Explorez tous les épisodes du podcast De Universiteit van Nederland Podcast

Wie bepaalt eigenlijk welke vragen de wetenschap onderzoekt en wiens kennis meetelt? Lange tijd was wetenschap een gesloten wereld, waarbij de samenleving aan de zijlijn stond. Maar dat verandert: steeds vaker werken wetenschappers samen met burgers en krijgen ook hun kennis en ervaringen een plek in het onderzoek. Onderzoeker wetenschapscommunicatie Tessa Roedema van de Vrije Universiteit Amsterdam neemt je mee door de geschiedenis van de wetenschap. Waarom was wetenschap lange tijd vooral voor (en door) de elite? Hoe is het vertrouwen in de wetenschap veranderd? En is onderzoek samen mét burgers altijd beter?

Deze aflevering is gemaakt in het kader van de Open Access Week en mede mogelijk gemaakt door de KB Nationale Bibliotheek. Open Science maakt wetenschappelijk onderzoek toegankelijker en transparanter, zodat niet alleen wetenschappers, maar ook anderen de resultaten kunnen lezen en onderzoeken hoe die tot stand zijn gekomen. De KB zet zich in voor betere toegang tot wetenschappelijke publicaties en kennis over Open Science.

► Vind hier meer info over open science: https://www.kb.nl/over-ons/expertises/open-science

► Ook heeft de KB een pagina met tips voor je hoe je een wetenschappelijk artikel kunt vinden zonder dat je ervoor hoeft te betalen:  https://www.kb.nl/onderzoeken-vinden/open-access

Universiteit van Nederland boeken: UniversiteitvanNederland.nl/boeken

See omnystudio.com/listener for privacy information.

“Onderzoek heeft aangetoond dat…” Maar hoe weet je of dat onderzoek wel klopt? Of dat het laat zien wat er wordt beweerd? Samen met wetenschapper Michèle Nuijten van Tilburg University ontdek je hoe je zelf wetenschappelijke uitspraken kunt beoordelen. Van sensationele krantenkoppen en mogelijke belangenverstrengeling tot aan hoe Open Science wetenschappelijke kennis nog beter controleerbaar maakt.  Zodat je voortaan nét wat kritischer kijkt naar wat je online tegenkomt.

Deze aflevering is gemaakt in het kader van de Open Access Week en mede mogelijk gemaakt door de KB Nationale Bibliotheek. Open Science maakt wetenschappelijk onderzoek toegankelijker en transparanter, zodat niet alleen wetenschappers, maar ook anderen de resultaten kunnen lezen en onderzoeken hoe die tot stand zijn gekomen. De KB zet zich in voor betere toegang tot wetenschappelijke publicaties en kennis over Open Science.

► Vind hier meer info over open science: https://www.kb.nl/over-ons/expertises/open-science
► Ook heeft de KB een pagina met tips voor je hoe je een wetenschappelijk artikel kunt vinden zonder dat je ervoor hoeft te betalen:  https://www.kb.nl/onderzoeken-vinden/open-access

0:00 Is wetenschap onderzoek altijd betrouwbaar?
0:56 Hoe beoordeel je wetenschappelijk onderzoek
1:59 Stap 1: Klopt de wetenschappelijke bewering?
2:20 Is een glas rode wijn gelijk aan een uur sporten?
3:22 Waarom kent wetenschap zoveel onzekerheden en nuances
3:36 Oorzaak en gevolg: wat is het bewijs in een onderzoek
3:52 Verdrink je eerder als je ijsjes eet?
4:28 Krijg je van zonnebrand huidkanker?
5:34 Kan de wetenschap fouten maken?
6:10 Stap 2: Wie heeft er belang bij het onderzoek?
6:57 Stap 3: Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
7:12 Wat is blind en dubbelblind onderzoek? 
8:13 Hoeveel proefpersonen heb je nodig?
9:28 Stap 4: Waarom één studie niet genoeg is
9:39 Waarom moet onderzoek herhaalbaar zijn?
10:09 Krijg je van paracetamol autisme?
11:17 Wat is Open Science?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De populaire kinderpodcast Stokstaartjes is terug, bij de Universiteit van Nederland.

Kun je vrienden worden met een robot? Tuur (10) wil het graag weten. Net als Nuka (6), Fien (8) en Sam (9) heeft hij een vraag voor de wetenschap.

In het vierde seizoen van Stokstaartjes, de wetenschapspodcast voor kinderen gaat podcastmaker Wendy Bos met hen op zoek naar antwoorden. Dit seizoen draait alles om robots. In elke aflevering stelt een kind twee vragen en gaat samen met een wetenschapper op onderzoek uit.

Wendy Bos maakte de podcastserie, die honderduizenden keren is geluisterd, eerst in eigen beheer met Studio Popcorn. Vanaf dit seizoen is de podcast onderdeel van het Universiteit van Nederland Podcast Netwerk. De eerste aflevering van seizoen 4 is vanaf 16 oktober te beluisteren in alle podcastapps. Leuk om samen te doen met je kinderen!

Trailer Stokstaartjes

De vier afleveringen

1. Hoe maak je een robot? Nuka (6) probeert samen met zijn opa een robot te bouwen, maar die wil niet bewegen. Robotonderzoeker dr. Edwin Dertien (Universiteit Twente) legt in het Oyfo Techniekmuseum in Hengelo uit hoe het wel moet.

2. Hoe weet een robot wat hij moet doen? Fien (8) zag weleens een robot in een fabriek, maar wat kunnen robots nog meer? Dr. Maarten Lamers (Universiteit Leiden) vertelt hoe een robot weet wat hij moet doen. Bij TNO zien we een echte robothond aan het werk.

3. Hoe kunnen robots voor mensen zorgen? Sam (9) snapt niet zo goed hoe mensen gehecht kunnen raken aan een apparaat. En hoe weet een robot hoe jij je voelt? Prof. dr. Soumaya Ben Allouch legt het uit. In een verpleeghuis van Kennemerhart in Bentveld vertelt mevrouw Dien hoe zorgrobot Tessa haar helpt.

4. Kun je vrienden worden met een robot? Tuur (10) heeft zelf al een robot gebouwd. Hij wil weten of robots en AI de wereld kunnen overnemen, en of een robot je vriend kan zijn. En andersom: kan een robot ook vriendschap voelen? Met dr. Maarten Lamers (Universiteit Leiden) en dr. Anouk Neerincx (Hogeschool Utrecht) zoekt hij het uit, samen met robot Maatje in NEMO Science Museum.

