02) DNA kameralistyki Żeleńskiego

(12:29) Postęp vs nowatorstwo

(15:22) Inne obszary twórczości

(18:31) W stylu poważnym

(22:03) Narodziny interpretacji

(24:56) Muzyczne wykopaliska

(27:32) Ojciec i syn

(30:36) Moniuszko vs Żeleński

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Odcinek dla tych, którzy ostatnią rozmową o kameralistyce Józefa Elsnera rozbudzili swój apetyt na tego kompozytora – ale także dla tych, którzy jeszcze Elsnera nie zdążyli pokochać. Dzisiaj będzie ku temu wspaniała sposobność.

Gościem podcastu jest dr Jakub Chachulski, adiunkt w Zakładzie Muzykologii Instytutu Sztuki PAN, członek zespołu redakcyjnego Monumenta Musicae in Polonia. Zajmuje się w pierwszym rzędzie twórczością operową Józefa Elsnera. Wykształcony jako muzyk wykonawca, absolwent Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie organów prof. Magdaleny Czajki, doktoryzował się tamże na podstawie pracy „Transkrypcja jako pełnoprawna forma konkretyzacji wykonawczej barokowego dzieła muzycznego: przypadek organowego wykonania klawesynowych Toccat BWV 910-916 Jana Sebastiana Bacha”. Studiował także filozofię na Uniwersytecie Warszawskim. Autor tekstów z zakresu estetyki muzycznej i filozofii muzyki.

Rozmawia Paweł Bień.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:05) Polska tradycja operowych adaptacji

(05:44) Wykształcić operę polską

(08:57) Orientalizm po polsku

(11:58) Wątki mitologiczne

(14:43) Singspiel znad Wisły

(17:34) Operowy mediewalizm

(20:59) Moment przełomowy – „Król Łokietek”

(23:32) „Jagiełło w Tenczynie”

(27:24) Recepcja i (auto)recenzje

(29:48) Opery Elsnera poza Warszawą

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Śledząc skomplikowane i bogate DNA naszej muzyki, ponownie przyglądamy się postaci Józefa Elsnera – kompozytora, krytyka muzycznego, przedsiębiorcy i pedagoga, nauczyciela m.in. Fryderyka Chopina, Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego i Józefa Krogulskiego. W jego bogatym dorobku kompozytorskim, obok utworów liturgicznych, scenicznych i orkiestrowych, znajdziemy wiele kompozycji kameralnych –w tym pierwsze zachowane na ziemiach polskich kwartety smyczkowe.

O ojcu polskiej kameralistyki opowiada Karolina Kolinek-Siechowicz – redaktorka Ruchu Muzycznego, filozofka, muzykolożka, absolwentka Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim, obecnie doktorantka na Wydziale „Artes Liberales”, gdzie przygotowuje pracę doktorską poświęconą współczesnej recepcji muzyki dawnej.

Rozmawia Paweł Bień.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:40) Dzieciństwo i młodość

(06:34) Początki kariery muzycznej

(09:59) Kompozytor, krytyk, pedagog...

(14:12) Ojciec polskiej kameralistyki

(16:32) Dla wspólnego muzykowania

(19:03) Pożyczone tematy

(22:52) Podskórna polskość

(26:47) Dzieła sceniczne

(29:36) Niecodzienne obsady

(31:11) Nauczyciel mistrzów

(33:52) Recepcja twórczości

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Bohaterką tego odcinka jest postać szczególna, choć przez wiele lat właściwie (niesłusznie) zapomniana. Pierwsza w Europie zawodowa pianistka i kompozytorka, menadżerka własnej kariery, podróżniczka, matka trojga dzieci, niezwykła, pewna siebie, niezależna kobieta. Mickiewicz nazwał ją „królową tonów”, wysławiał jej talent Goethe, współcześni uważali ją niemal za boginię, a wsparcia udzielali jej najwięksi kompozytorzy, jak Cherubini i Rossini. Mowa o Marii Szymanowskiej.