Over Stokstaartjes

Stokstaartjes is een wetenschapspodcast voor kinderen, gemaakt door Wendy Bos en Studio Popcorn. Kinderen stellen de vragen, wetenschappers geven antwoord. Het vierde seizoen is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland en kwam tot stand met steun van het Landelijk Overleg Bèta-decanen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een soa-test is geen feestje... En heb je de test achter de rug, dan begint het wachten op de uitslag. Maar wat als je al binnen een halfuur weet waar je aan toe bent? Onderzoeker Yosta de Stigter van de TU Eindhoven werkt aan zo’n snelle test. Haar inspiratie: een lichtgevende diepzeegarnaal met een bijzonder trucje. Dat trucje kan de sleutel zijn tot snellere diagnoses, ook bij andere infectieziekten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lekker een dagje naar de sauna om heerlijk te ontspannen, of is het stiekem ook een training voor je hart en bloedvaten? Bewegingswetenschapper Veerle de Haan van de Universiteit Maastricht onderzoekt hoe ons lichaam reageert op extreme warmte en kou. Finse studies suggereren dat saunabezoeken goed kunnen zijn voor je hart en bloedvaten, en vinden zelfs een verband met een lager risico op dementie. 

Ook gezondheidsgoeroes zweren bij koude baden en extreme hitte, maar wat zegt de wetenschap daar eigenlijk over? Want terwijl jij in de sauna zit te ontspannen, draait je lichaam op volle toeren om oververhitting te voorkomen. Zijn zulke extreme temperaturen dan wel goed voor je? Bekijk de video en ontdek wat de wetenschap zegt: voortaan vaker de sauna in, of kun je die relaxdag toch maar beter overslaan?

0:00 Is de sauna goed voor je? 
0:49 Is hitte goed voor je lichaam?
1:26 Wat is onze comfortzone qua temperatuur?
2:29 Hoe houdt je lichaam zichzelf koel tijdens hitte?
3:08 Waarom zetten je bloedvaten uit bij hitte?
4:00 Zo kan je je hartspier en bloedvaten trainen tegen veroudering
5:13 Hoe houdt je lichaam warmte vast?
5:40 Is hitte of kou beter voor je lichaam?
6:12 Zorgt de sauna voor een verlaagd risico op hart- en vaatziekten en dementie? 
7:31 Hoe kan de sauna helpen bij overgewicht en suikerziekte?
8:54 Wanneer kan je beter niet naar de sauna gaan?
9:43 Kan de sauna invloed hebben op je vruchtbaarheid? 
10:20 Is na het sporten naar de sauna gaan goed voor je?
11:26 Tips voor naar de sauna gaan 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is de tweede aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️.
Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a

PFAS zijn 'eeuwige chemicaliën': ze breken nauwelijks af en zijn slecht voor mens en milieu. Maar wat als champignons ze gewoon kunnen opruimen? In deze aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met microbioloog Brigitte van Brenk over champignonsubstraat: afval van de champignonkweker dat vervuild water en grond mogelijk kan schoonmaken. Hoe werkt dat? En waarom rent Brigitte op vrijdagavond terug naar het lab? Luister mee!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Software zit overal in: in je elektrische tandenborstel, je auto, de trein, een pacemaker. Maar wat als die software iets gaat doen wat je niet wilt? In deze aflevering vertelt hoogleraar informatica Jan Friso Groote (TU Eindhoven) over verborgen functies in software waarmee de fabrikant een apparaat op afstand of op een vooraf bepaald moment anders kan laten werken, of helemaal kan uitschakelen. Je hoort over treinen die na onderhoud bij een concurrent niet meer willen rijden en auto’s die op slinkse wijze emissietesten omzeilen. Maar ook over de gevaren als zulke technieken op grotere schaal worden ingezet, bijvoorbeeld bij conflicten tussen landen. Én wat we kunnen doen om onszelf daartegen te beschermen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zwarte gaten blijven een mysterie in ons heelal: van hoe ze ontstaan tot wat er in zit. Sterrenkundige Daniëlle Pieterse is vooral geïnteresseerd in de allereerste seconde van de vorming, na een botsing van twee sterren. In die ‘geboortekamer’ van zwarte gaten, ligt een schat aan informatie verborgen die tot nu toe onbereikbaar bleef. Maar met nieuwe methoden en de hulp van mensen over de hele wereld, hoopt Daniëlle te voorspellen waar het volgende zwarte gat gaat ontstaan, om zo voor het eerst mee te kijken.

De link naar de Black Hole Finder app: https://www.blackholefinder.org/ 

Het onderzoek over de vorming van zwarte gaten is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl

0:00 De geboorte van een zwart gat
0:33 Hoe kun jij helpen een zwart gat te vinden?
1:25 Waar is een ster van gemaakt?
2:10 Hoe komen sterren tot hun eind?
2:32 Wat is een ‘supernova-explosie’?
2:54 Waar en wanneer ontstaat een zwart gat?
3:19 Wat is een neutronenster?
4:00 Wat zijn zwaartekrachtsgolven?
4:37 Hoe kunnen we voorspellen waar een zwart gat ontstaat?
5:26 Hoe kan jij via een app helpen een zwart gat te vinden?
7:04 Waarom moet de geboorte van een zwart gat snel worden gevonden?
7:49 Waarom is er nog geen geboorte van een zwart gat gevonden?
8:47 Hoe ontstaat goud in de ruimte?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is de allereerste aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️.
Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a

Net als wij doen apen dingen die nergens toe leiden. Bijvoorbeeld: grassprietjes in hun oren steken, soms uren per dag. In deze eerste aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met primatenonderzoeker Edwin van Leeuwen over het ogenschijnlijk nutteloze gedrag van chimpansees. Waarom begon één aap ermee, en waarom deed de rest van de groep ineens mee? En is nutteloos gedrag misschien toch ergens goed voor? Luister mee!

In de serie Atomen Enzo duik je in hét epicentrum van betabreinen (Universiteit Utrecht). Daar werkt één man die daar niks te zoeken heeft. Florian Helinski is een Alfaman, op zoek naar antwoorden in een Bètawereld. Natuur en scheikunde liet hij op de middelbare school zo snel mogelijk vallen. Op zijn eindlijst prijkte een 4 voor het verplichte vak wiskunde. Had hij er misschien meer uit kunnen halen? In de podcast reeks Atomen Enzo grijpt Helinski zijn laatste kans en krijgt antwoorden op vragen die al lang gesteld zijn. Want als hij het begrijpt dan begrijp jij het ook ... waarschijnlijk. Gaat t ‘m lukken? En blijkt hij uiteindelijk toch een bètaman gevangen in een alfabrein? ⚛️

Atomen Enzo is een podcast van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Nederland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeeseks: terwijl jij lekker op het water ronddobbert, maken zeedieren er onder water een wild feestje van. In deze aflevering duik je met paleontoloog Yanell Braumuller (Universiteit Leiden) naar het allerdiepste punt van de zee. Onderweg leer je over zwangere mannetjesvissen, orgies van zeepokken, wormen die zwaardvechten met hun penis en een diepzeevis die letterlijk zijn hoofd verliest voor de liefde. Wat de wetenschap daaraan heeft, hoor je in deze aflevering!

Meer verrassende biologie, verteld door Yanell? Bekijk hier onze andere video’s:

• Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar? En nog vijf andere vragen over evolutie!
  https://youtu.be/aujQYlQiniI?si=KowZZ7-6udJGExT4  
• Hoor jij bij de 20% met dit evolutionaire kenmerk?
  https://youtu.be/pmBff4iLqXc?si=Hmu2YvXrpqR5yiKd  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is het normaal dat je je na de dood van een dierbare niet per se verdrietig voelt? Kun je eigenlijk ziek worden van rouw? En rouwden mensen vroeger anders dan nu? In deze aflevering beantwoordt rouwprofessor Lonneke Lenferink (Universiteit Twente/Rijksuniversiteit Groningen) vijf van jullie gestelde vragen over rouw. Of het nu gaat over hoe je iemand het beste kunt steunen die rouwt, of je ook om iets anders dan een persoon kunt rouwen, of hoe kinderen anders rouwen dan volwassenen: na deze video begrijp jij een stuk beter wat rouw eigenlijk met je doet. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lonneke nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? Luister onze eerdere podcast met Lonneke Lenferink: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/rouwen-zonder-huilen-heel-normaal-dit-is-waarom

 *Meer wetenschap?* Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ Check onze podcast in je favoriete podcast-app. Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL *Wil je meer weten over onze stichting?* ► http://www.universiteitvannederland.nl/ Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

*Over de Universiteit van Nederland:* Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland. Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op info@universiteitvannederland.nl.

0:00 Jullie 5 vragen over rouw!
0:15 Wat kan je doen voor iemand die rouwt?
1:15 Hoe kan je diegenen ondersteunen?
1:32 Kan je ziek worden van rouw?
2:20 Fysiek ziek worden van rouw
2:55 Hoe rouwden mensen vroeger?
3:35 Konden we vroeger beter rouwen?
3:46 Kun je alleen om mensen rouwen?
4:12 Verschillende soorten verlies
4:45 Rouwen kinderen anders dan volwassenen?
5:45 Wat is de meest voorkomende manier om met rouw om te gaan?
6:45 Is het normaal dat je na iemands dood niet verdrietig bent?
7:08 Onderzoek nabestaanden MH-17-ramp 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kilo zout; dat is wat de gemiddelde Nederlander jaarlijks ongemerkt te veel binnenkrijgt. Wereldwijd is zout verantwoordelijk voor maar liefst 1,65 miljoen doden per jaar. Voedingskundige Marianne Geleijnse van de Wageningen Universiteit legt uit waarom zout een gevaarlijke sluipmoordenaar is, en hoe de voedingsindustrie ons een zoutobsessie aanleert. Gelukkig is de zucht naar zout een aangeleerde smaak, wat betekent dat je er ook vanaf kan komen. Hoe? Luister de podcast zodat je zonder smaakverlies succesvol kunt ontzouten!

Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-en-natrium.aspx

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe vaak heb jij al gezegd: “Nou, wat toevallig dat wij elkaar hier tegenkomen!”? Toevallig ontmoetingen lijken willekeurig, maar dat zijn ze niet volgens wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kan het zelfs uitrekenen: hoe vaak je mensen tegenkomt, maar ook hoe vaak je ze nét misloopt.

Om zijn formule in de praktijk te testen, lieten we zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad lopen. Benieuwd wat daaruit kwam? Kijk of luister dan deze aflevering!

Wil je weten hoe Sandjai precies tot zijn formule komt? Bekijk dan het doorgespoelde deel van de aflevering waarin hij de hele formule verder uitlegt: https://youtu.be/nEubIQin7Tk

Tool van Sandjai: https://math.vu.nl/~sbhulai/uvnl/

En vind je het leuk om zelf uit te rekenen wat de kans is dat jij een bekende tegenkomt of juist nét niet tegenkomt. Sandjai heeft de hele formule a.d.h.v. een voorbeeld hier ook nog uitgeschreven: https://drive.google.com/file/d/1SrC4mxJhwRtHRovc1ISsqjlEX8_9yyZI/view?usp=sharing

0:00 Kun je uitrekenen of je iemand wel of niet tegen kunt komen?
1:06 Wat is de kans dat je iemand tegenkomt?
2:06 Op welke afstand kun je iemand herkennen?
3:59 Hoe bereken je de kans dat je iemand kunt tegenkomen?
5:07 Hoe bereken je de relatieve snelheid?
7:51 Wat is de kans dat je één iemand tegenkomt? 
9:04 Waarom kom ik mijn ex overal tegen?
9:45 Hoe bereken je dit voor meerdere mensen? 
10:20 Hoe vaak gaan ze elkaar tegenkomen? 
11:09 Hoe kun je een kansberekening nauwkeurig maken?
12:04 Waarom speelt toeval een rol bij kansberekeningen?
12:17 Wat is de kans dat je iemand net niet tegenkomt?
14:44 Hoe wordt kansberekening toegepast in oorlogssituaties?
15:22 Hoe kan ik mijn ex ontlopen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel invloed heeft de plek waar je wieg staat op hoe je naar jezelf kijkt? Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt in zijn project Generatie Hoop hoe opgroeien in armoede of rijkdom het zelfbeeld van kinderen vormt. Want wie minder kansen krijgt, kan zichzelf ook als minder slim of talentvol gaan zien.

In deze aflevering vertelt Eddie hoe kinderen ongelijkheid al vroeg leren herkennen, hoe ze daar stereotypes aan gaan verbinden, en hoe die uiteindelijk kunnen doorwerken in hun eigen zelfbeeld. Maar óók hoe het anders kan: door kinderen op een andere manier te leren kijken naar ongelijkheid, kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind zijn talenten gaat erkennen.

Lil Scientist platform: https://kidlab.nl/project/lilscientist/.

Hoe complimenten zorgen voor een laag zelfbeeld:

• https://open.spotify.com/episode/6Fc40WMUdPqtQqbDewxnvK?go=1&sp_cid=4d5a01c724dd1a3df96c06b60e2af2de&utm_source=embed_player_p&utm_medium=desktop 
• https://www.youtube.com/watch?v=gbUeQKUP_eE

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heb je je ooit afgevraagd wat er precies met jouw stukje huid gebeurt nadat die is weggesneden bij de huisarts of dermatoloog? In deze aflevering neemt patholoog Sjors Koppes (@dr.pathologica), dé medische detective van het ziekenhuis, ons mee achter de schermen van het Erasmus MC. Hij laat zien hoe hij kwaadaardig gedrag op celniveau opspoort, en of die ene moedervlek onschuldig is of toch huidkanker. 

Meer van dit:

📲 Wil je meer pathologisch speurwerk zien van Sjors? Volg hem dan op zijn socials: @dr.pathologica

📽️ We maakten eerder een video over hoe je huidkanker herkent:  https://www.universiteitvannederland.nl/college/hoe-herken-je-huidkanker

0:00 Wat doet een patholoog eigenlijk?

1:00 Hoe begint het onderzoek naar een moedervlek?