O dziewiętnastowiecznej polskiej „self-made woman” opowiada Danuta Gwizdalanka – muzykolożka, autorka książek o muzyce, członkini Związku Kompozytorów Polskich. Autorka podręczników, prac poświęconych społecznym kontekstom kultury muzycznej i muzyce kameralnej oraz biografii – w tym biografii Marii Szymanowskiej, która ukazała się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego w serii Małe Monografie.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:18) Czas przemian

(06:11) Fortepian – sposób na inne życie

(10:18) Pierwsza w rodzinie

(14:17) Początki kariery

(17:26) Życie prywatne

(21:49) Mistrzyni autokreacji

(25:26) Artystka podróżująca

(28:22) W Petersburgu

(31:24) Artystka pragmatyczna

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Tropiąc DNA Muzyki Polskiej, wracamy w rewiry doskonale znane, które na dobre weszły w krwiobieg polskiej sceny muzycznej, czyli rewiry moniuszkowskie. Przewodnikiem po tym świecie będzie tenor Sebastian Mach. Ukończył studia wokalne na Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu w klasie prof. Bogdana Makala. Współpracuje m.in. z Teatrem Wielkim – Operą Narodową, Warszawską Operą Kameralną, Teatrem Wielkim w Łodzi, Polską Operą Królewską, Operą Bałtycką. W 2021 roku brał udział w prestiżowym Young Singers Project organizowanym przez Salzburger Festspiele. Laureat konkursów wokalnych; w 2019 roku na Międzynarodowym Konkursie Wokalnym „Iuventus Canti” we Vrablach (Słowacja) otrzymał I Miejsce oraz Nagrodę Specjalną Opery w Bańskiej Bystrzycy za najlepszą interpretacje utworów.

Rozmawia Paweł Bień.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:40) Moniuszko znany i nieznany

(06:55) Moniuszko polski i europejski

(09:20) Perspektywa wykonawcy

(12:33) Perspektywa słuchacza

(16:23) Gdy brak tradycji wykonawczej

(20:27) Dojrzeć do partii

(24:28) Monopol Moniuszki

(27:27) Moniuszko nie tylko poważny

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

„Ja nic nowego nie tworzę, wędruję po polskich ziemiach. Jestem natchniony duchem polskich pieśni ludowych i z nich mimo woli przelewam natchnienie do wszystkich moich dzieł” – tak skromnie o swojej twórczości mówił Stanisław Moniuszko. I to właśnie pieśni – obok oper – stanowią trzon jego dorobku. W dzisiejszym odcinku przeniesiemy się więc do świata dziewiętnastowiecznej pieśni. Dowiemy się, dlaczego świat pieśni Moniuszki nie tylko jest fascynujący, ale może nas wciągnąć do reszty.

Gościem odcinka jest mgr Magdalena Chrenkoff – teoretyk muzyki i pianistka, znawczyni pieśni, redaktorka „Najpiękniejszych pieśni Stanisława Moniuszki”, które ukazały się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego; współautorka rozdziału poświęconego pieśniom w pracy „Moniuszko. Kompendium”.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:28) Bogactwo pieśni

(05:08) Intencje i inspiracje

(08:22) Piosnki sielskie

(10:15) Pieśni przystępne dla wszystkich

(14:02) Typologia pieśni Moniuszki

(16:49) Wpływy folkloru i pieśni religijne

(20:32) Antologia poezji polskiej

(22:57) Wpływ pieśni na opery

(24:13) Wykonawstwo pieśni Moniuszki

(27:00) Następcy Moniuszki

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Trudno wyobrazić sobie kod genetyczny muzyki polskiej bez jednego z najważniejszych elementów tego łańcucha, czyli Moniuszkowskiej „Halki”. O genezie jej powstania, różnicach między wersją wileńską a wersją warszawską, recepcji, reinterpretacjach i o tym, ile w „Halce” góralskości, ile polskości, a ile uniwersalnego człowieczeństwa, opowie dr Marcin Bogucki. Absolwent kulturoznawstwa, historii sztuki i muzykologii, adiunkt w Instytucie Kultury Polskiej UW. Obronił pracę doktorską dotyczącą związków opery i szaleństwa w epoce nowoczesnej. Jego zainteresowania badawcze skupiają się wokół kulturowej historii muzyki oraz reżyserii operowej.