1:15 Hoe maak je weefsel zo klein dat je het onder de microscoop kunt bekijken?

1:34 Waarom is huidweefsel net als kaas?

1:58 Vijf stappen om huid onder een microscoop te onderzoeken

3:36 Wat zie je onder de microscoop?

4:04 Welke cellen zijn belangrijk bij het opsporen van kanker?

5:05 Hoe ontstaan kankercellen?

5:39 Hoe herkent een patholoog kanker?

6:48 Hoe ontstaan uitzaaiingen?

7:23 Wat zijn carcinomen?

7:42 Wanneer is een moedervlek een melanoom?

8:12 Hoe ziet een melanoom eruit onder de microscoop?

8:38 Wanneer is een moedervlek goedaardig of kwaadaardig?

9:19 Wanneer spreken we van een melanoom?

9:51 Hoe herken je zelf een melanoom?

10:40 Wat ontdekt een patholoog nog meer? (Fillers)

11:29 Waarom is pathologie zo belangrijk?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hadden de Romeinen ook al te maken met migratie? Zeker! Uit DNA-onderzoek blijkt dat 1 op de 10 mensen in het Romeinse Rijk geboren werd op een compleet andere plek dan waar ze stierven. Best vergelijkbaar met migratiecijfers in de EU nu.

Olivier Hekster (hoogleraar Oude Geschiedenis) en Merijn Doggen (hoofdredacteur Universiteit van Nederland) kijken door de bril van de Romeinen naar de migratie van nu, live op het Best Kept Secret Festival. Waren er destijds ook al demonstraties, zoals we die nu bijvoorbeeld in Ter Apel zien? En wat kunnen we leren van een eeuwenoude brief van soldaat Apion, een migrant uit die tijd - en hoe kijken migranten van nu daar zelf naar?

En goed nieuws: dit is een voorproefje! Vanaf november draait het nieuwe seizoen van Rare Jongens helemaal om migratie. Je vindt de podcast via deze link: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=53ab4f61518e435d.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland staat bekend als wereldexpert in het beheersen van water. Maar die kracht wordt nu onze zwakte. We hebben ons landschap zo ingericht dat we water razendsnel kunnen afvoeren, maar daardoor zijn we extra kwetsbaar geworden voor droogte. Vooral op de hoge zandgronden, zoals in Brabant en de Achterhoek, wordt dat steeds duidelijker. We moeten water daarom niet alleen afvoeren, maar ook leren het langer vast te houden. Onderzoeker Bregje van der Bolt van Wageningen University legt samen met Brenda Arends van Waterschap Aa en Maas in Brabant uit hoe we dat kunnen doen en wat voor een keuzes er nodig zijn.

Het onderzoek van Bregje en de waterschappen is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl/

0:00 Waarom is Nederland wereldkampioen in water afvoeren?
0:36 Hoe krijgt Nederland een watertekort terwijl het zo vaak regent?
0:51 Hoe merken waterschappen een watertekort?
1:09 Kunnen we kampioen worden in water vasthouden?
1:29 Wordt Nederland weer drassig?
1:43 Was Nederland vroeger veel natter?
2:32 Hoe hebben we Nederland naar onze hand gezet?
2:42 Wie beheert ons watersysteem?
3:39 Hoe veranderde ons waterbeheer na de Tweede Wereldoorlog?
4:30 Wat kunnen waterschappen doen tegen droogte?
5:04 Wat zijn de gevolgen van droogte?
5:28 Waarom hebben de hoge zandgronden het meest last van de droogte?
6:09 Waarom daalt de grondwaterstand?
7:36 Hoe kunnen we tegelijkertijd wateroverlast en droogte hebben?
7:52 Hoe lossen we droogte en wateroverlast op?
8:55 Welke oplossingen werken waar?
9:40 Hoe ziet de toekomst van het Nederlandse water eruit?
12:15 Waarom moeten we leren leven met het water?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets. 

Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door.

En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen?

Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een gesprek voeren in een drukke kroeg is een topsportprestatie. In deze interactieve aflevering ontdek je het geheim van je twee oren en ervaar je zelf hoe je hersenen ruis filteren om die ene stem boven het geroezemoes uit te tillen. Neurowetenschapper Martijn Agterberg (Radboudumc) legt uit waarom horen met slechts één oor voelt als 'watertrappelen met één been' en hoe een geniale vondst bij bijen de oplossing biedt voor het cocktailparty-probleem. Zet je koptelefoon op en hoor de wetenschap zoals je die nooit eerder hoorde.

Onderzoek Martijn: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2026/beter-horen-in-elke-omgeving

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Waarom zijn mensenbaby's eigenlijk zo ontzettend hulpeloos vergeleken met andere diersoorten? Waarom zijn we in de loop van de evolutie onze vacht verloren, maar hebben we nog wel oksel- en schaamhaar? En wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit?

In deze aflevering beantwoordt Yanell Braumuller (Universiteit Leiden/Naturalis) vijf van jullie meest brandende evolutie-kijkersvragen. Of het nu gaat over de vraag of we ooit weer op vier poten gaan lopen, of vogels stiekem kleine vliegende dinosauriërs zijn, of hoe het nu écht zit met de kip en het ei: na deze video heb jij genoeg gespreksstof voor je volgende feestje.

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Yanell nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments

⬇️ Meer weten?

• 📲Volg Yanell op Instagram voor leuke content over dino’s, levende dieren, klimaat en evolutie: https://www.instagram.com/paleo_jacks/
• 📽️Waarom hebben we onze verstandskiezen nog? Bekijk onze eerdere video met Yanell! https://www.universiteitvannederland.nl/college/waarom-heb-jij-verstandskiezen-als-we-ze-toch-trekken
• 🐔Nog meer wetenschap over de kip vs het ei: https://www.youtube.com/watch?v=H17ge5BuW3M

0:00 Jouw vijf vragen over evolutie!
0:39 Waarom is de mens ergens in de evolutie zijn vacht verloren?
1:09 Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar?
1:30 Wat zijn feromonen?
1:46 Waarom hebben mannen een baard?
1:57 Waarom zijn onze baby's zo hulpeloos ten opzicht van andere dieren?
2:43 Wat zijn de voor- en nadelen van het hebben van grote hersenen?
3:12 Zijn dinosauriërs niet gewoon hele grote vogels?
3:58 Wat was er eerder? De kip of het ei?
4:26 Waarom was de kip er eerder dan het kippenei?
5:21 Is evolutie omkeerbaar?
5:42 Wat is een reversal in evolutie?
6:14 Kunnen we weer op vier poten lopen of in water gaan leven?
6:38 Moet alle evolutie perfect zijn?
7:13 Waarom evolueren dieren zich?
7:28 Wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit?
7:55 Bij welke dieren, naast de mens, zien we homoseksualiteit?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar denk jij aan bij een goede leider? Je baas, de aanvoerder van je sportteam of degene die altijd het voortouw neemt in je vriendengroep? Grote kans dat deze persoon makkelijk en vooral veel praat. We kiezen namelijk leiders vaker op basis van hoe praatgraag iemand is, in plaats van op kwaliteit. Waarom dat niet altijd even slim is - en jouw baas soms beter stil kan zijn - hoor je van Lars Tummers van de Universiteit Utrecht.

Meer lezen over het onderzoek naar leiders --> https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1048984320300369
En wil je meer lezen van Lars --> https://substack.com/@larstummers/p-193048671

Aflevering 'Hoe word jij een goede leider?' --> https://open.spotify.com/episode/4rjXjCH3IGhyhBibknJfNk?si=ef2d5fc0026543c5

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je hebt het flink warm, bent een beetje misselijk en zwalkt wat tijdens het hardlopen; tekenen van een zware work-out, of is er toch wat meer aan de hand? Bij hardloopevenementen komt het regelmatig voor dat lopers met deze klachten met spoed naar het ziekenhuis moeten en in de ernstigste gevallen komen te overlijden. Er is sprake van een hitteberoerte, een levensgevaarlijke toestand die ondanks de naam niet alleen bij hitte voorkomt. Hoe dat zit en wat je kunt doen, vertelt thermofysioloog Coen Bongers van het Radboudumc in deze aflevering.

00:00 Een hitteberoerte kan iedereen overkomen

01:05 Pil om de interne temperatuur te meten

01:52 Wat gebeurt er bij een stijgende temperatuur?

02:50 Waarom word je warm bij inspanning?

03:45 Wat zegt een stijgende temperatuur?

04:05 Hoe werkt warmte-afgifte?

04:45 Waarom koel je af door zweten?

05:38 Hoe raak je nog meer warmte kwijt?

06:26 Wat zegt een stabiele temperatuur?

06:52 Hitteberoerte alleen bij hitte?

07:50 Hitteberoerte bij fitte mensen?

08:50 Een hitteberoerte herkennen

10:42 Hitteberoerte voorkomen bij evenementen

11:30 Koelen is het sleutelwoord

12:43 Hardlopen is gezond!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Duurzaam', 'klimaatneutraal' of 'goed voor de planeet': bedrijven gebruiken steeds vaker groene claims... en 42% daarvan is misleidend of onvoldoende onderbouwd. Dit heet greenwashing. Het is verboden, maar bedrijven weten de regels soms slim te omzeilen. Vanaf september 2026 worden de regels strenger. Gaat dat echt verschil maken?

In deze aflevering hoor je klimaatadvocaat en onderzoeker Sjoerd Lopik van de Universiteit Leiden over waarom greenwashing nog zo vaak voorkomt, waar de juridische grenzen liggen en of de nieuwe wet daar verandering in kan brengen.

De EU-richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (ECGT): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2024/825/oj?locale=nl

Onderzoek Sjoerd: https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/sjoerd-lopik/publicaties#tab-1

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zitten er echt stukjes poep in je neus als je poep ruikt? Technisch natuurkundige Sissi de Beer van de Universiteit Twente laat zien wat er écht gebeurt als je iets ruikt. Je ontdekt hoe jouw neus in een fractie van een seconde duizenden geuren herkent én waarom wetenschappers proberen een elektronische neus te bouwen die straks misschien levens kan redden.

0:00 Wat zit er in je neus als je poep ruikt?
0:28 Hoe snel kunnen we een geur herkennen?
1:02 Hoe werkt je neus?
1:17 Waarom ruikt parfum lekker?
1:36 Welke rol speelt temperatuur bij het ruiken van een geur?
2:01 Zitten er stukjes poep in je neus, als je het ruikt?
2:30 Hoe herken je een geur?
2:59 Hoe werken receptoren?
3:43 Hoeveel soorten geurreceptoren heeft een mens?
3:54 Hoeveel geuren kunnen we herkennen?
4:29 Waarom moet je een geur eerst leren kennen?
4:59 Waarom willen we een elektrische neus bouwen?
5:26 Hoe werkt een elektronische neus?
6:02 Wat zijn nanohaartjes?
7:02 Wat kun je met een elektronische neus?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ben jij iemand die razendsnel knopen doorhakt, of heb je regelmatig last van keuzestress? Keuzes maken doen we allemaal, maar wat gebeurt er eigenlijk in je brein op het moment dat je een beslissing neemt? En waarom kan de een het beter dan de ander? 

Hersenonderzoeker Anne Urai (Universiteit Leiden) onderzoekt hoe verschillende hersengebieden samenwerken om tot een keuze te komen. Groepen hersencellen verzamelen bewijs voor verschillende opties, totdat één keuze de overhand krijgt. Wist je dat je vervolgens aan de grootte van je pupillen kunt zien hoe onzeker iemand is over een beslissing? Voor de echte twijfelaars deelt Anne ook nog praktische tips om makkelijker knopen door te hakken en met meer vertrouwen achter je keuze te staan.

Voor haar onderzoek ontving Anne Urai de Heineken Young Scientists Award for Social Sciences.

00:00 Kan jij goed kiezen? 

00:56 Wat gebeurt er in je hersenen als je een keuze maakt?

02:54 Hoe snel je brein een keuze maakt verschilt per persoon

03:58 Keuzes maken onder tijdsdruk

04:30 Mensen die ouder zijn, doen langer over keuzes 

05:38 Keuze herhalen vs wisselen 

07:10 Hoe maak je een moeilijke keuze?

07:31 Het stappenplan voor het maken van een keuze! 

09:45: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/how-to-make-big-decisions

10:04 Wanneer gebruik je een keuzematrix?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het internet is kwetsbaarder dan je misschien denkt; één programmeur liet al een keer een deel van het internet crashen, waar giganten als Netflix en Spotify last van hadden. In deze aflevering laat softwareonderzoeker Ayushi Rastogi (Rijksuniversiteit Groningen) je de wereld zien achter de apps en websites die jij elke dag gebruikt. Daar wordt namelijk wereldwijd aan gebouwd en gaat niet alleen over techniek, maar vooral ook over menselijk vertrouwen. 

Dat maakt het internet krachtig, maar is ook haar zwakte. Ayushi onderzoekt hoe we dat internet in de toekomst betrouwbaar en eerlijk voor iedereen houden. Want in een tijd waarin AI razendsnel nieuwe code genereert, maar ook onvoorspelbare fouten maakt, is dat één van de belangrijke vragen van deze tijd. 

Voor haar onderzoek ontving Ayushi Rastogi de Heineken Young Scientists Award for Natural Sciences.

Omdat veel wetenschappers die in Nederland werken Engels spreken, maar we hun onderzoek ook willen laten zien, hebben we voor het eerst in lange tijd een aflevering die deels in het Engels is. Voor wie toch liever in het Nederlands luistert, is dit de link naar de nagesynchroniseerde versie op YouTube: https://youtu.be/G1W-at8UFns.