Rozmawia Paweł Bień.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:18) Pierwsze poważne dzieło

(06:37) Recepcja w Wilnie i Warszawie

(10:11) „Halka” u cenzora

(13:28) Z dwóch do czterech aktów

(15:09) „Halka” hitem

(19:43) Dwudziestowieczne odczytania

(22:39) Oblicza „Halki”

(26:16) „Halka Haiti”

(29:20) Polskość i uniwersalność

(32:46) „Halka” widowiskowa

Polonez, mazur, krakowiak, oberek i kujawiak tworzą kanon polskich tańców narodowych. W tej rozmowie spróbujemy wskazać od kiedy możemy mówić o fenomenie polskich tańców narodowych i kiedy owe pięć tańców zaczęto przypisywać do dziedzictwa kultury polskiej. Wskażemy czynniki, które wpływały na zwiększanie popularności, bądź spadek zainteresowania danym gatunkiem. Opowiemy też jak ewoluowała twórczość kompozytorska wokół wymienionych tańców.

Gościem odcinka jest dr hab. Tomasz Nowak – kierownik Katedry Muzykologii Systematycznej i Kulturowej w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego. Aktywnie współtworzy i działa w środowiskach tanecznych w kraju i zagranicą. Jest członkiem Rady Programowej ds. Tańca Instytutu Muzyki i Tańca. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Rozmawia Mariusz Gradowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:45) Tańce narodowe przed rozbiorami

(06:53) Pod zaborami. Polonez

(08:34) Mazur i krakowiak

(11:16) Wpływy Romantyzmu

(16:06) Oberek i kujawiak

(19:16) Polonez użytkowy

(23:27) Polonez wirtuozowski

(25:26) Ewolucja mazura

(28:31) Triumf mazura

(31:44) Tradycja i stylizacja

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Kto po śmierci Chopina pierwszy o nim pisał? Kto kłócił się o jego znaczenie w  historii muzyki? Kto chciał go zawłaszczyć, a kto wynosił na piedestał? Tematem odcinka są XIX-wieczni polscy biografowie Chopina.

Gościem podcastu jest prof. dr hab. Magdalena Dziadek – muzykolog i teoretyk muzyki, wykładowczyni Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka przekrojowej monografii poświęconej dziewiętnastowiecznym polskim biografom Chopina, a także opiekunka działu wykonawców z XIX i XX wieku Encyklopedii Muzycznej Polskiego Wydawnictwa Muzycznego.

Rozmawia Mateusz Borkowski.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(03:06) Pionierskie działania

(06:05) Pierwsze polskie monografie – Karasowski i Szulc

(08:58) Anegdoty, wspomnienia, kontrowersje

(11:53) Chopin narodowy – Stanisław Tarnowski

(13:55) Chopin wieszcz – Stanisław Przybyszewski

(17:00) Czysta biografia – Ferdynand Hoesick

(19:19) Awantura o George Sand

(23:20) Badania nad listami Chopina

(24:43) Moniuszko versus Kraszewski

(28:31) Brak „szkoły chopinowskiej”

(32:24) Mit o Chopinie

(34:53) Niecks, Noskowski, Żeleński

(37:24) Współczesne ujęcia

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Człowiek wielu talentów – kompozytor, pianista, pedagog, prawnik, publicysta i tłumacz… Bliski przyjaciel, uczeń, a także kopista i osobisty sekretarz Fryderyka Chopina. Niespokojny duch, człowiek łączący w sobie cechy – jak mogłoby się wydawać –  wręcz sprzeczne. A przy tym wszystkim niestety postać zupełnie zapomniana. Mowa o Julianie Fontanie.

Gościem odcinka jest Marek Łuszczyk – socjolog, historyk specjalizujący się w XIX w., wieloletni współpracownik Muzeum Fryderyka Chopina przy NIFC w Warszawie.

Rozmawia Paweł Bień.

Spis treści

(00:00) Wprowadzenie

(02:57) Rodzina Fontanów

(05:42) Burzliwy życiorys

(08:03) Pianista na emigracji

(11:48) Przyjaciel i sekretarz Chopina

(15:43) Stany Zjednoczone i Kuba

(19:29) Powrót do Europy

(21:42) Po śmierci Chopina

(24:55) Schyłek życia

(26:50) Działalność pisarska

(30:23) Wigilia 1869

(33:49) Niespokojny duch

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.