0:00 Kan één iemand het hele internet laten crashen?
0:54 Wat is het internet?
1:19 Hoe werkt programmeertaal?
1:46 Wie werkt er aan het internet?
1:53 Hoe werkt open source software?
2:26 Wat gebeurt er als een programmeur bepaalde codes weghaalt?
3:48 Kunnen programmeurs niet elke keer zelf hun code schrijven?
4:38 Wat zijn gate keepers in programmeren?
5:16 Wat gebeurde er tijdens de laatste grote wereldwijde IT-storing?
6:01 Wat is het Blue Screen of Death (BSoD)?
6:10 Waarom maakt het uit wie software ontwikkelt?
7:15 Waarom is er ongelijkheid tussen mannelijke en vrouwelijke ontwikkelaars?
8:08 Wat gebeurt er als AI onze codes gaat schrijven?

Benieuwd naar de studies die Ayushi noemt? Je vindt ze hier: 

1. Article on how self-tracking apps exclude women https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/12/how-self-tracking-apps-exclude-women/383673/
2. Study showing how factors influencing the decision to accept or reject incoming software changes are both technical and social. https://doi.org/10.1109/TSE.2022.3165056 and https://arxiv.org/pdf/2106.01885
3. Study showing how contributions from women are evaluated in comparison to their male counterparts: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.111
4. Similar differences were seen across geographical location https://doi.org/10.1145/3239235.3240504
5. Humans are likely to miss errors AI introduces: https://doi.org/10.48550/arXiv.2607.08885 and https://doi.org/10.1109/CHASE66643.2025.00016
6. Future of human-AI collaboration: https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.112699
7. Balancing Speed, Reliability, and Fairness: https://doi.org/10.1145/3786583.3786888 and https://doi.org/10.1145/3757060 and https://doi.org/10.1007/s10664-023-10401-z

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een financiële crisis betekent vaak onzekerheid, werkloosheid en dalende huizenprijzen. Toch leiden crises ook tot nieuwe ideeën en hervormingen. Waarom is dat zo? En kunnen we voorkomen dat dezelfde fouten zich blijven herhalen? Hoogleraar economie Irene van Staveren van de Erasmus Universiteit legt het uit.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Zit de angst voor vreemdelingen eigenlijk gewoon in onze menselijke natuur? Worden we in Europa nou écht overspoeld door migranten? En waarom gaan mensen niet gewoon terug als ze hier eigenlijk ongelukkig zijn? Migratie is een hot topic in het publieke en politieke debat, en er zijn een hoop kijkersvragen binnengekomen. Saskia Bonjour doet onderzoek naar migratiepolitiek aan de Universiteit van Amsterdam en in deze video deelt zij de feiten over de immigratie naar Nederland en Europa, en legt ze uit waarom de manier waarop wij grenzen en paspoorten controleren eigenlijk relatief nieuw is.

0:00 Worden we in Europa overspoeld door migranten? 
0:41 Komen er teveel migranten naar Nederland?
1:01 Hoeveel asielzoekers komen er naar Nederland?
1:48 Hoeveel procent van de migranten is legaal in Europa?
2:00 Hebben we grip op migratie?
2:24 Zit het in onze natuur om tegen migratie te zijn?
2:59 Waarom zijn we tegen mensen van andere culturen?
3:35 Waarom zijn we eigenlijk bang voor migratie?
4:09 Waarom migreren mensen niet terug als ze ongelukkig zijn?
5:39 Is er een verschil tussen migratie binnen en buiten onze grenzen?
6:00 Is migratie van alle tijden?
6:16 Wanneer kregen we paspoorten en visums?
6:36 Wat is de natiestaat en de welvaartsstaat?
7:27 Hoe gaat migratie in de toekomst eruit zien?
7:40 Waarom migreren mensen naar Nederland?
8:33 Waarom hebben we in Nederland juist een grote vraag naar migranten?

Benieuwd naar meer over dit thema? 📽️ Eerder beantwoordden we de vraag ‘Is Nederland vol?’, check ‘m hier: https://www.universiteitvannederland.nl/college/18-miljoenste-inwoner-is-nederland-vol

🎤 Waarom spreken we eigenlijk van een ‘migratiecrisis’? Luister onze podcast hierover: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/al-jaren-minder-migratie-maar-toch-een-crisis---hoe-kan-dat 🧑‍🎓

En luister de podcast over de vraag ‘Heeft massa-immigratie Nederland rijk gemaakt?’ hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/heeft-massa-immigratie-nederland-rijk-gemaakt Meer wetenschap?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ 
Check onze podcast in je favoriete podcast-app.
Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL
TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL
Wil je meer weten over onze stichting? ► http://www.universiteitvannederland.nl/
Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

Over de Universiteit van Nederland: Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland.

Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op info@universiteitvannederland.nl.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland betalen we nauwelijks meer met cash. Maar wat gebeurt er als contant geld helemaal verdwijnt? En welke functies van cash kunnen we niet zomaar vervangen door digitaal betalen? Jurist en econoom Annelieke Mooij van Tilburg University legt uit waarom contant geld veel meer is dan een betaalmiddel.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien denk je alles te weten over de bevruchting: een eicel en een spermacel komen samen. Maar wat gebeurt er precies binnenin die cellen? Structuurbioloog Miguel Leung van het Hubrecht Instituut probeert daar achter te komen door deze minuscule cellen te bekijken onder een metershoge microscoop. Want als je weet wat zich afspeelt in bijvoorbeeld het staartje van de spermacel, dan kun je ook ontrafelen hoe onvruchtbaarheid ontstaat. En wie weet, levert dit unieke inkijkje zelfs nieuwe inzichten op voor vruchtbaarheidsbehandelingen.

Voor zijn onderzoek ontving Miguel Leung de Heineken Young Scientists Award for Medical/Biomedical Sciences.

Toch liever in het Nederlands luisteren? Dan vind je hier de nagesynchroniseerde versie: https://youtu.be/7rm7H_uCEOU

00:00 Onvruchtbaarheid verhelpen?

00:46 Hoe bekijk je een cel?

01:36 Hoe werkt een cel?

02:43 Wat zijn eiwitten?

03:43 Oplossen van de eiwit-puzzel.

04:06 Cellen voorbereiden voor de microscoop

06:31 De cel écht bekijken 07:14 De afbeelding is een beeld vol ruis…

07:50 150 eiwitten zijn belangrijk bij de staart van een spermacel

08:49 Wat betekent dit voor de toekomst?

09:43 Waarom is fundamenteel onderzoek belangrijk?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Je doet het misschien elke week, of jouw conflictvermijdende karakter gaat het liever uit de weg: ruziemaken. Toch is ruziemaken soms juist goed. Maar wat is dan de beste manier om het te doen? Is er überhaupt wel één manier? Om dat te onderzoeken gaan Damiaan en Sophie met de billen bloot en bellen ze hun partners op. Hoe brengen zij het er eigenlijk vanaf? En ligt dat in lijn met de wetenschap?

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een studieschuld voelt soms als een enorme last. Maar is dat wel terecht? Wat betekent een studieschuld voor je kansen op een huis, je toekomstige inkomen en het krijgen van kinderen? Onderzoeker en docent economie Kim Fairley van de Radboud Universiteit legt uit hoe het echt zit en waarom deze schuld ook een investering kan zijn.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcastapp.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je het nieuws volgt, lijkt de relatie tussen Joden en moslims vooral uit conflict te bestaan. Maar klopt dat ook als je honderden jaren teruggaat? Historicus en religiewetenschapper Yusuf Çelik van de Vrije Universiteit Amsterdam gebruikt AI om duizenden historische teksten te doorzoeken en stuit op verrassende verhalen die een ander perspectief geven. Zo vindt hij verhalen waarin Joden en moslims niet tegenover elkaar staan, maar juist samenwerken en elkaar vertrouwen. Welke geschiedenis kennen we eigenlijk níét? Voor zijn onderzoek ontving Yusuf Çelik de Heineken Young Scientists Award for Humanities.

00:00 Terug in de geschiedenis voor beter begrip

01:28 Is de Davidster Joods of islamitisch?

02:27 Hoe leest AI twee miljard woorden?

03:37 Hebben moslims een afkeer van honden?

05:31 Standpunten kunnen veranderd worden

06:10 Hoe kijken moslims naar vrouwen?

08:15 Wat dappere vrouwen uit de geschiedenis laten zien

09:16 Zit Jodenhaat in de cultuur van moslims?

11:43 Conflict is niet het hele plaatje

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. 
Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is bronwater uit een fles beter dan een glas kraanwater? Waarom horen we steeds vaker over de poepbacterie in ons drinkwater? En moeten we ons eigenlijk zorgen maken dat ons drinkwater ooit opraakt? Er gaan een hoop vragen de ronde over de kwaliteit van ons drinkwater. 

Doris van Halem (Hoogleraar Drinkwaterkwaliteit en Zuivering aan de Technische Universiteit Delft) checkt in deze aflevering de feiten over ons watersysteem (zoals de zin en onzin van waterfilters voor thuis) en legt uit waarom we niet zomaar de Noordzee kunnen gebruiken voor ons drinkwater. 

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Doris nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments.

Benieuwd naar meer? Bekijk onze eerdere video’s over water!
🚿 Krijgen we een watercrisis?
🌊 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?

0:15 Is fleswater beter dan kraanwater?
0:32 Wat is het verschil tussen mineraalwater en bronwater?
1:21 Komen er microplastics vrij bij het drinken van flessenwater?
1:33 Is het water in Nederland betrouwbaar?
2:10 Moet ik écht mijn water koken als er een bacterie is gevonden?
2:59 Moet ik een thuisfilter nemen voor mijn kraanwater?
3:37 Waarom smaakt kraanwater op sommige plaatsen zoeter dan op andere plaatsen?
3:53 Wat is het verschil tussen hard en zacht water?
4:34 Hoe kan het dat water in het buitenland naar chloor smaakt?
5:30 Moet ik me zorgen maken dat het drinkwater op raakt?
6:30 Hoe goed is het Nederlandse drinkwatersysteem tijdens droogte?
7:18 Waarom kunnen we geen drinkwater van zeewater maken?
7:42 Wat is (omgekeerde) osmose?
8:42 Wat zijn de nadelen van drinkwater uit de Noordzee?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier naar onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Hebben jouw dromen een diepere betekenis? Of zijn ze niet meer dan wat ruis in je slapende brein? In deze aflevering duiken we in de wetenschap achter dromen. Hoe kijken neurowetenschappers en psychologen naar iets dat zo mysterieus en ongrijpbaar is? 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een veelgebruikte zoekopdracht op Google: wat is het nut van wespen? Uit onderzoek blijkt dat de wesp zelfs een van de meest gehate insecten wereldwijd is. Toch zijn wespen volgens entomoloog Marcel Dicke (Wageningen University) veel belangrijker dan de meeste mensen denken. In deze aflevering vertelt hij hoe wespen een compleet ecosysteem overeind houden, waarom ze ineens op je cola duiken en waarom een wesp slaan het domste is wat je kunt doen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een beat die je laat ontspannen, focussen, beter laat slapen of zelfs je pijn laat verminderen; het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Even de juiste toon opzoeken, oortjes in en je luistert je stress weg.

 Gedragswetenschapper Kirsten van den Bosch (Rijksuniversiteit Groningen) doet onderzoek naar deze tonen, die bekend staan als ‘binaural beats’. Wanneer je in je linkeroor een andere toon hoort dan in je rechteroor, creëren je hersenen de illusie van een derde toon. Die derde toon zou zich kunnen nestelen in het ritme van je hersenen. De resultaten van haar onderzoek zijn al net zo mysterieus als de beats zelf.

Voor het onderzoek werkte Kirsten samen met onderzoeker Tassos Sarampalis en kunstenaars Delic en Huda. ReCharge is een immersieve kunstervaring van Delic & Huda waarin geluid, licht en storytelling samenkomen in een zintuiglijke reis, met als doel bezoekers even uit het alledaagse te tillen en mee te nemen naar een andere wereld, terwijl het tegelijkertijd het zenuwstelsel helpt kalmeren. Meer informatie: https://www.therechargedome.com/recharge/

00:00 Wat is een binaural beat?

00:46 De wonderen van een binaural beat

01:13 Binaural beats uittesten in een proefopstelling

01:41 Geluid is een golf

02:05 Na een botsing vormen twee tonen samen een nieuwe toon

03:20 Binaural beat: één toon in het linker oor, andere toon in het rechteroor

04:24 Verschillende frequenties met hun eigen doel

05:10 Kunnen binaural beats pijn verminderen?

06:45 Hersengolven en geluidsgolven synchroniseren

07:53 Een experiment met binaural beats

09:16 Wat zeggen de proefpersonen?

09:41 Onderzoek met grote testgroep laat effect zien

10:43 Advies van Kirsten

See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Vroeger was alles beter”, misschien heb je het je oma weleens horen zeggen, of ouders, of misschien betrap je jezelf erop. Maar was dat echt zo, of houdt ons geheugen ons voor de gek? In deze aflevering vertelt Deniece Nazareth van de Universiteit Twente over haar onderzoek naar herinneringen. Waarom lijken mooie momenten met de jaren steeds mooier te worden? En wat gebeurt er eigenlijk met de minder leuke herinneringen? Met behulp van interviews, gezichtsanalyses en stemonderzoek ontdekte ze iets opvallends over hoe ons brein het verleden inkleurt.

Luister de aflevering over nepherinneringen hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/waarom-kloppen-jouw-herinneringen-soms-niet

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier de allereerste aflevering van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: Waarom kruipen we niet gewoon eens bij een vriend of vriendin in bed? Seks is leuk, je vrienden zijn leuk, en toch zouden de meeste mensen vreemd opkijken als je vertelt dat je het met je vrienden doet. Komt dat alleen doordat we bang zijn voor gedoe, of zit er iets diepers achter?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We vergeten bijna alles wat we in ons geheugen stoppen. Het grootste deel daarvan verliezen we al in de allereerste seconde. Geheugenonderzoeker Hedderik van Rijn (Rijksuniversiteit Groningen) ontwikkelde een test waarmee hij ontdekt hoe goed je nog kunt leren. Daarmee kan hij achterhalen hoe snel je iets vergeet. Je probeert in acht minuten zoveel mogelijk vogels, landen of pastavormen te onthouden, waarna de test jouw score vergelijkt met andere mensen van jouw leeftijd. Dat zegt niet alleen iets over je geheugen, maar ook over de rest van je gezondheid. In deze aflevering legt Hedderik uit hoe deze test helpt bij het onderzoek naar verschillende vormen van dementie.

Wil jij de geheugentest van Hedderik zelf ook doen, dat kan hier: https://demo.sgma.memorylab.app/#/demo

0:00 Eén geheugentest om te meten hoe snel je iets vergeet

1:18 Waarom vergeet ik bijna alles?

2:04 Hoe werkt de geheugentest?

3:42 Hoe werkt je geheugen?

4:50 Welke invloed heeft leeftijd op hoe goed je kan onthouden?

6:06 Wat als je slecht scoort op een geheugentest?

8:13 Wat zegt je geheugen over je gezondheid?

9:36 Doe zelf de test! 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Knallende koppijn, schitteringen zien en moeite met fel licht en hard geluid; het zijn kenmerkende symptomen van migraine. Dagelijks hebben zeventigduizend mensen hiermee te maken. Maar wat veel mensen niet weten, is dat migraine ook invloed kan hebben op je hart. Hoe dat precies zit hoor je van arts-onderzoeker Linda Al-Hassany van het Erasmus MC.

Informatie over migraine: https://www.thuisarts.nl/migraine

Informatie over verlagen risico hart- en vaatziekten: https://www.thuisarts.nl/risico-op-ziekte-van-hart-en-bloedvaten-kleiner-maken

En ben je benieuwd naar de nieuwe podcast van de Universiteit van Nederland, 'Even Denken', hier vindt je meer informatie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leuk nieuws! We hebben de afgelopen maanden hard gewerkt aan de nieuwe podcast: ‘Even Denken’. 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken.

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent.

Dwaal met ons mee. Vanaf maandag 22 juni is 'Even Denken' overal te beluisteren. Wil je niks missen, dan kun je je hier abonneren. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het witte schuim op het strand ziet er onschuldig uit, maar het is eigenlijk een geconcentreerde wolk van gif. Het zit vol met PFAS: chemische stoffen uit je pannen en regenjas die moeilijk vergaan en schadelijk zijn voor de natuur en jouw gezondheid. Maar wetenschappers hebben ontdekt dat de reden waarom PFAS in dit schuim kruipt, precies de sleutel is om onze natuur en drinkwater te redden. In deze aflevering laat Joséphine van Ruiten van de TU Delft zien hoe ze water kunnen zuiveren door PFAS te vangen met schuim.

00:00 Waarom is zeeschuim giftig?
00:51 Waar zit PFAS in?
01:57 Wat maakt PFAS gevaarlijk?
03:00 Waarom verdwijnt PFAS niet uit de natuur?
03:45 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?
04:47 Waarom trekt schuim giftige stoffen aan?
05:33 Hoe haal je PFAS uit het water?
08:00 Waarom kan PFAS niet helemaal uit ons water worden gehaald?
10:35 Hoe goed werkt schuim om PFAS uit het water te halen?

PFAS is schadelijk voor gezondheid en voor de natuur. Onderzoeken kan je vinden op RIVM (https://www.rivm.nl/pfas) en rijksoverheid (https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/pfas/zijn-pfas-schadelijk-voor-mijn-gezondheid)

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dompel je onder in de geluiden van de oceaan. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten meer over Mars dan over onze eigen oceaan. Op sommige plekken is de diepzee zelfs dieper dan de Mount Everest hoog is. En we hebben nog steeds geen idee wat er allemaal leeft. Paleoceanograaf Mei Nelissen van de Universiteit Utrecht en het NIOZ neemt je mee naar een wereld van lichtgevende dieren, reuzeninktvissen en onderwatervulkanen. En vertelt ze je waarom we zo ontzettend weinig weten over deze wereld.

633. 56 Miljoen jaar geleden was er ook klimaatverandering, net als nu. Huh?! - https://open.spotify.com/episode/2s52aBPGSyXOTeLpQrkwSR?si=16705df2e2044979

Diepzeemeditatie - https://open.spotify.com/episode/7aB8qYg4ZRtm6jUdpSDDAP?si=b6c2737688964cbb

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij ADHD of ken je iemand die het heeft? Dan is deze video misschien wel heel herkenbaar. Want kun je alleen ADHD hebben als je ‘druk’ bent? Waarom versterken jouw symptomen zodra je ongesteld moet worden? En waarom is die ene vriend(in) met ADHD altijd te laat? Neurowetenschapper Lara Wierenga (Universiteit Leiden) legt het je uit! 

00:00 Wat is ADHD 'time blindness'?

00:20 ADHD zonder druk gedrag (onoplettend type)

01:39 Heb je meer energie als je ADHD hebt?

02:12 De impact van hormonen op ADHD

03:29 Ritalin slikken zónder ADHD

04:00 Hoe werkt Ritalin in de hersenen?

05:49 ADHD verschillen vrouwen en mannen

07:55 Waarom zijn mensen met ADHD altijd te laat?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lara nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Benieuwd naar de onderzoeken uit de video? Hier vind je de linkjes.

📚 https://link.springer.com/article/10.1186/s12888-025-07593-7

📖 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37315143/

📕 https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1087054720978557

tags: ADHD, ADD, neurowetenschap, wetenschap, gezondheid, universiteit, neurodiversiteit, menstruatiecyclus, diagnose, prikkels, hormonen, oestrogeen, medicatie, dopamine, concentratie, ADHD bij vrouwen en meisjes, time blindness

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom vinden we sommige huizen spuuglelijk, terwijl we er jaren later ineens verliefd op worden? In deze aflevering duikt onderzoeker Lidwine Spoormans (TU Delft) in de wereld van architectuur, smaak en woningwaarde. Van verguisde jaren 70- en 80-wijken tot geliefde jaren 30-huizen: na deze aflevering kijk je gegarandeerd met andere ogen naar de gebouwen waar je normaal gesproken aan voorbijfietst.

Lidwine's website: love80sarchitecture.nl

Wil je meer weten over het meest recente onderzoek naar buurten? Check dan: https://wijkwijzer.tudelft.nl 

See omnystudio.com/listener for privacy information.